Adhyaya 188: Section on the Origin and Procedure of Piṇḍa-Rites and Śrāddha: Rules of Mourning Impurity (Aśauca)

Verse 1

अथ पिण्डकल्पश्राद्धोत्पतिप्रकरणम् ॥ धरण्युवाच ॥ देवदेवोऽसि देवानां लोकनाथोऽपरिग्रहः ॥ आशौचकर्म विधिवच्छ्रोतुमिच्छामि माधव ॥

এতিয়া পিণ্ড-কল্প শ্ৰাদ্ধৰ উৎপত্তি আৰু বিধিৰ প্ৰকৰণ আৰম্ভ হয়। ধৰণীয়ে ক’লে: ‘তুমি দেৱদেৱ, লোকনাথ, আৰু অপৰিগ্ৰহী। হে মাধৱ, মই আশৌচ-কর্মৰ বিধি বিধিবৎ শুনিব বিচাৰোঁ।’

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ आशौचं शृणु कल्याणि यथा शुध्यन्ति मानवाः ॥ गतायुषस्तृतीयेन स्नानं कुर्यान्नदीजले ॥

শ্ৰী বৰাহে ক’লে: ‘হে কল্যাণী, আশৌচ বিষয়ে শুনা—মানৱ কেনেকৈ শুদ্ধ হয়। আয়ু শেষ হোৱাৰ তৃতীয় দিনা নদীৰ জলে স্নান কৰিব লাগে।’

Verse 3

पिण्डं सञ्चूरणं दद्यात्रिंश्च दद्याज्जलाञ्जलीन् ॥ चतुर्थे पञ्चमे षष्ठे पिण्डमेकं जलाञ्जलिम् ॥

পিণ্ডদান আৰু সঞ্চূৰণ দান কৰিব, লগতে জলৰ তিনিটা অঞ্জলি অৰ্পণ কৰিব। চতুৰ্থ, পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ দিনত এটা পিণ্ড আৰু এটা জলাঞ্জলি দিব।

Verse 4

अन्यस्थानेषु दातव्यं स्नानात्त्वहनि सप्तमे ॥ एवं प्रतिदिनं कार्यं यावच्च दशमं दिनम् ॥

অন্য স্থানত সপ্তম দিন স্নান কৰাৰ পাছত দান দিব লাগে। এইদৰে প্ৰতিদিন কৰ্ম কৰিব লাগিব, যেতিয়ালৈকে দশম দিন নাহে।

Verse 5

क्षारादिना वस्त्रशौचं दिने च दशमे तथा ॥ तिलामलकस्नेहेन गोत्रजः स्नानमाचरेत् ॥

ক্ষাৰ আদি বস্তুৰে বস্ত্ৰশৌচ কৰিব লাগে, আৰু দশম দিনতো তেনেকৈ। গোত্ৰজ আত্মীয়ই তিল আৰু আমলকৰ তেলেৰে স্নান আচৰিব।

Verse 6

पिण्डदानं विवर्त्याथ क्षौरकर्म तु कारयेत् ॥ स्नानं कृत्वा विधानॆन ज्ञातिभिः स्वगृहं व्रजेत् ॥

তাৰ পাছত পিণ্ডদান সম্পন্ন কৰি ক্ষৌৰকৰ্ম (মুণ্ডন) কৰাব। বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি, আত্মীয়সকলৰ সৈতে নিজ গৃহলৈ উভতি যাব।

Verse 7

एकादशे च दिवसे एकोद्दिष्टं यथाविधि ॥ स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा प्रेतं विप्रेषु योजयेत् ॥

এগাৰোতম দিনত বিধি অনুসাৰে একোद्दিষ্ট কৰ্ম কৰিব। স্নান কৰি শুচি হৈ, প্ৰেত-অৰ্পণ বিপ্ৰসকলৰ মাজত নিয়োজিত কৰিব (তেওঁলোকৰ দ্বাৰা দান কৰাব)।

Verse 8

एकोद्दिष्टं मनुष्याणां चातुर्वर्ण्यस्य माधवि॥ यथैकं द्रव्यसंयुक्तं स्वं विप्रं भोजयेत् तदा

হে মাধৱী, চাৰিবৰ্ণৰ মানুহৰ বাবে একোद्दিষ্ট কৰ্ম বিধেয়; তেতিয়া একেটা সুসংস্কৃত দ্ৰব্য-সমষ্টিৰে নিজৰ নিমন্ত্ৰিত ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 9

स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा प्रेतं प्रेतेषु योजयेत्॥ एकोद्दिष्टं तु द्रव्याणां चातुर्वर्ण्यस्य माधवि

স্নান কৰি শুচি হৈ, মৃতকক প্ৰেতসকলৰ মাজত প্ৰেত ৰূপে সংযোজিত কৰিব লাগে; আৰু হে মাধৱী, চাৰিবৰ্ণৰ বাবে দ্ৰব্যসমূহৰ একোद्दিষ্ট অৰ্ঘ্য/ভোগ বিধেয়।

Verse 10

शुश्रूषया विपन्नानां शूद्राणां च वरानने॥ त्रयोदशे दिने प्राप्ते सुपक्वैर्भोजयेद्द्विजान्

হে সুমুখী, বিপন্নসকলৰ—শূদ্ৰসকলকো ধৰি—প্ৰতি শুশ্ৰূষাৰ ভাব লৈ, ত্ৰয়োদশ দিন উপস্থিত হ’লে সুপক্ব আহাৰে দ্বিজসকলক ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 11

मृतस्य नाम चोद्दिश्य यस्यार्थे च प्रयोजितः॥ स्वर्गतस्येति संकल्प्य कृत्वा ब्राह्मणमन्दिरम्

মৃতকৰ নাম উল্লেখ কৰি আৰু যাৰ অৰ্থে এই কৰ্ম প্ৰয়োগ কৰা হৈছে তাৰ হিতত নিবেদন কৰি, ‘স্বৰ্গগতজনৰ বাবে’ বুলি সংকল্প কৰি, ব্ৰাহ্মণৰ নিবাস/যজ্ঞস্থান সাজি ল’ব লাগে।

Verse 12

गत्वा निमन्त्रितं विप्रं नम्रो भूत्वा समाहितः॥ मन्त्रेणानेन भो देवि मनस्येव पठन्ति तम्

নিমন্ত্ৰিত ব্ৰাহ্মণৰ ওচৰলৈ গৈ, নম্ৰ আৰু একাগ্ৰ হৈ, হে দেবী, এই মন্ত্ৰেৰে সেই বাক্য পাঠ কৰিব লাগে; সঁচাকৈ ই মনতে মনতে একাগ্ৰতাৰে জপা হয়।

Verse 13

गतोऽसि दिव्यलोके त्वं कृतान्तविहितेन च॥ मनसा वायुभूतस्त्वं विप्रमेनं समाश्रय

তুমি কৃতান্ত (মৃত্যুৰ বিধাতা)ৰ বিধান অনুসৰি দিব্য লোকলৈ গ’লা। মনেৰে বায়ু-সম সূক্ষ্ম হৈ এই ব্ৰাহ্মণৰ আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা।

Verse 14

पादसंवाहनं कार्यं प्रेतस्य हितकाम्यया॥ प्रेतभोगशरीरे तु ब्राह्मणस्य च सुन्दरि

হে সুন্দৰি, প্ৰেতৰ মঙ্গল কামনাৰে পাদসংবাহন (ভৰিৰ মালিশ) কৰা উচিত; কিয়নো এই প্ৰসঙ্গে ব্ৰাহ্মণৰ দেহ প্ৰেতৰ বাবে ভোগ-শৰীৰ ৰূপে কাৰ্য কৰে।

Verse 15

यावत्तु तिष्ठते तत्र प्रेतभोगमुदीक्षते॥ तावन्न संस्पृशेद्भूमे मम गात्रं प्रतिष्ठितम्

যিমান সময় তেওঁ তাত থাকে আৰু প্ৰেতৰ ভোগ-গ্ৰহণ চায়, সিমান সময়ত তেওঁ মাটিত স্পৰ্শ নকৰিব; কিয়নো মোৰ দেহ তাত স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 16

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे॥ श्मश्रुकर्म प्रकर्तव्यं विप्रस्य तु यथाविधि

প্ৰভাতত, ৰাতি শেষ হৈ সূৰ্য উদিত হ’লে, ব্ৰাহ্মণৰ বাবে বিধি অনুসাৰে শ্মশ্ৰু-কর্ম (দাড়ি/মুণ্ডন-সম্পৰ্কীয় আচাৰ) কৰিব লাগে।

Verse 17

अस्तंगते तथादित्ये गत्वा ब्राह्मणमन्दिरम्॥ दत्त्वा तु पाद्यं विधिवन् नमस्कृत्य द्विजोत्तमम्

সূৰ্য অস্ত গ’লে ব্ৰাহ্মণৰ গৃহলৈ গৈ, বিধি অনুসাৰে পাদ্য (ভৰি ধোৱাৰ জল) দান কৰি, দ্বিজোত্তমক নমস্কাৰ কৰি সন্মান জনাব।

Verse 18

स्नापनाभ्यञ्जनं कार्यं प्रेतसन्तोषदायकम्॥ गृहीत्वा भूमिभागं च स्थण्डिलं तत्र कारयेत्॥

প্ৰেতৰ সন্তোষ দানকাৰী বুলি স্নান আৰু অভ্যঞ্জন কৰাটো উচিত। তাৰ পাছত মাটিৰ এটা অংশ লৈ তাত স্থণ্ডিল (যজ্ঞ-স্থান) নিৰ্মাণ কৰিব।

Verse 19

चतुःषष्ठिकृतं भागं यथावत्सुकृतं भवेत्॥ ततो दक्षिणपूर्वेषु दिग्विभागेषु सुन्दरी॥

যথাবিধি চৌষষ্ঠি ভাগত বিভাজন কৰিব লাগে, যাতে বিন্যাস সঠিকভাৱে সম্পন্ন হয়। তাৰ পাছত, হে সুন্দৰী, দিশাৰ উপবিভাগসমূহত দক্ষিণ-পূৰ্ব দিশৰ পৰা আৰম্ভ কৰিব।

Verse 20

छायायां कुञ्जरस्यापि नदीकूलद्रुमे तथा॥ चाण्डालादिप्रहीणे तु प्रेतकार्यं समाचरेत्॥

হাতীৰ ছাঁয়াতো, আৰু নদীৰ কূলৰ গছৰ তলতো—যদি ঠাইখন চাণ্ডাল আদি পৰা মুক্ত হয়—তাত প্ৰেতকাৰ্য (মৃতকৰ বাবে ৰীতি) পালন কৰিব লাগে।

Verse 21

यं देशं च न पश्यन्ति कुक्कुटश्वानशूकराः॥ श्वा चापोहति रावेण गर्जितेन च शूकरः॥

যি ঠাইত কুকুৰা, কুকুৰ আৰু গাহৰি নাহে—আৰু য’ত চিঞৰ-বাখৰ কৰি কুকুৰক খেদি পঠোৱা যায়, আৰু গৰ্জন সদৃশ ডাঙৰ শব্দে গাহৰিক আঁতৰাই দিয়া যায়—সেই ঠাই উপযুক্ত বুলি গণ্য।

Verse 22

कुक्कुटः पक्षवातेन चाण्डालश्च यथा धरे॥ तत्र कुर्वन्ति ये श्राद्धं पितॄणां बन्धनप्रदम्॥

য’ত কুকুৰা পাখা ফটফটাই অনধিকার প্ৰৱেশ কৰে, আৰু য’ত চাণ্ডাল ধৰণীত উপস্থিত থাকে—সেই ঠাইত যিসকলে পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰাদ্ধ কৰে, সেয়া পিতৃসকলৰ বাবে বন্ধনৰ কাৰণ হয়।

Verse 23

वर्जनीया बुधैरेते प्रेतकार्येषु सुन्दरी॥ देवतासुरगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः॥

হে সুন্দৰী! প্ৰেতকাৰ্যত বুধজনৰ বাবে এইসকল বর্জনীয়—দেৱতা, অসুৰ, গন্ধৰ্ব, পিশাচ, নাগ আৰু ৰাক্ষস।

Verse 24

नागा भूतानि यज्ञाश्च ये च स्थावरजङ्गमाः॥ स्नानं कृत्वा यथा देवि तव पृष्ठे प्रतिष्ठिताः॥

হে দেবী! নাগ, ভূতসত্তা আৰু যজ্ঞসমূহ, আৰু যি কিবা স্থাৱৰ-জঙ্গম—স্নান কৰি, হে দেবী, সিহঁত তোমাৰ পিঠিত (অর্থাৎ পৃথিৱীত) প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 25

धारयिष्यामि सुश्रोणि विष्णुमायाततं जगत्॥ चण्डालमादितः कृत्वा नराणां तु शुभाशुभम्॥

হে সুশ্ৰোণী! বিষ্ণুৰ মায়াৰে বিস্তৃত এই জগত মই ধাৰণ কৰিম; আৰু চণ্ডালৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানুহৰ শুভ-অশুভ অৱস্থাও ইয়াত অন্তর্ভুক্ত থাকিব।

Verse 26

स्नानं कुर्वन्तु ते भूमे स्थण्डिले तदनन्तरे॥ अकृत्वा पृथिवीभागं निवापं ये तु कुर्वते॥

