Sukta 92
Sukta 1.92
Gautama (Gautama Rahūgaṇa tradition) / Gotamas (per internal evidence in 1.92.7)
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh (probable for RV 1.92; verse-length and cadence consistent)
ऋग्वेदस्य १.९२ सूक्तं प्रातःकालदेव्याः उषसः स्तुतिरूपम्। सा नित्यनव्या शक्तिः प्रकाशस्य ध्वजमिव उद्यच्छति, अरुणाभा गव इव रश्मीन् विमुञ्चति, जगत् च प्रवर्तयति। कविः तस्याः अव्यभिचारिणीं पुनरावृत्तिं, सौन्दर्यं हितकारितां च प्रशंसति; सा तमः शत्रुतां च अपहृत्य आयुः प्रलम्बयितुं समर्था। सूक्तं कर्मकाण्डस्य सिद्धिं प्रति अपि प्रवर्तते; अन्ते प्रातःप्रबुद्धाः सोमपानशक्तयः हविषे देवान् आनयन्तु इति आह्वानं समापयति।
Mantras
Mantra 1
एता उ त्या उषसः केतुमक्रत पूर्वे अर्धे रजसो भानुमञ्जते । निष्कृण्वाना आयुधानीव धृष्णवः प्रति गावोऽरुषीर्यन्ति मातरः ॥
एताः उ त्याः उषसः केतुम् अक्रत; पूर्वे अर्धे रजसो भानुम् अञ्जते। निष्कृण्वानाः धृष्णवः आयुधानीव, प्रति गावोऽरुषीः मातरः—रश्मयः—अस्मान् प्रति यन्ति।
Mantra 2
उदपप्तन्नरुणा भानवो वृथा स्वायुजो अरुषीर्गा अयुक्षत । अक्रन्नुषासो वयुनानि पूर्वथा रुशन्तं भानुमरुषीरशिश्रयुः ॥
ऊर्ध्वं पतन्त्यरुणा भानवो वृथा; स्वायुग्भिररुषीभिर्गा अयुक्षत। अक्रन्नुषासो वयुनानि पूर्वथा; रुशन्तं भानुमरुषीरशिश्रयुः॥
Mantra 3
अर्चन्ति नारीरपसो न विष्टिभिः समानेन योजनेना परावतः । इषं वहन्तीः सुकृते सुदानवे विश्वेदह यजमानाय सुन्वते ॥
अर्चन्ति नारीरपसो न विष्टिभिः समानेन योजनेनापरावतः। इषं वहन्तीः सुकृते सुदानवे विश्वेदह यजमानाय सुन्वते॥
Mantra 4
अधि पेशांसि वपते नृतूरिवापोर्णुते वक्ष उस्रेव बर्जहम् । ज्योतिर्विश्वस्मै भुवनाय कृण्वती गावो न व्रजं व्युषा आवर्तमः ॥
अधि पेशांसि वपते नृतूरिवापोर्णुते वक्ष उस्रेव बर्जहम्। ज्योतिर्विश्वस्मै भुवनाय कृण्वती गावो न व्रजं व्युषा आवर्तमः॥
Mantra 5
प्रत्यर्ची रुशदस्या अदर्शि वि तिष्ठते बाधते कृष्णमभ्वम् । स्वरुं न पेशो विदथेष्वञ्जञ्चित्रं दिवो दुहिता भानुमश्रेत् ॥
प्रत्यर्ची रुशदस्या अदर्शि; सा वितिष्ठते बाधते कृष्णमभ्वम्। स्वरुं न पेशो विदथेष्वञ्जन्, चित्रं दिवो दुहिता भानुमश्रेत्॥
Mantra 6
अतारिष्म तमसस्पारमस्योषा उच्छन्ती वयुना कृणोति । श्रिये छन्दो न स्मयते विभाती सुप्रतीका सौमनसायाजीगः ॥
अतारिष्म तमसस्पारमस्य; उषा उच्छन्ती वयुना कृणोति। श्रिये छन्दो न स्मयते विभाती; सुप्रतीका सौमनसायाजीगः॥
Mantra 7
भास्वती नेत्री सूनृतानां दिवः स्तवे दुहिता गोतमेभिः । प्रजावतो नृवतो अश्वबुध्यानुषो गोअग्राँ उप मासि वाजान् ॥
भास्वती नेत्री सूनृतानां, दिवः स्तवे दुहिता गोतमेभिः। प्रजावतो नृवतो अश्वबुध्यान्, उषो गोअग्राँ उप मासि वाजान्॥
Mantra 8
उषस्तमश्यां यशसं सुवीरं दासप्रवर्गं रयिमश्वबुध्यम् । सुदंससा श्रवसा या विभासि वाजप्रसूता सुभगे बृहन्तम् ॥
उषस्तमश्यां यशसं सुवीरं दासप्रवर्गं रयिमश्वबुध्यम्। सुदंससा श्रवसा या विभासि वाजप्रसूता सुभगे बृहन्तम्॥
Mantra 9
विश्वानि देवी भुवनाभिचक्ष्या प्रतीची चक्षुरुर्विया वि भाति । विश्वं जीवं चरसे बोधयन्ती विश्वस्य वाचमविदन्मनायोः ॥
