Sukta 68

Mantra 1

उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः । गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥

જળમાંથી ઊઠતા પક્ષીઓ જેમ, પોતાના પ્રાણવાયુનું રક્ષણ કરતાં, વાદળના ગર્જનાસમાન ધ્વનિઓ ગુંજે છે. પર્વતઢાળ પર ચમકતી તરંગો જેમ, આનંદિત, સ્તુતિઓ બૃહસ્પતિ તરફ ઉમટી આવી છે.

Mantra 2

सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ ॥

ગો-કિરણો સાથે અઙ્ગિરસ લક્ષ્ય તરફ આગળ વધે છે; ભગની જેમ તે આર્યમનને આગળ દોરી જાય છે. મનુષ્યોમાં મિત્રની જેમ તે ગૃહના બે સ્વામીઓને અભિષેક કરે છે. હે બૃહસ્પતિ, યુદ્ધમાં વેગવાન રથિયાઓની જેમ અમને વાજ અને સમૃદ્ધિ તરફ હાંકો.

Mantra 3

साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥

યાત્રાના અતિથિ એવા સદ્ગુણવાન, તીવ્ર અને ઇચ્છનીય, સુવર્ણ, નિર્દોષ રૂપવાળા—બૃહસ્પતિ પર્વતોને ચીરીને ગાયો બહાર લાવ્યા; જેમ ભૂસમાંથી ધાન છાંટીને અલગ થાય તેમ.

Mantra 4

आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥

તેણે ઋતના યોનિને મધુર મધથી સિંચી દીધી; સ્તુતિ આકાશમાંથી ઉલ્કા જેવી નીચે પડેલી. બૃહસ્પતિ પથ્થરમાંથી ગાયો ઉદ્ધરીને ધરતીની ચામડીને ફાડી નાખી—જેમ કોઈ પાણીની થેલી ફોડી ખોલે તેમ.

Mantra 5

अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षादुद्नः शीपालमिव वात आजत् । बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः ॥

જ્યોતિ વડે તેણે અંતરિક્ષમાંથી તમસને દૂર હાંકી કાઢ્યું—જેમ પવન પાણીની થેલી (શીપાલ)ને ઉડાડી દે. બૃહસ્પતિએ વલની ગુહાને અનુમૃશ્ય (સ્પર્શી-શોધી) જાણીને, પવન જેમ મેઘને ઘડે તેમ, ગાયોનું આગમન રચ્યું; તેણે કિરણોને આગળ પ્રગટ કર્યા.

Mantra 6

यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम् ॥

જ્યારે બૃહસ્પતિએ અગ્નિતપ સમાન અર્કો (સ્તુતિ-મંત્રો) વડે, વલની લોભી બંધિશને ભેદી નાખી, ત્યારે—જેમ જીભ ચારે તરફ ગોઠવાયેલ અન્નને લઈ લે—તેમ તેણે તેને ઝપટ્યું; અને ઉસ્રિયાઓ (પ્રકાશમાનીઓ)ના નિહિત નિધિઓને પ્રગટ કર્યા.

Mantra 7

बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥

બૃહસ્પતિએ સ્વરીણાં (પ્રકાશમય શક્તિઓ)નું તે ગુપ્ત નામ જાણી લીધું, જે તેમની આંતરિક સદનમાં—ગુહામાં—છુપાયેલું હતું. પક્ષીના ગર્ભ સમાન અંડાને ભેદી નાખે તેમ તેને ફોડી, પર્વતની પોતાની જ શક્તિ વડે, તેણે પ્રકાશની ચમકતી ગાયો (ઉસ્રિયાઃ)ને બહાર લાવી.

Mantra 8

अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥

તેણે પથ્થરમાં સીલ થયેલું મધુ જોયું—જેમ ઓછી જળરાશિમાં ક્ષીણ થતો માછલો. પછી બૃહસ્પતિએ દૂર સુધી ગુંજતા, સ્વરૂપને ભેદી નાખતા નાદથી તેને બહાર ખેંચી કાઢ્યું—જેમ વૃક્ષમાંથી ચમસ (પ્યાલો) ખેંચી લેવાય તેમ.

Mantra 9

सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि । बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ॥

તેણે ઉષા (પ્રભાત) શોધી; તેણે સ્વઃ—પ્રકાશમય સ્વર્ગ—શોધ્યું; તેણે અગ્નિ શોધ્યો. અર્ક (સ્તુતિ-હિમ્ન) વડે તેણે અંધકારોને ચકનાચૂર કર્યા. ગોવપુષ વલમાંથી બૃહસ્પતિએ તેને બહાર ખેંચી કાઢ્યું—જેમ સાંધામાંથી મજ્જા કાઢી લેવાય તેમ.

Mantra 10

हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः । अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः ॥

જેમ હિમ ઋતુમાં પાંદડાં છીનવાઈ જાય, તેમ બૃહસ્પતિએ વલને દયા વિના વશ કરી તેજસ્વી ગૌ-સમૂહોને (ગાઃ) બહાર પાડ્યા. તેણે અનુકરણ ન થઈ શકે એવું કાર્ય કર્યું; તેણે ફરીથી તે ઋત-ગતિ સ્થાપી, જેના દ્વારા સૂર્ય અને ચંદ્ર પરસ્પર બદલાતી ઊર્ધ્વ ગતિથી આગળ વધે છે.

Mantra 11

अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥

પિતૃઓએ નક્ષત્રોથી દ્યૌને ચિહ્નિત કરી—જેમ કૃશાનુની તેજસ્વી રેખાઓથી શ્યામ અશ્વ પર આલેખન થાય તેમ. રાત્રિમાં તેમણે તમસ સ્થાપ્યું અને પ્રકાશને પ્રહારથી પ્રગટ કર્યો. બૃહસ્પતિએ અદ્રિ (શિલા) ભેદી અને ગાઓ—જ્ઞાનના કિરણો—શોધી કાઢ્યાં.

Mantra 12

इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥

આ કર્મ અમે કર્યું—અભ્રિય (મહાબલી)ને નમસ્કાર—જે પૂર્વજ માર્ગોને અનુસરે છે અને તેમને સદા નવાં કરે છે. ગાઓથી, અશ્વોથી, વીરોથી અને નરો દ્વારા સમૃદ્ધ એવા બૃહસ્પતિ અમારે માટે વયઃ—અસ્તિત્વની પરિપૂર્ણતા—સ્થાપે.