হে ভূমি! সিহঁতে স্নান কৰক, আৰু তাৰ পিছত প্ৰস্তুত কৰা স্থণ্ডিলত (কৰ্ম) কৰক। কিন্তু যিসকলে পৃথিৱীৰ অংশ প্ৰস্তুত নকৰাকৈয়ে নিবাপ অৰ্পণ কৰে—

Verse 27

त्वदधीनं जगद्भद्रे तवोच्छिष्टं हतं भवेत्॥ न देवाः पितरस्तस्य गृह्णन्तीह कदाचन॥

হে ভদ্ৰে! জগত তোমাৰ অধীন; তোমাৰ উচ্ছিষ্ট বুলি গণ্য হোৱা বস্তু নষ্ট হয়। ইয়াত দেৱতা বা পিতৃলোক কেতিয়াও তাক গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 28

कृत्वा तु पिण्डसङ्कल्पं नामगोत्रेण माधवि ॥ पश्चादश्नन्ति गोत्राणि कुलजाश्चैकभोजनाः ॥

হে মাধৱী! প্ৰথমে নাম-গোত্ৰ উল্লেখ কৰি পিণ্ড-অৰ্পণৰ সংকল্প কৰি লোৱা; তাৰ পাছত একে গোত্ৰৰ আৰু কুল-পরম্পৰাৰ লোকসকলে একেলগে এক ভোজন-দল হিচাপে আহাৰ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 29

न दद्यादन्यगोत्रेभ्यो ये न भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ चतुर्णामपि वर्णानां प्रेतकार्येषु सुन्दरी ॥

হে সুন্দৰী! যিসকল অন্য গোত্ৰৰ আৰু তাত আহাৰ গ্ৰহণ নকৰে, তেওঁলোকক (নির্দিষ্ট) ভাগ দিয়া উচিত নহয়; প্ৰেতকাৰ্যত এই বিধান চাৰিও বৰ্ণৰ ক্ষেত্ৰতে প্ৰযোজ্য।

Verse 30

एवं दत्तेन प्रीयन्ते प्रेतलोकगता नराः ॥ अदत्वा प्रेतभागं तु भुङ्क्ते यस्तत्र मानवः ॥

এইদৰে দান দিলে প্ৰেতলোকলৈ গমন কৰা নৰসকল সন্তুষ্ট হয়। কিন্তু যি মানুহে তাত প্ৰেতভাগ নিদিয়াকৈ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি বিধিৰ বিপৰীত আচৰণ কৰে।

Verse 31

गत्वा महानदीं सोऽपि सचैलं स्नानमाचरेत् ॥ तीर्थानि मनसा गत्वा त्रिभिरभ्युक्षयेद्भुवम् ॥

মহানদীৰ ওচৰলৈ গৈ সিও বস্ত্ৰসহ স্নান কৰিব। মনত তীৰ্থসমূহলৈ গমন কৰি ভূমিত তিনিবাৰ জল ছিটাব।

Verse 32

एवं शुद्धिं ततः कृत्वा ब्राह्मणान् शीघ्रमानयेत् ॥ आगतांश्च द्विजान् दृष्ट्वा कर्त्तव्या स्वागतकिया ॥

এইদৰে শুদ্ধি সম্পন্ন কৰি তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক শীঘ্ৰে আনিব। আৰু আগত দ্বিজ অতিথিসকলক দেখি স্বাগত-কৰ্মসমূহ সম্পাদন কৰিব লাগিব।

Verse 33

अर्घ्यं पाद्यं ततो दद्याद्धृष्टपुष्टेन माधवि ॥ आसनं चोपकल्पेत मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥

তাৰ পাছত, হে মাধৱী, স্থিৰ আৰু সুসজ্জিত মনোভাৱে অৰ্ঘ্য আৰু পদ ধোৱাবলৈ পাদ্য অৰ্পণ কৰিব; আৰু মন্ত্রসহ বিধিপূৰ্বক আসনো প্ৰস্তুত কৰিব।

Verse 34

मन्त्रः— इदं ते आसनं दत्तं विश्रामं क्रियतां द्विज ॥ कुरुष्व मे प्रसादं च सुप्रसीद द्विजोत्तम ॥

মন্ত্রঃ ‘এই আসন তোমালৈ দিয়া হ’ল; বিশ্ৰাম কৰক, হে দ্বিজ। মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰক, আৰু সুপ্ৰসন্ন হওক, হে দ্বিজোত্তম।’

Verse 35

उपवेश्यासने विप्रं छत्रं सङ्कल्पयेत्पुनः ॥ निवारणार्थमाकाशे भूता गगनचारिणः ॥

বিপ্ৰক আসনত বহুৱাই, পুনৰ ছত্ৰ (চাত্ৰ) সম্পৰ্কে সংকল্প কৰিব; আকাশত বিচৰণ কৰা ভূত-প্ৰেত আদি নিবারণৰ উদ্দেশ্যে।

Verse 36

देवगन्धर्व यक्षाश्च सिद्धसङ्घा महासुराः ॥ धारणार्थं तथाकाशे छत्रं तेजस्विनां कृतम् ॥

দেৱ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ, সিদ্ধ-সংঘ আৰু মহাসুৰ—এইদৰে আকাশত তেজস্বীসকলৰ আৱৰণ তথা ৰক্ষাৰ্থে ছত্ৰ স্থাপন কৰা হয়।

Verse 37

छत्रमावरणार्थं तु दद्याञ्चैव द्विजातये ॥ आकाशे तत्र पश्यन्ति देवाः सिद्धपुरोगमाः ॥

আৱৰণ তথা ৰক্ষাৰ্থে দ্বিজাতিক নিশ্চয় ছত্ৰ দান কৰিব; আৰু তাত আকাশত সিদ্ধ-পুরোগামী দেৱসকলে চায় বুলি কোৱা হয়।

Verse 38

गन्धर्वा ह्यसुराः सिद्धा राक्षसाः पिशिताशिनः ॥ दृश्यामानेषु सर्वेषु प्रेतः संव्रीडितो भवेत् ॥

যেতিয়া গন্ধৰ্ব, অসুৰ, সিদ্ধ, ৰাক্ষস আৰু মাংসভোজীসকল—সকলোকে দেখা যায়, তেতিয়া প্ৰেত (বিচ্ছিন্ন আত্মা) লাজ আৰু সংকোচত আচ্ছন্ন হয়।

Verse 39

व्रीडमानं ततो दृष्ट्वा हसन्त्यसुरराक्षसाः ॥ एवं निवारणं छत्रमादित्येन कृतं पुरा ॥

তেওঁক এইদৰে লাজত নিমজ্জিত দেখা পাই অসুৰ আৰু ৰাক্ষসসকলে হাঁহে। এইভাৱেই, অতীতত আদিত্য (সূৰ্য) ৰক্ষাৰ্থে এক ‘ছত্ৰ’ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 40

