Opening the text

Piṇḍakalpa-śrāddhotpatti-prakaraṇa (Aśauca-vidhi)
Ritual-Manual (Antyeṣṭi/Preta-saṃskāra and Śrāddha)
W dydaktycznym dialogu Pṛthivī prosi Varāhę o wyjaśnienie aśauca (nieczystości pośmiertnej) oraz właściwego wykonania ofiar śrāddha i piṇḍa. Varāha przedstawia codzienny porządek: kąpiel w wodzie rzecznej, ofiarowywanie piṇḍów i libacji wodnych (tarpaṇa), pranie i oczyszczanie dziesiątego dnia, rytuały golenia oraz ceremonię ekoddiṣṭa jedenastego dnia, w tym nakarmienie kwalifikowanego brāhmana jako zastępcy rytualnego dla prety. Tekst określa odpowiednie i nieodpowiednie miejsca dla preta-kārya, kładąc nacisk na czystą ziemię i unikanie zanieczyszczonych lub wzburzonych przestrzeni, przy czym Pṛthivī ukazana jest jako świadek i opora ziemi. Rozdział szczegółowo opisuje protokoły gościnności, mantry zapraszania i czczenia prety, dary (parasol, obuwie, odzież, pożywienie), obchodzenie się z resztkami oraz późniejsze obserwacje (rytuały miesięczne i coroczna ceremonia). Rozdział kończy się przypisaniem ustanowienia tych rytuałów Ātreyi, zaświadczonemu przez Nāradę.
Verse 1
अथ पिण्डकल्पश्राद्धोत्पतिप्रकरणम् ॥ धरण्युवाच ॥ देवदेवोऽसि देवानां लोकनाथोऽपरिग्रहः ॥ आशौचकर्म विधिवच्छ्रोतुमिच्छामि माधव ॥
Teraz rozpoczyna się rozdział o pochodzeniu i właściwej procedurze rytuału piṇḍa i śrāddha. Dharaṇī rzekła: "Tyś Bogiem bogów, Panem światów, wolnym od przywiązania. Pragnę usłyszeć, o Mādhavo, zasady rytuałów nieczystości (āśauca) zgodnie z należytą procedurą."
Verse 2
श्रीवराह उवाच ॥ आशौचं शृणु कल्याणि यथा शुध्यन्ति मानवाः ॥ गतायुषस्तृतीयेन स्नानं कुर्यान्नदीजले ॥
Śrī Varāha rzekł: "Słuchaj, o pomyślna, o āśauca, jak ludzie zostają oczyszczeni. Trzeciego dnia po odejściu życia należy odbyć kąpiel w wodzie rzecznej."
Verse 3
पिण्डं सञ्चूरणं दद्यात्रिंश्च दद्याज्जलाञ्जलीन् ॥ चतुर्थे पञ्चमे षष्ठे पिण्डमेकं जलाञ्जलिम् ॥
Należy złożyć ofiarę piṇḍa i sañcūraṇa, a także przedstawić trzy garście wody. Czwartego, piątego i szóstego dnia należy złożyć jeden piṇḍa i jedną garść wody.
Verse 4
अन्यस्थानेषु दातव्यं स्नानात्त्वहनि सप्तमे ॥ एवं प्रतिदिनं कार्यं यावच्च दशमं दिनम् ॥
W innym miejscu należy to dać po kąpieli siódmego dnia. W ten sposób należy to wykonywać każdego dnia aż do dziesiątego dnia.
Verse 5
क्षारादिना वस्त्रशौचं दिने च दशमे तथा ॥ तिलामलकस्नेहेन गोत्रजः स्नानमाचरेत् ॥
Za pomocą ługu i tym podobnych środków należy dokonać oczyszczenia odzieży, a podobnie dziesiątego dnia. Krewny tego samego gotry powinien odbyć kąpiel z użyciem oleju sezamowego i oleju āmalaka.
Verse 6
पिण्डदानं विवर्त्याथ क्षौरकर्म तु कारयेत् ॥ स्नानं कृत्वा विधानॆन ज्ञातिभिः स्वगृहं व्रजेत् ॥
Następnie, po zakończeniu ofiary piṇḍa, należy polecić wykonanie rytuału golenia. Po kąpieli zgodnie z przepisaną procedurą należy udać się do własnego domu razem z krewnymi.
Verse 7
एकादशे च दिवसे एकोद्दिष्टं यथाविधि ॥ स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा प्रेतं विप्रेषु योजयेत् ॥
A jedenastego dnia należy wykonać rytuał ekoddiṣṭa zgodnie z zasadą. Po kąpieli i osiągnięciu czystości należy powierzyć ofiarę preta braminom, zgodnie z przepisem.
Verse 8
एकोद्दिष्टं मनुष्याणां चातुर्वर्ण्यस्य माधवि॥ यथैकं द्रव्यसंयुक्तं स्वं विप्रं भोजयेत् तदा
O Mādhavī, dla ludzi czterech warn należy wykonać obrzęd ekoddiṣṭa; w tym kontekście należy nakarmić jednego zaproszonego brāhmaṇy pojedynczą, należycie przygotowaną ofiarą.
Verse 9
स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा प्रेतं प्रेतेषु योजयेत्॥ एकोद्दिष्टं तु द्रव्याणां चातुर्वर्ण्यस्य माधवि
Po kąpieli i osiągnięciu rytualnej czystości, należy przypisać zmarłego jako pretę wśród zmarłych; i o Mādhavī, ofiara ekoddiṣṭa substancji rytualnych jest przepisana dla czterech warn.
Verse 10
शुश्रूषया विपन्नानां शूद्राणां च वरानने॥ त्रयोदशे दिने प्राप्ते सुपक्वैर्भोजयेद्द्विजान्
O pięknolica, z duchem służby wobec cierpiących, włączając śūdrów, gdy nadejdzie trzynasty dzień, należy nakarmić dvijów dobrze przygotowanym jedzeniem.
