Rig Veda 1.92.16: Mandala 1, Sukta 92, Mantra 16

Sukta 1.92

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (continuation context from RV 1.92)

Devata: Aśvinau (the two Aśvins)

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अश्विना वर्तिरस्मदा गोमद्दस्रा हिरण्यवत् । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.92.16

Transliteration

aśvínā vartír asmad ā́ go-mad dasrā híraṇya-vat | arvā́g ráthaṃ sá-manasā ní yacchatam ||

Translation

अश्विना वर्तिरस्मदा गोमद्दस्रा हिरण्यवत् । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतम् ॥

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (proper dual)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; नासत्य-द्वय का नाम)

• वर्तिः: a path, course (way)
• वर्तिः: कर्तृ/विषय (वाक्य का विषय: ‘मार्ग/पथ’)
• Type: Noun
• Root: वर्ति- (प्रातिपदिक; √वृत्/√वर्त् ‘to turn, exist’ से भाव/वस्तु-नाम)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गोमत्: rich in cattle
• गोमत्: विशेषण (वर्तिः का)
• Type: Adjective
• Root: गोमत् (गो + -मत्)

• दस्रा: O wondrous/skillful ones
• दस्रा: सम्बोधन (अश्विना का विशेषण)
• Type: Adjective (used as epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ के विशेषण)

• हिरण्यवत्: having gold, golden
• हिरण्यवत्: विशेषण (वर्तिः का)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यवत् (हिरण्य + -वत्)

• अर्वाक्: hither, towards here
• अर्वाक्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय; दिशा-वाचक)

• रथम्: the chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• समनसा: with one mind, in concord
• समनसा: करण (भाव-करण: ‘एकमन से’)
• Type: Adjective/Instrumental qualifier
• Root: समनस् (सम् + मनस्; प्रातिपदिक)

• नि: down, in; (as preverb)
• नि: क्रियाविशेषण (दिशा/सम्प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• यच्छतम्: hold/guide/bring (you two)
• यच्छतम्: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √यम् (यच्छ-; उपसर्ग ‘नि-’ सहित)