Adhyaya 77: Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

Verse 1

रुद्र उवाच । यदेतत् कर्णिकामूलं मेरोर् मध्यं प्रकीर्तितम् । तद् योजनसहस्राणि संख्यया मानतः स्मृतम् ॥ ७७.१ ॥

రుద్రుడు పలికెను—‘కర్ణికా’ యొక్క మూలమని, అంటే మేరువు యొక్క మధ్యప్రదేశమని కీర్తింపబడినది, పరిమాణ గణన ప్రకారం వెయ్యి యోజనల విస్తీర్ణముగా స్మరించబడింది.

Verse 2

चत्वारिंशत् तथा चाष्टौ सहस्राणि तु मण्डलैः । शैलराजस्य तत्तत्र मेरुमूलमिति स्मृतम् ॥ ७७.२ ॥

అక్కడ మండలాల ద్వారా పరిమాణం చేయగా నలభై ఎనిమిది వేల (ఏకకాలు) ఉంటాయి. పర్వతరాజునకు చెందిన ఆ ప్రాంతం ‘మేరుమూలం’ అని స్మరించబడుతుంది.

Verse 3

तेषां गिरिसहस्राणामनेकानां महोच्छ्रयः । दिगष्टौ च पुनस्तस्य मर्यादापर्वताः शुभाः ॥ ७७.३ ॥

ఆ అనేక పర్వతసహస్రాలలో అనేక పర్వతాల ఎత్తు అత్యంత మహత్తరమైనది; మరల అష్టదిక్కులలో శుభమైన మర్యాదా-పర్వతాలు దాని సరిహద్దులను నిర్ధారిస్తాయి।

Verse 4

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ । मर्यादापर्वतान् एतानष्टानाहुर्मनीषिणः ॥ ७७.४ ॥

పూర్వ దిశలో జఠరము మరియు దేవకూటము అనే రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవి రెండూ తూర్పు నుండి పడమర వరకు విస్తరించి, సముద్రాల మధ్యస్థానంలో నిలిచివున్నవి. జ్ఞానులు ఈ ఎనిమిదినీ ‘మర్యాదా-పర్వతాలు’ అని అంటారు।

Verse 5

योऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रोक्तः कनकपर्वतः । विष्कम्भांस्तस्य वक्ष्यामि शृणुध्वं गदतस्तु तान् ॥ ७७.५ ॥

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ‘కనకపర్వతం’ అని చెప్పబడిన ఆ మేరువు యొక్క విష్కంభాలను (విస్తార పరిమాణాలను) ఇప్పుడు నేను వివరిస్తాను; నేను చెప్పునది వినండి।

Verse 6

महापादास्तु चत्वारो मेरोरथ चतुर्दिशम् । यैर्न चचाल विष्टब्धा सप्तद्वीपवती मही ॥ ७७.६ ॥

మేరువు యొక్క నాలుగు దిశలలో నాలుగు మహాపాదాలు (మహా ఆధారాలు) ఉన్నాయి; వాటిచే స్థిరపరచబడి, సప్తద్వీపమయమైన భూమి కదలలేదు।

Verse 7

दशयोजनसाहस्रं व्यायामस्तेषु शङ्क्यते । तिर्यगूर्ध्वं च रचिता हरितालतटैर्वृताः ॥ ७७.७ ॥

వాటిలో విస్తారం పది వేల యోజనలుగా లెక్కించబడుతుంది; అవి అడ్డంగా మరియు పైకి రెండురీతులుగా నిర్మితమై, హరితాల తీరాలతో ఆవరించబడ్డాయి।

Verse 8

मनःशिलादरीभिश्च सुवर्णमणिचित्रिताः । अनेकसिद्धभवनैः क्रीडास्थानैश्च सुप्रभाः ॥ ७७.८ ॥

అవి మనఃశిలా వర్ణపు లోయలతో, స్వర్ణమణి-విచిత్ర అలంకారాలతో సుసంపన్నమై ఉన్నాయి; అనేక సిద్ధుల నివాసభవనాలు, క్రీడాస్థానాలతో కూడి అవి మహా కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నాయి।

Verse 9

पूर्वेण मन्दरस्तस्य दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्थितः ॥ ७७.९ ॥

దాని తూర్పున మందరము, దక్షిణాన గంధమాదనము; పడమర వైపున విపులము, ఉత్తరాన సుపార్శ్వము స్థితమై ఉన్నాయి।

Verse 10

तेषां शृङ्गेषु चत्वारो महावृक्षाः प्रतिष्ठिताः । देवदैत्याप्सरोभिश्च सेविता गुणसंचयैः ॥ ७७.१० ॥

ఆ శిఖరాలపై నాలుగు మహావృక్షాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి; దేవులు, దైత్యులు, అప్సరసలు వాటిని సేవిస్తారు—అవి సమకూరిన గుణసంపదతో యుక్తమైనవి।

Verse 11

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे कदम्बो नाम पादपः । प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश्चैत्यपादपः ॥ ७७.११ ॥

మందరగిరి శిఖరంపై ‘కదంబ’ అనే వృక్షం ఉంది; దీర్ఘంగా విస్తరించిన కొమ్మలు శిఖరమువలె కిరీటంగా నిలుస్తాయి, ఆ కదంబము చైత్యవృక్షంగా గౌరవింపబడుతుంది।

Verse 12

महाकुम्भप्रमाणेश्च पुष्पैर्विकचकेसरैः । महागन्धबनोञ्ञैश्च शोभितः सर्वकालजैः ॥ ७७.१२ ॥

అది మహాకుంభ పరిమాణమంత విశాలమైనది; పూర్తిగా వికసించిన కేసరములతో కూడిన పుష్పాలతో, అత్యంత సుగంధమయమైన మనోహర వనసమూహాలతో అలంకృతమై ఉంది—అవి అన్ని ఋతువులలోనూ పుష్పించే శోభను కలిగినవి।

Verse 13

समासेन परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः । सहस्रमधिकं सोऽथ गन्धेनापूरयन् दिशः ॥ ७७.१३ ॥

భూతభావనమైన భువనములచే సంక్షేపముగా పరివృతుడై, అతడు సహస్రమునకు మించిన పరిమాణముతో సుగంధముచే దిక్కులన్నిటిని నింపెను।

Verse 14

भद्राश्वो नाम वृक्षोऽयं वर्षाद्रेः केतुसंभवः । कीर्तिमान् रूपवान् श्रीमान् महापादपपादपः । यत्र साक्षाद्धृषीकेशः सिद्धसङ्घैर्निषेव्यते ॥ ७७.१४ ॥

ఇది ‘భద్రాశ్వ’ అనే వృక్షము; వర్షాద్రి యొక్క కేతువలన జన్మించినది. ఇది కీర్తిమంతము, రూపవంతము, శ్రీమంతము—మహావృక్షము; ఇక్కడ సాక్షాత్ హృషీకేశుడు సిద్ధసంఘములచే సేవింపబడుచున్నాడు।

Verse 15

तस्य भद्रकदम्बस्य तथाश्ववदनो हरिः । प्राप्तवांश्चामरश्रेष्ठः स हि सानुं पुनः पुनः ॥ ७७.१५ ॥

ఆ శుభకదంబవృక్షపు సానువును అశ్వవదనుడైన హరి పునఃపునః చేరెను; ఎందుకంటే ఆయనే అమరులలో శ్రేష్ఠుడు।

Verse 16

तेन चालोकितं वर्षं सर्वद्विपदनायकाः । यस्य नाम्ना समाख्यातो भद्राश्वेति न संशयः ॥ ७७.१६ ॥

ఆయనచే ఆ వర్షప్రదేశము దర్శింపబడెను; సమస్త ద్విపదనాయకులలో అది ఆయన నామముచే ‘భద్రాశ్వ’ అని ప్రసిద్ధమైంది—సందేహము లేదు।

Verse 17

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविते । जम्बूः सद्यः पुष्पफलाः महाशाखोपशोभिता ॥ ७७.१७ ॥

దక్షిణ శైలమున దేవసేవిత శిఖరమున కూడా జంబూవృక్షము నిలిచియున్నది; అది తక్షణమే పుష్పఫలములు ధరించి మహాశాఖలచే శోభిల్లుచున్నది।

Verse 18

तस्याः ह्यतिप्रमाणानि स्वादूनि च मृदूनि च । फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति गिरिमूर्धनि ॥ ७७.१८ ॥

ఆమె ఫలాలు అత్యంత పెద్దవి, మధురమూ మృదువూ; అమృతసమానమైనవి పర్వతశిఖరంపై పడతాయి।

Verse 19

तस्माद् गिरिवरश्रेष्ठात् फलप्रस्यन्दवाहिनी । दिव्या जाम्बूनदी नाम प्रवृत्ता मधुवाहिनी ॥ ७७.१९ ॥

ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతం నుండి ఫలరసం ఒలికే ప్రవాహం బయలుదేరింది; ‘జాంబూనది’ అనే దివ్య మధువాహిని నది ప్రవహించింది।

Verse 20

तत्र जाम्बूनदं नाम सुवर्णमनलप्रभम् । देवालङ्कारमतुलमुत्पन्नं पापनाशनम् ॥ ७७.२० ॥

అక్కడ ‘జాంబూనద’ అనే స్వర్ణం అగ్నిప్రభలా ప్రకాశిస్తూ ఉద్భవించింది; దేవాలంకారంగా అతులమై, పాపనాశకమని చెప్పబడింది।

Verse 21

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यकाः । पपुस्तदमृतप्रख्यं मधु जम्बूफलस्रवम् ॥ ७७.२१ ॥

దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, గుహ్యకులు—జాంబూఫలం నుండి ప్రవహించిన అమృతసమానమైన ఆ మధువును త్రాగారు।

Verse 22

सा केतुर्दक्षिणे वर्षे जम्बूलोकेषु विश्रुता । यस्या नाम्ना समाख्याता जम्बूद्वीपेति मानवैः ॥ ७७.२२ ॥

దక్షిణ వర్షంలో ఆమె ‘కేతు’ అని ప్రసిద్ధి, జాంబూలోకాలలో విఖ్యాతి; ఆమె పేరునే మనుష్యులు ‘జాంబూద్వీపం’ అని పిలిచారు।

Verse 23

विपुलस्य च शैलस्य दक्षिणेन महात्मनः । जातः शृङ्गेति सुमहानश्वत्थश्चेति पादपः ॥ ७७.२३ ॥

మహాత్ముడైన విపుల పర్వతానికి దక్షిణ భాగంలో ‘శృంగ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన అతి విశాలమైన అశ్వత్థ వృక్షము ఉద్భవించింది.

Verse 24

महोच्छ्रायो महास्कन्धो नैकसत्त्वगुणालयः | कुम्भप्रमाणै रुचिरैः फलैः सर्वर्त्तुकैः शुभैः || ७७.२४ ||

ఆ వృక్షము అత్యంత ఎత్తుగా, మహా కాండముతో, అనేక జీవులు మరియు గుణాలకు ఆశ్రయమై ఉంది; కుంభ పరిమాణమంత పెద్దగా, రుచికరంగా, శుభంగా, అన్ని ఋతువులలో లభించే ఫలాలను ఇస్తుంది.

Verse 25

स केतुः केतुमालानां देवगन्धर्वसेवितः । केतुमालेति विख्यातो नाम्ना तत्र प्रकीर्तितः । तन्निबोधत विप्रेन्द्रा निरुक्तं नामकर्मणः ॥ ७७.२५ ॥

ఆ కేతువు కేతుమాలులతో సంబంధమై, దేవగంధర్వులచే సేవింపబడుతూ, అక్కడ ‘కేతుమాల’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, ఆ నామం మరియు దాని కార్యానికి సంబంధించిన నిరుక్తార్థాన్ని గ్రహించండి.

Verse 26

क्षीरोदमथने वृत्ते माला स्कन्धे निवेशिताः । इन्द्रेण चैत्यकेतोस्तु केतुमालस्ततः स्मृतः । तेन तच्छिह्नितं वर्षं केतुमालेति विश्रुतम् ॥ ७७.२६ ॥

క్షీరసాగర మథనం పూర్తైనప్పుడు అతని భుజంపై మాలలు ఉంచబడ్డాయి. అప్పుడు ఇంద్రుడు చైత్యకేతువును ‘కేతుమాల’ అని స్మరించాడు; అందువల్ల ఆ చిహ్నంతో గుర్తింపబడిన ఆ వర్షము ‘కేతుమాల’గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 27

सुपार्श्वस्योत्तरे शृङ्गे वटो नाम महाद्रुमः । न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो यस्त्रियोजनमण्डलः ॥ ७७.२७ ॥

సుపార్శ్వ పర్వతం ఉత్తర శిఖరంపై ‘వట’ అనే మహావృక్షము ఉంది—అది విస్తార కాండముతో కూడిన న్యగ్రోధ (మర్రి) వృక్షము; దాని పరిధి మూడు యోజనాలు.

Verse 28

माल्यदामकलापैश्च विविधैस्तु समन्ततः । शाखाभिर्लम्बमानाभिः शोभितः सिद्धसेवितः ॥ ७७.२८ ॥

అది చుట్టూరా అనేక విధాల మాల్యదామాల సమూహాలతో అలంకరింపబడి, వేలాడే శాఖలతో శోభించి, సిద్ధులు సేవించి పూజిస్తారు।

Verse 29

प्रलम्बकुम्भसदृशैर्हेमवर्णैः फलैः सदा । स ह्युत्तरकुरूणां तु केतुवृक्षः प्रकाशते ॥ ७७.२९ ॥

ఎల్లప్పుడూ వేలాడే కుంభంలాంటి స్వర్ణవర్ణ ఫలాలతో కూడిన ఆ ‘కేతువృక్షం’ ఉత్తరకురుల దేశంలో ప్రకాశిస్తుందని చెప్పబడింది।

Verse 30

सनत्कुमारावरजाः मानसाः ब्रह्मणः सुताः । सप्त तत्र महाभागाः कुरवो नाम विश्रुताः ॥ ७७.३० ॥

అక్కడ సనత్కుమారుని తమ్ముళ్లు, బ్రహ్మదేవుని మానసపుత్రులు అయిన ఏడుగురు మహాభాగులు ‘కురవులు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధులు.

Verse 31

तत्र स्थिरगतैर्ज्ञानैर्विरजस्कैर्महात्मभिः । अक्षयः क्षयपर्यन्तो लोकः प्रोक्तः सनातनः ॥ ७७.३१ ॥

అక్కడ స్థిరంగా స్థాపితమైన జ్ఞానం కలిగి, రజస్సు లేని మహాత్ముల వల్ల ఒక శాశ్వత లోకం వర్ణించబడింది—అక్షయమైనది, అయినా ప్రళయసీమ వరకు వ్యాపించినది।

Verse 32

तेषां नामाङ्कितं वर्षं सप्तानां वै महात्मनाम् । दिवि चेह च विख्याता उत्तरा: कुरवः सदा ॥ ७७.३२ ॥

ఆ ఏడుగురు మహాత్ముల పేర్లతో ఆ వర్షం (ప్రాంతం) గుర్తింపబడింది; ఉత్తరకురులు స్వర్గంలోనూ ఇక్కడ (మనుష్యలోకంలో) కూడా ఎల్లప్పుడూ ప్రసిద్ధులు.