Sukta 68
Sukta 10.68
Bṛhaspati / Angiras-tradition
Bṛhaspati
Triṣṭubh
अयं बृहस्पतये सूक्तः प्रेरितवाचः (ब्रह्मणः) उद्गीर्यमाणं बलं स्तौति, यत् निगूढगुहां भित्त्वा प्रकाशमानाः “गावः” — ज्योतिषः सत्यस्य च — विमोचयति। अङ्गिरसां बृहस्पतेश्च पौराणिकं जयम् अनुस्मरति—गुह्यं नामाविन्दत्, शिलां अण्डमिव विदारयत्, यजमानानां कृते तेजोमयीं पूर्णतां प्रादुरकरोत्। अन्ते कवयः सम्पन्नं कर्म समर्पयन्ति, बृहस्पतिं च प्रार्थयन्ते यत् स आयुः-बल-मनुष्यसमृद्धीनां बहुलतां प्रतिष्ठापयतु।
Mantras
Mantra 1
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः । गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतोऽभ्रियस्येव घोषाः। गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन्।
Mantra 2
सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ ॥
गोभिरङ्गिरसो लक्ष्यं प्रति नक्ष्यमाणः, भग इव आर्यमणं निनाय। जने मित्र इव दम्पती अनक्ति। हे बृहस्पते, वाजेषु शीघ्राशव इव अस्मान् पूर्णतां वाजय।
Mantra 3
साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥
साध्वर्याः अतिथिन्यः इषिराः स्पार्हाः सुवर्णाः अनवद्यरूपाः। बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्य गाः निर्गा उपे यवमिव स्थिविभ्यः।
Mantra 4
आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥
ऋतस्य योनिम् मधुना आप्रुषायन्; अर्कः द्योः उल्कामिव अवक्षिपत्। बृहस्पतिः अश्मनो गा उद्धरन्, उद्नेव भूम्याः त्वचं विभेद।
Mantra 5
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षादुद्नः शीपालमिव वात आजत् । बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः ॥
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षाद् उद्नः शीपालमिव वात आजत्। बृहस्पतिरनुमृश्य वलस्य गुहाम्, अभ्रमिव वात आचक्रे—आ गाः, रश्मीन् च पुरतः प्रावर्तयत्।
Mantra 6
यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम् ॥
यदा वलस्य पीयतः जसुं भेद् बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः। दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददा, आविर्निधीन् अकरोद् उस्रियाणाम्।
Mantra 7
बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥
बृहस्पतिरममत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत्। आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भम्, उदुस्रियाः पर्वतस्य त्मना अजत्।
Mantra 8
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन् मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम्। निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद् बृहस्पतिर् विरवेणा विकृत्य॥
Mantra 9
सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि । बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ॥
सोषामविन्दत् स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि। बृहस्पतिर् गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार॥
Mantra 10
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः । अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः ॥
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद् वलो गाः। अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात् सूर्यामासा मिथ उच्चरातः॥
Mantra 11
अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥
पितरः नक्षत्रैः द्याम् अपिंशन्, यथा श्यावम् अश्वं कृशनेभिः रेखाभिः चिह्नयन्ति। रात्र्याम् तमोऽदधुः, ज्योतिर् अहन्। बृहस्पतिः अद्रिं भिनत्, गाः—ज्ञानरश्मीन्—अविन्दत्।
Mantra 12
इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥
इदम् अकर्म—अभ्रियाय नमः—यः पूर्वीर् अन्वानः ताः नवीयति। स हि बृहस्पतिः गोभिः, अश्वैः, वीरेभिः, नृभिः च समृद्धः, अस्मभ्यं वयः—पूर्णतां—धातु।
Frequently Asked Questions
Bṛhaspati is praised as the lord of inspired speech (sacred mantra) and the priestly power that reveals hidden truth and brings prosperity.
It is a Vedic image for removing concealment: Bṛhaspati’s mantra-knowledge opens what is sealed and releases the “cows,” meaning rays of light, truths, and blessings.
The hymn asks Bṛhaspati to establish “plenitude of being” for the worshippers—along with cattle, horses, heroic strength, and supportive people.
Ask anything about Sukta 68 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.