Verse 11
मृतस्य नाम चोद्दिश्य यस्यार्थे च प्रयोजितः॥ स्वर्गतस्येति संकल्प्य कृत्वा ब्राह्मणमन्दिरम्
Po wskazaniu imienia zmarłego i ukierunkowaniu obrzędu na rzecz tej osoby, formułując intencję: "dla tego, który odszedł do nieba", i po przygotowaniu siedziby brāhmaṇy lub miejsca rytualnego...
Verse 12
गत्वा निमन्त्रितं विप्रं नम्रो भूत्वा समाहितः॥ मन्त्रेणानेन भो देवि मनस्येव पठन्ति तम्
Udawszy się do zaproszonego brāhmaṇy, stając się pokornym i skupionym, o bogini, recytuje się to przy użyciu tej mantry; zaprawdę, recytuje się to mentalnie, ze skupioną intencją.
Verse 13
गतोऽसि दिव्यलोके त्वं कृतान्तविहितेन च॥ मनसा वायुभूतस्त्वं विप्रमेनं समाश्रय
Odszedłeś do boskiego świata, jak to zostało zarządzone przez Kṛtāntę (Śmierć); stając się subtelny, podobny do wiatru przez umysł, znajdź schronienie w tym brāhmaṇie.
Verse 14
पादसंवाहनं कार्यं प्रेतस्य हितकाम्यया॥ प्रेतभोगशरीरे तु ब्राह्मणस्य च सुन्दरि
O piękna, dla dobra zmarłego należy wykonać masaż stóp (pādasaṃvāhana); gdyż tutaj ciało brāhmaṇy służy jako "ciało doznań" (bhoga-śarīra) prety.
Verse 15
यावत्तु तिष्ठते तत्र प्रेतभोगमुदीक्षते॥ तावन्न संस्पृशेद्भूमे मम गात्रं प्रतिष्ठितम्
Jak długo on tam pozostaje, obserwując doznania prety (z ofiary), przez ten czas nie powinien dotykać ziemi, gdyż moje ciało tam przebywa.
Verse 16
प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे॥ श्मश्रुकर्म प्रकर्तव्यं विप्रस्य तु यथाविधि
O świcie, gdy słońce wzeszło, należy wykonać obrzęd golenia (śmaśru-karma) dla brāhmaṇy zgodnie z właściwą regułą.
Verse 17
अस्तंगते तथादित्ये गत्वा ब्राह्मणमन्दिरम्॥ दत्त्वा तु पाद्यं विधिवन् नमस्कृत्य द्विजोत्तमम्
Gdy słońce zaszło, udawszy się do siedziby brāhmaṇy, należy należycie ofiarować wodę do obmycia stóp (pādya) i po ukłonie oddać cześć najwybitniejszemu z dvijów.
Verse 18
स्नापनाभ्यञ्जनं कार्यं प्रेतसन्तोषदायकम्॥ गृहीत्वा भूमिभागं च स्थण्डिलं तत्र कारयेत्॥
Należy wykonać rytualną kąpiel i namaszczenie, gdyż uważa się, że przynosi to zadowolenie zmarłym (preta). Po zajęciu i przygotowaniu części ziemi, należy tam utworzyć rytualną przestrzeń ołtarzową (sthaṇḍila).
Verse 19
चतुःषष्ठिकृतं भागं यथावत्सुकृतं भवेत्॥ ततो दक्षिणपूर्वेषु दिग्विभागेषु सुन्दरी॥
Należy dokonać właściwego podziału na sześćdziesiąt cztery części, aby układ był należycie wykonany. Następnie, o Piękna, postępuje się przez podziały kierunkowe, zaczynając od kierunku południowo-wschodniego.
Verse 20
छायायां कुञ्जरस्यापि नदीकूलद्रुमे तथा॥ चाण्डालादिप्रहीणे तु प्रेतकार्यं समाचरेत्॥
Nawet w cieniu słonia, a także pod drzewem na brzegu rzeki, pod warunkiem że miejsce jest wolne od Cāṇḍālów i im podobnych, należy wykonywać obrzędy dla zmarłych (preta-kārya).
Verse 21
यं देशं च न पश्यन्ति कुक्कुटश्वानशूकराः॥ श्वा चापोहति रावेण गर्जितेन च शूकरः॥
To miejsce, którego nie widzą ani nie zbliżają się do niego kury, psy i świnie, gdzie psa odpędza się krzykiem, a świnię głośnym rykiem, uważa się za odpowiednie.
Verse 22
कुक्कुटः पक्षवातेन चाण्डालश्च यथा धरे॥ तत्र कुर्वन्ति ये श्राद्धं पितॄणां बन्धनप्रदम्॥
Gdzie kogut wkrada się z biciem skrzydeł, i gdzie na ziemi obecny jest Cāṇḍāla, ci, którzy tam wykonują śrāddhę, mówią się, że sprowadzają niewolę na przodków.
Verse 23
वर्जनीया बुधैरेते प्रेतकार्येषु सुन्दरी॥ देवतासुरगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः॥
Tych należy unikać przez mędrców w obrzędach dla zmarłych, o Piękna: dewów, asurów, gandharwów, piśāców, nāgów i rākṣasów.
Verse 24
नागा भूतानि यज्ञाश्च ये च स्थावरजङ्गमाः॥ स्नानं कृत्वा यथा देवि तव पृष्ठे प्रतिष्ठिताः॥
Nāgowie, bhūty i jaźnie, oraz wszystko co nieruchome lub poruszające się, po kąpieli, o Bogini, są ustanowione na twoich plecach, to jest na Ziemi.
Verse 25
धारयिष्यामि सुश्रोणि विष्णुमायाततं जगत्॥ चण्डालमादितः कृत्वा नराणां तु शुभाशुभम्॥
Będę nosić, o niewiasto o pięknych biodrach, ten świat rozszerzony przez māyā Viṣṇu, zawierający zarówno ludzki stan jako pomyślny i niepomyślny, począwszy od Cāṇḍāli i obejmujący pełny zakres.
