Adhyaya 73: Rudra’s Hymn: Vision of Nārāyaṇa, the Emergence of the Ādityas, and the Mutual Boon of Hari and Hara

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु चान्यद् द्विजश्रेष्ठ कौतूहलसमन्वितम् । अपूर्वभूतं सलिले मग्नेन मुनिपुङ्गव ॥ ७३.१ ॥

Rudra rzekł: O najlepszy z dwukrotnie zrodzonych, posłuchaj również innej opowieści, pełnej zdumienia, czegoś niesłychanego, przekazanego przez najwybitniejszego mędrca, który pogrążył się w wodach.

Verse 2

ब्रह्मणाऽहं पुरा सृष्टः प्रोक्तश्च सृज वै प्रजाः । अविज्ञानसमर्थोऽहं निमग्नः सलिले द्विज ॥ ७३.२ ॥

W dawnych czasach zostałem stworzony przez Brahmę i otrzymałem polecenie: Stwórz istoty. Lecz nieposiadający wiedzy i dlatego niezdolny, o dwukrotnie zrodzony, pogrążyłem się w wodach.

Verse 3

तत्र यावत् क्षणं चैकें तिष्ठामि परमेश्वरम् । अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं ध्यायन् प्रयतमानसः ॥ ७३.३ ॥

Tam, przez czas jednej chwili, trwam niewzruszenie, medytując na Najwyższego Pana, kontemplując Puruszę wyobrażonego jako wielkości kciuka, z umysłem zdyscyplinowanym i skupionym.

Verse 4

तावज्जलात् समुत्तस्थुः प्रलयाग्निसमप्रभाः । पुरुषा दश चैकाश्च तापयन्तोऽंशुभिर्जलम् ॥ ७३.४ ॥

Wtedy z wód powstały istoty, dziesięć i jedna, których blask przypominał ogień kosmicznego rozwiązania, ogrzewając wodę swoimi promieniami.

Verse 5

मया पृष्टाः के भवन्तो जलादुत्तीऱ्य तेजसा । तापयन्तो जलं छेदं क्व वा यास्यथ संशत ॥ ७३.५ ॥

Gdy zapytałem: Kim jesteście? Wyszliście z wody z blaskiem, ogrzewając wodę i przecinając ją, powiedzcie mi, gdzież zmierzacie wszyscy razem?

Verse 6

एवमुक्ता मया ते तु नोचुः किञ्चन सत्तमाः । एवमेव गतास्तूष्णीं ते नरा द्विजपुङ्गव ॥ ७३.६ ॥

Choć tak przeze mnie zapytani, ci najlepsi z ludzi nic nie odpowiedzieli; w ten właśnie sposób owi mężowie, o najwybitniejszy z dwukrotnie zrodzonych, odeszli w milczeniu.

Verse 7

ततस्तेषामनु महापुरुषोऽतीवशोभनः । स तस्मिन् मेघसंकाशः पुण्डरीकनिभेक्षणः ॥ ७३.७ ॥

Następnie, idąc za nimi, ukazał się tam ów wielki Purusza, niezwykle wspaniały, podobny do chmury swym blaskiem, o oczach przypominających biały lotos.

Verse 8

तमहम् पृष्टवान् कस्त्वं के चेमे पुरुषा गताः । किं वा प्रयोजनमिह कथ्यतां पुरुषर्षभ ॥ ७३.८ ॥

Wtedy zapytałem go: Kim jesteś i kim są ci mężowie, którzy tu przybyli? I jaki jest cel tego wszystkiego? Powiedz mi, o byku wśród ludzi.

Verse 9

पुरुष उवाच । य एते वै गताः पूर्वं पुरुषा दीप्ततेजसः । आदित्यास्ते त्वरं यान्ति ध्याता वै ब्रह्मणा भव ॥ ७३.९ ॥

Puruṣa rzekł: 'Ci promienni ludzie, którzy odeszli wcześniej, medytując nad Brahmanem, szybko wstępują do sfer Aditjów, królestwa słońca.'

Verse 10

सृष्टिं सृजति वै ब्रह्मा तदर्थं यान्त्यमी नराः । प्रतिपालनाय तस्यास्तु सृष्टेर्देव न संशयः ॥ ७३.१० ॥

Brahma zaprawdę stwarza stworzenie; dla tego celu ci ludzie podążają. I dla ochrony oraz podtrzymania tego stworzenia, o Dewo, nie ma żadnej wątpliwości.

Verse 11

शम्भुरुवाच । भगवन् कथं जानीषे महापुरुषसत्तम । भवेतिनाम्ना तत्सर्वं कथयस्व परो ह्यहम् ॥ ७३.११ ॥

Śambhu rzekł: 'O Błogosławiony, o najlepszy wśród wielkich istot, skąd wiesz o tym? Wyjaśnij mi w pełni wszystko dotyczące tego, który znany jest pod imieniem Bhaweti; bom ja tym, który jest dalej od tej wiedzy.'

Verse 12

एवमुक्तस्तु रुद्रेण स पुमान् प्रत्यभाषत । अहं नारायणो देवो जलशायी सनातनः ॥ ७३.१२ ॥

Tak zapytany przez Rudrę, ta osoba odpowiedziała: 'Jam jest Nārāyaṇa, istota boska, odwieczny, który spoczywa na wodach.'

Verse 13

दिव्यं चक्षुर्भवतु वै तव मां पश्य यत्नतः । एवमुक्तस्तदा तेन यावद् पश्याम्यहं तु तम् ॥ ७३.१३ ॥

Niechaj będziesz posiadał boski wzrok; spójrz na mnie z wysiłkiem. Tak zwrócony do mnie wówczas przez niego, pozostałem, aż ja z mojej strony mogłem go ujrzeć.

Verse 14

तावदङ्गुष्ठमात्रं तु ज्वलद्भास्करतेजसम् । तमेवाहं प्रपश्यामि तस्य नाभौ तु पङ्कजम् ॥ ७३.१४ ॥

Dotąd widzę tylko tę formę, nie większą niż wielkość kciuka, promienną blaskiem rozpalonego słońca; a na jego pępku widzę lotos.

Verse 15

ब्रह्माणं तत्र पश्यामि आत्मानं च तदङ्कतः । एवं दृष्ट्वा महात्मानं ततो हर्षमुपागतः । तं स्तोतुं द्विजशार्दूल मतिर्मे समजायत ॥ ७३.१५ ॥

Tam widzę Brahmę, i siebie samego również, siedzącego na jego kolanach. Ujrzawszy tak tego wielkodusznego, zostałem ogarnięty radością. O tygrysie wśród dwukrotnie narodzonych, myśl powstała we mnie, by go wielbić.

Verse 16

तस्य मूर्तौ तु जातायां सक्तोत्रेणानेन सुव्रत । स्तुतो मया स विश्वात्मा तपसा स्मृतकर्मणा ॥ ७३.१६ ॥

Gdy jego objawiona forma się ukazała, o ty o dobrych ślubowaniach, ten Powszechny Duch został wychwalany przeze mnie tym hymnem, poprzez dyscyplinę ascetyczną i czyny wykonywane z uważną pamięcią.

Verse 17

रुद्र उवाच । नमोऽस्त्वनन्ताय विशुद्धचेतसे सरूपरूपाय सहस्रबाहवे । सहस्ररश्मिप्रवराय वेधसे विशालदेहाय विशुद्धकर्मिणे ॥ ७३.१७ ॥

Rudra rzekł: 'Cześć nieskończonemu, o oczyszczonej świadomości; temu, który jest z formą i poza formą, tysiącoramiennemu; Stwórcy, najwybitniejszemu wśród tych o tysiącu promieniach; temu o rozległym ciele, którego czyny są nieskalane.'

Verse 18

समस्तविश्वार्थिहाराय शम्भवे सहस्रसूर्यानिलतिग्मतेजसे । समस्तविद्याविधृताय चक्रिणे समस्तगीर्वाणनुते सदाऽनघ ॥ ७३.१८ ॥

Zdanie pokłonu Śambhu, usuwającemu wszystkie cierpienia świata, którego przenikliwy blask jest jak tysiąc słońc i wiatr; zdanie pokłonu Cakrinowi, nosicielowi całej wiedzy, dzierżycielowi dysku; zawsze wychwalanemu przez wszystkich bogów, o bezgrzeszny, nieskalany.

Verse 19

अनादिदेवोऽच्युत शेषशेखर प्रभो विभो भूतपते महेश्वर । मरुत्पते सर्वपते जगत्पते भुवः पते भुवनपते सदा नमः ॥ ७३.१९ ॥

O Boże bez początku, o Acyuta, klejnocie korony Śeṣi; o Panie, o Wszechprzenikający; o władco istot, o Maheśvara; o panie Marutów, panie wszystkiego, panie świata; o panie ziemi, panie kosmosu, niechaj ci hołd nieustanny będzie.

Verse 20

जलेश नारायण विश्वशंकर क्षितीश विश्वेश्वर विश्वलोचन । शशाङ्कसूर्याच्युत वीर विश्वगाऽप्रतर्क्यमूर्तेऽमृतमूर्तिरव्ययः ॥ ७३.२० ॥

O Panie wód, Nārāyaṇa, dobroczyńco wszechświata; Panie ziemi, Panie wszystkiego, o wszechwidzący; ty, który jesteś księżycem i słońcem; Acyuta, bohaterze, twoja forma jest poza rozumowaniem, formą nieśmiertelności, niezmienną.

Verse 21

ज्वलधूताशार्चिविरुद्धमण्डल प्रपाहि नारायण विश्वतोमुख । नमोऽस्तु देवार्त्तिहरामृताव्यय प्रपाहि मां शरणगतं सदाच्युत ॥ ७३.२१ ॥

O Nārāyaṇa, którego oblicze zwrócone jest we wszystkich kierunkach, chroń mnie, ty, którego sfera mocy stoi naprzeciw płonących płomieni i ich blasku. Hołd tobie, usuwający udrękę bogów, nieśmiertelny i niezniszczalny. Chroń mnie, który przybyłem o schronienie, o wiecznie nieupadły Acyuta.

Verse 22

वक्त्राण्यनेकानि विभो तवाहं पश्यामि मध्यस्थगतं पुराणम् । ब्रह्माणमीशं जगतां प्रसूतिं नमोऽस्तु तुभ्यं तु पितामहाय ॥ ७३.२२ ॥

O potężny, oglądam twoje liczne oblicza i widzę pradawnego Brahmę umieszczonego pośrodku, w tobie, pana, źródła światów. Hołd tobie zaprawdę jako Pitāmahie, Dziadkowi wszechświata.

Verse 23

संसारचक्रभ्रमणैरनेकैः क्वचिद् भवान् देववरादिदेव । सन्मार्गिभिर्ज्ञानविशुद्धसत्त्वै-रूपास्यसे किं प्रलपाम्यहं त्वाम् ॥ ७३.२३ ॥

Przez wiele obrotów w kole saṃsāry, czasami objawiasz się jako najwyższe Bóstwo, o najprzedniejszy wśród bogów. Ci, którzy podążają prawdziwą ścieżką, których istota jest oczyszczona przez wiedzę, oglądają cię w wielu formach; cóż więcej mogę mówić, zwracając się do ciebie?

Verse 24

एकं भवन्तं प्रकृतेः परस्ताद् यो वेत्त्यसौ सर्वविदादिबोध्धा । गुणा न तेषु प्रसभं विभेद्या विशालमूर्तिर्हि सुसूक्ष्मरूपः ॥ ७३.२४ ॥

Kto prawdziwie poznaje ciebie jako Jednego poza Prakṛti, ten staje się znawcą wszystkiego i budzicielem zrozumienia. Guṇy nie mogą siłowo podzielić ani zróżnicować ciebie, albowiem jesteś rozległy w formie, lecz o naturze nadzwyczaj subtelnej.

Verse 25

निर्वाक्यो निर्मनो विगतेन्द्रियोऽसि कर्माभवान्नो विगतैककर्मा । संसारवांस्त्वं हि न तादृशोऽसि पुनः कथं देववरासि वेद्यः ॥ ७३.२५ ॥

Jesteś bez mowy, bez umysłu i poza zmysłami; jesteś wolny od uwarunkowania czynem i pozbawiony jakiejkolwiek pojedynczej definiowalnej czynności. Lecz mówi się, że jesteś w saṃsārze, zaprawdę, nie jesteś takiego rodzaju; jak więc, o najprzedniejszy z bogów, można cię poznać?

Verse 26

मूर्तामूर्तं त्वतुलं लभ्यते ते परं वपुर् देव विशुद्धभावैः । संसारविच्छित्तिकरैर् यजद्भि- रतोऽवसीयेत चतुर्भुजस्त्वम् ॥ ७३.२६ ॥

O Dewa, twoja najwyższa forma, zarówno z formą jak i poza formą, nieporównywalna, jest osiągana przez tych o oczyszczonym usposobieniu. Niechaj ty, Czteroramienny, będziesz mocno ustanowiony w oddaniu tych czcicieli, których obrzędy odcinają światowe uwikłania.

Verse 27

परं न जानन्ति यतो वपुस्ते देवादयोऽप्यद्भुतकारणं तत् । अतोऽवतारोक्ततनुं पुराणमाराधयेयुः कमलासनाद्याः ॥ ७३.२७ ॥

Ponieważ nawet bogowie i inni nie w pełni znają twoją najwyższą formę, której przyczyna jest cudowna, dlatego Brahmā, zasiadający na lotosie, i pozostali powinni czcić tę Purāṇę, której treść jest wyrażona przez narrację o awatārze.

Verse 28

न ते वपुर्विश्वसृगब्जयोनिर् एकान्ततो वेद महानुभावः । परं त्वहं वेद्मि कविं पुराणं भवन्तमाद्यं तपसा विशुद्धः ॥ ७३.२८ ॥

Nawet Brahmā, zrodzony z lotosu i stwórca kosmosu, nie zna twojej formy w jej całości, o wielkoduszny. Lecz ja, oczyszczony przez ascezę, znam ciebie jako pradawnego, odwiecznego widza-poetę, Pierwszego, pierwszą zasadę.

Verse 29

पद्मासनो मे जनकः प्रसिद्धश्चैतत्प्रसूतावसकृत्पुराणैः । सम्बोध्यते नाथ न मद्विधोऽपि विदुर्भवन्तं तपसा विहीनाः ॥ ७३.२९ ॥

Mój progenitor, słynny Padmāsana (Brahmā), jest wielokrotnie wspominany w Puranach jako twórca tego stworzenia. Jednakże, o Panie, nawet ktoś taki jak ja nie poznaje Cię w pełni; ci, którzy pozbawieni są tapasu (ascezy), nie znają Cię.

Verse 30

ब्रह्मादिभिस्तत्प्रवरैरबोध्यं त्वां देव मूर्खाः स्वमनन्तनत्या । प्रबोधमिच्छन्ति न तेषु बुद्धिरुदारकीर्त्तिष्वपि वेदहीनाः ॥ ७३.३० ॥

O Dewa, nie jesteś pojmowany nawet przez Brahmę i najwybitniejszych spośród takich istot; jednak głupcy, poprzez swoje niekończące się pokłony, pragną Cię 'obudzić'. W nich nie ma rozeznania, choć związani są z wzniosłą sławą, pozostają pozbawieni wedyjskiej mądrości.

Verse 31

जन्मान्तरैर्वेदविदां विवेक- बुद्धिर्भवेन्नाथ तव प्रसादात् । त्वल्लब्धलाभस्य न मानुषत्वं न देवगन्धर्वगतिः शिवं स्यात् ॥ ७३.३१ ॥

O Panie, przez narodziny w wielu życiach, rozeznający intelekt tych, którzy znają Wedy, powstaje z Twojej łaski. Dla tego, którego zysk jest osiągnięty przez Ciebie, ani zwykły status ludzki, ani nawet przemieszczanie się wśród bogów i Gandharwów nie jest najwyższym dobrem.

Verse 32

त्वं विष्णुरूपोऽसि भवान् सुसूक्ष्मः स्थूलोऽसि चेदं कृतकृत्यतायाः । स्थूलः सुसूक्ष्मः सुलभोऽसि देव त्वद्वाह्यवृत्त्या नरके पतन्ति ॥ ७३.३२ ॥

Jesteś o formie Wisznu, niezwykle subtelny, a także objawiony jako to, co grube (uchwytne). Zaprawdę, to jest stan spełnienia tego, co ma być dokonane. O bóstwo, jesteś gruby i subtelny, i łatwo dostępny; ci, którzy żyją postępowaniem zewnętrznym wobec Ciebie, wpadają do piekła.

Verse 33

किमुच्यते वा भवति स्थितेऽस्मिन् खात्मीन्दुवह्न्यर्कमहीमरुद्भिः । तत्त्वैः सतोयैः समरूपधारि-ण्यात्मस्वरूपे विततस्वभावे ॥ ७३.३३ ॥

Cóż bowiem można powiedzieć, gdy ta zasada trwa, przyjmując jednolitą formę przez żywioły: przestrzeń, wewnętrzne Ja, księżyc, ogień, słońce, ziemię i wiatr, wraz z zasadami obejmującymi wodę, pozostając w swojej własnej istotnej naturze, rozległa w swoim inherentnym charakterze?

Verse 34

इति स्तुतिं मे भगवन्ननन्त जुषस्व भक्तस्य विशेषतश्च । सृष्टिं सृजस्वेति तवोदितस्य सर्वज्ञतां देहि नमोऽस्तु विष्णो ॥ ७३.३४ ॥

Tak więc, o Błogosławiony, o Ananto, przyjmij proszę ten mój hymn, szczególnie jako ofiarę bhakty. A skoro rzekłeś: 'Stwórz stworzenie', obdarz mnie wszechwiedzą. Cześć niech będzie Wisznu.

Verse 35

चतुर्मुखो यो यदि कोटिवक्त्रो भवेनरः क्वापि विशुद्धचेताः । स ते गुणानामयुतैरनेकैर्वदेत् तदा देववर प्रसीद ॥ ७३.३५ ॥

Nawet gdyby jakaś osoba, gdziekolwiek, z oczyszczonym umysłem, stała się czterolica, lub nawet obdarzona milionami ust, nadal mogłaby mówić o twoich cechach tylko w niezliczonych dziesiątkach tysięcy; dlatego, o najlepszy z bogów, bądź łaskawy.

Verse 36

समाधियुक्तस्य विशुद्धबुद्धेः त्वद्भावभावैकमनोऽनुगस्य । सदा हृदिस्थोऽसि भवान्नमस्ते न सर्वगस्यास्ति पृथग्व्यवस्था ॥ ७३.३६ ॥

Dla tego, kto trwa w samadhi, którego intelekt jest oczyszczony, i kto podąża z umysłem zjednoczonym w kontemplacji twojego stanu i istoty, Ty zaprawdę zawsze przebywasz w sercu, pokłony Tobie. Albowiem wszechprzenikający nie ma odrębnej, wyodrębnionej lokalizacji.

Verse 37

इति प्रकाशं कृतमेतदीश स्तवं मया सर्वगतं विबुद्ध्वा । संसारचक्रक्रममाणयुक्त्या भीतं पुनीह्यच्युत केवलत्वम् ॥ ७३.३७ ॥

Tak więc, o Panie, wyraźnie ułożyłem ten hymn, pojmując Cię jako wszechprzenikającego; rozumowaniem, że jestem niesiony w cyklu samsary, stałem się przerażony. O Acjuto, oczyść mnie, udzielając stanu kevalatwy (absolutnego wyzwolenia).

Verse 38

श्रीवराह उवाच । इति स्तुतस्तदा देवो रुद्रेणामिततेजसा । उवाच वाक्यं सन्तुष्टो मेघगम्भीरनिःस्वनः ॥ ७३.३८ ॥

Śri Waraha rzekł: Tak uwielbiony wówczas przez Rudrę o niewymiernym blasku, bóstwo, zadowolone, przemówiło słowa głosem głębokim jak chmura burzowa.

Verse 39

विष्णुरुवाच । वरं वरय भद्रं ते देव देव उमापते । न भेदश्चावयोर् देव एकावावामुभावपि ॥ ७३.३९ ॥

Viṣṇu rzekł: Wybierz błogosławieństwo; niech będzie ono pomyślne dla ciebie, o panie bogów, małżonku Umā. O Dewo, nie ma różnicy między nami; zaprawdę, my obaj jesteśmy jednością.

Verse 40

रुद्र उवाच । ब्रह्मणाऽहं नियुक्तस्तु प्रजाः सृज इति प्रभो । तत्र ज्ञानं प्रयच्छस्व त्रिविधं भूतभावनम् ॥ ७३.४० ॥

Rudra rzekł: O Panie, Brahmā wyznaczył mnie, mówiąc: Stwórz istoty. Dlatego udziel mi tej wiedzy, trójnej, która sprzyja rodzeniu się istot żywych.

Verse 41

विष्णुरुवाच । सर्वज्ञस्त्वं न सन्देहो ज्ञानराशिः सनातनः । देवानां च परं पूज्यः सर्वदा त्वं भविष्यसि ॥ ७३.४१ ॥

Viṣṇu rzekł: Jesteś wszechwiedzący, nie ma wątpliwości; jesteś wiecznym skarbcem wiedzy. I wśród bogów również będziesz zawsze najgodniejszy czci.

Verse 42

एवमुक्तः पुनर्वाक्यमुवाचोमापतिर्मुदा । अन्यं देहि वरं देव प्रसिद्धं सर्वजन्तुषु ॥ ७३.४२ ॥

Tak zwrócony, Omāpati ponownie przemówił z radością: O Dewo, udziel mi innego błogosławieństwa, słynnego wśród wszystkich istot żywych.

Verse 43

मूर्तो भूत्वा भवानेव मामाराधय केशव । मां वहस्व च देवेश वरं मत्तो गृहीण च । येनाहं सर्वदेवानां पूज्यात् पूज्यतरो भवे ॥ ७३.४३ ॥

Przyjmując uobecnioną formę, ty sam, o Keśavo, powinieneś mnie czcić. Noś mnie również, o panie bogów, i przyjmij błogosławieństwo ode mnie, dzięki któremu stanę się jeszcze godniejszy czci niż czczeni wśród wszystkich bogów.

Verse 44

विष्णुरुवाच । देवकार्यावतारेषु मानुषत्वमुपागतः । त्वामेवाराधयिष्यामि त्वं च मे वरदो भव ॥ ७३.४४ ॥

Viṣṇu rzekł: W zstąpieniach podejmowanych dla dzieła bogów, przyjąwszy stan ludzki, będę czcił jedynie ciebie; a ty z kolei bądź dla mnie obdarzycielem błogosławieństw.

Verse 45

यत् त्वयोक्तं वहस्वेति देवदेव उमापते । सोऽहं वहामि त्वां देवं मेघो भूत्वा शतं समाः ॥ ७३.४५ ॥

Ponieważ rzekłeś: Noś mnie, o bogu bogów, o panie Umā, dlatego będę cię nosił, o bóstwo, stawszy się chmurą przez sto lat.

Verse 46

एवमुक्त्वा हरिर्मेघः स्वयं भूत्वा महेश्वरम् । उज्जहार जलात् तस्माद् वाक्यं छेदमुवाच ह ॥ ७३.४६ ॥

Tak przemówiwszy, Hari, sam stając się chmurą, podniósł Maheśwarę z tej wody, a następnie wypowiedział stanowcze słowa.

Verse 47

ये एते दश चैकाश्च पुरुषाः प्राकृताः प्रभो । ते वैराजा महीं याता आदित्या इति संज्ञिताः ॥ ७३.४७ ॥

O Panie, tych dziesięciu i jeden, te pierwotne istoty, które udały się na Ziemię jako istoty Vairāja, są określane mianem Ādityów.

Verse 48

मदांशो द्वादशो यस्तु विष्णुनामा महीतले । अवतीर्णो भवन्तं तु आराधयति शंकर ॥ ७३.४८ ॥

O Śaṅkara, ten, który jest dwunastą częścią mnie, o imieniu Viṣṇu, zstąpił na ziemię i oddaje ci cześć.

Verse 49

एवमुक्त्वा स्वकादंशात् सृष्ट्वादित्यं घनं तथा । नारायणः शब्दवच्च न विद्मः क्व लयं गतः ॥ ७३.४९ ॥

Tak przemówiwszy i stworzywszy z części własnego ciała zarówno Słońce, jak i gęstą chmurę, Nārāyaṇa, niczym sam dźwięk, zniknął; nie wiemy, w jakie rozpuszczenie (laya) ani dokąd odszedł.

Verse 50

रुद्र उवाच । एवमेष हरिर्देवः सर्वगः सर्वभावनः । वरदोऽभूत् पुरा मह्यं तेनाहं दैवतैर्वरः ॥ ७३.५० ॥

Rudra rzekł: "Tak oto bóstwo Hari, wszechobecne i to, które wprowadza wszystkie stany bytu w manifestację, dawniej stało się dla mnie dawcą łask; dlatego uważany jestem za najwybitniejszego wśród bogów."

Verse 51

नारायणात् परो देवो न भूतो न भविष्यति । एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सत्तम । मया वः कीर्तितं सर्वं यथा विष्णुरिहेज्यते ॥ ७३.५१ ॥

Ponad Nārāyaṇą nie ma wyższego bóstwa, żadne nie istniało i żadne nie będzie istnieć. O najlepszy wśród słuchaczy, to jest ezoteryczny sens Wed i Purāṇ. Opowiedziałem wam w pełni, jak Viṣṇu ma być tu czczony.