Opening the text

Sukta 10.68
Bṛhaspati / Angiras-tradition
Bṛhaspati
Triṣṭubh
ಈ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಯ ಉಕ್ಕುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಗುಪ್ತತೆಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ “ಗೋವುಗಳನ್ನು” ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂಗಿರಸ/ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಜಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ—ರಹಸ್ಯ ನಾಮವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಂಡೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಯಂತೆ ಚೀರಿ, ಆರಾಧಕರಿಗಾಗಿ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊರತರುವುದು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಜೀವಸಮೃದ್ಧಿ, ಬಲ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 1
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः । गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥
ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೇಳುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತ, ಮೇಘದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆಯೇ ಧ್ವನಿಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ ಅಲೆಗಳಂತೆ, ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ, ಸ್ತುತಿಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದಿವೆ.
Mantra 2
सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ ॥
ಗೋ-ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಿರಸನು ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಭಗನಂತೆ ಅವನು ಆರ್ಯಮಣನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಜನರಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರನಂತೆ ಅವನು ಗೃಹದ ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೇಗಿಗಳಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ವಾಜ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸು.
Mantra 3
साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥
ಯಾತ್ರೆಯ ಅತಿಥಿಗಳಾದ ಸಜ್ಜನರು—ವೇಗಿಗಳು, ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯರು, ಸುವರ್ಣವರ್ಣದವರು, ದೋಷರಹಿತ ರೂಪದವರು—ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಚೀರಿ ಗಾವುಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದನು; ಹೇಗೆ ಹೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಚಲ್ಲಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವರೋ ಹಾಗೆ.
Mantra 4
आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥
ಅವನು ಋತದ ಯೋನಿಯನ್ನು ಮಧುರ ಮಧುವಿನಿಂದ ತೋಯಿಸಿದನು; ಸ್ತುತಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಉಲ್ಕೆಯಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಗಾವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೊರತಂದು ಭೂಮಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚೀರಿ ಬಿಟ್ಟನು—ಹೇಗೆ ನೀರಿನ ಚರ್ಮಚೀಲವನ್ನು ಒಡೆದು ತೆಗೆಯುವರೋ ಹಾಗೆ.
Mantra 5
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षादुद्नः शीपालमिव वात आजत् । बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः ॥
ಜ್ಯೋತಿಯ ಮೂಲಕ ಅವನು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸಿದನು—ಗಾಳಿ ನೀರಿನ ಚರ್ಮಚೀಲವನ್ನು (ಶೀಪಾಲ) ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಾದವನು ವಲದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಅನುಮೃಶ್ಯ (ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ-ಶೋಧಿಸಿ) ಕಂಡು, ಗಾಳಿ ಮೇಘವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ, ಗೋಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು; ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರತಂದನು.
Mantra 6
यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम् ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅಗ್ನಿತಪಸ್ಸಿನಂತಿರುವ ಅರ್ಕಗಳು (ಸ್ತುತಿ-ಮಂತ್ರಗಳು) ಮೂಲಕ ವಲದ ಲೋಭಿ ಆವರಣವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದಾಗ, ಆಗ—ನಾಲಿಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ—ಅವನು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ಮತ್ತು ಉಸ್ರಿಯರ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನಿಗಳ) ನಿಹಿತ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಮಾಡಿದನು.
Mantra 7
बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸ್ವರೀಣಾಂ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಗಳ) ಆ ಗುಪ್ತ ನಾಮವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು; ಅದು ಅವರ ಅಂತರಂಗ ಸಡನದಲ್ಲಿ—ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ—ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಕ್ಕಿಯ ಗರ್ಭದಂತಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಡೆದಂತೆ ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಪರ್ವತದ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶದ ದೀಪ್ತ ಗೋವೃಂದಗಳನ್ನು (ಉಸ್ರಿಯಾಃ) ಹೊರತಂದನು.
Mantra 8
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥
ಅವನು ಕಲ್ಲಿನೊಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧುವನ್ನು ಕಂಡನು—ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೀನಿನಂತೆ. ಬಳಿಕ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ದೂರದೂರಿಗೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ, ರೂಪವನ್ನೇ ಭೇದಿಸುವ ನಾದದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು—ಮರದಿಂದ ಚಮಸ (ಪಾತ್ರೆ) ಎಳೆಯುವಂತೆ.
Mantra 9
सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि । बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ॥
ಅವನು ಉಷಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಸ್ವಃ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು—ಕಂಡನು; ಅವನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಅರ್ಕ (ಸ್ತುತಿ-ಹಿಮ್ನ)ದಿಂದ ಅವನು ಅಂಧಕಾರಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರಾಗಿಸಿದನು. ಗೋವಪುಷ ವಲದಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು—ಸಂಧಿಯಿಂದ ಮಜ್ಜೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವಂತೆ.
Mantra 10
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः । अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः ॥
ಹಿಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ವಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಗಾಃ (ಗೋ-ಸಮೂಹಗಳನ್ನು) ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಅನುಕರಿಸಲಾಗದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಮೇಲೇಳುವ ಆ ಋತ-ಗತಿಯನ್ನು ಅವನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Mantra 11
अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥
ಪಿತೃಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ದ್ಯೌವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು—ಕೃಷಾನುಗಳ ಪ್ರಕಾಶರೇಖೆಗಳಿಂದ ಶ್ಯಾಮ ಅಶ್ವವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಂತೆ. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹೊರತಂದರು. ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಳು ಅದ್ರಿ (ಶಿಲೆ)ಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಗಾವಃ—ಜ್ಞಾನದ ಕಿರಣಗಳನ್ನು—ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
Mantra 12
इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥
ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾವು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ—ಅಭ್ರಿಯ (ಮಹಾಬಲಿ)ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅವನು ಪುರಾತನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಹೊಸದಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಾವಃ, ಅಶ್ವಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ನರರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ನಮಗೆ ವಯಃ—ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು—ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ.
Bṛhaspati is praised as the lord of inspired speech (sacred mantra) and the priestly power that reveals hidden truth and brings prosperity.
It is a Vedic image for removing concealment: Bṛhaspati’s mantra-knowledge opens what is sealed and releases the “cows,” meaning rays of light, truths, and blessings.
The hymn asks Bṛhaspati to establish “plenitude of being” for the worshippers—along with cattle, horses, heroic strength, and supportive people.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.