Verse 26
स्नानं कुर्वन्तु ते भूमे स्थण्डिले तदनन्तरे॥ अकृत्वा पृथिवीभागं निवापं ये तु कुर्वते॥
Niech się kąpią, o Ziemi, a następnie niech postępują na przygotowanym sthaṇḍila. Lecz ci, którzy składają ofiarę (nivāpa) bez wcześniejszego przygotowania części ziemi
Verse 27
त्वदधीनं जगद्भद्रे तवोच्छिष्टं हतं भवेत्॥ न देवाः पितरस्तस्य गृह्णन्तीह कदाचन॥
Świat jest zależny od ciebie, o Pomyślna; to, co jest traktowane jako twoje pozostałości, staje się zepsute i skalane. Ani bogowie, ani przodkowie nigdy tego tutaj nie przyjmują.
Verse 28
कृत्वा तु पिण्डसङ्कल्पं नामगोत्रेण माधवि ॥ पश्चादश्नन्ति गोत्राणि कुलजाश्चैकभोजनाः ॥
Po wykonaniu najpierw formalnej sankalpy dla ofiary pinda, podając imię i gotrę, o Mādhavī, następnie ci z tej samej gotry i ci z linii rodzinnej spożywają posiłek razem jako jedna grupa.
Verse 29
न दद्यादन्यगोत्रेभ्यो ये न भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ चतुर्णामपि वर्णानां प्रेतकार्येषु सुन्दरी ॥
Nie należy dawać wyznaczonej części osobom z innych gotr, które tam nie uczestniczą; w obrzędach dla zmarłych, o Sundarī, ma to zastosowanie we wszystkich czterech warnach.
Verse 30
एवं दत्तेन प्रीयन्ते प्रेतलोकगता नराः ॥ अदत्वा प्रेतभागं तु भुङ्क्ते यस्तत्र मानवः ॥
Poprzez ofiary złożone w ten sposób ci, którzy odeszli do świata zmarłych, zostają zadowoleni. Lecz osoba, która tam spożywa posiłek bez wcześniejszego oddania zmarłym ich części, postępuje sprzecznie z obrzędem.
Verse 31
गत्वा महानदीं सोऽपि सचैलं स्नानमाचरेत् ॥ तीर्थानि मनसा गत्वा त्रिभिरभ्युक्षयेद्भुवम् ॥
Udawszy się do wielkiej rzeki, on również powinien odbyć kąpiel w swoich szatach. W myślach udając się do świętych tirth, powinien trzykrotnie skropić ziemię.
Verse 32
एवं शुद्धिं ततः कृत्वा ब्राह्मणान् शीघ्रमानयेत् ॥ आगतांश्च द्विजान् दृष्ट्वा कर्त्तव्या स्वागतकिया ॥
Po dokonaniu w ten sposób oczyszczenia, należy szybko sprowadzić braminów. A ujrzawszy przybyłych gości dwidźów, narodzonych dwukrotnie, należy wykonać akty powitania.
Verse 33
अर्घ्यं पाद्यं ततो दद्याद्धृष्टपुष्टेन माधवि ॥ आसनं चोपकल्पेत मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥
Następnie należy złożyć arghję i wodę do obmycia stóp, o Mādhavī, z pogodnym i dobrze przygotowanym usposobieniem; oraz należy przygotować siedzenie, akompaniując mantrą, zgodnie z właściwą procedurą.
Verse 34
मन्त्रः— इदं ते आसनं दत्तं विश्रामं क्रियतां द्विज ॥ कुरुष्व मे प्रसादं च सुप्रसीद द्विजोत्तम ॥
Mantra: 'To siedzenie zostało ci ofiarowane; proszę, odpocznij, o dwidźu. Okaż mi łaskę i bądź dobrze usposobiony, o najlepszy wśród narodzonych dwukrotnie.'
Verse 35
उपवेश्यासने विप्रं छत्रं सङ्कल्पयेत्पुनः ॥ निवारणार्थमाकाशे भूता गगनचारिणः ॥
Po posadzeniu bramina na siedzeniu, należy ponownie złożyć formalną intencję (sankalpę) dotyczącą parasola (czatry), w celu odpędzenia istot powietrznych, które poruszają się przez niebo.
Verse 36
देवगन्धर्व यक्षाश्च सिद्धसङ्घा महासुराः ॥ धारणार्थं तथाकाशे छत्रं तेजस्विनां कृतम् ॥
Dewowie, Gandharwowie, Jakszowie, zgromadzenia Siddhów i wielcy Asurowie - tak na niebie parasol jest ustawiony jako osłona i ochrona dla dostojnych i promiennych.
Verse 37
छत्रमावरणार्थं तु दद्याञ्चैव द्विजातये ॥ आकाशे तत्र पश्यन्ति देवाः सिद्धपुरोगमाः ॥
Należy rzeczywiście ofiarować parasol dwidźati w celu osłony i ochrony; i tam, na niebie, dewowie - prowadzeni przez siddhów - mają obserwować.
Verse 38
गन्धर्वा ह्यसुराः सिद्धा राक्षसाः पिशिताशिनः ॥ दृश्यामानेषु सर्वेषु प्रेतः संव्रीडितो भवेत् ॥
Gdy wokół niego widziani są Gandharvowie, Asurowie, Siddhowie, Rākṣasowie i zjadacze ciał, wtedy preta, czyli duch zmarłego, zostaje przepełniony wstydem i zażenowaniem.
Verse 39
व्रीडमानं ततो दृष्ट्वा हसन्त्यसुरराक्षसाः ॥ एवं निवारणं छत्रमादित्येन कृतं पुरा ॥
Widząc go tak zawstydzonego, Asurowie i Rākṣasowie się śmieją. W ten sposób dawno temu Āditya, czyli Słońce, stworzył ochronny parasol jako środek odstraszania zła.
Verse 40
प्रेतलोकगतानां च सर्वदेवर्षिणां पुरा ॥ अग्निवर्षं शिलावर्षं तप्तं तत्र जलोदकम् ॥
Dawniej dla wszystkich boskich mędrców, którzy udali się do świata pret, nastąpił deszcz ognia, deszcz kamieni, a nawet woda tam była gorąca.
Verse 41
भस्मवर्षं ततो घोरमहोरात्रेण माधवि ॥ पादौ च ते न दह्येतां यमस्य विषयं गते ॥ तमोऽन्धकारविषमं दुर्गमं घोरदर्शनम् ॥
Wtedy, o Mādhavī, w ciągu jednej doby i nocy następuje straszliwy deszcz popiołu. Gdy ktoś wkroczy do krainy Yamy, niech twoje stopy nie zostaną poparzone. Ta sfera jest nierówna z powodu ciemności i mroku, trudna do przebycia i przerażająca na widok.
Verse 42
एकाकी दुःसहं लोके पथा येन स गच्छति ॥ कालो मृत्युश्च दूतश्च यष्टिमुद्यम्य पृष्ठतः ॥
Samotnie, znosząc to, co trudne do zniesienia na świecie, podąża on tą drogą, a za nim podążają Czas, Śmierć i posłaniec, unosząc kij.
Verse 43
अहोरात्रेण घोरेण प्रेतं नयति माधवि ॥ दद्यात्तदर्थं विप्राय पदत्रे च सुखावहे ॥
W ciągu straszliwej doby i nocy prowadzi on pretę naprzód, o Mādhavī. W tym celu należy dać braminowi parę sandałów, które przynoszą wygodę.
Verse 44
पश्चाद्धूपं च दीपं च दद्याद्वै मन्त्रपूर्वकम् ॥ याति येन विजानीयात्पृथक्प्रेतेन योजयेत् ॥
Następnie należy ofiarować kadzidło i lampę, poprzedzając to mantrą. Należy poznać drogę, którą preta podąża, i przydzielić te ofiary oddzielnie dla każdego prety.
Verse 45
नामगोत्रमुदाहृत्य प्रेताय तदनन्तरम् ॥ शीघ्रमावाहयेद्भूमे दर्भपात्रे च भूतले ॥
Po wypowiedzeniu imienia i rodu, natychmiast potem należy szybko wezwać pretę na ziemię, do naczynia z trawy darbha umieszczonego na ziemi.
Verse 46
मन्त्रः— इह लोकं परित्यज्य गतोऽसि परमां गतिम् ॥ गृह्ण गन्धं मुदा युक्तो भक्त्या प्रेतोपपादितम् ॥
Mantra: Porzuciwszy ten świat, udałeś się do najwyższego stanu. Przyjmij tę woń, połączoną z radością, ofiarowaną z oddaniem i przedstawioną dla prety.
Verse 47
गन्धमन्त्रः— सर्वगन्धं सर्वपुष्पं धूपं दीपं तथैव च ॥ प्रतिगृह्णीष्व विप्रेन्द्र प्रेतमोक्षप्रदो भव ॥
Mantra wonności: Przyjmij wszystkie wonie, wszystkie kwiaty, kadzidło i podobnie lampę; o najlepszy z braminów, stań się tym, który darzy pretę wyzwoleniem z kondycji prety.
Verse 48
एवं वस्त्राणि विप्राय सर्वाण्याभरणानि च ॥ पुनः पुनश्च पक्वान्नं प्रयच्छेत् तु वसुन्धरे ॥
W ten sposób należy ofiarować szaty braminowi, wraz ze wszystkimi ozdobami; i raz po raz, o Vasundharo, należy składać ugotowane pożywienie.
Verse 49
एवमादीनि द्रव्याणि प्रेतभोग्यानि सर्वशः ॥ पादशौचादि त्रिः कृत्वा चातुर्वर्ण्यस्य माधवि ॥
Przedmioty tego rodzaju, rzeczy uważane za odpowiednie dla zmarłego, powinny być przygotowane we wszystkich aspektach; po trzykrotnym wykonaniu obmycia stóp i pokrewnych oczyszczeń, o Mādhavī, procedura ta dotyczy czterech stanów społecznych.
Verse 50
एवंविधः प्रयोक्तव्यः शूद्राणां मन्त्रवर्जितम् ॥ अमन्त्रस्य च शूद्रस्य विप्रो गृह्णाति मन्त्रतः ॥
W ten sposób należy wykonać obrzęd dla Śudrów bez użycia mantr; a w przypadku Śudry, dla którego mantry nie są używane, bramin przyjmuje ofiarę z mantrami.
Verse 51
एतत्सर्वं विनिर्वर्त्य पक्वान्नं भोजयेद् द्विजम् ॥ भोक्ष्यमाणेन विप्रेण ज्ञानशुद्धेन सुन्दरि ॥
Po wykonaniu wszystkiego należy nakarmić dwukrotnie urodzonego ugotowanym pożywieniem, przez bramina, który ma spożywać posiłek, oczyszczonego przez wiedzę, o Sundarī.
Verse 52
प्रेताय प्रथमं दद्याद् न स्पृशेत परात्परम् ॥ सर्वं व्यञ्जनसंयुक्तं प्रेतभागं प्रकल्पयेत् ॥
Najpierw należy ofiarować porcję zmarłemu, a potem nie należy dotykać pożywienia; należy przygotować dział zmarłego, zaopatrzony we wszystkie dodatki.
Verse 53
पितृस्थाने प्रदातव्यं विधानान्मन्त्रसंयुतम् ॥ एवं प्रेतेषु विप्रेषु एव कालो न विद्यते ॥
Należy ofiarować w miejscu przeznaczonym dla Przodków, zgodnie z przepisaną procedurą i przy akompaniamencie mantr; tak więc w takich obrzędach dla zmarłych z udziałem braminów nie określa się odrębnego ograniczenia czasowego.
Verse 54
हस्तशौचं पुनः कृत्वा ह्युपस्पृश्य यथाविधि ॥ समन्त्रं प्रतिगृह्णाति पक्वान्नं भक्ष्यभोजनम् ॥
Po ponownym wykonaniu oczyszczenia rąk i, jak przepisano, dotknięciu wody, przyjmuje on z mantrami ugotowane pożywienie, zarówno przekąski, jak i potrawy do spożycia.
Verse 55
भुज्यमानस्य विप्रस्य प्रेतभागं च नित्यशः ॥ ज्ञातिवर्गेषु गोत्रेषु सम्बन्धिस्वजनेषु च ॥
Dla bramina podczas spożywania posiłku, porcja zmarłego ma być utrzymywana nieustannie; odnosi się to do grup krewnych, w obrębie rodów gotra oraz wśród spokrewnionych bliskich.
Verse 56
भागस्तत्र प्रदातव्यस्तस्यार्थे यस्य विद्यते ॥ विप्राय दीयमाने तु वारणीयं न केनचित् ॥
Należy tam ofiarować dział dla dobra tego, do którego należy; a gdy jest on ofiarowywany braminowi, nie powinien być przez nikogo powstrzymywany.
Verse 57
निवारयति यो दत्तं गुरुघात्याफलं लभेत् ॥ न देवा प्रतिगृह्णन्ति नाग्नयः पितरस्तथा ॥
Ktokolwiek przeszkadza w tym, co jest ofiarowywane, osiągnie skutek równy zabiciu nauczyciela; bogowie nie przyjmują tego, ani święte ognie, a także przodkowie.
Verse 58
एवं विलुप्यते धर्मः प्रेतस्तत्र न तुष्यति ॥ एवं विचिन्त्यमानस्य यथा धर्मो न लुप्यते ॥
Tak ulega zniszczeniu dhama, a zmarły nie znajduje w tym zadowolenia. Dlatego należy rozważać w taki sposób, aby dharma nie została pomniejszona.
Verse 59
ज्ञातिसम्बन्धिमध्ये तु यो दद्यात्प्रेतभोजनम् ॥ हृष्टेन मनसा विप्रे प्रेतभागं विशेषतः ॥
Lecz wśród krewnych i powinowatych, kto daje pożywienie dla zmarłego, o braminie, z radosnym umysłem ofiaruje w sposób szczególny porcję przeznaczoną dla zmarłego.
Verse 60
कूटवत्प्रतितिष्ठेत दृष्ट्वा तृप्तिं न गच्छति ॥ एवं तु प्रेतभावेन शीघ्रं मुञ्चति किल्बिषात् ॥
Powinien pozostać nieruchomy jak filar; nawet widząc obrzęd, nie osiąga natychmiast zadowolenia. Jednak w ten sposób, przez troskę o zmarłego, szybko uwalnia się od winy.
Verse 61
तृप्तिं ज्ञात्वा तु विप्रस्य पक्वान्नेन तु माधवि ॥ दातव्यमुदके तस्य पाणावभ्युक्षणं ततः ॥
Upewniwszy się o zadowoleniu bramina z ugotowanego pożywienia, o Mādhavī, należy wtedy dać mu wodę; następnie wykonać pokropienie jego dłoni.
Verse 62
दातव्यं तत्र चोच्छिष्टं येन हेतुमगर्हितम् ॥ उपस्पृश्य विधानेंन मम तीर्थगतेन च ॥
Tam należy dać pozostałość w sposób, którego uzasadnienie nie jest godne nagany. Dokonawszy oczyszczenia przez dotknięcie wody zgodnie z zasadami, a także w związku z moim nakazanym miejscem świętym
Verse 63
शुचिर्भूत्वा तु विधिवत्कृत्वा शान्त्युदकानि तु ॥ प्रणम्य शिरसा देवि निवापस्थानमागतः ॥ मन्त्रैः स्तुतिस्तु कर्त्तव्या तव भक्त्या । अवतिष्ठता ॥
Stawszy się czystym i wykonawszy zgodnie z przepisami wody ukojenia, skłoniwszy głowę, o Bogini, należy podejść do miejsca ofiary nivāpa. Następnie należy wykonać uwielbienie mantrami, przebywając tam z nabożeństwem ku tobie.
Verse 64
नमो नमो मेदिनी लोकमातरुर्व्यै महाशैलशिलाधरायै ॥ नमो नमो धारिणि लोकधात्रि जगत्प्रतिष्ठे वसुधे नमोऽस्तु ते ॥
Cześć, cześć dla Medinī, matki świata, dla szerokiej Ziemi, która dźwiga wielkie góry i skały. Cześć, cześć dla Nosicielki, Podtrzymującej światy; o Vasudhā, fundamentie kosmosu, niech będzie cześć tobie.
Verse 65
एवं निवापदानेन तव भक्तेन सुन्दरि ॥ दद्यात्तिलोदकं तस्य नामगोत्रमुदाहरेत् ॥
Tak więc, dając ofiarę nivāpa, twój czciciel, o Piękna, powinien ofiarować wodę z sezamem dla tego zmarłego i wymówić jego imię oraz rodowód.
Verse 66
जानुभ्यामवनीं गत्वा नमस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥ पाणिं संगृह्य हस्तेन मन्त्रेणोत्थापयेद्द्विजान् ॥
Uklęknąwszy na ziemię i oddawszy pokłon najlepszym z dwukrotnie urodzonych, ująwszy ich dłoń swoją ręką, powinien podnieść braminów przy pomocy mantry.
Verse 67
दद्याच्छय्यानं देवि तथैवाञ्जनकङ्कणम् ॥ अञ्जनं कङ्कणं गृह्य शय्यामाक्रम्य स द्विजः ॥
Należy dać łoże, o Bogini, a także kolę dla oczu i bransoletę. Biorąc kolę i bransoletę, ten bramin, wstępując na łoże
Verse 68
मुहूर्तं तत्र विश्रम्य निवापस्थानमागतः॥ गवां लाङ्गूलमुद्धृत्य दद्याद्ब्राह्मणहस्तके
Odpoczywając tam przez krótki czas, udaje się następnie na miejsce ofiarowania (nivāpa). Podniósłszy ogon krowy, powinien umieścić go w dłoni bramina.
Verse 69
पात्रेणोदुम्बरस्थेन कृत्वा कृष्णतिलोदकम्॥ उदाहरेत्तु मन्त्रान्वै सौरभेयान् द्विजातयः
Używając naczynia wykonanego z drewna udumbara i przygotowawszy wodę zmieszaną z czarnym sezamem, dwukrotni powinni następnie recytować mantry związane z tradycją saurabheya (związaną z krowami).
Verse 70
मन्त्रपूतं तदा तोयं सर्वपापप्रणाशनम्॥ उद्धृत्य तच्च लाङ्गूलं तोयेनाभ्युक्ष्य वै ततः
Wówczas wodę oczyszczoną przez mantrę, która niszczy wszelkie grzechy, pobiera się; i podniósłszy ten ogon, należy go następnie pokropić tą wodą.
Verse 71
गत्वा तु ब्राह्मणेभ्योऽपि स्वगृहं यत्र तिष्ठति॥ पक्वान्नं भोजयेत्सर्वं न तिष्ठेत् प्रतिवासिकम्
Po zatroszczeniu się o braminów, powinien powrócić do własnego mieszkania, w którym przebywa. Powinien nakarmić ich wszystkim ugotowanym pokarmem i nie powinien pozostawać jako prativāsika (ten, który przebywa w stanie ograniczenia).
Verse 72
पिपीलिकादिभूतानि प्रेतभागं च सर्वशः॥ कृत्वा तु तर्पणं देवि यस्यार्थे तस्य कल्पयेत्
Nawet istoty takie jak mrówki, a także cały dział przeznaczony dla zmarłych, wykonawszy w ten sposób tarpaṇa, o Devī, powinien się przypisać dla dobra tej osoby, dla której to się czyni.
Verse 73
भुक्तेषु तेषु सर्वेषु दीनानाथान् प्रतर्प्य च॥ प्रेतराजपुरं गत्वा प्रयच्छति स माधवि
Gdy wszyscy już zjedzą, i po zaspokojeniu również ubogich i bezbronnych, on, o Mādhavī, udaje się do miasta Pana Zmarłych i otrzymuje odpowiedni owoc.
Verse 74
सर्वान्नमक्षयं तस्य दत्तं भवति सुन्दरि॥ कर्तव्य एवं संस्कारः प्रेतभावविशोधनः
Dla niego cały pokarm tak ofiarowany staje się niezniszczalny w zasłudze, o Sundarī. W ten sposób należy wykonać saṁskārę, tę która oczyszcza stan bycia 'pretą'.
Verse 75
नेमिपभृतिभिः शौचं चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः॥ भविष्यति न सन्देहो दृष्टपूर्वं स्वयम्भुवा
Przez Nemiego i innych, czystość dla czterech varṇ zostanie ustanowiona wszędzie, nie ma co do tego wątpliwości; było to wcześniej widziane przez Svayambhū, Samorodzonego.
Verse 76
कृत्वा तु धर्मसंकल्पं प्रेतकार्यं विशेषतः॥ न भेतव्यं त्वया पुत्र प्रेतकार्ये कृते सति
Powziąwszy postanowienie oparte na dharmie i wykonawszy w szczególności obrzędy dla zmarłych, nie powiniene się obawiać, o synu, gdy obrzędy dla zmarłych zostaną należycie wykonane.
Verse 77
विस्तरेण मया प्रोक्तं प्रत्यक्षं नारदस्य च॥ त्वया वत्स सुतस्यार्थे क्रतुरेकः प्रतिष्ठितः
Wyjaśniłem to szczegółowo i jest to również bezpośrednio znane Nāradzie. Przez ciebie, drogi, dla dobra twego syna, jeden kratu (ofiarny obrzęd) został należycie ustanowiony i wykonany.
Verse 78
तस्मात्प्रभृति लोकेषु पितृयज्ञो भविष्यति ॥ एवं यास्यति वत्स त्वं न शोकं कर्त्तुमर्हसि ॥
Dlatego od tego czasu między ludźmi w światach ofiara dla przodków będzie składana. Tak się stanie, drogie dziecko; nie powinieneś oddawać się smutkowi.
Verse 79
शिवलोकं ब्रह्मलोकं विष्णुलोकं न सशंयः ॥ एवमुक्त्वा तदात्रेयः पितृकर्म यथाविधि ॥
Osiąga świat Śiwy, świat Brahmy lub świat Wisznu; nie ma co do tego wątpliwości. Tak rzekłszy, ów Atreja wykonał obrzęd przodków zgodnie z zasadą.
Verse 80
प्रेतस्यावाहनं कृत्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ पक्वान्नं भोजयेत्तत्र प्रेतभागं यथाविधि ॥
Po wykonaniu wezwania zmarłego, stawszy się czystym i skupionym, należy tam ofiarować ugotowany pokarm, przydzielając porcję przeznaczoną dla zmarłego, zgodnie z zasadą.
Verse 81
मन्त्रयुक्तोपचारेण चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः ॥ वृषलानाममन्त्राणां प्रयोक्तव्यं यथाविधि ॥
Z posługami połączonymi z mantrami obrzęd ma być stosowany we wszystkich względach dla czterech warn; lecz w przypadku wryszalów ma być wykonywany bez mantr, zgodnie z zasadą.
Verse 82
प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पूर्णे संवत्सरे तथा ॥ प्रयान्ति जन्तवः केचिद्गत्वा गच्छन्ति चापरे ॥
Gdy obrzędy dla zmarłego zostały zakończone i pełny rok został dopełniony, niektóre istoty odchodzą; inne, ruszywszy w drogę, podążają dalej.
Verse 83
पितामहः स्नुषा भार्या ज्ञातिसम्बन्धिबान्धवाः ॥ यद्येते बहवः सन्ति स्वप्नोपममिदं जगत् ॥
Dziadek, synowa, żona i krewni; krewni i towarzysze: nawet jeśli jest ich wielu, ten świat jest porównywalny do snu.
Verse 84
स्वयं मुहूर्त्तं रोदित्वा ततो याति पराङ्मुखः ॥ स्नेहपाशेन बद्धो वै क्षणार्द्धान्मुच्यते ततः ॥
Sam zapłakawszy przez jeden muhurta, następnie odwraca się i odchodzi. Spętany zaiste pętem przywiązania, uwalnia się od niego po połowie chwili.
Verse 85
कस्य माता पिता कस्य कस्य भार्या सुतास्तथा ॥ युगे युगे तु वर्त्तन्ते मोहपाशेन बध्यते ॥
Czyja jest matka, czyj ojciec? Czyja żona i czyi synowie podobnie? Od epoki do epoki powracają; człowiek jest spętany pętem ułudy.
Verse 86
स्नेहभावेन कर्त्तव्यः संस्कारो हि मृतस्य च ॥ मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥
Zaiste, obrzęd pogrzebowy dla zmarłego powinien być wykonany z nastawieniem przywiązania. Były bowiem tysiące matek i ojców oraz setki synów i małżonków.
Verse 87
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ स्वयम्भुवा विधिः प्रोक्तः प्रेतसंस्कारलक्षणः ॥
Przeżyte przez cykle ziemskiego istnienia; czyje są one i czyi zaiste jesteśmy my? Procedura została ogłoszona przez Svayambhu, charakteryzująca się jako obrzęd dla zmarłego.
Verse 88
प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पितृत्वमुपजायते ॥ मासि मासि ह्यमायां वै कर्त्तव्यं पितृतर्पणम् ॥
Gdy obrzędy dla zmarłego zostaną dopełnione, zmarły osiąga status przodka. Dlatego w każdy dzień nowiu należy wykonać ofiarę libacyjną dla przodków.
Verse 89
एवमुक्त्वा स आत्रेयः पितृयज्ञविनिश्चयम् ॥ मुहूर्ते ध्यानमास्थाय तत्रैवान्तरधीयत ॥
Wygłosiwszy tak ustaloną procedurę dotyczącą ofiary dla przodków, mędrzec Atreja wszedł w stan medytacji na moment i w tym samym miejscu zniknął.
Verse 90
नारद उवाच ॥ श्रुत्वा तु मृतसंस्कारमात्रेयोक्तं यथाविधि ॥ चातुवर्ण्यस्य सर्वस्य त्वया धर्मः प्रतिष्ठितः ॥
Narada rzekł: Usłyszawszy obrzędy pogrzebowe, przekazane przez Atreję zgodnie z właściwą regułą, to przez ciebie została ustanowiona dharma dla całego czterostanowego porządku społecznego.
Verse 91
पितृयज्ञमुपश्राद्धे मासि मासि दिने तथा ॥ वर्त्तयन्ति यथान्यायमृषयश्च तपोधनाः ॥
Mędrcy, bogaci w ascezę, obchodzą ofiarę dla przodków przy pomocniczym śraddha i podobnie w dniu miesięcznym, zgodnie z właściwą konwencją.
Verse 92
निर्दिष्टं ब्राह्मणानां वै शूद्राणां मन्त्रवर्जितम् ॥ नेमिना च कृतं श्राद्धं ततः प्रभृति वै द्विजाः ॥
Dla braminów jest to przepisane z mantrami, podczas gdy dla śudrów opisane jest jako pozbawione mantr. Nemi wykonał śraddha i od tego czasu dwukrotnie narodzeni stosowali tę praktykę.
Verse 93
कुर्वन्ति सततं श्राद्धं नैमिश्राद्धं तदुच्यते ॥ स्वस्त्यस्तु ते महाभाग यास्यामि मुनिसत्तम ॥
Oni nieustannie wykonują śraddha; to jest nazywane Naimi-śraddha. Dobrobyt niech cię opiekuje, o szczęśliwy; odejdę, o najlepszy z mędrców.
Verse 94
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजतत्तमः ॥ तेजसा द्योतयन्सर्वं गतः शक्रपुरं प्रति ॥
Przemówiwszy tak, Narada, najlepszy z mędrców, najwybitniejszy wśród dwukrotnie narodzonych, udał się do miasta Śakry, oświetlając wszystko swym blaskiem.
Verse 95
एवं च पिण्डसंकल्पं श्राद्धोत्पत्तिश्च माधवि ॥ आत्रेयेणैव मुनिना स्थापितं ब्राह्मणेषु च ॥
Tak więc, o Madhawi, zarówno sformułowanie ofiary pinda, jak i pochodzenie śraddha zostały ustanowione wśród braminów przez samego mędrca Atreję.
Verse 96
अपाकद्रव्यं संगृह्य ब्रह्मणो वचनं यथा ॥ त्रिषु वर्णेषु कर्त्तव्यं पाकभोजनमित्युत ॥
Zgromadziwszy nieprzetworzone materiały, zgodnie z instrukcją Brahmy, mówi się, że ofiarowanie gotowego posiłku ma być wykonywane wśród trzech warn.
Verse 97
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ जुहुयाद्ब्राह्मणमुखे तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥
Za ojca, dziadka i podobnie pradziadka należy złożyć ofiarę w usta bramina; dzięki temu osiągana jest trwała satysfakcja dla przodków.
Verse 98
निपातदेशं संगृह्य शुचिदेशे समाहितः॥ नदीकूले निखाते वा प्रेतभूमिं विनिर्देशेत्॥
Po zebraniu miejsca, gdzie ofiara ma być złożona, i będąc skupionym w oczyszczonym miejscu, należy wyznaczyć "ziemię zmarłych" - albo na brzegu rzeki, albo w miejscu wykopy.
Verse 99
पतन्ति नरके घोरे तेनोच्छिष्टेन सुन्दरी॥ स्थण्डिले प्रेतभागं तु दद्यात्पूर्वाह्णिकं तु तम्॥
"O piękna," przez tę pozostałość nieczystości wpadają oni w straszne piekło; dlatego na oczyszczonej ziemi należy dać część przeznaczoną dla zmarłego - konkretnie jako poranny obrzęd.
Verse 100
प्रेतस्य च हितार्थाय धारयेत वसुन्धरे॥ पूर्वं संहृष्टतुष्टेन प्रेतभागं च दापयेत्॥
A dla dobra zmarłego, o Vasundharo, należy podtrzymywać obrzęd z troską; najpierw, z usatysfakcjonowanym i zadowolonym usposobieniem, należy sprawić, by dano część zmarłego.
Verse 101
तप्तवालुमयी भूमिः कण्टकैरुपसंस्तृता॥ तेन दुर्गाणि तरति दत्तयोपानहात्र वै॥
Ziemia jest zrobiona z parzącego piasku i jest usiana cierniami; przez ten dar, zaprawdę, on przekracza trudne przejścia - jakby wspomagany przez obuwie, które zostało dane.
Verse 102
देवत्वं ब्राह्मणत्वं च प्रेतपिण्डे प्रदीयते॥ मानुषत्वं निवापेषु ज्ञातव्यं सततं बुधैः॥
Status boski i status bramiński są udzielane przez piṇḍę dla zmarłego; status ludzki jest udzielany przez ofiary nivāpa - to powinno być nieustannie rozumiane przez uczonych.
Verse 103
दृष्ट्वा तु प्रोषितं तेन उच्छिष्टं न विसर्जयेत्॥ ब्राह्मणे नाप्यनुज्ञातः शीघ्रं संरम्भयेत् ततः॥
Lecz jeśli zauważy się, że bramin przyjął ofiarę i odszedł, nie należy odrzucać pozostałości z tego powodu; a jeśli bramin nie udzielił pozwolenia, nie należy pospiesznie odchodzić ani postępować stamtąd.
Verse 104
पश्चात्प्रेतं विसर्ज्यैवं दद्याद्दानं द्विजातये॥ निवापमन्नमशुचिं दद्याद्वायसतर्पणम्॥
Później, mając tak oddalić zmarłego, należy dać dar dwukrotnie urodzonemu; i należy złożyć ofiarę z jedzenia nivāpa - choć uważaną za rytualnie nieczystą - jako tarpaṇę, karmienie dla wron.
Verse 105
दातव्यं तु तृतीये च मासे सप्तनवेषु च॥ एकादशे तथा मासे दद्यात्सांवत्सरीं क्रियाम्॥
Należy dawać w trzecim miesiącu, a także w siódmym i dziewiątym; podobnie w jedenastym miesiącu należy wykonać obrzęd roczny.
Pṛthivī, as lokamātṛ and terrestrial witness, asks Varāha to define aśauca (mourning impurity) and to lay out the correct, socially binding procedure for preta-kārya, piṇḍadāna, and śrāddha so that the dead are supported and the living are purified without violating dharma or contaminating space.
Varāha delivers a practical, day-by-day manual: repeated snāna (preferably in river water), daily jalāñjali/tarpaṇa and piṇḍa offerings, strict site-selection on a prepared śuci-deśa/ sthaṇḍila, and regulated hospitality toward the ritual brāhmaṇa who functions as the preta’s proxy—culminating in the ekoddiṣṭa rite on the eleventh day.
The regimen resolves into formal reintegration: tenth-day laundering and purification, shaving rites, and the eleventh-day ekoddiṣṭa with feeding of a qualified brāhmaṇa, careful handling of the preta’s portion (pretabhāga/nivāpa), and prescribed gifts (cloth, footwear, umbrella, food). The chapter stabilizes the rite by insisting on clean ground and avoidance of polluted/disturbed zones, explicitly tying ritual legitimacy to Pṛthivī’s purity and support.
General sacred-ecological settings rather than named toponyms are emphasized: nadī-jala (river water) for bathing; nadī-kūla (riverbank); śuci-deśa (clean ground); shade of a riverbank tree (nadīkūla-druma); avoidance of spaces associated with caṇḍāla presence and scavenging animals. No specific rivers or cities (e.g., Mathurā) are named in this excerpt.
The text frames mortuary rites as a regulated social-ethical duty: disciplined purification (aśauca management), careful allocation of the pretabhāga (the preta’s portion), and non-obstruction of sanctioned gifts to ritual recipients. It also embeds a terrestrial ethic through Pṛthivī: rites should be performed on clean, properly prepared ground, avoiding spaces depicted as polluted or ecologically/ritually disturbed, thereby linking correct conduct with maintenance of terrestrial order.
A day-sequence is specified: third-day bathing and offerings; continued daily observances through the tenth day; tenth-day laundering/purification and subsequent shaving rite; eleventh-day ekoddiṣṭa; thirteenth-day feeding rites are mentioned. Longer-term markers include rites in the third month, at specified month-count intervals (saptanava as transmitted in the manuscript), an eleventh-month observance, and an annual (saṃvatsarī) ceremony. Ongoing monthly pitṛ-tarpaṇa is assigned to amāvāsyā (new-moon day).
Environmental/terrestrial balance is expressed through prescriptions for spatial purity: selecting a śuci-deśa, preparing a sthaṇḍila (smoothed ritual ground), and preferring riverbanks while avoiding areas associated with contamination or disruptive scavenger presence. Pṛthivī is explicitly invoked and praised as lokamātṛ and dhāriṇī, positioning the Earth as the supporting substrate whose cleanliness and proper partitioning (ritual ‘bhāga’) condition the legitimacy of offerings.
The chapter attributes the establishment and authoritative articulation of these rites to the sage Ātreya, with Nārada appearing as a later narrator/validator who reports the institutionalization of the piṇḍa-saṃkalpa and śrāddha origin. Nemi is referenced in connection with a named śrāddha tradition (naimi-śrāddha) as transmitted practice among dvijas.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.