
Sukta 1.23
Medhātithi Kāṇva (opening of RV 1.23 traditionally under Kāṇva seers)
Vāyu (often paired with Indra in early soma offerings, though this verse directly addresses Vāyu)
Gāyatrī (typical for many opening soma-invitation verses; probable here)
ಋಗ್ವೇದ 1.23 ಸ್ತೋತ್ರವು ಸೋಮ-ಆಮಂತ್ರಣ ಗೀತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞದ ಕುಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಸದಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ, ತೀವ್ರಶಕ್ತಿಯ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ವಾಯುವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರಲು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ತೋತ್ರ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಿತ ದೇವತಾ-ಆಹ್ವಾನಗಳಾಗಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಷನ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ) ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಕಳೆದುಹೋದದ್ದರ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೂ ತೇಜಸ್ಸು, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಏಕೀಕೃತ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ; ಯಜಮಾನನ ಆಶಯಕ್ಕೆ ದೇವರುಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಇದೆ.
Mantra 1
तीव्राः सोमास आ गह्याशीर्वन्तः सुता इमे । वायो तान्प्रस्थितान्पिब ॥
ಹೇ ವಾಯು, ಬಾ; ಇವು ತೀವ್ರವೂ ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಆದ ಸೋಮರುಸರು, ಸುತವಾದವು, ಆಶೀರ್ವಾದ-ಸಮೃದ್ಧವಾದವು. ಹೇ ವಾಯು, ಇವು ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೇ ಅವನ್ನು ಪಾನಮಾಡು.
Mantra 2
उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे । अस्य सोमस्य पीतये ॥
ನಾವು ದಿವಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳನ್ನು—ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುವನ್ನು—ಈ ಸೋಮದ ಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 3
इन्द्रवायू मनोजुवा विप्रा हवन्त ऊतये । सहस्राक्षा धियस्पती ॥
ಇಂದ್ರ-ವಾಯುಗಳೇ, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಿಂದ ತ್ವರಿತಗತಿಗಳಾಗಿ, ಋಷಿಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರೇ, ಧಿಯ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ) ಯ ಅಧಿಪತಿಗಳೇ, ನಮ್ಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ಆಳಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿರಿ.
Mantra 4
मित्रं वयं हवामहे वरुणं सोमपीतये । जज्ञाना पूतदक्षसा ॥
ನಾವು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು ಸೋಮಪಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ಜಾಗೃತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಪೂತದಕ್ಷಸ (ಶುದ್ಧ ವಿವೇಕ) ಹೊಂದಿದ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸೌಹಾರ್ದ ಮತ್ತು ಋತ-ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರು.
Mantra 5
ऋतेन यावृतावृधावृतस्य ज्योतिषस्पती । ता मित्रावरुणा हुवे ॥
ಋತದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರು, ಋತದಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗುವವರು, ಋತದ ಜ್ಯೋತಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು—ಮಿತ್ರ-ವರುಣರನ್ನು—ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ನಿಯಮದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡಲಿ.
Mantra 6
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः ॥
ವರುಣನು ನಮ್ಮ ಮುಂಚೂಣಿ ರಕ್ಷಕನಾಗಲಿ; ಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ. ಸುಪ್ರದಾತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಋತದಲ್ಲಿ (ಸತ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ.
Mantra 7
मरुत्वन्तं हवामह इन्द्रमा सोमपीतये । सजूर्गणेन तृम्पतु ॥
ಮರುತರು ಜೊತೆಯಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾವು ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ತೃಪ್ತನಾಗಲಿ. ಸಮ್ಮೇಳಿತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಬಲ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿ.
Mantra 8
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
ಇಂದ್ರನು ಅಗ್ರಸ್ಥನಾದ ಮರುದ್ಗಣಗಳೇ, ಪೂಷನನಂತೆ ದಾನಶೀಲರಾದ ದೇವರೆ—ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ನನ್ನ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ನನ್ನ ಯಾತ್ರೆಯ ಕಡೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಹಾಯಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿರಿ.