विश्वानि देवी भुवनाभिचक्ष्या प्रतीची चक्षुरुर्विया वि भाति। विश्वं जीवं चरसे बोधयन्ती विश्वस्य वाचमविदन्मनायोः॥
Mantra 10
पुनःपुनर्जायमाना पुराणी समानं वर्णमभि शुम्भमाना । श्वघ्नीव कृत्नुर्विज आमिनाना मर्तस्य देवी जरयन्त्यायुः ॥
पुनःपुनर्जायमाना पुराणी समानं वर्णमभि शुम्भमाना। श्वघ्नीव कृत्नुर्विज आमिनाना मर्तस्य देवी जरयन्त्यायुः॥
Mantra 11
व्यूर्ण्वती दिवो अन्ताँ अबोध्यप स्वसारं सनुतर्युयोति । प्रमिनती मनुष्या युगानि योषा जारस्य चक्षसा वि भाति ॥
दिवोऽन्तान् व्यूर्ण्वती बोधयित्री उषा उदतिष्ठत्; पथः स्वसारं रात्रिं सनुतर्य् अयोजयत्। मनुष्याणां युगानि प्रमिनती, जारस्य चेतनचक्षुषा आहूता सा योषा विभाति।
Mantra 12
पशून्न चित्रा सुभगा प्रथाना सिन्धुर्न क्षोद उर्विया व्यश्वैत् । अमिनती दैव्यानि व्रतानि सूर्यस्य चेति रश्मिभिर्दृशाना ॥
पशूनिव रश्मीनां गोपा चित्रा सुभगा प्रथाना उषा विस्तीर्णा भवति; सिन्धुरिव क्षोदसा उर्व्यां व्यश्वैति। सा दैव्यानि व्रतानि नातिक्रामति; सूर्यस्य रश्मिभिर्दृशाना ऋतेन सह प्रचेतते।
Mantra 13
उषस्तच्चित्रमा भरास्मभ्यं वाजिनीवति । येन तोकं च तनयं च धामहे ॥
उषस्तत् चित्रम् आ भरा अस्मभ्यं वाजिनीवति; येन वयं तोकं च तनयं च धामहे, सत्ये धामनि च स्वान् वृद्धीन् प्रतिष्ठापयेम।
Mantra 14
उषो अद्येह गोमत्यश्वावति विभावरि । रेवदस्मे व्युच्छ सूनृतावति ॥
उषो अद्येह गोमत्यश्वावति विभावरि । रेवदस्मे व्युच्छ सूनृतावति ॥
Mantra 15
युक्ष्वा हि वाजिनीवत्यश्वाँ अद्यारुणाँ उषः । अथा नो विश्वा सौभगान्या वह ॥
युक्ष्वा हि वाजिनीवत्यश्वानद्याऽरुणानुषः । अथ नो विश्वा सौभगान्यावह ॥
Mantra 16
अश्विना वर्तिरस्मदा गोमद्दस्रा हिरण्यवत् । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतम् ॥
अश्विना वर्तिरस्मदा गोमद्दस्रा हिरण्यवत् । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतम् ॥
Mantra 17
यावित्था श्लोकमा दिवो ज्योतिर्जनाय चक्रथुः । आ न ऊर्जं वहतमश्विना युवम् ॥
यावित्था युवां दिवो ज्योतिः—स्वर्गीयं प्रकाशम्—जनाय श्लोकं दीप्तं चक्रथुः, हे अश्विनौ; अस्मभ्यं च ऊर्जं पोषिणीं रतिं च वहतम्, हे युवाम्।
Mantra 18
एह देवा मयोभुवा दस्रा हिरण्यवर्तनी । उषर्बुधो वहन्तु सोमपीतये ॥
एह देवा मयोभुवो दस्रा हिरण्यवर्तनी; उषर्बुधो वहन्तु (युवाम्) सोमपीतये, यथा अस्मासु मयः प्रतिष्ठेत।
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Uṣas (Dawn), describing her light, beauty, and daily renewal. The closing also includes an invitation to dawn-awakened divine powers for soma-drinking.
It highlights a Vedic paradox: Dawn is timeless in her role (ancient), yet she appears freshly each day (born again). This expresses cosmic regularity and personal renewal at the start of every day.
It is well-suited for dawn recitation to cultivate clarity, motivation, and protection for the day. Traditionally it aligns with morning offerings (like ghee into fire or a simple water/milk offering) and a prayer for health and long life.
Ask anything about Sukta 92 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.