Adhyaya 189: Section on the Origin and Procedure of Piṇḍa-Rites (Funerary Offerings) and Donor–Recipient Purification

Verse 1

अथ पिण्डकल्पोत्पत्तिप्रकरणम्॥ धरन्युवाच॥ श्रुतं श्राद्धं यथावृत्तं शौचाशौचांश्च सर्वशः॥ चतुर्णामपि वर्णानां प्रेतभोज्यं यथाविधि॥

Teraz, rozdział o powstaniu procedury piṇḍy. Ziemia rzekła: "Słyszałam o śrāddha tak, jak jest wykonywane, i o sprawach czystości i nieczystości we wszystkich aspektach, a także o jedzeniu przepisanym dla zmarłych dla wszystkich czterech varṇ, zgodnie z zasadą."

Verse 2

उत्पन्नं संशयं मेऽद्य भगवन् वक्तुमर्हसि॥ चातुर्वर्ण्येषु सर्वेषु दद्याद्दानं द्विजोत्तमे॥

"Wątpliwość powstała we mnie dzisiaj, o Błogosławiony; powinieneś ją wyjaśnić. Pośród wszystkich czterech varṇ, komu należy dać dar, o najlepszy z dwukrotnie urodzonych?"

Verse 3

प्रतिगृह्णन्ति ये तत्र प्रेतभागं विशेषतः ॥ अनिष्टं गर्हितं तत्र प्रेतेन सह भोजनम्

Ci, którzy tam przyjmują, w szczególności, część przeznaczoną dla zmarłego (preta), spożywają posiłek uznawany za niepożądany i ganiony, jakby jedli w towarzystwie zmarłego.

Verse 4

भुक्त्वा तेषां द्विजो देव मुच्यते केन कर्मणा ॥ कथं ते तारयिष्यन्ति दातारं पुरुषोत्तम

„Po spożyciu tego, jakim czynem, o Deva, bramin zostaje uwolniony od przewinienia? I w jaki sposób oni wybawią darczyńcę, o Purushottoma?”

Verse 5

प्रणयात् स्त्रीस्वभावेन पृच्छामि त्वां जनार्दन ॥ एवमुक्तोऽपि भूम्या असौ शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनः

„Z tkliwości i zgodnie z naturą kobiety pytam cię, o Dżanardana.” Choć tak zwróciła się do niego Ziemia, on, rozbrzmiewający jak koncha i bęben wojenny, przygotował się do odpowiedzi.

Verse 6

वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे वरारोहे यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Błogosławiony Pan w postaci Waraha odpowiedział Wasundharze: „Dobrze powiedziane, o Ziemi, o piękno bioder, że pytasz mnie o to.”

Verse 7

कथयिष्यामि ते देवि तारयन्ति यथा द्विजाः ॥ भुक्त्वा तु प्रेतभोज्यानि ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः

„Powiem ci, o Bogini, jak dwukrotni rodzeni dokonują wybawienia. Lecz jeśli bramin, słaby w rozeznaniu, spożył pożywienie przeznaczone dla zmarłego (preta),”

Verse 8

विशोधनार्थं देहस्य उपवासं तु कारयेत् ॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा विप्रो ज्ञानेन संयुतः

Dla oczyszczenia ciała powinien odbyć post. Pozostając wstrzemięźliwym przez pełną dobę, bramin, obdarzony zrozumieniem, postępuje dalej.

Verse 9

पूर्वसन्ध्यां विनिर्वर्त्य कृत्वा चैवाग्नितर्पणम् ॥ तिलोहोमं प्रकुर्वीत शान्तिमङ्गलपाठकः

Po zakończeniu porannej sandhji i wykonaniu ofiar zadowolenia dla ognia, powinien przeprowadzić ofiarę z sezamu (tila-homa), recytując formuły ukojenia i pomyślności.

Verse 10

औदुम्बरे च पात्रे च कृत्वा शान्त्युदकानि च ॥ प्रोक्षयेच्च गृहं सर्वं यत्रातिष्ठत्स्वयं द्विजः

I przygotowawszy wody ukojenia w naczyniu z drewna udumbara (drzewa figowego), powinien skropić cały dom, gdzie bramin sam przebywał.

Verse 11

देवाश्चाग्निमुखाः सर्वे तर्पयित्वा विभागशः ॥ भूतानां च बलिं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यश्च भोजनम्

Po zadowoleniu wszystkich bogów, których 'ustami' jest ogień, zgodnie z należnymi częściami, powinien złożyć ofiarę bali istotom oraz zapewnić posiłek braminom.

Verse 12

एका गास्तु प्रदातव्या पापक्शयकरी तदा ॥ एवं तु कुरुते यश्च स याति परमां गतिम्

Wtedy jedną krowę należy podarować, czyn ten przynosi zmniejszenie przewinień. Ktokolwiek postępuje w ten sposób, osiąga najwyższy stan.

Verse 13

प्रेतान्ने चोदरस्थे तु कालधर्ममुपागतः ॥ आकल्पं नरके घोरं वसमानः सुदुःखितः ॥

Gdy ofiara pogrzebowa przeznaczona dla zmarłych znajduje się w czyimś brzuchu, taka osoba w odpowiednim czasie podlega prawu Śmierci; przebywając w straszliwym piekle przez okres trwający kalpę, pozostaje w intensywnym cierpieniu.

Verse 14

प्राप्नोति राक्षसत्वं वै ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ प्रायश्चित्तं तु कर्त्तव्यं दातृभोक्तृसुखावहम् ॥

Osiąga on istotnie stan rakszasy; potem może zostać uwolniony od grzechu. Jednakże należy wykonać obrzęd pokutny (prajaśczitta), taki który przynosi dobrobyt zarówno dającemu, jak i otrzymującemu.

Verse 15

गोहस्त्यश्वधनादीनि सागरान्तानि माधवि ॥ प्रतिगृह्णन्ति ये विप्रा मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥

O Mādhavī, ci bramini, którzy przyjmują dary: bydło, słonie, konie, bogactwo i tym podobne, nawet dary rozciągające się aż do ziemi ograniczonej oceanem, przyjmują je z mantrami i zgodnie z przepisaną procedurą.

Verse 16

प्रायश्चित्तं चरेद्यस्तु स तारयति निश्चितम् । द्विजो ज्ञानॆन सम्पन्नो वेदाभ्यासरतः सदा ॥

Lecz ten, kto wykonuje pokutę (prajaśczitta), on z pewnością wyzwala innych. Taki wykonawca jest dwukrotnie urodzonym (dwiża), obdarzonym wiedzą i zawsze oddanym studiowaniu Wed.

Verse 17

स तारयति चात्मानं दातारं नैव संशयः ॥ ब्राह्मणो नावमन्तव्यस्त्रिभिर्वर्णैर्धराधरे ॥

On wyzwala zarówno siebie, jak i darczyńcę, o tym nie ma wątpliwości. Bramin nie powinien być traktowany z pogardą przez trzy warny, o nosicielu ziemi.

Verse 18

दैवे च जन्मनक्षत्रे श्राद्धकाले च पर्वसु ॥ प्रेतकार्येषु सर्वेषु परीक्ष्य निपुणं द्विजम् ॥

W obrzędach dla bóstw, przy obrzędach związanych z konstelacją urodzenia, podczas śraddhy i w okazjach świątecznych, a także we wszystkich obrzędach dotyczących zmarłych, należy najpierw zbadać i wybrać kompetentnego dwukrotnie urodzonego (dwiża) oficjanta.

Verse 19

क्षमायुक्तं च शास्त्रज्ञमहिंसायां रतं तथा ॥ एभिर्गुणैस्तु संयुक्तं ब्राह्मणं प्राप्य सत्वरः ॥

Po natychmiastowym znalezieniu bramina obdarzonego wyrozumiałością, uczonego w śastrach i oddanego ahimsie (niekrzywdzeniu), takiego który posiada te cechy, należy postępować odpowiednio.

Verse 20

दद्याद्दानानि विप्राय स वै तारयितुं क्षमः ॥ कुण्डगोलेषु यद्दत्तं निष्फलं तत्तु जायते ॥

Należy dawać dary braminowi; on jest istotnie zdolny przynieść wyzwolenie. Lecz to, co zostało dane kundzie lub goli, staje się bezowocne.

Verse 21

कुण्डगोलं प्रतिग्राही दातारं चाप्यधो नयेत् ॥ पित्र्ये कर्मणि चैकेन तु कुण्डं वा गोलकं तथा ॥

Odbiorca będący kundą lub golą prowadzi również darczyńcę w dół. A w obrzędach przodków nawet jeden taki niekwalifikowany kunda lub golaka, jeśli zostanie zaangażowany, podobnie podważa obrzęd.

Verse 22

दृष्ट्वा तं पितरो यान्ति निराशा निरयं द्रुतम् ॥ दैवे कर्मणि चैवं तु तेषां दत्तं सुनिष्फलम् ॥

Widząc taką osobę, przodkowie odchodzą bez nadziei i szybko udają się ku miejscu cierpienia; podobnie w obrzędach boskich to, co zostało dane w taki sposób, staje się dla nich całkowicie bezowocne.

Verse 23

तस्माद्दानं न दातव्यमपात्राय यशस्विनि ॥ अत्रार्थे यत्पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Dlatego też, o sławny, nie należy dawać daru niegodnemu odbiorcy. W tej sprawie, o Vasundharo, posłuchaj tego, co wydarzyło się dawno temu jako pouczająca opowieść.

Verse 24

अवन्तीविषये कश्चिद्राजा ह्यत्यन्तधार्मिकः ॥ नाम्ना मेधातिथिश्चैव मनुवंशविवर्धनः ॥

W krainie Avantī był pewien król niezwykle oddany dharmie, o imieniu Medhātithi, ten, który wzmacniał ród Manu.

Verse 25

राज्ञः पुरोहितश्चासीच्छन्द्रशर्मा द्विजोत्तमः ॥ आत्रेयगोत्रे चोत्पन्नो वेदवादरतः सदा ॥

Kapłanem domowym króla był Candrasarmā, wybitny bramin, urodzony w rodzie Ātreya i zawsze oddany dyskursom oraz nauce Wed.

Verse 26

स राजा ब्राह्मणेभ्यश्च गा ददाति दिने दिने ॥ शतं दत्त्वा विधानॆन पृष्ठाद्भुङ्क्ते नराधिपः ॥

Ten król dawał krowie braminom dzień po dniu; po ofiarowaniu stu w przepisany sposób, władca spożywał następnie posiłek.

Verse 27

गते बहुतिथे काले राज्ञो मेधातिथेः पितुः ॥ श्राद्धस्य दिवसः प्राप्तो वैशाखे वरवर्णिनि ॥ विप्रानाह्वापयामास पितुर्वै श्राद्धकारणात् ॥

Gdy upłynął długi czas, nadszedł dzień śrāddha dla ojca króla Medhātithiego, w miesiącu Vaiśākha, o pięknej cerze. Dla wykonania śrāddha swego ojca kazał zaprosić braminów.

Verse 28

श्राद्धं कृत्वा तु विधिवत्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः ॥ श्राद्धसंकल्पितं चान्नं विप्रेभ्यः प्रददौ बहु ॥

Po należytym wykonaniu śrāddha i starannym złożeniu ofiar piṇḍa, rozdał wtedy obficie braminom pożywienie przeznaczone dla śrāddha.

Verse 29

तन्मध्ये ब्राह्मणः कश्चिद्गोलकोऽवस्थितस्तदा ॥ श्राद्धे संकल्पितं चान्नं तस्मै दत्तं विधानतः ॥

Wśród nich znajdował się wtedy pewien bramin określany jako golaka; jemu, zgodnie z właściwą formą, zostało podane jedzenie przeznaczone dla śrāddha.

Verse 30

तेनैव श्राद्धदोषेण राज्ञस्तु पितरस्तदा ॥ स्वर्गाद्भ्रष्टावलम्बन्ते वने कण्टकसंयुते ॥

Z powodu tego właśnie błędu w śrāddha, przodkowie króla odpadli wtedy od nieba i pozostali, czepiając się w lesie pełnym cierni.

Verse 31

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं क्रन्दन्ते च पुनः पुनः ॥ कदाचिद्दैवयोगेन राजा मेधातिथिः स्वयम् ॥

Ciągle dręczeni głodem i pragnieniem, wołali raz po raz. Pewnego razu, zrządzeniem losu, sam król Medhātithi przybył tam.

Verse 32

मृगयार्थं गतस्तत्र द्वित्रैः परिजनैर्वृतः ॥ तत्रावलम्बतो दृष्ट्वा तानपृच्छद्द्विजप्रियः ॥

Udał się tam na polowanie, w towarzystwie dwóch lub trzech sług. Ujrzawszy ich tam, trzymających się w udręce, król, przyjazny wobec dwudziu, zapytał ich.

Verse 33

के भवन्तोऽत्र सम्प्राप्ता दशामेतां सुदुःखिताः ॥ केन कर्मविपाकेन भवन्तः कथयन्तु मे ॥

Kim jesteście, którzy przybyliście tutaj, popadając w ten stan głębokiego smutku? Przez jakie dojrzewanie karmy to się stało? Powiedzcie mi.

Verse 34

पितर ऊचुः ॥ अस्मद्वंशकरो नित्यं नाम्ना मेधातिथिः प्रभुः ॥ वयं तस्यैव पितरो नरकं गन्तुमुद्यताः ॥

Przodkowie rzekli: Pan o imieniu Medhātithi, wieczny kontynuator naszego rodu, jest naszym potomkiem. My jesteśmy jego ojcami i mamy udać się do piekła.

Verse 35

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा दुःखसमन्वितः ॥ उवाच तान्पितॄन्सर्वान्सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥

Usłyszawszy ich słowa, król, przepełniony smutkiem, zwrócił się do wszystkich tych przodków słowami pocieszenia, mówiąc to:

Verse 36

मेधातिथिरुवाच ॥ मेधातिथिरहं नाम्ना भवन्तः पितरो मम ॥ केन वै कर्मदोषेण निरयं गन्तुमुद्यताः ॥

Medhātithi rzekł: Ja noszę imię Medhātithi, a wy jesteście moimi ojcami. Z jakiego błędu w działaniu macie udać się do Nirai, miejsca kary?

Verse 37

तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पुनर्गच्छामहे दिवम् ॥ पुत्र त्वं चैव दाता च सर्वलोकहिते रतः ॥

Po zniesieniu tam wielkiego cierpienia, powrócimy znów do świata niebiańskiego. A ty, nasz synu, jesteś dawcą, oddanym dobru wszystkich istot.

Verse 38

असंख्यातास्त्वया दत्ता गावः सुबहुदक्षिणाः ॥ तेन पुण्येन गच्छामः स्वर्गं ह्यतिसुखप्रदम् ॥

Nieprzeliczone krowy, wraz z bardzo obfitymi darami kapłańskimi, zostały przekazane przez ciebie. Dzięki tej zasłudze idziemy do nieba, które daje nadzwyczajne szczęście.

Verse 39

तत्र चान्नं न विद्येत येन तृप्तिर्भविष्यति ॥ पुनः श्राद्धं त्वया कार्यं पितॄणां तृप्तिदायकम् ॥

Jednakże tam nie znajduje się pożywienie, przez które powstałoby zadowolenie. Dlatego musisz ponownie wykonać Śrāddhę, taką, która da zadowolenie przodkom.

Verse 40

तेषां तु वचनं श्रुत्वा मेधातिथिरगाद्गृहम् ॥ आहूय चन्द्रशर्माणं गुरुं वचनमब्रवीत् ॥

Usłyszawszy ich słowa, Medhātithi powrócił do domu. Wezwawszy swego nauczyciela, Candraśarmę, wypowiedział te słowa.

Verse 41

इत्युक्तमात्रे वचने चन्द्रशर्मा पुरोहितः ॥ आहूतवान्द्विजान्सर्वान्वेदपाठकृतश्रमान् ॥

Gdy tylko te słowa zostały wypowiedziane, kapłan Candraśarmā wezwał wszystkich dwukrotnie urodzonych, tych, którzy włożyli wysiłek w recytację Wed.

Verse 42

साधून्क्षान्तान्कुलीनांश्च सुशीलान्मानवर्जितान् ॥ राज्ञा तु कारयामास श्राद्धं विधिविदां वरः ॥

Kazał królowi urządzić Śrāddhę zgodnie z właściwą regułą, zatrudniając ludzi dobrych, cierpliwych, z szanowanego rodu, o dobrym charakterze i wolnych od pychy, on sam będąc najwybitniejszym wśród znawców właściwych obrzędów.

Verse 43

कृते श्राद्धे ततः पश्चात्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः ॥ ब्राह्मणान्भोजयामास दक्षिणाभिः प्रपूज्य च ॥

Po odprawieniu śraddhy, następnie starannie przygotowawszy ofiary pinda, nakarmił braminów, czcząc ich również darami (daksziną).

Verse 44

मेधातिथिरुवाच ॥ चन्द्रशर्मन् पुनः श्राद्धं करिष्ये पितुरद्य वै ॥ आहूयन्तां द्विजाः सर्वे कुण्डगोलकवर्जिताः ॥

Medhatithi rzekł: Candrasarmanie, dzisiaj zaprawdę znów odprawię śraddhę dla mego ojca. Niech zostaną zaproszeni wszyscy dwukrotni, z wyłączeniem tych zwanych kunda i golaka.

Verse 45

पश्चाद्विसर्जयामास स्वयं तु बुभुजे नृपः ॥ भुक्त्वा पुनर्वनं गत्वा दृष्टवांश्च स्वकान्पितॄन् ॥

Następnie odprawił gości, a król sam wtedy spożył posiłek. Po jedzeniu ponownie udał się do lasu i ujrzał swoich własnych przodków.

Verse 46

ऊचुर्विनयसंपन्नाः प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः स्वर्गलोकं प्रति प्रभो ॥

Przeniknięci uprzejmością, przemówili te słowa z miłością: Niech będzie z tobą pomyślność. Odejdziemy ku światu niebieskiemu, o panie.

Verse 47

तयोर् दत्तं तु यच्छ्राद्धं निष्फलं तत्स्मृतं बुधैः ॥ दैवे कर्मणि दिव्ये च ब्राह्मणो नैव लभ्यते ॥

Lecz śraddha ofiarowana tym dwóm kategoriom jest przez uczonych wspominana jako bezowocna; albowiem w obrzędach ku czci bóstw i w czynnościach świętych nie znajduje się właściwy bramin jako przyjmujący.

Verse 48

सङ्कल्पयित्वा चान्नं तु गोभ्यो देयं यथाविधि ॥ गवामभावे नद्यां वा क्षिपेदन्नं प्रयत्नतः ॥

Powoławszy najpierw pokarm z należną intencją, należy go dać krowom zgodnie z zasadą; jeśli krów nie ma, należy starannie wrzucić pokarm do rzeki.

Verse 49

अपात्राय न दातव्यं नास्तिकाय गुरुद्रुहे ॥ गोलकाय न दातव्यं कुण्डाय च विशेषतः ॥

Nie należy dawać niegodnemu przyjmującemu, ani zaprzeczającemu świętej normie, ani szkodzącemu nauczycielowi. Nie należy dawać golace, a szczególnie kundzie.

Verse 50

इत्युक्त्वा पितरः सर्वे गताः स्वर्गाय भामिनि ॥ मेधातिथिरपि प्रायात्स्वपुरं ब्राह्मणैर्वृतः ॥

Tak przemówiwszy, wszyscy przodkowie odeszli do nieba, o piękna. Również Medhatithi wyruszył do swego miasta, otoczony przez braminów.

Verse 51

यदुक्तं पितृभिः सर्वं तच्छकार मुदायुतः ॥ तस्मात्ते कथितं देवि एकोऽपि ब्राह्मणोत्तमः ॥

Wszystko to, co zostało powiedziane przez przodków, wykonał wypełniony radością. Dlatego, o bogini, zostało ci to przekazane: nawet jeden doskonały bramin może być rozstrzygający.

Verse 52

संतारयति दुर्गेभ्यो विषमेभ्यो न संशयः ॥ एकोऽपि तारितुं शक्तो यथा नावा महज्जलम् ॥

On przenosi innych przez niebezpieczeństwa i trudne przejścia, nie ma wątpliwości. Nawet jeden sam potrafi przewieźć, tak jak łódź przekracza wielką toń wodną.

Verse 53

तस्माद्दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणाय वसुन्धरे ॥ देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्

Dlatego też, o Vasundharo (Ziemo), dar powinien być ofiarowany braminowi, co jest praktyką przestrzeganą wśród bogów, asurów, ludzi, gandharwów, nāgów i rākṣasów.

Verse 54

इदानीं च त्वया कार्यमस्मद्धितमनुत्तमम् ॥ गोलकाय न दातव्यं दैवं पित्र्यमथापि वा

A teraz powinieneś uczynić to, co jest najwyższym dobrem dla nas: ofiara, czy to przeznaczona dla bogów, czy dla przodków, nie powinna być dana 'golace'.

Verse 55

प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा स्नानं कृत्वा विधानतः ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा मधुपर्केण संयुतम्

Udawszy się do rzeki płynącej na wschód i dokonawszy kąpieli zgodnie z zasadami, wypił następnie pañcagavyę połączoną z madhuparką.

Verse 56

वेदविद्याव्रतस्नातं बहुधर्मनिरन्तरम् ॥ शीलयुक्तं सुसन्तुष्टं धर्मज्ञं सत्यवादिनम्

Kto jest w pełni wykwalifikowany w Wedach, nauce i ślubach; niezachwiany w wielu dharmicznych praktykach; obdarzony dobrym postępowaniem, w pełni zadowolony, znający dharmę i mówiący prawdę.

Verse 57

आगतान्ब्राह्मणान्दृष्ट्वा मेधातिथिरकल्मषः ॥ विप्रान्नत्वा गुरुं चैव श्राद्धारम्भमथाकरोत्

Ujrzawszy braminów, którzy przybyli, Medhātithi, wolny od skazy, ukłonił się viprom, a także swemu nauczycielowi, i wtedy rozpoczął śrāddhę.

Verse 58

पितर ऊचुः ॥ श्राद्धं संकल्पितं चान्नं दत्तं तद्गोलकाय वै ॥ तेनैव कर्मदोषेण नरकं गन्तुमुद्यताः

Przodkowie rzekli: 'Śrāddha została należycie postanowiona, a jedzenie zostało ofiarowane, lecz zaprawdę zostało ono dane golace. Z tego właśnie błędu w czynie gotowi jesteśmy udać się do piekła.'

Verse 59

हृष्टान्पुष्टान्बलैर्युक्तान्राजा तु मुमुदे भृशम् ॥ दृष्ट्वा तु पितरश्चैव राजानं पितृवत्सलम्

Widząc ich radosnych, dobrze odżywionych i obdarzonych siłą, król bardzo się ucieszył; a Przodkowie również, widząc króla jako pełnego miłości wobec pitṛs, odpowiedzieli odpowiednio.

Verse 60

सर्वे श्राद्धं करिष्यन्ति निमिप्रभृतयो धरे ॥ मासे मासे च वै पश्चात्पितृपक्षे तपोधनाः

O Dhāro (Ziemo), wszyscy, począwszy od Nimiego i innych, będą wykonywać śrāddhę; a potem, miesiąc po miesiącu, a także podczas Pitṛpakṣy, ci bogaci w ascetyczne zasługi (tapodhanowie) będą to czynić.