प्रेतलोकगतानां च सर्वदेवर्षिणां पुरा ॥ अग्निवर्षं शिलावर्षं तप्तं तत्र जलोदकम् ॥

পূৰ্বতে, প্ৰেতলোকলৈ গমন কৰা সকলো দেৱঋষিৰ বাবে অগ্নিবৃষ্টি, শিলাবৃষ্টি ঘটিছিল, আৰু তাত পানীও উষ্ণ-তপ্ত আছিল।

Verse 41

भस्मवर्षं ततो घोरमहोरात्रेण माधवि ॥ पादौ च ते न दह्येतां यमस्य विषयं गते ॥ तमोऽन्धकारविषमं दुर्गमं घोरदर्शनम् ॥

তাৰ পাছত, হে মাধৱী, এক দিন-ৰাতিৰ ভিতৰতে ভয়ংকৰ ভস্মবৃষ্টি হয়। যমৰ বিষয়ত প্ৰৱেশ কৰা জনৰ তোমাৰ পদযুগল যেন নপোৰে। সেই ৰাজ্য অন্ধকাৰ-তমসাৰে অসমান, দুৰ্গম আৰু ভয়াল দৰ্শন।

Verse 42

एकाकी दुःसहं लोके पथा येन स गच्छति ॥ कालो मृत्युश्च दूतश्च यष्टिमुद्यम्य पृष्ठतः ॥

একাকী, সহ্য কৰাটো কঠিন যন্ত্ৰণা সহি, তেওঁ সেই পথেদি জগতত আগবাঢ়ে; আৰু তেওঁৰ পিছে কালে, মৃত্যুৱে আৰু দূতে দণ্ড উচলাই অনুসৰণ কৰে।

Verse 43

अहोरात्रेण घोरेण प्रेतं नयति माधवि ॥ दद्यात्तदर्थं विप्राय पदत्रे च सुखावहे ॥

হে মাধৱী! ভয়ংকৰ দিন-ৰাতিৰ ভিতৰত সি প্ৰেতক আগলৈ লৈ যায়। সেই উদ্দেশ্যে ব্ৰাহ্মণক সুখদায়ক পাদুকা (চেণ্ডেল)ৰ জোৰ দান কৰা উচিত।

Verse 44

पश्चाद्धूपं च दीपं च दद्याद्वै मन्त्रपूर्वकम् ॥ याति येन विजानीयात्पृथक्प्रेतेन योजयेत् ॥

তাৰ পাছত মন্ত্ৰপূৰ্বক ধূপ আৰু দীপ নিশ্চয়েই অৰ্পণ কৰিব। যি পথেদি (প্ৰেত) যায়, সেয়া বুজি প্ৰতিটো প্ৰেতৰ বাবে এই অৰ্পণ পৃথক পৃথকভাৱে নিয়োগ কৰিব।

Verse 45

नामगोत्रमुदाहृत्य प्रेताय तदनन्तरम् ॥ शीघ्रमावाहयेद्भूमे दर्भपात्रे च भूतले ॥

নাম আৰু গোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ তৎক্ষণাৎ পাছত, ভূমিত ৰখা দৰ্ভ-ঘাঁহৰ পাত্ৰত—ভূতলতেই—প্ৰেতক শীঘ্ৰ আহ্বান কৰিব।

Verse 46

मन्त्रः— इह लोकं परित्यज्य गतोऽसि परमां गतिम् ॥ गृह्ण गन्धं मुदा युक्तो भक्त्या प्रेतोपपादितम् ॥

মন্ত্ৰ: ‘এই লোক ত্যাগ কৰি তুমি পৰম গতি লাভ কৰিছা। আনন্দযুক্ত হৈ এই সুগন্ধ গ্ৰহণ কৰা—ভক্তিৰে অৰ্পিত, প্ৰেতৰ নিমিত্তে নিবেদিত।’

Verse 47

गन्धमन्त्रः— सर्वगन्धं सर्वपुष्पं धूपं दीपं तथैव च ॥ प्रतिगृह्णीष्व विप्रेन्द्र प्रेतमोक्षप्रदो भव ॥

গন্ধ-মন্ত্ৰ: ‘সকলো সুগন্ধ, সকলো পুষ্প, ধূপ আৰু তদ্ৰূপ দীপ—এই সকলো গ্ৰহণ কৰা। হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ! প্ৰেত-মোক্ষ দানকাৰী হোৱা।’

Verse 48

एवं वस्त्राणि विप्राय सर्वाण्याभरणानि च ॥ पुनः पुनश्च पक्वान्नं प्रयच्छेत् तु वसुन्धरे ॥

এইদৰে ব্ৰাহ্মণক বস্ত্ৰ আৰু সকলো অলংকাৰ দান কৰিব লাগে; আৰু হে বসুন্ধৰা, পুনঃ পুনঃ পকা অন্নো অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 49

एवमादीनि द्रव्याणि प्रेतभोग्यानि सर्वशः ॥ पादशौचादि त्रिः कृत्वा चातुर्वर्ण्यस्य माधवि ॥

এনেধৰণৰ দ্ৰব্য—প্ৰেতভোগ্য বুলি গণ্য সকলো বস্তু—সৰ্বতোভাৱে সাজি থ’ব লাগে; আৰু হে মাধৱী, পাদশৌচ আদি শুদ্ধি ত্ৰিবাৰ কৰি চাতুৰ্বৰ্ণ্যৰ বাবে বিধি কোৱা হৈছে।

Verse 50

एवंविधः प्रयोक्‍तव्यः शूद्राणां मन्त्रवर्जितम् ॥ अमन्त्रस्य च शूद्रस्य विप्रो गृह्णाति मन्त्रतः ॥

এইদৰে শূদ্ৰসকলৰ বাবে কৰ্ম মন্ত্রবর্জিতভাৱে কৰিব লাগে; আৰু যি শূদ্ৰৰ ক্ষেত্ৰত মন্ত্র ব্যৱহাৰ নহয়, তাৰ অৰ্পণ ব্ৰাহ্মণে মন্ত্রসহ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 51

एतत्सर्वं विनिर्वर्त्य पक्वान्नं भोजयेद् द्विजम् ॥ भोक्ष्यमाणेन विप्रेण ज्ञानशुद्धेन सुन्दरि ॥

এই সকলো সম্পন্ন কৰি পকা অন্নে দ্বিজক ভোজন কৰাব লাগে; হে সুন্দৰী, যি ব্ৰাহ্মণে ভোজন কৰিব, সি জ্ঞানশুদ্ধ হ’ব লাগে।

Verse 52

प्रेताय प्रथमं दद्याद् न स्पृशेत परात्परम् ॥ सर्वं व्यञ्जनसंयुक्तं प्रेतभागं प्रकल्पयेत् ॥

