Sukta 23
Sukta 1.23
Medhātithi Kāṇva (opening of RV 1.23 traditionally under Kāṇva seers)
Vāyu (often paired with Indra in early soma offerings, though this verse directly addresses Vāyu)
Gāyatrī (typical for many opening soma-invitation verses; probable here)
ऋग्वेदस्य १.२३ सूक्तं सोमाह्वानरूपेणारभ्यते। तत्र वायुम् आह्वयति—स शीघ्रम् आगत्य बर्हिषि निहितं नवप्रसुतं तीव्रं सोमं पिबतु। सूक्तस्य प्रवाहे तु स्तुतिर् विस्तरति; पूष्णम् अग्निं चादीन् देवतान् अपि सहाह्वयति। तेषां प्रसादेन मार्गदर्शनं, नष्टस्य पुनर्लाभः, तथा तेजः-प्रजा-दीर्घायुषां समन्विताः शुभाशिषो याच्यन्ते; देवाश्च यजमानस्याभिलाषस्य साक्षिणो भवन्ति।
Mantras
Mantra 1
तीव्राः सोमास आ गह्याशीर्वन्तः सुता इमे । वायो तान्प्रस्थितान्पिब ॥
तीव्राः सोमास आ गह्याऽऽशीर्वन्तः सुता इमे। वायो तान् प्रस्थितान् पिब॥
Mantra 2
उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे । अस्य सोमस्य पीतये ॥
उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे। अस्य सोमस्य पीतये॥
Mantra 3
इन्द्रवायू मनोजुवा विप्रा हवन्त ऊतये । सहस्राक्षा धियस्पती ॥
इन्द्रवायू मनोजुवौ विप्रा ऊतये हवन्ति—सहस्राक्षौ धियस्पती; अस्माकं दर्शनं प्रज्ञां च नियच्छतं वर्धयतं च।
Mantra 4
मित्रं वयं हवामहे वरुणं सोमपीतये । जज्ञाना पूतदक्षसा ॥
मित्रं वयं ह्वयामहे वरुणं च सोमपीतये—जज्ञानौ पूतदक्षसौ; यौ अस्मासु मैत्रीं च ऋतधर्मं च स्थापयतः।
Mantra 5
ऋतेन यावृतावृधावृतस्य ज्योतिषस्पती । ता मित्रावरुणा हुवे ॥
ऋतेन वर्धमानौ ऋतेन वर्धितौ, ऋतस्य ज्योतिषोऽधिपती तौ मित्रावरुणौ अहं ह्वये; येन अस्माकं भावो दीप्तेन ऋतविधानेन नियन्त्र्येत।
Mantra 6
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः ॥
वरुणो नः प्राविता भवतु, मित्रो विश्वाभिरूतिभिर्नः करताम। तौ सुराधसौ नः स्वस्तिं पुष्टिं च विधत्ताम॥
Mantra 7
मरुत्वन्तं हवामह इन्द्रमा सोमपीतये । सजूर्गणेन तृम्पतु ॥
मरुत्वन्तमिन्द्रं सोमपीतये हवामहे। स सजूर्गणेन तृम्पतु॥
Mantra 8
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः। विश्वे देवाः मम हवं शृणुत॥
Mantra 9
हत वृत्रं सुदानव इन्द्रेण सहसा युजा । मा नो दुःशंस ईशत ॥
हे सुदानव, इन्द्रेण सहसा युजा वृत्रं जहि। मा नः दुश्शंस ईशत; अनृतं च द्वेष्यं च कुमन्त्रणं भिद्यताम्।
Mantra 10
विश्वान्देवान्हवामहे मरुतः सोमपीतये । उग्रा हि पृश्निमातरः ॥
सोमपीतये वयं विश्वान् देवान् मरुतश्च हवामहे। उग्रा हि पृश्निमातरः शक्तौ प्रबलाः।
Mantra 11
जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया । यच्छुभं याथना नरः ॥
जयतामिव मरुतां तन्यतुः धृष्णुया शक्त्या एति। हे नराः, यदा यूयं शुभं प्रति याथन, तदा विजयगतेः पन्थानं विवृणुथ।
Mantra 12
हस्काराद्विद्युतस्पर्यतो जाता अवन्तु नः । मरुतो मृळयन्तु नः ॥
हस्काराद् विद्युतः स्पर्शतः जाताः मरुतो नः परितोऽवन्तु; मरुतो नः मृळयन्तु।
Mantra 13
आ पूषञ्चित्रबर्हिषमाघृणे धरुणं दिवः । आजा नष्टं यथा पशुम् ॥
आ पूषन् चित्रबर्हिषम्, आघृणे, दिवो धरुणम् आ भर; आजा नष्टं यथा पशुम्।
Mantra 14
पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम् । अविन्दच्चित्रबर्हिषम् ॥
पूषा राजाानम् आघृणिर् अपगूळ्हं गुहाहितम् अविन्दत्; स च चित्रबर्हिषम् पुनर् अविन्दत्।
Mantra 15
उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत् । गोभिर्यवं न चर्कृषत् ॥
उतो स मह्यमिन्दुभिः सम्यगनुक्रमेण षड्युक्ताः शक्तीः न्यधात्; गोभिरिव रश्मिभिः यवं यथा वर्धयेत् तथा समृद्धिं चकार।
Mantra 16
अम्बयो यन्त्यध्वभिर्जामयो अध्वरीयताम् । पृञ्चतीर्मधुना पयः ॥
अम्बय आपः पथेषु यान्ति, यज्ञस्य जामयः शक्तयः; ताः मधुना सह पयः पृञ्चन्त्यः अन्तः अस्मासु हविः प्रकल्पयन्ति।
Mantra 17
अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः सह । ता नो हिन्वन्त्वध्वरम् ॥
अमूर्याः सूर्ये उप ये च, याभिर्वा सूर्यः सह गच्छति—ताः नः अध्वरं हिन्वन्तु, दीप्तं लक्ष्यं प्रति प्रेरयन्तु।
Mantra 18
अपो देवीरुप ह्वये यत्र गावः पिबन्ति नः । सिन्धुभ्यः कर्त्वं हविः ॥
देवीरपोऽहमुपह्वये यत्र नो गावः पिबन्ति। सिन्धुभ्यः कर्त्वं नो हविः—अन्तर्हविः प्रवाहशुद्धिरूपम्।
Mantra 19
अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजमपामुत प्रशस्तये । देवा भवत वाजिनः ॥
अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजम्। अपामुत प्रशस्तये—देवा भवत वाजिनः।
Mantra 20
अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवमापश्च विश्वभेषजीः ॥
अप्सु मे सोमोऽब्रवीद्—अन्तर्विश्वानि भेषजा इति। अग्निं च विश्वशम्भुवम्; आपश्च विश्वभेषजीः—सर्वोपचारशक्तयः।
Mantra 21
आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥
हे आपः, मम तन्वे भेषजं वरूथं च पृणीत; येनाहं ज्योक्च सूर्यं द्रष्टुं शक्नुयाम्—ज्योतिष्मतः सत्यस्य दर्शने स्थिरो भवामि।
Mantra 22
इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥
हे आपः, मयि यत्किंच दुरितं तदिदं प्र वहत; यद्वाहमभिदुद्रोह, यद्वा शेपेनोतानृतं व्याहरम्।
Mantra 23
आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥
हे आपः, अद्य वयमन्वचारिष्म; रसेन समगस्महि। हे पयस्वानग्ने, आ गहि; मां वर्चसा सं सृज।
Mantra 24
सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः ॥
हे अग्ने, वर्चसा मां सं सृज; प्रजया सं, आयुषा सं। अस्य मे देवा विद्युḥ; इन्द्रोऽपि ऋषिभिः सह मय्येतत् विद्यात्।
Frequently Asked Questions
It is primarily a Soma-invitation hymn calling Vāyu to come quickly and drink the freshly pressed Soma set out for the morning offering, then it broadens into prayers for guidance and well-being.
In many Vedic Soma sequences, Vāyu is approached early because wind/breath represents immediate life-force and swift arrival; his receiving the Soma symbolizes vital energy being awakened and set in right motion.
Vedic hymns often widen from the main deity to allied powers needed for the rite’s success: Pūṣan for guidance and restoration, and Agni for consecration and for sealing the sacrifice with blessings like radiance, increase, and long life.
Ask anything about Sukta 23 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.