Sukta 17
Sukta 10.17
Vasiṣṭha (often given for RV 10.17 in Anukramaṇī tradition; verify in critical editions)
Tvaṣṭṛ; also mythic figures: Vivasvat, Saraṇyū, Yama
Triṣṭubh (probable)
अयं सूक्तः त्वष्टुः स्वदुहितुः (सरण्य्वाः) विवाहार्थं कृतां वधूं तथा विवस्वत्–यमसम्बद्धं मिथक–याज्ञिकं वृत्तान्तं विणोति। विवाह–संक्रमणरूपकैः सः गमनं, वंशपरम्परां, लोकानां च व्यवस्थापनं प्रतिपादयति। अनन्तरं पितृदेवताः शुद्धिकराश्च शक्तयः—सरस्वती, आपः, क्षीरवाहिन्यः ओषधयः—इत्येतासु प्रवर्तते; पोषणं, निर्दोषं प्रेरणां, वाचः शोधनं माधुर्यकरणं च याचते। समग्रतः एतत् सीमास्थितं सूक्तम्—विश्ववंशावलीं, विधिं, अन्तःपुनर्नवीकरणं च संयोजयति।
Mantras
Mantra 1
त्वष्टा दुहित्रे वहतुं कृणोतीतीदं विश्वं भुवनं समेति । यमस्य माता पर्युह्यमाना महो जाया विवस्वतो ननाश ॥
त्वष्टा दुहितृवहातुं करोति; तस्मादिदं विश्वं भुवनं समेति। यमस्य माता पर्यूह्यमाना विवस्वतो महाजाया अवस्थान्तरे गत्वा ननाश।
Mantra 2
अपागूहन्नमृतां मर्त्येभ्यः कृत्वी सवर्णामददुर्विवस्वते । उताश्विनावभरद्यत्तदासीदजहादु द्वा मिथुना सरण्यूः ॥
तेऽमृतां मर्त्येभ्योऽपागूहन्; सवर्णां कृत्वा विवस्वतेऽददुः। अश्विनावपि यथार्थं तदाभरताम्; सरण्यूर् द्वौ मिथुनौ यमयमीं जहौ—गूढामृतत्वस्य पुनर्लब्धसत्यस्य च रहस्यचिह्नम्।
Mantra 3
पूषा त्वेतश्च्यावयतु प्र विद्वाननष्टपशुर्भुवनस्य गोपाः । स त्वैतेभ्यः परि ददत्पितृभ्योऽग्निर्देवेभ्यः सुविदत्रियेभ्यः ॥
पूषा त्वेतः प्रच्यावयतु विद्वान्, अनष्टपशुर्भुवनस्य गोपाः। स त्वां पितृभ्यः परि ददातु; अग्निश्च त्वां देवेभ्यः सुविदात्रियेभ्यः परि ददातु।
Mantra 4
आयुर्विश्वायुः परि पासति त्वा पूषा त्वा पातु प्रपथे पुरस्तात् । यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस्तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥
आयुः सर्वायुः परि त्वां पासति; पूषा त्वां पातु प्रपथे पुरस्तात्। यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुः, तत्र त्वां देवः सविता दधातु॥
Mantra 5
पूषेमा आशा अनु वेद सर्वाः सो अस्माँ अभयतमेन नेषत् । स्वस्तिदा आघृणिः सर्ववीरोऽप्रयुच्छन्पुर एतु प्रजानन् ॥
पूषेमाः आशाः अनु वेद सर्वाः; सोऽस्मान् अभयतमेन नेषत्। स्वस्तिदा आघृणिः सर्ववीरोऽप्रयुच्छन्, पुर एतु प्रजानन्॥
Mantra 6
प्रपथे पथामजनिष्ट पूषा प्रपथे दिवः प्रपथे पृथिव्याः । उभे अभि प्रियतमे सधस्थे आ च परा च चरति प्रजानन् ॥
प्रपथे पथामजनिष्ट पूषा, प्रपथे दिवः प्रपथे पृथिव्याः। उभे अभि प्रियतमे सधस्थे, आ च परा च चरति प्रजानन्॥
Mantra 7
सरस्वतीं देवयन्तो हवन्ते सरस्वतीमध्वरे तायमाने । सरस्वतीं सुकृतो अह्वयन्त सरस्वती दाशुषे वार्यं दात् ॥
ये देवयन्तो हवन्ते सरस्वतीम्, ते सरस्वतीम् अध्वरे तायमाने हवन्ते। सुकृतोऽपि सरस्वतीम् आह्वयन्ते; सरस्वती दाशुषे वार्यं ददातु।
Mantra 8
सरस्वति या सरथं ययाथ स्वधाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । आसद्यास्मिन्बर्हिषि मादयस्वानमीवा इष आ धेह्यस्मे ॥
सरस्वति या पितृभिः सह सरथं ययाथ स्वधाभिर्देवि मदन्ती, आसद्य अस्मिन् बर्हिषि मादयस्व। अनमीवा इषः अस्मे आ धेहि।
Mantra 9
सरस्वतीं यां पितरो हवन्ते दक्षिणा यज्ञमभिनक्षमाणाः । सहस्रार्घमिळो अत्र भागं रायस्पोषं यजमानेषु धेहि ॥
सरस्वतीं यां पितरो हवन्ते, दक्षिणा यज्ञम् अभिनक्षमाणाः; अत्र अस्मभ्यं सहस्रार्घम् अर्हं भागं धेहि, यजमानेषु च रायस्पोषं धेहि।
Mantra 10
आपो अस्मान्मातरः शुन्धयन्तु घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु । विश्वं हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमि ॥
आपोऽस्मान् मातरः शुन्धयन्तु; घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु। विश्वं हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीः; उदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमी॥
Mantra 11
द्रप्सश्चस्कन्द प्रथमाँ अनु द्यूनिमं च योनिमनु यश्च पूर्वः । समानं योनिमनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्यनु सप्त होत्राः ॥
द्रप्सश्चस्कन्द प्रथमान् अनु द्यूनिमं च योनिमनु यश्च पूर्वः। समानं योनिमनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्यनु सप्त होत्राः॥
Mantra 12
यस्ते द्रप्सः स्कन्दति यस्ते अंशुर्बाहुच्युतो धिषणाया उपस्थात् । अध्वर्योर्वा परि वा यः पवित्रात्तं ते जुहोमि मनसा वषट्कृतम् ॥
यस्ते द्रप्सः स्कन्दति यस्ते अंशुर्बाहुच्युतो धिषणाया उपस्थात्। अध्वर्योर्वा परि वा यः पवित्रात्तं ते जुहोमि मनसा वषट्कृतम्॥
Mantra 13
यस्ते द्रप्सः स्कन्नो यस्ते अंशुरवश्च यः परः स्रुचा । अयं देवो बृहस्पतिः सं तं सिञ्चतु राधसे ॥
यस्ते द्रप्सः स्कन्नो यस्तेऽंशुरवश्च यः परः स्रुचा, अयं देवो बृहस्पतिः स तं समाहृत्य राधसेऽस्माकं पुनः सिञ्चतु।
Mantra 14
पयस्वतीरोषधयः पयस्वन्मामकं वचः । अपां पयस्वदित्पयस्तेन मा सह शुन्धत ॥
पयस्वत्य ओषधयः पयस्वन्मामकं वचः; अपां पयस्वदित् पयस्तेन मां सह शुन्धत।
Frequently Asked Questions
It connects a mythic marriage scene shaped by Tvaṣṭṛ with the lineage of Vivasvat, Saraṇyū, and Yama, then turns to Sarasvatī, the Fathers, waters, and herbs for nourishment, protection, and purified speech.
Sarasvatī is invoked as a guiding and nourishing power who can accompany the ancestral realm and bring ‘svadhā’-strength—support for memory, continuity, and wholesome vitality—into the ritual seat (barhis).
It is a prayer that one’s speech become nourishing and truthful—free from harm or distortion—so words support life, clarity, and right order rather than draining or injuring others.
Ask anything about Sukta 17 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.