Varaha Purana - Adhyaya 77
Varaha PuranaAdhyaya 7732 Shlokas

Adhyaya 77: Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

Meru-māna, maryādāparvatāḥ, caturdiśaḥ mahāvṛkṣāś ca

Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)

W ramach kontynuowanego cyklu nauczania Waraha, Prithiwi, Rudra przedstawia kosmograficzny opis Góry Meru jako stabilizującej góry osiowej ziemi sapta-dwipa. Podstawowa rozciągłość Meru podana jest w jojanach, a wprowadzone zostaje osiem gór granicznych (marjadaparwata), przy czym Dżathara i Dewakuta wymienione są na wschodzie, by ukazać uporządkowane wyznaczenie przestrzeni. Rozdział opisuje następnie cztery wielkie „stopy” Meru (wspierające masywy górskie) oraz cztery góry kierunkowe: Mandara (wschód), Gandhamadana (południe), Wipula (zachód) i Suparśwa (północ), z których każda nosi wielkie drzewo. Poprzez te drzewa: Kadamba, Dżambu, Aśwattha i Wata/Njagrodha, tekst wyjaśnia etymologie i tożsamości regionów/warszów (Bhadraśwa, Dżambudwipa, Ketumala i Uttarakuru), łącząc nazwy lądowe z przepływami zasobów (Dżambunadi i złoto Dżambunada) oraz potwierdzając zrównoważoną, uporządkowaną ekologię świata.

Key Concepts

Meru (axis mundi) and yojana-based measurementMaryādāparvata (boundary-mountain) as spatial delimitationCaturdiśa-parvata and mahāvṛkṣa (directional mountains and great trees)Toponymic etymology of varṣas/dvīpas (Bhadrāśva, Ketumāla, Uttarakuru, Jambūdvīpa)Jāmbūnadī and Jāmbūnada (riverine flow and metallurgical mythos)Terrestrial stability and cosmological balance (earth-support imagery)

In this adhyaya

People

  • RudraSpeakswithin the Varāha-Pṛthivī instructional frame
  • VarahaSpeaksVarāha
  • PrithiviSpeaksListensPṛthivī (Earth)

    With Varāha as the overarching narrator/teacher in the continuing frame

What happens

  1. How it opens

    Within the ongoing Varāha-Pṛthivī instruction cycle, Rudra continues a cosmographic teaching meant to stabilize the listener’s mental map of the sapta-dvīpa world by first fixing the axis (Meru) and then defining its limits (maryādā-parvatas).

  2. Stories within

    Toponymic/etiological explanations for Bhadrāśva, Jambūdvīpa, Ketumāla, and Uttarakuru via the four great trees; Resource-flow etiologies: Jāmbūnadī and the emergence of Jāmbūnada-gold; Brief lineage/culture anchoring: Sanatkumāra and younger brothers as mānasā sons of Brahmā in the Uttarakuru context

  3. The turning point

    Rudra enumerates Meru’s yojana-based dimensions and structural features (including its foundational spread and the imagery of four great supporting ‘feet’), then introduces the eight maryādā-parvatas (boundary mountains), beginning with Jaṭhara and Devakūṭa in the east, to show how space is delimited and held in order.

  4. How it ends

    The exposition culminates in the four directional mountains, Mandara (east), Gandhamādana (south), Vipula (west), Supārśva (north), each crowned by a mahāvṛkṣa (Kadamba, Jambū, Aśvattha, Vaṭa/Nyagrodha). From these trees the chapter derives the names/identities of the surrounding varṣas (Bhadrāśva, Jambūdvīpa, Ketumāla, Uttarakuru) and explains patterned ‘flows’ such as Jāmbūnadī and Jāmbūnada-gold, presenting a balanced world-ecology grounded in stable geography.

Tirthas

Meru; maryādāparvatāḥ (boundary mountains, incl. Jaṭhara and Devakūṭa in the east); Mandara; Gandhamādana; Vipula; Supārśva; Bhadrāśva-varṣa; Ketumāla-varṣa; Uttarakuru; Jambūdvīpa; Jāmbūnadī (divine river); Jāmbūnada (gold).

  • Mount Meru
  • Maryada-parvatasMaryādā-parvatas (boundary mountains)
  • JatharaJaṭhara (east)
  • DevakutaDevakūṭa (east)
  • Mandaraeast
  • GandhamadanaGandhamādana (south)
  • Vipulawest
  • SuparshvaSupārśva (north)
  • Bhadrashva-varshaBhadrāśva-varṣa
  • JambudvipaJambūdvīpa
  • Ketumala-varshaKetumāla-varṣa
  • Uttarakuru
  • JambunadiJāmbūnadī (river)
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 77

Shlokas in Adhyaya 77

Verse 1

रुद्र उवाच । यदेतत् कर्णिकामूलं मेरोर् मध्यं प्रकीर्तितम् । तद् योजनसहस्राणि संख्यया मानतः स्मृतम् ॥ ७७.१ ॥

Rudra rzekł: To, co jest głoszone jako korzeń karniki, centralny region góry Meru, zostało zapamiętane, według miary liczbowej, jako rozciągające się na tysiąc jodżan.

Verse 2

चत्वारिंशत् तथा चाष्टौ सहस्राणि तु मण्डलैः । शैलराजस्य तत्तत्र मेरुमूलमिति स्मृतम् ॥ ७७.२ ॥

Jest czterdzieści osiem tysięcy jednostek, mierzonych podziałami kołowymi. Ta kraina tam, należąca do króla gór, jest tradycyjnie pamiętana jako 'korzeń Meru'.

Verse 3

तेषां गिरिसहस्राणामनेकानां महोच्छ्रयः । दिगष्टौ च पुनस्तस्य मर्यादापर्वताः शुभाः ॥ ७७.३ ॥

Wśród tych wielu tysięcy gór ich wzniesienia są niezwykle wielkie; i znowu, w ośmiu kierunkach, znajdują się pomyślne góry graniczne, które wyznaczają jej granice.

Verse 4

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ । मर्यादापर्वतान् एतानष्टानाहुर्मनीषिणः ॥ ७७.४ ॥

W kierunku wschodnim znajdują się dwie góry, Dżathara i Dewakuta. Te dwie rozciągają się ze wschodu na zachód i są położone między oceanami. Mędrcy opisują te osiem jako 'góry graniczne'.

Verse 5

योऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रोक्तः कनकपर्वतः । विष्कम्भांस्तस्य वक्ष्यामि शृणुध्वं गदतस्तु तान् ॥ ७७.५ ॥

O najlepszy z dwukrotnie urodzonych, ten Meru, który został opisany jako 'złota góra' - teraz ogłoszę jego rozmiary. Słuchajcie ich, gdy o nich mówię.

Verse 6

महापादास्तु चत्वारो मेरोरथ चतुर्दिशम् । यैर्न चचाल विष्टब्धा सप्तद्वीपवती मही ॥ ७७.६ ॥

Otóż są cztery wielkie podpory Meru, rozciągające się w czterech kierunkach; dzięki nim podtrzymywana, Ziemia - posiadająca siedem kontynentów - nie poruszyła się.

Verse 7

दशयोजनसाहस्रं व्यायामस्तेषु शङ्क्यते । तिर्यगूर्ध्वं च रचिता हरितालतटैर्वृताः ॥ ७७.७ ॥

Wśród nich rozciągłość jest liczona jako dziesięć tysięcy jodżan. Są ukształtowane zarówno poziomo, jak i pionowo, i są otoczone brzegami z haritali, żółtej substancji podobnej do aurypigmentu.

Verse 8

मनःशिलादरीभिश्च सुवर्णमणिचित्रिताः । अनेकसिद्धभवनैः क्रीडास्थानैश्च सुप्रभाः ॥ ७७.८ ॥

I są przyozdobione wąwozami z manahśili, czerwonego aurypigmentu, zdobione złotem i klejnotami; z licznymi siedzibami Siddhów i z miejscami rozrywki, lśnią one wspaniałym blaskiem.

Verse 9

पूर्वेण मन्दरस्तस्य दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्थितः ॥ ७७.९ ॥

Na wschód od niego znajduje się Mandara; na południe od niego jest Gandhamadana. Na zachodniej stronie jest Wipula, a na północy znajduje się Suparśwa.

Verse 10

तेषां शृङ्गेषु चत्वारो महावृक्षाः प्रतिष्ठिताः । देवदैत्याप्सरोभिश्च सेविता गुणसंचयैः ॥ ७७.१० ॥

Na ich szczytach górskich cztery wielkie drzewa są ustanowione, czczone przez bogów, Daityjów i Apsary - drzewa obdarzone nagromadzonymi zaletami.

Verse 11

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे कदम्बो नाम पादपः । प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश्चैत्यपादपः ॥ ७७.११ ॥

Na szczycie góry Mandara znajduje się drzewo o imieniu Kadamba; jego korona jest utworzona przez długie, rozłożyste gałęzie. To Kadamba jest czczone jako drzewo czaitja, związane ze świętą pamiątką lub miejscem świątynnym.

Verse 12

महाकुम्भप्रमाणेश्च पुष्पैर्विकचकेसरैः । महागन्धबनोञ्ञैश्च शोभितः सर्वकालजैः ॥ ७७.१२ ॥

Ma wielkość wielkiego dzbana, przyozdobiony jest kwiatami o w pełni rozwiniętych pręcikach oraz niezwykle pachnącymi i upajającymi lasami, pięknymi z roślinności spotykanej w każdej porze roku.

Verse 13

समासेन परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः । सहस्रमधिकं सोऽथ गन्धेनापूरयन् दिशः ॥ ७७.१३ ॥

W skrócie, otoczony był światami, które pielęgnują istoty żywe; następnie, przekraczając tysiąc w mierze lub rozległości, wypełnił wszystkie strony świata swą wonią.

Verse 14

भद्राश्वो नाम वृक्षोऽयं वर्षाद्रेः केतुसंभवः । कीर्तिमान् रूपवान् श्रीमान् महापादपपादपः । यत्र साक्षाद्धृषीकेशः सिद्धसङ्घैर्निषेव्यते ॥ ७७.१४ ॥

To jest drzewo o imieniu Bhadrāśva, zrodzone z Ketu z góry Varṣādri, Góry Deszczowej. Jest sławne, piękne i wspaniałe, wielkie drzewo o potężnych konarach; tam Hṛṣīkeśa jest bezpośrednio otaczany opieką przez zgromadzenia Siddhów.

Verse 15

तस्य भद्रकदम्बस्य तथाश्ववदनो हरिः । प्राप्तवांश्चामरश्रेष्ठः स हि सानुं पुनः पुनः ॥ ७७.१५ ॥

Dla tego pomyślnego drzewa kadamba Hari, mający twarz podobną do twarzy konia, wielokrotnie osiągał jego zbocze; jest on bowiem najwybitniejszym wśród nieśmiertelnych.

Verse 16

तेन चालोकितं वर्षं सर्वद्विपदनायकाः । यस्य नाम्ना समाख्यातो भद्राश्वेति न संशयः ॥ ७७.१६ ॥

Przez niego została ujrzana ta kraina, i była znana wszystkim przywódcom dwunożnych mieszkańców. Jego samym imieniem jest określana jako Bhadrāśva, co do tego nie ma wątpliwości.

Verse 17

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविते । जम्बूः सद्यः पुष्पफलाः महाशाखोपशोभिता ॥ ७७.१७ ॥

Na szczycie południowej góry również, uczęszczanej jakby przez dewów, stoi drzewo dżambu, rodzące jednocześnie kwiaty i owoce, przyozdobione wielkimi gałęziami.

Verse 18

तस्याः ह्यतिप्रमाणानि स्वादूनि च मृदूनि च । फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति गिरिमूर्धनि ॥ ७७.१८ ॥

Zaprawdę, jej owoce o wyjątkowo wielkich rozmiarach, słodkie i delikatne, podobne do nektaru, spadają na szczyt góry.