প্ৰথমে প্ৰেতলৈ অংশ দান কৰিব লাগে আৰু তাৰ পাছত (অন্ন) স্পৰ্শ নকৰিব; সকলো ব্যঞ্জনসহ প্ৰেতৰ ভাগ পৃথককৈ প্ৰস্তুত কৰিব লাগে।

Verse 53

पितृस्थाने प्रदातव्यं विधानान्मन्त्रसंयुतम् ॥ एवं प्रेतेषु विप्रेषु एव कालो न विद्यते ॥

পিতৃসকলৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত স্থানত, বিধি অনুসাৰে মন্ত্ৰসহ দান অৰ্পণ কৰিব লাগে; এইদৰে ব্ৰাহ্মণসকলক লৈ প্ৰেত-কৰ্মত পৃথক কোনো সময়-নিয়ম উল্লেখ নাই।

Verse 54

हस्तशौचं पुनः कृत्वा ह्युपस्पृश्य यथाविधि ॥ समन्त्रं प्रतिगृह्णाति पक्वान्नं भक्ष्यभोजनम् ॥

পুনৰ হাত শুচি কৰি আৰু বিধি অনুসাৰে জল স্পৰ্শ (আচমন) কৰি, তেওঁ মন্ত্ৰসহ পক্ক অন্ন—ভক্ষ্য আৰু ভোজনীয় বস্তু—গ্ৰহণ কৰে।

Verse 55

भुज्यमानस्य विप्रस्य प्रेतभागं च नित्यशः ॥ ज्ञातिवर्गेषु गोत्रेषु सम्बन्धिस्वजनेषु च ॥

ব্ৰাহ্মণ ভোজন কৰোঁতে প্ৰেতৰ ভাগ সদায় বজাই ৰাখিব লাগে; ই আত্মীয়বৰ্গৰ গোটসমূহত, গোত্ৰসমূহত আৰু সম্পৰ্কীয় স্বজনসকলৰ মাজতো প্ৰযোজ্য।

Verse 56

भागस्तत्र प्रदातव्यस्तस्यार्थे यस्य विद्यते ॥ विप्राय दीयमाने तु वारणीयं न केनचित् ॥

তাত যাৰ অধিকাৰ আছে তাৰ হিতৰ বাবে ভাগ দিয়া উচিত; আৰু ব্ৰাহ্মণক দিয়া সময়ত কোনোবাই একে বাধা দিব নালাগে।

Verse 57

निवारयति यो दत्तं गुरुघात्याफलं लभेत् ॥ न देवा प्रतिगृह्णन्ति नाग्नयः पितरस्तथा ॥

যি দিয়া দানক বাধা দিয়ে, সি গুৰুহত্যাৰ সদৃশ ফল লাভ কৰে; দেৱতাসকলে তাক গ্ৰহণ নকৰে, অগ্নিসকলেও নকৰে, আৰু পিতৃসকলেও তেনেদৰে নকৰে।

Verse 58

एवं विलुप्यते धर्मः प्रेतस्तत्र न तुष्यति ॥ एवं विचिन्त्यमानस्य यथा धर्मो न लुप्यते ॥

এইদৰে ধৰ্ম লুপ্ত হয়, আৰু প্ৰেতাত্মা তাত সন্তুষ্ট নহয়। সেয়ে এনেদৰে চিন্তা কৰা উচিত, যাতে ধৰ্ম কেতিয়াও হ্ৰাস নাপায়।

Verse 59

ज्ञातिसम्बन्धिमध्ये तु यो दद्यात्प्रेतभोजनम् ॥ हृष्टेन मनसा विप्रे प्रेतभागं विशेषतः ॥

কিন্তু আত্মীয়-স্বজনৰ মাজত যিজনে প্ৰেতৰ বাবে ভোজন দান কৰে—হে ব্ৰাহ্মণ—সন্তুষ্ট মনৰে বিশেষকৈ প্ৰেত-ভাগ অৰ্পণ কৰে।

Verse 60

कूटवत्प्रतितिष्ठेत दृष्ट्वा तृप्तिं न गच्छति ॥ एवं तु प्रेतभावेन शीघ्रं मुञ्चति किल्बिषात् ॥

তেওঁ খুঁটি যেন স্থিৰ হৈ থাকিব; (ক্ৰিয়া) দেখিলেও তৎক্ষণাৎ তৃপ্তি নাহে। তথাপি এইদৰে প্ৰেত-ভাবৰ দ্বাৰা মানুহ সোনকালে দোষৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 61

तृप्तिं ज्ञात्वा तु विप्रस्य पक्वान्नेन तु माधवि ॥ दातव्यमुदके तस्य पाणावभ्युक्षणं ततः ॥

পক্ব অন্নে ব্ৰাহ্মণৰ তৃপ্তি জানি, হে মাধৱী, তাৰ পাছত তেওঁক জল দিব লাগে; তাৰ পিছত তেওঁৰ হাতত জল ছিটাই দিয়া উচিত।

Verse 62

दातव्यं तत्र चोच्छिष्टं येन हेतुमगर्हितम् ॥ उपस्पृश्य विधानेंन मम तीर्थगतेन च ॥

তাত উচ্ছিষ্ট (অৱশিষ্ট অংশ) এনেদৰে দিয়া উচিত, যাতে তাৰ কাৰণ নিন্দনীয় নহয়। বিধি অনুসাৰে জল স্পৰ্শ/আচমন কৰি শুদ্ধ হৈ, আৰু মোৰ নিৰ্দিষ্ট তীৰ্থ-সংযোগ অনুসাৰেও…

Verse 63

शुचिर्भूत्वा तु विधिवत्कृत्वा शान्त्युदकानि तु ॥ प्रणम्य शिरसा देवि निवापस्थानमागतः ॥ मन्त्रैः स्तुतिस्तु कर्त्तव्या तव भक्त्या । अवतिष्ठता ॥

শুচি হৈ বিধিমতে শান্ত্যুদক সম্পন্ন কৰি, হে দেবী, মূৰ নত কৰি নিবাপ (অৰ্পণ) স্থললৈ আগবাঢ়িব। তাত তোমাৰ প্ৰতি ভক্তিভাৱে স্থিৰ হৈ মন্ত্রেৰে স্তৱ কৰা উচিত।

Verse 64

नमो नमो मेदिनी लोकमातरुर्व्यै महाशैलशिलाधरायै ॥ नमो नमो धारिणि लोकधात्रि जगत्प्रतिष्ठे वसुधे नमोऽस्तु ते ॥

নমো নমো মেদিনীলৈ—লোকমাতৃ, বিস্তৃত পৃথিৱীলৈ, যিয়ে মহাশৈল আৰু শিলাধাৰণ কৰে। নমো নমো ধাৰিণীলৈ, লোকধাত্ৰীলৈ; হে বসুধে, জগতৰ প্ৰতিষ্ঠা, তোমালৈ নমস্কাৰ হওক।

Verse 65

एवं निवापदानेन तव भक्तेन सुन्दरि ॥ दद्यात्तिलोदकं तस्य नामगोत्रमुदाहरेत् ॥

এইদৰে, হে সুন্দৰী, তোমাৰ ভক্তে নিবাপ-দান কৰি সেই (প্ৰেত/পিতৃ)ৰ বাবে তিল-উদক অৰ্পণ কৰিব আৰু তাৰ নাম আৰু গোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 66

जानुभ्यामवनीं गत्वा नमस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥ पाणिं संगृह्य हस्तेन मन्त्रेणोत्थापयेद्द्विजान् ॥

জানুৰে মাটিত নামি, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক নমস্কাৰ কৰি, নিজৰ হাতেৰে তেওঁলোকৰ হাত ধৰি, মন্ত্রেৰে ব্ৰাহ্মণসকলক উঠাই দিব।

Verse 67

दद्याच्छय्यानं देवि तथैवाञ्जनकङ्कणम् ॥ अञ्जनं कङ्कणं गृह्य शय्यामाक्रम्य स द्विजः ॥

হে দেবী, শয্যা দান কৰিব আৰু তদ্ৰূপ অঞ্জন (সুৰ্মা) আৰু কঙ্কণো দিব। অঞ্জন আৰু কঙ্কণ লৈ সেই ব্ৰাহ্মণে শয্যাত উঠি পদাৰ্পণ কৰি…

Verse 68

मुहूर्तं तत्र विश्रम्य निवापस्थानमागतः॥ गवां लाङ्गूलमुद्धृत्य दद्याद्ब्राह्मणहस्तके

তাত এক মুহূৰ্ত বিশ্ৰাম কৰি তেওঁ নিবাপ-স্থানলৈ গ’ল। গাইৰ লেঙুৰ (পুচ) উঠাই ব্ৰাহ্মণৰ হাতত দান কৰিব।

Verse 69

पात्रेणोदुम्बरस्थेन कृत्वा कृष्णतिलोदकम्॥ उदाहरेत्तु मन्त्रान्वै सौरभेयान् द्विजातयः

উদুম্বৰ-কাঠৰ পাত্ৰে ক’লা তিল মিহলাই জল প্ৰস্তুত কৰি, দ্বিজাতিয়ে সৌৰভেয় (গো-সম্পৰ্কীয়) পৰম্পৰাৰ মন্ত্ৰসমূহ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 70

मन्त्रपूतं तदा तोयं सर्वपापप्रणाशनम्॥ उद्धृत्य तच्च लाङ्गूलं तोयेनाभ्युक्ष्य वै ततः

তেতিয়া মন্ত্ৰে পবিত্ৰ কৰা সেই জল—যি সকলো পাপ নাশ কৰে বুলি কোৱা হয়—গ্ৰহণ কৰি; লেঙুৰ উঠাই তাৰ পাছত সেই জলেৰে ছিটিয়াব।

Verse 71

गत्वा तु ब्राह्मणेभ्योऽपि स्वगृहं यत्र तिष्ठति॥ पक्वान्नं भोजयेत्सर्वं न तिष्ठेत् प्रतिवासिकम्

তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰলৈ গৈ (সেৱা কৰি), তেওঁ য’ত বাস কৰে সেই নিজৰ গৃহলৈ উভতি আহিব। সকলো পাকান্নেৰে ভোজন কৰাব, আৰু ‘প্ৰতিবাসিক’ ৰূপে ৰৈ নাথাকিব।

Verse 72

पिपीलिकादिभूतानि प्रेतभागं च सर्वशः॥ कृत्वा तु तर्पणं देवि यस्यार्थे तस्य कल्पयेत्

হে দেবী, পিপীলিকা আদি সত্তাসকলৰ বাবেও আৰু প্ৰেত-ভাগো সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ধাৰণ কৰি; এইদৰে তৰ্পণ সম্পন্ন কৰি, যাৰ উদ্দেশ্যে কৰা হৈছে তাৰ হিতত অৰ্পণ কৰিব।

Verse 73

भुक्तेषु तेषु सर्वेषु दीनानाथान् प्रतर्प्य च॥ प्रेतराजपुरं गत्वा प्रयच्छति स माधवि

যেতিয়া তেওঁলোক সকলোৱে ভোজন কৰি লয় আৰু দীন-অনাথসকলকো তৃপ্ত কৰে, তেতিয়া তেওঁ—হে মাধৱী—প্ৰেতৰাজৰ নগৰলৈ গৈ তদনুৰূপ ফল লাভ কৰে।

Verse 74

सर्वान्नमक्षयं तस्य दत्तं भवति सुन्दरि॥ कर्तव्य एवं संस्कारः प्रेतभावविशोधनः

হে সুন্দৰী, তেওঁৰ বাবে এইদৰে দান কৰা সকলো অন্নৰ পুণ্য অক্ষয় হয়। এইভাৱেই এই সংস্কাৰ কৰ্তব্য—যি ‘প্ৰেত’ অৱস্থাক শোধন কৰে।

Verse 75

नेमिपभृतिभिः शौचं चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः॥ भविष्यति न सन्देहो दृष्टपूर्वं स्वयम्भुवा

নেমি আদি সকলৰ দ্বাৰা চাৰিবৰ্ণৰ শৌচ-শুদ্ধি সৰ্বত্ৰ স্থাপিত হ’ব—ইয়াত সন্দেহ নাই; ই আগতেই স্বয়ম্ভূৱাই দেখিছিল।

Verse 76

कृत्वा तु धर्मसंकल्पं प्रेतकार्यं विशेषतः॥ न भेतव्यं त्वया पुत्र प्रेतकार्ये कृते सति

ধৰ্ম-সংকল্প কৰি, বিশেষকৈ প্ৰেতকাৰ্য (পিতৃ-কৰ্ম) সম্পন্ন কৰাৰ পাছত, হে পুত্ৰ, তুমি ভয় নকৰিবা; প্ৰেতকাৰ্য সঠিকভাৱে হ’লে ভয়ৰ কাৰণ নাই।

Verse 77

विस्तरेण मया प्रोक्तं प्रत्यक्षं नारदस्य च॥ त्वया वत्स सुतस्यार्थे क्रतुरेकः प्रतिष्ठितः

মই ইয়াক বিস্তাৰে কৈছোঁ, আৰু ই নাৰদৰো প্ৰত্যক্ষ জ্ঞাত। হে বৎস, তোমাৰ পুত্ৰৰ হিতৰ বাবে তুমি একেটা ক্ৰতু (যজ্ঞ/অনুষ্ঠান) যথাযথভাৱে স্থাপন কৰি সম্পন্ন কৰিলা।

