Sukta 23

Mantra 1

तीव्राः सोमास आ गह्याशीर्वन्तः सुता इमे । वायो तान्प्रस्थितान्पिब ॥

ਹੇ ਵਾਯੂ, ਆਓ; ਇਹ ਸੋਮ-ਰਸ ਤੀਖੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ) ਹਨ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਵਾਯੂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ।

Mantra 2

उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे । अस्य सोमस्य पीतये ॥

ਅਸੀਂ ਦਿਵ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋ ਦੇਵ—ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ—ਨੂੰ ਇਸ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 3

इन्द्रवायू मनोजुवा विप्रा हवन्त ऊतये । सहस्राक्षा धियस्पती ॥

ਇੰਦ੍ਰ-ਵਾਯੂ, ਮਨ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਗਤੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਨ—ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਦੇ ਪਤੀਓ, ਸਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸੋ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰੋ।

Mantra 4

मित्रं वयं हवामहे वरुणं सोमपीतये । जज्ञाना पूतदक्षसा ॥

ਅਸੀਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਜਾਗਰੂਕ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਪੂਤਦਕ੍ਸ਼ਸ (ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਵੇਕ) ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਋ਤ-ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Mantra 5

ऋतेन यावृतावृधावृतस्य ज्योतिषस्पती । ता मित्रावरुणा हुवे ॥

਋ਤ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ, ਋ਤ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਋ਤ ਦੇ ਜੋਤਿ ਦੇ ਪਤੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ—ਮੈਂ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਅਸਤਿਤਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋਵੇ।

Mantra 6

वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः ॥

ਵਰੁਣ ਸਾਡਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇ; ਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਸਹਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਸੁਦਾਤਾ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਋ਤ (ਸੱਚੇ ਕ੍ਰਮ) ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਣ।

Mantra 7

मरुत्वन्तं हवामह इन्द्रमा सोमपीतये । सजूर्गणेन तृम्पतु ॥

ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਗਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ। ਸੁਰਤਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਲ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇ।

Mantra 8

इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਰੁਦ-ਗਣੋ, ਪੂਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਦਾਤਾ ਦੇਵੋ—ਹੇ ਸਭ ਦੇਵੋ, ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੋ; ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਮੋੜੋ।

Mantra 9

हत वृत्रं सुदानव इन्द्रेण सहसा युजा । मा नो दुःशंस ईशत ॥

ਹੇ ਸੁਦਾਨਵ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ), ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਸਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਦੁಃਸ਼ੰਸ (ਕੁਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰੇ—ਝੂਠ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ।

Mantra 10

विश्वान्देवान्हवामहे मरुतः सोमपीतये । उग्रा हि पृश्निमातरः ॥

ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ, ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਪૃਸ਼ਨੀ-ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ—ਜੜਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ।

Mantra 11

जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया । यच्छुभं याथना नरः ॥

ਜਿੱਤੂਆਂ ਵਾਂਗ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ-ਤਨ੍ਯਤੁ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਬਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਨਰಃ (ਵੀਰੋ), ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਭ ਵੱਲ ਧਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਜੇਤੂ ਗਤੀ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

Mantra 12

हस्काराद्विद्युतस्पर्यतो जाता अवन्तु नः । मरुतो मृळयन्तु नः ॥

ਹਸਕਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਰੁਤ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਪਵਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Mantra 13

आ पूषञ्चित्रबर्हिषमाघृणे धरुणं दिवः । आजा नष्टं यथा पशुम् ॥

ਹੇ ਚਿਤ੍ਰਬਰ੍ਹਿਸ਼ ਪੂਸ਼ਨ, ਹੇ ਆਘ੍ਰਿਣੀ (ਤੇਜਸਵੀ), ਦਿਵ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਰਾ ਸਾਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਭਟਕਿਆ ਪਸ਼ੂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਨਸ਼ਟ/ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿਵਾ।