Verse 19

तस्माद् गिरिवरश्रेष्ठात् फलप्रस्यन्दवाहिनी । दिव्या जाम्बूनदी नाम प्रवृत्ता मधुवाहिनी ॥ ७७.१९ ॥

Z tej najprzedniejszej z doskonałych gór wypłynął strumień płynący wyciekiem owoców; boska rzeka o imieniu Jāmbūnadī ruszyła w swój bieg, niosąca miód.

Verse 20

तत्र जाम्बूनदं नाम सुवर्णमनलप्रभम् । देवालङ्कारमतुलमुत्पन्नं पापनाशनम् ॥ ७७.२० ॥

Tam powstało złoto zwane Jāmbūnada, lśniące jak ogień, nieporównywalna ozdoba bogów, opisywana jako usuwająca grzechy.

Verse 21

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यकाः । पपुस्तदमृतप्रख्यं मधु जम्बूफलस्रवम् ॥ ७७.२१ ॥

Dewy, dānavy, gandharwowie, jakśowie, rākśasowie i guhjakowie pili ten miodowy napój płynący z owocu dżambu, słynący z tego, że jest jak nektar.

Verse 22

सा केतुर्दक्षिणे वर्षे जम्बूलोकेषु विश्रुता । यस्या नाम्ना समाख्याता जम्बूद्वीपेति मानवैः ॥ ७७.२२ ॥

Ten region, słynący jako "Ketu" w południowej części, jest znany wśród krain Jambū; i dzięki jej samej nazwie ludzie określają go mianem "Jambūdvīpa".

Verse 23

विपुलस्य च शैलस्य दक्षिणेन महात्मनः । जातः शृङ्गेति सुमहानश्वत्थश्चेति पादपः ॥ ७७.२३ ॥

Na południe od góry Vipula, o wielkiej duszy, powstało bardzo wielkie drzewo aśvattha, znane pod imieniem Śṛṅga.

Verse 24

महोच्छ्रायो महास्कन्धो नैकसत्त्वगुणालयः | कुम्भप्रमाणै रुचिरैः फलैः सर्वर्त्तुकैः शुभैः || ७७.२४ ||

To drzewo jest niezwykle wysokie, o potężnym pniu, siedliskiem wielu istot i cnót; rodzi pomyślne, przyjemne owoce, wielkie jak dzbany na wodę, dostępne w każdej porze.

Verse 25

स केतुः केतुमालानां देवगन्धर्वसेवितः । केतुमालेति विख्यातो नाम्ना तत्र प्रकीर्तितः । तन्निबोधत विप्रेन्द्रा निरुक्तं नामकर्मणः ॥ ७७.२५ ॥

Ten Ketu, związany z Ketumālami i czczony przez dewów i gandharwów, jest tam sławiony pod imieniem "Ketumāla". Wysłuchajcie teraz, o najwybitni z braminów, etymologicznego wyjaśnienia związanego z tą nazwą i jej znaczeniem.

Verse 26

क्षीरोदमथने वृत्ते माला स्कन्धे निवेशिताः । इन्द्रेण चैत्यकेतोस्तु केतुमालस्ततः स्मृतः । तेन तच्छिह्नितं वर्षं केतुमालेति विश्रुतम् ॥ ७७.२६ ॥

Gdy ubijanie Oceanu Mleka (Kṣīroda) zostało dokonane, girlandy zostały umieszczone na jego ramieniu. Wtedy Indra wspomniał Caityaketu jako "Ketumāla"; dlatego kraina oznaczona tym znakiem stała się znana jako "Ketumāla".

Verse 27

सुपार्श्वस्योत्तरे शृङ्गे वटो नाम महाद्रुमः । न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो यस्त्रियोजनमण्डलः ॥ ७७.२७ ॥

Na północnym szczycie Supārśvy stoi wielkie drzewo o imieniu Vaṭa, nyagrodha (banian) o rozległym pniu, którego obwód rozciąga się na trzy jojany.

Verse 28

माल्यदामकलापैश्च विविधैस्तु समन्ततः । शाखाभिर्लम्बमानाभिः शोभितः सिद्धसेवितः ॥ ७७.२८ ॥

Przystrojone zewsząd wieloma rodzajami girland i wieńców, upiększone przez gałęzie opadające w dół, jest czczone i otaczane czcią przez Siddhów.

Verse 29

प्रलम्बकुम्भसदृशैर्हेमवर्णैः फलैः सदा । स ह्युत्तरकुरूणां तु केतुवृक्षः प्रकाशते ॥ ७७.२९ ॥

Z owocami zawsze złotego koloru, przypominającymi zwisające dzbany, to "drzewo-sztandar" (ketu-vṛkṣa) jawi się w krainie Uttarakurów.

Verse 30

सनत्कुमारावरजाः मानसाः ब्रह्मणः सुताः । सप्त तत्र महाभागाः कुरवो नाम विश्रुताः ॥ ७७.३० ॥

Tam młodsi bracia Sanatkumāry, synowie Brahmy zrodzeni z umysłu, było ich siedmiu; ci wybitni byli znani pod imieniem "Kurawowie".

Verse 31

तत्र स्थिरगतैर्ज्ञानैर्विरजस्कैर्महात्मभिः । अक्षयः क्षयपर्यन्तो लोकः प्रोक्तः सनातनः ॥ ७७.३१ ॥

Tam, przez wielkoduszne istoty, których wiedza jest stała i ugruntowana, a które są wolne od namiętności, opisywany jest wieczny wymiar, niezniszczalny, lecz sięgający granicy rozpuszczenia.

Verse 32

तेषां नामाङ्कितं वर्षं सप्तानां वै महात्मनाम् । दिवि चेह च विख्याता उत्तरा: कुरवः सदा ॥ ७७.३२ ॥

Ten region (varṣa) jest naznaczony imionami tych siedmiu wielkich dusz; a Północni Kurusowie są sławni w każdym czasie, zarówno w niebie, jak i tutaj w świecie ludzi.

Inside Adhyaya 77

Ritual instructions

  • BenefitThe chapter functions as cosmographic instruction rather than a prescriptive rite; its implied ‘benefit’ is contemplative orientation—understanding cosmic order (maryādā/limits, directional balance, and stable supports) as a model for equilibrium in the inhabited world.

The narrative frame

  • Dialogue ToneDidactic, enumerative, and cartographic (measurement-and-direction driven)

The emotional journey

  • Dominant RasaAdbhuta (wonder) with a strong Śānta (contemplative) undertone
  • Emotional ProgressionCuriosity about the world’s structure → awe at Meru’s scale and the boundary-mountain ordering → contemplative satisfaction as directions, trees, names, and resource-flows lock into a coherent, balanced cosmogram

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityPrimarily mythic-cosmographic (Meru and associated varṣas are not straightforwardly visitable as historical tirthas). For modern devotional travel, practitioners typically substitute ‘Meru’ symbolism via major Śiva/Viṣṇu temples, sacred mountains, or local ‘Meru-sthala’ traditions, but this chapter itself does not anchor a specific terrestrial tirtha itinerary.

Frequently Asked Questions

Rather than prescribing social rules, the chapter’s internal logic emphasizes cosmic and terrestrial order: Meru and its boundary mountains function as an explanatory model for stability, delimitation, and balanced spatial organization. This can be read as a cosmographic analogue to maintaining equilibrium in the inhabited world.

No tithis, lunar phases, vrata timings, or seasonal ritual markers are specified in the provided verses. The content is primarily spatial and descriptive (measurements, directions, and regional naming).

It uses earth-support imagery: Meru is described with four great supporting “feet,” and boundary mountains define limits that keep the world-system steady. The described riverine outflow (Jāmbūnadī) and resource generation (Jāmbūnada-gold) present a patterned ecology where flows and materials arise from stable geographies.

The passage references Rudra as the expositor and mentions Sanatkumāra and his younger brothers as mānasā sons of Brahmā, associated with the Kurus (Uttarakuru context). It also notes divine and semi-divine communities (deva, daitya, apsaras, gandharva, yakṣa, rākṣasa, guhya) as inhabitants/attendants in these regions.

Ask anything about Adhyaya 77 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play