Adhyaya 35: The Account of Soma’s Decline and Restoration, and the Paurṇamāsī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । ब्रह्मणो मानसः पुत्रः अत्रिर्नाम महातपाः । तस्य पुत्रोऽभवत्सोमो दक्षजामातृतां गतः ॥ ३५.१ ॥

Mahatapa rzekł: "Atri, słynący z wielkiej ascezy, był synem Brahmy zrodzonym z umysłu. Jego synem był Soma, Księżyc, który osiągnął status zięcia Dakshy."

Verse 2

सप्तविंशति याः कन्या दाक्षायण्यः प्रकीर्तिताः । सोमपत्‍न्योऽतिमन्तव्यास्तासां श्रेष्ठा तु रोहिणी ॥ ३५.२ ॥

Dwadzieścia siedem dziewic, sławionych jako córki Dakshy, mają być rozumiane jako żony Somy, Księżyca; spośród nich Rohini jest uważana za najwybitniejszą.

Verse 3

तामेव रमते सोमो नेतराः इति शुश्रुमः । इतराः प्रोचुरागत्य दक्षस्यासमतां शशेः ॥ ३५.३ ॥

Słyszeliśmy, że Soma znajduje rozkosz tylko w niej, a nie w innych. Pozostałe żony przybyły i doniosły Dakshy o nierównym postępowaniu Księżyca.

Verse 4

दक्षोऽप्यसकृदागत्य तमुवाच स नाकरॊत् । समतां सोऽपि तं दक्षः शशापान्तरहितो भव ॥ ३५.४ ॥

Daksha również, przybywszy wielokrotnie, zwrócił się do niego; lecz on nie zastosował się. Wtedy Daksha rzucił na niego klątwę: "Stań się niewidzialnym, zniknij z widoku."

Verse 5

एवं शप्तस्तु दक्षेण सोमो देहं त्यजेदथ । उवाच सोमो दक्षं तु भवानेवं भविष्यति । अनेकजो विहायेमं ब्रह्मदेहं सनातनम् ॥ ३५.५ ॥

Tak przeklęty przez Dakshę, Soma miałby wówczas porzucić swoje ciało. Soma rzekł do Dakshy: "Także tobie przydarzy się to samo; mając wiele narodzin, ty również porzucisz to prastare ciało darowane przez Brahmę."

Verse 6

एवमुक्त्वा क्षयं सोम आगमद् दक्षशापतः । देवा मनुष्याः पशवो नष्टे सोमे सवीरुधः ॥ ३५.६ ॥

Tak przemówiwszy, Soma, Księżyc, popadł w stan upadku z powodu klątwy Dakshy. Gdy Soma został pomniejszony, bogowie, ludzie i zwierzęta, wraz z roślinnością, uległy zniszczeniu.

Verse 7

क्षीणाभवंस्तदा सर्वा ओषध्यश्च विशेषतः । क्षयं गच्छद्भिरत्यर्थमोषधीभिः सुरर्षभाः ॥ ३५.७ ॥

Wtedy wszystkie rośliny stały się wyczerpane, a zioła lecznicze w szczególności. O byki wśród bogów, gdy zioła nadmiernie podlegały upadkowi, doszły do stanu wyczerpania.

Verse 8

मूलेषु वीरुधां सोमः स्थित इत्यूचुरातुराः । तेषां चिन्ताऽभवत् तीव्रा विष्णुं च शरणं ययुः ॥ ३५.८ ॥

Udręczeni rzekli: "Soma spoczywa w korzeniach roślin." Ich niepokój stał się wtedy niezwykle intensywny i udali się do Wisznu jako do swojej ucieczki.

Verse 9

भगवानाह तान् सर्वान् ब्रूत किं क्रियते मया । ते चोचुर्देव दक्षेण शप्तः सोमो विनाशितः ॥ ३५.९ ॥

Błogosławiony rzekł do nich wszystkich: "Powiedzcie mi - co ma być przeze mnie uczynione?" Oni odpowiedzieli: "O boże, Soma został zniszczony, będąc przeklętym przez Dakszę."

Verse 10

तानुवाच तदा देवो मथ्यतां कलशोदधिः । ओषध्यः सर्वतो देवाः प्रक्षिप्याशु सुसंयतैः ॥ ३५.१० ॥

Wtedy Bóstwo zwróciło się do nich: "Niech Ocean Dzbana zostanie utarty. O bogowie, szybko wrzućcie zioła lecznicze ze wszystkich kierunków, z zdyscyplinowanym umiarkowaniem."

Verse 11

एवमुक्त्वा ततो देवान् दध्यौ रुद्रं हरिः स्वयम् । ब्रह्माणं च तथा दध्यौ वासुकिं नेत्रकारणात् ॥ ३५.११ ॥

Tak mówiąc, Hari sam wtedy medytował nad bogami - nad Rudrą; podobnie medytował nad Brahmą oraz nad Wasuki, z powodu sprawy dotyczącej oka.

Verse 12

ते सर्वे तत्र सहिताः ममन्थुर्वरुणालयम् । तस्मिंस्तु मथिते जातः पुनः सोमो महीपते ॥ ३५.१२ ॥

Wszyscy oni, zgromadzeni tam, utarli siedzibę Waruny, ocean. Gdy to tarcie miało miejsce, o władco ziemi, Soma został ponownie stworzony.

Verse 13

योऽसौ क्षेत्रज्ञसंज्ञो वै देहेऽस्मिन् पुरुषः परः । स एव सोमो मन्तव्यो देहिनां जीवसंज्ञितः । परेच्छया स मूर्तिं तु पृथक् सौम्यां प्रपेदिवान् ॥ ३५.१३ ॥

Ten transcendentny Purusza, który w tym ciele jest określany jako "znający pole" - on sam ma być rozumiany jako Soma, identyfikowany wśród istot ucieleśnionych jako "zasada życiowa". Przez wyższą wolę przyjął on odrębną, łagodną formę.

Verse 14

तमॆव देवमनुजाः षोडशेमाश्च देवताः । उपजीवन्ति वृक्षाश्च तथैवोषधयः प्रभुम् ॥ ३५.१४ ॥

Ludzie, szesnaście grup bóstw, a także drzewa i rośliny lecznicze wszyscy żyją z tego samego Pana jako swojego podtrzymującego mistrza.

Verse 15

रुद्रस्तमेव सकलं दधार शिरसा तदा । तदात्मिका भवन्त्यापो विश्वमूर्तिरसौ स्मृतः ॥ ३५.१५ ॥

Wtedy Rudra niósł tę całą rzeczywistość na swojej głowie. Wody stają się tej samej natury; on jest pamiętany jako ten, którego formą jest wszechświat.

Verse 16

तस्य ब्रह्मा ददौ प्रीतः पौर्णमासीं तिथिं प्रभुः । तस्यामुपोषयेद् राजंस्तमर्थं प्रतिपादयेत् ॥ ३५.१६ ॥

Zadowolony, Pan Brahma nadał mu datę księżycową Pełni Księżyca. W tym dniu, o Królu, należy podjąć post i wypełnić ten zamierzony cel, dla którego obserwacja jest wykonywana.

Verse 17

यवान्नहारश्च भवेत् तस्य ज्ञानं प्रयच्छति । कान्तिं पुष्टिं च राजेन्द्र धनं धान्यं च केवलम् ॥ ३५.१७ ॥

Jeśli ktoś żywi się jęczmieniem jako pokarmem, obdarza go to wiedzą; a o najlepszy z królów, daje mu blask i pożywienie, a także bogactwo i zboże w szczególności.