Opening the text

Madhuparkotpatti-dāna-saṅkaraṇa-prakaraṇa
Ritual-Manual
Po wysłuchaniu wielu nauk o dharmie, Pṛthivī ponownie zadaje pytanie Varāhie, prosząc o „tajne” wyjaśnienie: czym jest madhuparka, jaką zasługę (puṇya) przynosi, jakiego bóstwa dotyczy, jakie substancje należy ofiarować i komu. Varāha odpowiada dydaktycznym opisem pochodzenia w ramach kosmiczno-teologicznych: po powszechnym rozpuszczeniu wszechświata, z prawej strony Varāhi wyłania się promienny puruṣa, a Brahmā pyta o jego naturę i cel. Varāha ogłasza to objawienie „madhuparką”, przeznaczoną dla dobra i wyzwolenia czcicieli. Następnie podaje przepisy rytualne: składniki ofiary, mantrę prezentacji oraz obiecany owoc zbawczy prawidłowego ofiarowania, przedstawiając to jako zdyscyplinowaną praktykę podtrzymującą dharmę i właściwy porządek świata poprzez uregulowaną wymianę ofiarniczą.
Verse 1
अथ मधुपर्कोत्पत्तिदानसङ्करणप्रकरणम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा बहून्धर्मान् धर्मशास्त्रविनिश्चयात् ॥ वराहरूपिणं देवं पुनः पप्रच्छ मेदिनी
Teraz rozpoczyna się rozdział o pochodzeniu madhuparki, o darowaniu i o procedurach mieszanych. Sūta rzekł: Usłyszawszy tak wiele dharm zgodnie z ustaleniami Dharmaśāstry, Medinī ponownie zapytała bóstwo, które przyjęło formę Varāhy.
Verse 2
धरण्युवाच ॥ एवं शास्त्रं मया देव तव वक्त्राद्विनिःसृतम् ॥ श्रुतं सुबहुशश्चैव तृप्तिर्मम न विद्यते
Dharaṇī rzekła: O bóstwo, usłyszałam naukę, która wyszła z twoich ust, istotnie usłyszałam ją wiele razy; jednak moje zadowolenie nie jest osiągnięte.
Verse 3
ममैवानुग्रहार्थाय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ कीदृशो मधुपर्कश्च किं पुण्यं का च देवता
Dla mojego dobra powinieneś wyjaśnić tajemnicę: jaki jest madhuparka, jaką zasługę przynosi i które bóstwo jest z nim związane?
Verse 4
कानि द्रव्याणि कस्मै च देयानीति वदस्व मे ॥ इति भूम्या वचः श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः
Powiedz mi, jakie materiały mają być dane i komu powinny być ofiarowane. Usłyszawszy te słowa Bhūmī, Janārdana, bóg bogów, odpowiedział.
Verse 5
वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
Błogosławiony Pan w postaci Waraha odpowiedział Wasundharze (Ziemi).
Verse 6
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन मधुपर्को यथा कृतः ॥ उत्पत्तिश्चैव दानं च सर्वो यस्य च हीयते ॥
Śri Waraha rzekł: "Słuchaj uważnie, o Ziemi, jak ustanowiony został madhuparka, jego początek i jego ofiarowanie, przez które wszelkie (niepomyślne) niedostatki zostają przezwyciężone."
Verse 7
अहं ब्रह्मा च रुद्रश्च कृत्वा लोकस्य संक्षयम् ॥ अव्यक्तानि च भूतानि यानि कानि च सर्वथा ॥
"Ja, Brahma i Rudra, po dokonaniu rozpuszczenia świata, (ujrzeliśmy) wszystkie istoty, jakiegokolwiek rodzaju, w stanie nieprzejawionym."
Verse 8
ततो भूमे दक्षिणाङ्गात् पुरुषो मे विनिःसृतः ॥ रूपवान् द्युतिमांश्चैव श्रीमान् ह्रीकीर्तिमान्नरः ॥
"Wtedy, o Ziemi, z mojej prawej strony wyłonił się mężczyzna, przystojny, promienny, obdarzony pomyślnością i posiadający skromność oraz sławę."
Verse 9
तत्र पप्रच्छ मां ब्रह्मा मम गात्राद्विनिःसृतः ॥ य एव तिष्ठते विष्णो त्रयाणां च चतुर्थकः ॥
"Tam Brahma pytał mnie o tego, który wyszedł z mojego ciała, o tego, który, o Wisznu, stoi jako 'czwarty' w odniesieniu do trzech."
Verse 10
एवं च मे समुद्पन्नः सर्वकर्मसु निष्ठितः ॥ मधुपर्केति विख्यातो भक्तानां भवमोक्षणः ॥
Tak powstał on ze mnie, niezachwiany we wszystkich obowiązkach; stał się znany jako 'Madhuparka', uważany za wyzwoliciela wielbicieli ze światowego stawania się.
Verse 11
मयात्र संशितं ब्रह्मन् रुद्रे चापि समासतः ॥ साधु विष्णो भागतस्ते एष चापि विनिःसृतः ॥
O Brahmie, został mi przydzielony przeze mnie, a także Rudrze, krótko mówiąc. "Istotnie dobrze, o Wisznu", z twojej części ten również się wyłonił.
Verse 12
उद्भवं मधुपर्कस्य आत्मसम्भवनिश्चयम् ॥ ततस्तु मामब्रवीद् ब्रह्मा कारणं मधुरं वचः ॥
Pytał o powstanie madhuparki i pewność, że jest on samoistny; wtedy Brahma przemówił do mnie słodkie słowo dotyczące jego przyczyny.
Verse 13
मधुपर्केण किं कार्यम् एतदाचक्ष्व निष्कलम् ॥ पितामहवचः श्रुत्वा मयासौ प्रतिबाषितः ॥
"Jaki cel spełnia madhuparka? Powiedz to w całości, bez pominięcia." Usłyszawszy słowa Praojca, odpowiedziałem mu.
Verse 14
कारणं मधुपर्कस्य दानं सङ्करणं तथा ॥ ममार्चनविधिं कृत्वा मधुपर्कं प्रयच्छति ॥
Uzasadnienie madhuparki leży w ofiarowaniu jej jako daru, a także we właściwym przygotowaniu i połączeniu; po wykonaniu procedury czci dla mnie, ofiaruje się madhuparkę.
Verse 15
ब्रह्मन् यात्युत्तरं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति॥ तस्य क्रियां प्रवक्ष्यामि मम दानप्रतिग्रहात्॥
O Braminie, człowiek osiąga wyższą sferę; po przybyciu tam nie doznaje smutku. Wyjaśnię jego obrzęd w związku z moim przyjęciem daru (dāna).
Verse 16
यस्य दानविधिं प्राप्य यान्ति दिव्यां गतिं मम॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु ये च ब्रह्मन्मम प्रियाः॥
Po otrzymaniu tej procedury ofiarowania, udają się do mojego boskiego przeznaczenia. A ci, którzy są mi drodzy, o Braminie, to ci, którzy trwają we właściwym postępowaniu i odpowiednich aktach służby.
Verse 17
संगृह्य मधुपर्कं वै इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥
Po przygotowaniu madhuparki, należy odrecytować tę mantrę.
Verse 18
मन्त्रः— ॐ एष हि देव भगवंस्तव गात्रसूतिḥ संसारमोक्षणकरो मधुपर्कनामाः॥ भक्त्या मयायं प्रतिपादितोऽद्य गृहाण देवेश नमो नमस्ते॥
Mantra: „Oṃ, To zaiste, o Boże, o Błogosławiony, jest ofiarą dotykającą twojego ciała, zwana ‘madhuparką’, która przynosi uwolnienie z saṃsāry. Ofiarowana dziś przeze mnie z oddaniem, przyjmij ją, o Panie bogów; hołd, hołd tobie.”
Verse 19
मध्वेवं दधि सर्पिश्च कुर्याच्चैव समं तथा॥ विधिना मन्त्रपूतेन यदीच्छेत्सिद्धिमुत्तमाम्॥
Tak należy użyć miodu, a także przygotować jogurt i ghi w równej mierze. Jeśli pragnie się najwyższego osiągnięcia, należy to uczynić zgodnie z zasadą, oczyszczone mantrą.
Verse 20
सामासाद्य ततः कृत्वा मम कर्मपरायणः॥ उचितेनोपचारेण यत्त्वया परिपृच्छितम्॥
Po odpowiednim zbliżeniu się i działając jako ktoś oddany mojemu obrzędowi, należy to wykonać z należytą atencją, zgodnie z tym, o co pytałeś.
Verse 21
सरहश्च लघुर्देव एतत्तव न युज्यते॥ ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा मयाप्येवं प्रभाषितम्॥
„O Boże, to jest tajemne i również krótkie; nie zgadza się z tobą tak jak zostało powiedziane.” Usłyszawszy słowa Brahmy, ja również przemówiłem w ten sposób.
Verse 22
पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यादृशो मधुपर्क्को वै या च तस्य महान् क्रिया॥
Ponownie wyjaśnię coś więcej; posłuchaj, o Vasundharo: jaki jest madhuparka i na czym polega jego wielki obrzęd.
Pṛthivī, though previously instructed in many dharmic matters, confesses continued dissatisfaction and requests a ‘secret’ clarification: the true nature of madhuparka, its puṇya, its presiding deity/connection, and the correct substances and recipients for its dāna.
Varāha answers by first grounding madhuparka in a cosmic origin narrative: after pralaya, a radiant puruṣa manifests from Varāha’s right side; Brahmā (Pitāmaha) inquires about its identity and purpose; Varāha identifies it as ‘madhuparka,’ instituted for devotees’ welfare and liberation-oriented merit.
The discourse pivots from mythic legitimation to prescriptive ritual: Varāha specifies the canonical components (honey–curd–ghee), the manner of offering and acceptance (dāna/pratigraha), and the mantra-formula to be recited while presenting it—framing correct procedure as dharma-sustaining sacrificial exchange.
A clear soteriological promise: properly performed madhuparka-dāna, with correct substances and mantra, yields elevated gati and liberation-adjacent merit, supporting right order (dharma) and the devotee’s welfare.
No explicit toponyms or ecological regions are named in the provided passage; the setting is primarily cosmological (saṃkṣaya/pralaya) and dialogic (Varāha–Pṛthivī).
The chapter frames madhuparka as a regulated act of dāna (gift-offering) integrated with mantra and proper procedure, presenting disciplined giving and correct ritual exchange (including pratigraha) as a means to uphold dharma and to orient the practitioner toward a higher gati, described in liberation-adjacent terms.
No tithi, nakṣatra, month, or seasonal timing is specified in the provided verses. The instructions focus on composition (madhu, dadhi, sarpis) and mantra-empowered procedure rather than calendrical scheduling.
Environmental stewardship is implicit through Pṛthivī’s role as interlocutor: the text positions terrestrial consciousness as asking for precise dharmic regulation. By emphasizing orderly ritual giving and restraint in practice, the narrative suggests that stable social-ritual norms function as a mechanism for maintaining cosmic and terrestrial equilibrium, rather than offering explicit ecological directives.
The passage references major cosmological figures—Varāha/Janārdana (Viṣṇu), Brahmā (Pitāmaha), and Rudra—within an origin narrative. No royal dynasties, human lineages, or historically situated sages are named in the provided excerpt.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.