Mantra 9
हत वृत्रं सुदानव इन्द्रेण सहसा युजा । मा नो दुःशंस ईशत ॥
ಹೇ ಸುಧಾನವ (ಉದಾರ ದಾತ), ಇಂದ್ರನ ಸಹಸಾ-ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ವೃತ್ರನನ್ನು ಹನು; ದುಃಶಂಸ (ಕುಮಾತು ಮಾತಾಡುವ) ಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಳಬಾರದು—ಅಸತ್ಯವೂ ವೈರಿ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಭಂಗವಾಗಲಿ.
Mantra 10
विश्वान्देवान्हवामहे मरुतः सोमपीतये । उग्रा हि पृश्निमातरः ॥
ನಾವು ಸರ್ವ ದೇವರನ್ನು, ಮರುತಗಳನ್ನು, ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪೃಶ್ನಿಮಾತೃಕರಾದ ಅವರು ಉಗ್ರರೂ ಬಲವಂತರೂ—ಜಡತೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವವರು.
Mantra 11
जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया । यच्छुभं याथना नरः ॥
ಜಯಿಗಳಂತೆ ಮರುತಗಳ ಗರ್ಜನೆ-ತನ್ಯತು ಧೃಷ್ಟ ಬಲದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ; ಹೇ ನರಃ (ವೀರರೇ), ನೀವು ಶುಭದತ್ತ ಧಾವಿಸಿದಾಗ ಆತ್ಮನ ವಿಜಯಗತಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತೀರಿ.
Mantra 12
हस्काराद्विद्युतस्पर्यतो जाता अवन्तु नः । मरुतो मृळयन्तु नः ॥
ಹಸ್ಕಾರ ಎಂಬ ಘೋಷಧ್ವನಿಯಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಝಳಪಿನಿಂದಲೂ ಜನಿಸಿದ ಮರುತರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಬಿರುಗಾಳಿಯ ವಾಯುದೇವಶಕ್ತಿಗಳು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Mantra 13
आ पूषञ्चित्रबर्हिषमाघृणे धरुणं दिवः । आजा नष्टं यथा पशुम् ॥
ಹೇ ಚಿತ್ರಬರ್ಹಿಷ ಪೂಷನ್, ಹೇ ಆಘೃಣಿ (ತೇಜಸ್ವಿ), ದಿವ್ಯದ ದೃಢ ಆಧಾರವನ್ನು ನಮಗೆ ತಂದುಕೊಡು; ಹೇಗೆ ತಪ್ಪಿಹೋದ ಪಶುವನ್ನು ಮರಳಿ ತರುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ, ನಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನಮಗೆ ಮರಳಿ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿ ತಂದುಕೊಡು.
Mantra 14
पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम् । अविन्दच्चित्रबर्हिषम् ॥
ತೇಜಸ್ವಿ ಪೂಷನು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ, ಗುಪ್ತಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ರಾಜಾನಂ) ಕಂಡುಹಿಡಿದನು; ಅವನು ಚಿತ್ರಬರ್ಹಿಷ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಆಧಾರ/ಆಸನ—ವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು.
Mantra 15
उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत् । गोभिर्यवं न चर्कृषत् ॥
ಮತ್ತು ಅವನು ನನ್ನ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಇಂದು-ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಯುಕ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಗೋ-ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು—ಯಾವನೋ ಯವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ.
Mantra 16
अम्बयो यन्त्यध्वभिर्जामयो अध्वरीयताम् । पृञ्चतीर्मधुना पयः ॥
ಮಾತೃ-ಆಪಃ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ—ಯಜ್ಞದ ಜಾಮಿ (ಸಗಾ) ಶಕ್ತಿಗಳು; ಅವು ಮಧುರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸತ್ತೆಯ ಹಾಲು (ಪಯಃ) ಸುರಿದು ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾ.
Mantra 17
अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः सह । ता नो हिन्वन्त्वध्वरम् ॥
ಸೂರ್ಯನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವವು, ಮತ್ತು ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಸಾಗುತ್ತಾನೋ—ಆ (ಆಪಃ/ಶಕ್ತಿಗಳು) ನಮ್ಮ ಅಧ್ವರ-ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ, ಅದನ್ನು ದೀಪ್ತ ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಲಿ.
Mantra 18
अपो देवीरुप ह्वये यत्र गावः पिबन्ति नः । सिन्धुभ्यः कर्त्वं हविः ॥
ನಾನು ದೇವೀಸ್ವರೂಪವಾದ ಆಪಃ (ಜಲದೇವಿಯರು)ಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಾವಃ (ಕಿರಣಗಳು) ಪಾನಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಿಂಧುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಹವಿಃ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲಿ—ಹರಿಯುವ ಶುದ್ಧತೆಯ ಅಂತರ್ಯಾಗ.
Mantra 19
अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजमपामुत प्रशस्तये । देवा भवत वाजिनः ॥
ಆಪಃಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಅಮೃತವಿದೆ; ಆಪಃಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಷಜ (ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಕ್ತಿ) ಇದೆ. ಹೇ ಆಪಃ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ತುತಿಗಾಗಿ—ನಮಗೆ ದೇವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ವಾಜಿನಃ (ವಿಜಯಬಲ)ವಾಗಿ ಆಗಿರಿ.
Mantra 20
अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवमापश्च विश्वभेषजीः ॥
ಆಪಃಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೇಷಜಗಳು ಇವೆ.’ ಅಗ್ನಿಯೂ ವಿಶ್ವಶಂಭುವು (ಸರ್ವಕಲ್ಯಾಣಕರ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಆಪಃಗಳು ವಿಶ್ವಭೇಷಜೀಃ (ಸರ್ವೌಷಧಿ) —ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ತೆಯನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಂತಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು.
Mantra 21
आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥
ಹೇ ಆಪಃ (ಜಲದೇವಿಯರೇ), ನನ್ನ ತನುವಿಗೆ ಭೇಷಜ—ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧಿ—ಮತ್ತು ವರೂಥ—ಆಶ್ರಯರೂಪ ರಕ್ಷಣೆ—ಇವುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಿ; ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲಿ.
Mantra 22
इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥
ಹೇ ಆಪಃ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಇರುವ ಯಾವ ದುರಿತ—ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ದೋಷ—ವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಸಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ; ನಾನು ಬಂಡಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಆತುರದ ಮಾತಿನಿಂದ ಅನೃತ—ಅಸತ್ಯ—ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರೂ.
Mantra 23
आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥
ಹೇ ಆಪಃ, ಇಂದು ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ರಸ—ಆನಂದಮಯ ಸಾರ—ದಿಂದ ನಾವು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ಪಯಸ್ವಾನ್ ಅಗ್ನಿ, ಬಾ; ವರ್ಚಸ್—ತೇಜಸ್ಸು—ದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸು.
Mantra 24
सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸು; ಪ್ರಜಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿ, ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿ. ದೇವರುಗಳು ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿ; ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಿ.
A direct, urgent invitation: potent Soma is ready—Vāyu is called to come and drink what has been set forth.
The hymn sustains the sacrificial immediacy (arrival, seating, drinking) while extending the field of aid—guidance, safe passage, recovery, and support—through associated divine powers.
The prayer turns from offering to transformation: the sacrificer seeks wholeness—radiant force, increase, and full life—ratified by the gods and Indra with the seers.
A sealing of intention: the rite’s fruit is affirmed as a divinely witnessed integration of vitality (Vāyu), guidance (Pūṣan), and consecrating fire-power (Agni).
vāyo tān prasthitān piba
ājā naṣṭaṃ yathā paśum
sam māgne varcasā sṛja
It is primarily a Soma-invitation hymn calling Vāyu to come quickly and drink the freshly pressed Soma set out for the morning offering, then it broadens into prayers for guidance and well-being.
In many Vedic Soma sequences, Vāyu is approached early because wind/breath represents immediate life-force and swift arrival; his receiving the Soma symbolizes vital energy being awakened and set in right motion.
Vedic hymns often widen from the main deity to allied powers needed for the rite’s success: Pūṣan for guidance and restoration, and Agni for consecration and for sealing the sacrifice with blessings like radiance, increase, and long life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.