Sukta 17

Mantra 1

त्वष्टा दुहित्रे वहतुं कृणोतीतीदं विश्वं भुवनं समेति । यमस्य माता पर्युह्यमाना महो जाया विवस्वतो ननाश ॥

ત્વષ્ટા પોતાની પુત્રી માટે લગ્ન-યાત્રા (વહતુ) રચે છે; તેથી આ સમગ્ર ભવન—આ બનતું જગત—એકત્ર થાય છે. યમની માતા, વહેંચાઈ લઈ જવામાં આવતી, વિવસ્વતની મહાન પત્ની, એક અવસ્થાથી બીજી અવસ્થામાં પસાર થઈ, અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

Mantra 2

अपागूहन्नमृतां मर्त्येभ्यः कृत्वी सवर्णामददुर्विवस्वते । उताश्विनावभरद्यत्तदासीदजहादु द्वा मिथुना सरण्यूः ॥

તેઓ અમૃતાને મર્ત્યોમાંથી છુપાવી દીધી; સમાનરૂપા બનાવીને તેને વિવસ્વતને આપી. અને અશ્વિનો એ જે સાચું હતું તે પાછું લાવ્યું; સરણ્યૂએ તો ખરેખર બે જોડિયા—યમ-યમી—છોડી દીધા.

Mantra 3

पूषा त्वेतश्च्यावयतु प्र विद्वाननष्टपशुर्भुवनस्य गोपाः । स त्वैतेभ्यः परि ददत्पितृभ्योऽग्निर्देवेभ्यः सुविदत्रियेभ्यः ॥

પૂષન—જાણકાર, ભવનનો ગોપા, જેનું પશુધન કદી ન ખોવાય—તુને અહીંથી આગળ ચલાવે. તે તને પિતૃઓને સોંપે; અને અગ્નિ તને દેવોને—સુવિદત્રિ, સારા શોધક દેવોને—સોંપે.

Mantra 4

आयुर्विश्वायुः परि पासति त्वा पूषा त्वा पातु प्रपथे पुरस्तात् । यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस्तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥

આયુ—વિશ્વાયુ—તુંને ચારે તરફથી ઘેરી રક્ષે છે; પુષન તને આગળના માર્ગે, આગળથી, રક્ષે. જ્યાં સુકૃતકર્મીજન બેસે છે, જ્યાં તારા પોતાના ગયા છે, ત્યાં દેવ સવિતા તને સ્થાપે—પ્રકાશમય લોક તરફની સત્ય પ્રેરણામાં તને સ્થિર કરે.

Mantra 5

पूषेमा आशा अनु वेद सर्वाः सो अस्माँ अभयतमेन नेषत् । स्वस्तिदा आघृणिः सर्ववीरोऽप्रयुच्छन्पुर एतु प्रजानन् ॥

પુષન આ બધી દિશાઓ જાણે છે; તે અમને સર્વથી નિર્ભય માર્ગે દોરી જાય. સ્વસ્તિદ, તેજસ્વી (આઘૃણિ), સર્વવીર, અપ્રયુચ્છન—માર્ગ જાણતો—અમારા આગળ આગળ ચાલે, જેથી અમારી યાત્રા ચેતન સુરક્ષામાં પ્રગતિ બને.

Mantra 6

प्रपथे पथामजनिष्ट पूषा प्रपथे दिवः प्रपथे पृथिव्याः । उभे अभि प्रियतमे सधस्थे आ च परा च चरति प्रजानन् ॥

માર્ગોના ખુલ્લા પ્રપથ પર પુષન ક્રિયામાં જન્મે છે—દિવના પ્રપથ પર, પૃથ્વીના પ્રપથ પર. માર્ગ જાણતો, તે આ તરફ પણ અને પર તરફ પણ ગતિ કરે છે; અસ્તિત્વના બે અતિપ્રિય સધસ્થાનોને આલિંગે છે, ઊંચાઈ અને આધાર વચ્ચે આત્માની યાત્રાને દોરી જાય છે.

Mantra 7

सरस्वतीं देवयन्तो हवन्ते सरस्वतीमध्वरे तायमाने । सरस्वतीं सुकृतो अह्वयन्त सरस्वती दाशुषे वार्यं दात् ॥

દેવભાવ તરફ વળેલા જન સરસ્વતીને હ્વાને છે; આગળ વધતા અધ્વર યજ્ઞમાં પણ સરસ્વતીને હ્વાને છે. સુકૃત—સત્કર્મ કરનાર—સરસ્વતીને આહ્વાન કરે છે; દાશુષે (અર્પણ કરનાર)ને સરસ્વતી વર્ય—શ્રેષ્ઠ—વરદાન આપે: વાણી-પ્રેરણાનું ધન અને તેજસ્વી વૃદ્ધિ.

Mantra 8

सरस्वति या सरथं ययाथ स्वधाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । आसद्यास्मिन्बर्हिषि मादयस्वानमीवा इष आ धेह्यस्मे ॥

હે સરસ્વતી, જે પિતૃઓ સાથે એક જ રથમાં યયાથ—યાત્રા કરે છે, સ્વધાભિઃ શક્તિઓમાં આનંદિત દેવી! આ બર્હિષિ (પવિત્ર આસન) પર આવી બેસ અને મદયસ્વ—આનંદ પામ. અમામાં અનમીવા—અહિત-રહિત, નિર્દોષ—ઇષઃ (પોષણની પ્રેરણાઓ/શક્તિઓ) સ્થાપિત કર.

Mantra 9

सरस्वतीं यां पितरो हवन्ते दक्षिणा यज्ञमभिनक्षमाणाः । सहस्रार्घमिळो अत्र भागं रायस्पोषं यजमानेषु धेहि ॥

જે સરસ્વતીને પિતૃઓ હ્વાને છે, દક્ષિણાસહિત યજ્ઞ પૂર્ણતાને અભિનક્ષમાણ—અભિમુખ થાય છે; અહીં અમારે માટે સહસ્રાર્ઘ—હજાર મૂલ્યવાળો—યોગ્ય ભાગ સ્થાપિત કર. અને યજમાનોમાં રાયસ્પોષ—રાયસનું પોષણ, સત્તાનું તેજસ્વી સમૃદ્ધિ—ધરાવ.

Mantra 10

आपो अस्मान्मातरः शुन्धयन्तु घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु । विश्वं हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमि ॥

હે આપઃ—અમારી માતાઓ—અમને શુદ્ધ કરો; ઘૃતથી તેજસ્વી, ઘૃતપ્વા જળો તમારી સ્પષ્ટ પ્રકાશમયતા વડે અમને પવિત્ર કરો. કારણ કે આ દેવીઓ સર્વ રિપ્ર—દોષ અને કલુષ—દૂર વહાવી દે છે; એમમાંથી ઉદ્ભવીને હું શુચિ, દીપ્ત અને પૂત બની બહાર આવું છું.

Mantra 11

द्रप्सश्चस्कन्द प्रथमाँ अनु द्यूनिमं च योनिमनु यश्च पूर्वः । समानं योनिमनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्यनु सप्त होत्राः ॥

દ્રપ્સ કૂદી નીકળ્યો—પ્રથમ દિવસોને અનુસરી, આ યોનિ (ઉદ્ભવ-ગર્ભ)ને અનુસરી, અને જે પૂર્વ હતું તેને પણ અનુસરી. સમાન યોનિ પ્રમાણે સંચરતો તે દ્રપ્સ—સાત હોત્રાઓને અનુસરી—હું હવન કરું છું, જેથી યોગ્ય રચના આગળ વધે.

Mantra 12

यस्ते द्रप्सः स्कन्दति यस्ते अंशुर्बाहुच्युतो धिषणाया उपस्थात् । अध्वर्योर्वा परि वा यः पवित्रात्तं ते जुहोमि मनसा वषट्कृतम् ॥

તારો જે દ્રપ્સ સરકી જાય, તારો જે અંશુ—કિરણ-રસ—બાહુમાંથી, ધિષણા ના ઉપસ્થ (અંક)માંથી પડી જાય; અથવા અધ્વર્યુ દ્વારા જે ઢોળાઈ જાય, અથવા પવિત્ર (છાણણી)માંથી જે છૂટી જાય—તે બધું હું મનથી તને અર્પું છું, આંતરિક વષટ્કારથી સત્ય આહુતિ બનેલું.

Mantra 13

यस्ते द्रप्सः स्कन्नो यस्ते अंशुरवश्च यः परः स्रुचा । अयं देवो बृहस्पतिः सं तं सिञ्चतु राधसे ॥

હે (સોમ/હવિ) તારો જે બિંદુ છલકાઈ ગયો છે, અને તારો જે અંશુ—કિરણ-રસ—સ્રુચા (હવિપાત્ર) દ્વારા નીચે કે પરે ક્યાંય ખોવાઈ ગયો છે—તે બધું આ દેવ બૃહસ્પતિ એકત્ર કરે અને અમારા રાધસે, કલ્યાણ-સિદ્ધિ માટે, ફરી સંયોજી ને ઢાળી દે.

Mantra 14

पयस्वतीरोषधयः पयस्वन्मामकं वचः । अपां पयस्वदित्पयस्तेन मा सह शुन्धत ॥

હે પયસ્વતી ઔષધિઓ, મારા વચનને પયસ્વાન—દૂધ-સમૃદ્ધ—બનાવો; અને અપાં પયસ્વત્—જળનું પોષક પયઃ પણ—તે જ પયસાથી મને સર્વથા શુદ્ધ કરો. (મારી) વાણી પોષક મધુરતા અને સત્યની વાહિકા બને.