Verse 78

तस्मात्प्रभृति लोकेषु पितृयज्ञो भविष्यति ॥ एवं यास्यति वत्स त्वं न शोकं कर्त्तुमर्हसि ॥

সেই সময়ৰ পৰা লোকসমাজত পিতৃযজ্ঞ (পিতৃলোকলৈ অৰ্পণ) চলি থাকিব। এইদৰে ই আগবাঢ়িব, হে বৎস; তুমি শোক কৰা উচিত নহয়।

Verse 79

शिवलोकं ब्रह्मलोकं विष्णुलोकं न सशंयः ॥ एवमुक्त्वा तदात्रेयः पितृकर्म यथाविधि ॥

সেয়া শিৱলোক, ব্ৰহ্মলোক বা বিষ্ণুলোক লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এইদৰে কৈ, সেই আত্রেয়ই বিধিমতে পিতৃকৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 80

प्रेतस्यावाहनं कृत्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ पक्वान्नं भोजयेत्तत्र प्रेतभागं यथाविधि ॥

প্ৰেতৰ আৱাহন কৰি, শুচি হৈ আৰু মন একাগ্ৰ কৰি, তাত বিধিমতে পাক কৰা অন্ন ভোজন কৰাব লাগে—প্ৰেতভাগ নিৰ্ধাৰণ কৰি।

Verse 81

मन्त्रयुक्तोपचारेण चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः ॥ वृषलानाममन्त्राणां प्रयोक्‍तव्यं यथाविधि ॥

মন্ত্ৰসহ উপচাৰে চাৰিবৰ্ণৰ বাবে এই কৰ্ম সকলো দিশে প্ৰযোজ্য; কিন্তু বৃষলসকলৰ ক্ষেত্ৰত ই মন্ত্ৰবিহীনভাৱে বিধিমতে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।

Verse 82

प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पूर्णे संवत्सरे तथा ॥ प्रयान्ति जन्तवः केचिद्गत्वा गच्छन्ति चापरे ॥

প্ৰেতকাৰ্য সমাপ্ত হ’লে আৰু পূৰ্ণ এক সংৱৎসৰো সম্পূৰ্ণ হ’লে, কিছুমান জীৱ প্ৰয়াণ কৰে; আন কিছুমান আগলৈ গৈ পুনৰ আগবাঢ়ে।

Verse 83

पितामहः स्नुषा भार्या ज्ञातिसम्बन्धिबान्धवाः ॥ यद्येते बहवः सन्ति स्वप्नोपममिदं जगत् ॥

পিতামহ, বোৱাৰী, পত্নী আৰু জ্ঞাতি-সম্বন্ধী বান্ধৱ—যদি এইসকল বহুতো থাকে, তথাপি এই জগত স্বপ্নৰ সদৃশ।

Verse 84

स्वयं मुहूर्त्तं रोदित्वा ततो याति पराङ्मुखः ॥ स्नेहपाशेन बद्धो वै क्षणार्द्धान्मुच्यते ततः ॥

সেয়া নিজে এটা মুহূৰ্ত্ত কন্দি তাৰ পাছত মুখ ঘূৰাই গুচি যায়। স্নেহৰ পাশেৰে বাঁধা থাকিলেও, আধা ক্ষণতে তাৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 85

कस्य माता पिता कस्य कस्य भार्या सुतास्तथा ॥ युगे युगे तु वर्त्तन्ते मोहपाशेन बध्यते ॥

কাৰ মাতৃ, কাৰ পিতৃ? কাৰ পত্নী আৰু কাৰ পুত্ৰ? যুগে যুগে এইবোৰেই ঘূৰি ঘূৰি থাকে; মানুহ মোহৰ পাশেৰে বাঁধা পৰে।

Verse 86

स्नेहभावेन कर्त्तव्यः संस्कारो हि मृतस्य च ॥ मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥

মৃতকৰ সংস্কাৰ নিশ্চয় স্নেহভাৱে কৰা উচিত। কিয়নো মাতৃ-পিতৃ সহস্ৰ আৰু পুত্ৰ-দাৰ শতাধিকো হৈ আহিছে।

Verse 87

संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ स्वयम्भुवा विधिः प्रोक्तः प्रेतसंस्कारलक्षणः ॥

সংসাৰৰ চক্ৰত অনুভৱ কৰা বস্তুবোৰ—সেইবোৰ কাৰ, আৰু আমি কাৰ? স্বয়ম্ভূ (স্বয়ংজাত) এ প্ৰেত-সংস্কাৰৰ লক্ষণযুক্ত বিধি ঘোষণা কৰিছিল।

Verse 88

प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पितृत्वमुपजायते ॥ मासि मासि ह्यमायां वै कर्त्तव्यं पितृतर्पणम् ॥

প্ৰেতকাৰ্য সম্পূৰ্ণ হ’লে মৃতজন পিতৃত্ব লাভ কৰে। সেয়ে প্ৰতিটো অমাৱস্যাত পিতৃ-তৰ্পণ অৰ্পণ কৰাটো কৰ্তব্য।

Verse 89

एवमुक्त्वा स आत्रेयः पितृयज्ञविनिश्चयम् ॥ मुहूर्ते ध्यानमास्थाय तत्रैवान्तरधीयत ॥

এইদৰে পিতৃযজ্ঞৰ স্থিৰ বিধান ক’লে আত্রেয় ঋষিয়ে এক মুহূৰ্ত ধ্যান আশ্ৰয় কৰি তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 90

नारद उवाच ॥ श्रुत्वा तु मृतसंस्कारमात्रेयोक्‍तं यथाविधि ॥ चातुवर्ण्यस्य सर्वस्य त्वया धर्मः प्रतिष्ठितः ॥

নাৰদে ক’লে— আত্রেয়ই বিধিমতে কোৱা মৃতসংস্কাৰ শুনি, চাতুৰ্বৰ্ণ্যৰ সকলোৰে বাবে ধৰ্ম তোমাৰ দ্বাৰাই প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।

Verse 91

पितृयज्ञमुपश्राद्धे मासि मासि दिने तथा ॥ वर्त्तयन्ति यथान्यायमृषयश्च तपोधनाः ॥

তপধন ঋষিসকলে উপশ্ৰাদ্ধত আৰু তদ্ৰূপে মাহে মাহে নিৰ্দিষ্ট দিনত পিতৃযজ্ঞ যথান্যায় পালন কৰে।

Verse 92

निर्दिष्टं ब्राह्मणानां वै शूद्राणां मन्त्रवर्जितम् ॥ नेमिना च कृतं श्राद्धं ततः प्रभृति वै द्विजाः ॥

ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে মন্ত্রসহ নিৰ্দিষ্ট, কিন্তু শূদ্ৰসকলৰ বাবে মন্ত্রবর্জিত বুলি কোৱা হৈছে। নেমিয়ে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিলে, আৰু তেতিয়াৰ পৰা দ্বিজসকলে এই আচাৰ অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 93

कुर्वन्ति सततं श्राद्धं नैमिश्राद्धं तदुच्यते ॥ स्वस्त्यस्तु ते महाभाग यास्यामि मुनिसत्तम ॥

তেওঁলোকে সদায় শ্ৰাদ্ধ কৰে; তাক ‘নৈমিষ-শ্ৰাদ্ধ’ বুলি কোৱা হয়। হে মহাভাগ, তোমাৰ মঙ্গল হওক; হে মুনিসত্তম, মই এতিয়া প্ৰস্থান কৰোঁ।

Verse 94

एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजतत्तमः ॥ तेजसा द्योतयन्सर्वं गतः शक्रपुरं प्रति ॥

এইদৰে কৈ মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ—দ্বিজসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—নিজ তেজেৰে সকলো উজ্জ্বল কৰি শক্ৰপুৰ (ইন্দ্ৰৰ নগৰী) অভিমুখে গ’ল।

Verse 95

एवं च पिण्डसंकल्पं श्राद्धोत्पत्तिश्च माधवि ॥ आत्रेयेणैव मुनिना स्थापितं ब्राह्मणेषु च ॥

এইদৰে, হে মাধৱী, পিণ্ড-সংকল্প আৰু শ্ৰাদ্ধৰ উৎপত্তি—এই দুয়োটাই—আত্ৰেয় মুনিয়ে নিজেই ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত স্থাপন কৰিলে।

Verse 96

अपाकद्रव्यं संगृह्य ब्रह्मणो वचनं यथा ॥ त्रिषु वर्णेषु कर्त्तव्यं पाकभोजनमित्युत ॥

অপাক দ্ৰব্য সংগ্ৰহ কৰি, ব্ৰহ্মাৰ বচন অনুসাৰে, তিনিও বৰ্ণৰ মাজত পাক-ভোজনৰ অৰ্পণ কৰ্তব্য—এনেদৰে কোৱা হৈছে।

Verse 97

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ जुहुयाद्ब्राह्मणमुखे तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥

পিতা, পিতামহ আৰু প্ৰপিতামহ—এইসকলৰ বাবে ব্ৰাহ্মণৰ মুখত আহুতি দিয়া উচিত; তাতে পিতৃলোকৰ চিৰস্থায়ী তৃপ্তি হয়।

Verse 98

निपातदेशं संगृह्य शुचिदेशे समाहितः॥ नदीकूले निखाते वा प्रेतभूमिं विनिर्देशेत्॥

অৰ্পণ থ’বলগীয়া স্থান সংগ্ৰহ কৰি, শুচি স্থানত মন একাগ্ৰ কৰি; নদীৰ পাৰত বা খনন কৰা ঠাইত ‘প্ৰেত-ভূমি’ নিৰ্দেশ কৰিব লাগে।

Verse 99

पतन्ति नरके घोरे तेनोच्छिष्टेन सुन्दरी॥ स्थण्डिले प्रेतभागं तु दद्यात्पूर्वाह्णिकं तु तम्॥

‘হে সুন্দৰী,’ সেই অশুচি অৱশিষ্টৰ কাৰণে তেওঁলোকে ভয়ংকৰ নৰকত পতিত হয়; সেয়ে পৰিষ্কৃত স্থণ্ডিলত প্ৰেত-ভাগ, অৰ্থাৎ পূৰ্বাহ্ণিক কৰ্মৰূপে, দান কৰিব লাগে।

Verse 100

प्रेतस्य च हितार्थाय धारयेत वसुन्धरे॥ पूर्वं संहृष्टतुष्टेन प्रेतभागं च दापयेत्॥

আৰু প্ৰেতৰ মঙ্গলাৰ্থে, হে বসুন্ধৰা, এই বিধি ধৰণীত যত্নে পালন কৰিব লাগে; প্ৰথমে হৃষ্ট-তুষ্টচিত্তে প্ৰেত-ভাগ দান কৰাব লাগে।

Verse 101

तप्तवालुमयी भूमिः कण्टकैरुपसंस्तृता॥ तेन दुर्गाणि तरति दत्तयोपानहात्र वै॥

ভূমি তপ্ত বালুময় আৰু কাঁটাৰে আচ্ছাদিত; সেই দানৰ বলত সি দুৰ্গম পথ অতিক্ৰম কৰে—যেন দান কৰা জোতাই সহায় হয়।

Verse 102

देवत्वं ब्राह्मणत्वं च प्रेतपिण्डे प्रदीयते॥ मानुषत्वं निवापेषु ज्ञातव्यं सततं बुधैः॥

প্ৰেত-পিণ্ড দানৰ দ্বাৰা দেবত্ব আৰু ব্ৰাহ্মণত্ব প্ৰদান হয় বুলি কোৱা হৈছে; আৰু নিবাপ অৰ্পণৰ দ্বাৰা মানৱত্ব—এই কথা পণ্ডিতসকলে সদায় জানিব লাগে।

Verse 103

दृष्ट्वा तु प्रोषितं तेन उच्छिष्टं न विसर्जयेत्॥ ब्राह्मणे नाप्यनुज्ञातः शीघ्रं संरम्भयेत् ततः॥

কিন্তু যেতিয়া দেখে যে (ব্ৰাহ্মণ/গ্ৰাহক) গুচি গৈছে, তেতিয়া সেই কাৰণে উচ্ছিষ্ট (অৱশিষ্ট ভোজন) নিক্ষেপ নকৰিব। আৰু যদি ব্ৰাহ্মণে অনুমতি নেদিয়ে, তেন্তে তৎক্ষণাৎ তাড়াহুড়া কৰি আগবাঢ়ি নাযাব।

Verse 104

पश्चात्प्रेतं विसर्ज्यैवं दद्याद्दानं द्विजातये॥ निवापमन्नमशुचिं दद्याद्वायसतर्पणम्॥

তাৰ পাছত এইদৰে প্ৰেতক বিদায় দি, দ্বিজাত (দ্বিবাৰ জন্মা) জনক দান দিব। আৰু নিৱাপ-অন্ন, যদিও অশুচি বুলি গণ্য, কাকৰ তৰ্পণৰ বাবে দিব।

Verse 105

दातव्यं तु तृतीये च मासे सप्तनवेषु च॥ एकादशे तथा मासे दद्यात्सांवत्सरीं क्रियाम्॥

এই দান তৃতীয় মাহত, আৰু সপ্তম আৰু নবম মাহতো দিব লাগে। তদ্ৰূপ একাদশ মাহত সাঁৱৎসৰী (বাৎসৰিক) ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিব।