Adhyaya 191: Section on the Origin of Madhuparka and the Procedure for Its Ritual Donation

Verse 1

अथ मधुपर्कोत्पत्तिदानसङ्करणप्रकरणम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा बहून्धर्मान् धर्मशास्त्रविनिश्चयात् ॥ वराहरूपिणं देवं पुनः पप्रच्छ मेदिनी

ഇപ്പോൾ മധുപർക്കത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ദാനം, സംകരവിധികൾ എന്നിവയുടെ പ്രകരണം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മശാസ്ത്രനിർണ്ണയപ്രകാരം അനേകം ധർമ്മങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ശേഷം, മേദിനി വരാഹരൂപധാരിയായ ദേവനെ വീണ്ടും ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ एवं शास्त्रं मया देव तव वक्त्राद्विनिःसृतम् ॥ श्रुतं सुबहुशश्चैव तृप्तिर्मम न विद्यते

ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! നിന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട ഈ ശാസ്ത്രം ഞാൻ പലവട്ടം ശ്രവിച്ചു; എങ്കിലും എനിക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.

Verse 3

ममैवानुग्रहार्थाय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ कीदृशो मधुपर्कश्च किं पुण्यं का च देवता

എന്നോടുള്ള അനുഗ്രഹാർത്ഥം ഈ രഹസ്യം പറയേണ്ടതാണ്—മധുപർക്കം എങ്ങനെയുള്ളത്, അതിൽ നിന്ന് ഏതു പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദേവത ഏതാണ്?

Verse 4

कानि द्रव्याणि कस्मै च देयानीति वदस्व मे ॥ इति भूम्या वचः श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः

ഏതു ദ്രവ്യങ്ങൾ ആര്ക്ക് നൽകേണ്ടതാണെന്ന് എനിക്ക് പറയുക. ഭൂമിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവദേവനായ ജനാർദനൻ (മറുപടി പറഞ്ഞു).

Verse 5

वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

വരാഹരൂപനായ ഭഗവാൻ വസുന്ധരയ്ക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन मधुपर्को यथा कृतः ॥ उत्पत्तिश्चैव दानं च सर्वो यस्य च हीयते ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഭൂമീ! ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം കേൾക്കുക; മധുപർകം എങ്ങനെ സ്ഥാപിതമായി, അതിന്റെ ഉത്ഭവവും ദാനവും—ഇവയാൽ എല്ലാ അശുഭ കുറവും ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 7

अहं ब्रह्मा च रुद्रश्च कृत्वा लोकस्य संक्षयम् ॥ अव्यक्तानि च भूतानि यानि कानि च सर्वथा ॥

ഞാൻ, ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും—ലോകസംക്ഷയം (പ്രളയം) വരുത്തിയ ശേഷം—എന്തുതരം ആയാലും എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും അവ്യക്താവസ്ഥയിൽ (കണ്ടു).

Verse 8

ततो भूमे दक्षिणाङ्गात् पुरुषो मे विनिःसृतः ॥ रूपवान् द्युतिमांश्चैव श्रीमान् ह्रीकीर्तिमान्नरः ॥

അപ്പോൾ, ഹേ ഭൂമീ! എന്റെ വലത് അങ്കത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുരുഷൻ ഉദ്ഭവിച്ചു—രൂപവാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ശ്രീസമ്പന്നൻ, ഹ്രീയും കീർത്തിയും ഉള്ളവൻ.

Verse 9

तत्र पप्रच्छ मां ब्रह्मा मम गात्राद्विनिःसृतः ॥ य एव तिष्ठते विष्णो त्रयाणां च चतुर्थकः ॥

അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് എന്നോടു ചോദിച്ചു—എന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ (പുരുഷൻ) ആരെന്നു; ഹേ വിഷ്ണോ! മൂന്നിന്റെ സംബന്ധത്തിൽ ‘നാലാമൻ’ ആയി നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

Verse 10

एवं च मे समुद्पन्नः सर्वकर्मसु निष्ठितः ॥ मधुपर्केति विख्यातो भक्तानां भवमोक्षणः ॥

ഇങ്ങനെ അവൻ എന്നിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചു, എല്ലാ കര്‍മങ്ങളിലും നിഷ്ഠയുള്ളവനായി; ‘മധുപർകം’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി, ഭക്തരെ ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവനായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.

Verse 11

मयात्र संशितं ब्रह्मन् रुद्रे चापि समासतः ॥ साधु विष्णो भागतस्ते एष चापि विनिःसृतः ॥

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു ഭാഗം നിയോഗിച്ചു; സംക്ഷേപത്തിൽ രുദ്രനുമത്രേ. ‘സാധു, ഹേ വിഷ്ണോ’—നിന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഇതും ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 12

उद्भवं मधुपर्कस्य आत्मसम्भवनिश्चयम् ॥ ततस्तु मामब्रवीद् ब्रह्मा कारणं मधुरं वचः ॥

(അവൻ) മധുപർക്കത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും അത് സ്വയംജനിച്ചതെന്ന നിശ്ചയവും ചോദിച്ചു; തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അതിന്റെ കാരണത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്കു മധുരവചനം പറഞ്ഞു.

Verse 13

मधुपर्केण किं कार्यम् एतदाचक्ष्व निष्कलम् ॥ पितामहवचः श्रुत्वा मयासौ प्रतिबाषितः ॥

‘മധുപർക്കം കൊണ്ടെന്ത് പ്രയോജനം? ഇത് പൂർണ്ണമായി പറയുക.’ പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 14

कारणं मधुपर्कस्य दानं सङ्करणं तथा ॥ ममार्चनविधिं कृत्वा मधुपर्कं प्रयच्छति ॥

മധുപർക്കത്തിന്റെ കാരണം ദാനവും യഥാവിധി സംയോജനവും ആകുന്നു. എന്റെ അർച്ചനാവിധി ചെയ്തു മധുപർക്കം സമർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 15

ब्रह्मन् यात्युत्तरं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति॥ तस्य क्रियां प्रवक्ष्यामि मम दानप्रतिग्रहात्॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണ, (ഇതിലൂടെ) ഉന്നത ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ അവൻ ദുഃഖിക്കുകയില്ല. എന്റെ ദാന-പ്രതിഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അതിന്റെ ക്രിയ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 16

यस्य दानविधिं प्राप्य यान्ति दिव्यां गतिं मम॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु ये च ब्रह्मन्मम प्रियाः॥

ഈ ദാനവിധി പ്രാപിച്ചവർ എന്റെ ദിവ്യഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, സദാചാരത്തിലും യുക്തമായ ഉപചാര-സേവകളിലും നിരതരായവരാണ് എനിക്ക് പ്രിയർ.

Verse 17

संगृह्य मधुपर्कं वै इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

മധുപർകം ഒരുക്കി ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 18

मन्त्रः— ॐ एष हि देव भगवंस्तव गात्रसूतिḥ संसारमोक्षणकरो मधुपर्कनामाः॥ भक्त्या मयायं प्रतिपादितोऽद्य गृहाण देवेश नमो नमस्ते॥

മന്ത്രം— ‘ഓം—ഹേ ദേവാ, ഹേ ഭഗവാനേ! “മധുപർകം” എന്ന ഈ അർപ്പണം നിങ്ങളുടെ ദേഹത്തെ സ്പർശിക്കുന്നതും, സംസാരമോചനകരമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഞാൻ ഭക്തിയോടെ ഇത് സമർപ്പിച്ചു; ഹേ ദേവേശാ, സ്വീകരിക്കണമേ—നമോ നമസ്തേ.’

Verse 19

मध्वेवं दधि सर्पिश्च कुर्याच्चैव समं तथा॥ विधिना मन्त्रपूतेन यदीच्छेत्सिद्धिमुत्तमाम्॥

ഇങ്ങനെ തേൻ; കൂടാതെ തൈരും നെയ്യും സമപ്രമാണത്തിൽ ഒരുക്കണം. ഉത്തമസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മന്ത്രപൂതമായ വിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം.

Verse 20

सामासाद्य ततः कृत्वा मम कर्मपरायणः॥ उचितेनोपचारेण यत्त्वया परिपृच्छितम्॥

പിന്നീട് യഥാവിധി സമീപിച്ച്, എന്റെ കർമത്തിൽ പരായണനായി, യുക്തമായ ഉപചാരങ്ങളോടെ—നീ ചോദിച്ചതുപോലെ—ചെയ്യണം.

Verse 21

सरहश्च लघुर्देव एतत्तव न युज्यते॥ ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा मयाप्येवं प्रभाषितम्॥

ഹേ ദേവാ! ഇത് രഹസ്യവും സംക്ഷിപ്തവും ആകുന്നു; ഇത് നിനക്കു യുക്തമല്ല. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം കേട്ട് ഞാനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 22

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यादृशो मधुपर्क्को वै या च तस्य महान् क्रिया॥

ഹേ വസുന്ധരേ! ഞാൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു കാര്യം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കേൾക്കുക—മധുപർകം എങ്ങനെയാണെന്നും അതിന്റെ മഹാക്രിയ എന്തെന്നും.