Mantra 14

पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम् । अविन्दच्चित्रबर्हिषम् ॥

ਤੇਜਸਵੀ ਪੂਸ਼ਨ ਨੇ ਗੁਹਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਰਾਜ-ਬਲ (ਰਾਜਾਨੰ) ਲੱਭ ਲਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਬਰ੍ਹਿਸ਼—ਚਮਕਦਾ ਆਧਾਰ/ਆਸਨ—ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 15

उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत् । गोभिर्यवं न चर्कृषत् ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਲਈ ਚਮਕਦਾਰ ਇੰਦੂ-ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਛੇ ਯੁਕਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੌਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।

Mantra 16

अम्बयो यन्त्यध्वभिर्जामयो अध्वरीयताम् । पृञ्चतीर्मधुना पयः ॥

ਮਾਤ੍ਰ-ਆਪಃ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਯਜ्ञ ਦੀਆਂ ਜਾਮੀ (ਸਗੀਆਂ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ; ਉਹ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਦਾ ਦੁੱਧ (ਪਯಃ) ਢਾਲਦੀਆਂ ਤੇ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ।

Mantra 17

अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः सह । ता नो हिन्वन्त्वध्वरम् ॥

ਜੋ (ਆਪಃ/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਚਲਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਡਾ ਅਧਵਰ-ਯਜ्ञ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਧੱਕਣ।

Mantra 18

अपो देवीरुप ह्वये यत्र गावः पिबन्ति नः । सिन्धुभ्यः कर्त्वं हविः ॥

ਮੈਂ ਦੇਵੀ-ਸਰੂਪ ਆਪਃ (ਜਲ-ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ—ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਗਾਵਃ (ਕਿਰਣ) ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਧੂਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਹਵਿਃ ਘੜਿਆ ਜਾਵੇ—ਵਹਿੰਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਅੰਤਰਿਕ ਆਹੁਤੀ।

Mantra 19

अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजमपामुत प्रशस्तये । देवा भवत वाजिनः ॥

ਆਪਃ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਆਪਃ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੇਸ਼ਜ (ਚਿਕਿਤਸਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਹੈ। ਹੇ ਆਪਃ, ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਸਤੁਤੀ ਲਈ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣੋ, ਵਾਜਿਨਃ (ਵਿਜਈ ਬਲ) ਬਣੋ।

Mantra 20

अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवमापश्च विश्वभेषजीः ॥

ਆਪਃ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਅੰਦਰ ਸਭ ਭੇਸ਼ਜ ਹਨ।’ ਅਗਨੀ ਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ੰਭੁ (ਸਰਬ-ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਃ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸ਼ਜੀਃ (ਸਰਬ-ਉਪਚਾਰ) ਹਨ—ਜੋ ਪੂਰੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਸੁਸਥ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 21

आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥

ਹੇ ਆਪಃ (ਜਲ-ਦੇਵਿਓ), ਮੇਰੀ ਤਨੂ ਲਈ ਭੇਸ਼ਜ—ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਖਧੀ—ਅਤੇ ਵਰੂਥ—ਆਸਰਾ-ਰੂਪ ਰੱਖਿਆ—ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।

Mantra 22

इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥

ਹੇ ਆਪಃ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਰਿਤ—ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਦੋਸ਼—ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਹਾ ਕੇ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਓ; ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਤਾਵਲੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਅਨ੍ਰਿਤ—ਝੂਠ—ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Mantra 23

आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥

ਹੇ ਆਪಃ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਰਸ—ਆਨੰਦਮਈ ਸਾਰ—ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਯਸਵਾਨ ਅਗਨੀ, ਆਓ; ਵਰਚਸ—ਤੇਜ—ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਗੂੰਥ ਦੇ।

Mantra 24

सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਰਚਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਘੜ; ਪ੍ਰਜਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਆਯੁਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ। ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਜਾਣਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਮੇਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ।