Opening the text

Kāṁsyārcāsthāpanam
Ritual-Manual
Varāha poucza Pṛthivī o właściwej metodzie instalacji swojego brązowego (kāṁsya) wizerunku (arcā) w domowej świątyni, przedstawiając obrzęd jako zdyscyplinowaną sekwencję przygotowania, wezwania, kąpieli, ubrania i wspólnego zakończenia. Rozdział nakazuje wykonanie dobrze proporcjonalnego obrazu, wybór pomyślnego nakṣatra i czasu oraz przyniesienie wizerunku z muzyką i pomyślnymi obrzędami. Varāha podaje kilka mantr: otwierające wezwanie potwierdzające boską jedność, kosmologiczno-planetarne wezwanie układające bóstwa, grahas, kierunki, żywioły, wody i rośliny lecznicze oraz wezwanie tīrtha do oczyszczenia podczas kąpieli. Po konsekracji (adhivāsana) wizerunek jest kąpany w poświęconej wodzie z kalaśas, następnie czczony kadzidłem, perfumami, szatami i darami, po czym następuje recytacja śānti, okrążanie (pradakṣiṇa), oddawanie czci Bhāgavatom i brāhmaṇom, karmienie, skrapianie śāntyudaka oraz guru-pūjā. Zasługa jest obiecana instalatorowi i ich rodom, przedstawiając uporządkowany rytuał jako podtrzymujący pomyślną równowagę w domu i, co za tym idzie, dobrostan Pṛthivī.
Verse 1
अथ कांस्यार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ कांस्येन प्रतिमां कृत्वा सुरूपां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ सर्वाङ्गावयवैर्युक्तां विमलां कर्मनिर्मिताम् ॥
Teraz, instalacja wizerunku z brązu. Śrī Waraha rzekł: Po wykonaniu wizerunku z brązu - dobrze uformowanego i dobrze przygotowanego do ustanowienia - obdarzonego wszystkimi członkami i podczłonkami, bez skazy i wykonanego przez kunsztowne rzemiosło -
Verse 2
ज्येष्ठायां चैव नक्षत्रे मम वेश्मन्युपानयेत् ॥ गीतवादित्रशब्देन बहुभिर्मङ्गलैस्तथा ॥
A przy konstelacji Dżjesztha należy wprowadzić go do mojej świątyni, przy dźwiękach śpiewu i instrumentów muzycznych oraz przy wielu pomyślnych obrzędach i znakach.
Verse 3
अर्घ्यं गृहीय यथान्यायमिमं मन्त्रं उदाहरेत् ।
Po przyjęciu ofiary arghya w sposób przepisany, należy następnie odrecytować tę mantrę.
Verse 4
योऽसौ भवान् सर्वयज्ञेषु पूज्यो ध्येयो गोप्ता विश्वकामो महात्मा ॥ प्रसन्नात्मा भगवान् मे प्रसन्नः सुपूजितस्तिष्ठ हि लोकनाथ ।
Ty, godny czci we wszystkich ofiarach, godny rozmyślania, opiekun, spełniający wszystkie pragnienia, wielkoduszny, niech Błogosławiony Pan, spokojny w sobie, będzie mi łaskawy. O Panie świata, po należnym uwielbieniu, pozostań tutaj.
Verse 5
अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं स्थापयेत् तदुदङ्मुखः ॥ यथान्यायेन संस्थाप्य कुर्याच्चैवाधिवासनम् ।
Po złożeniu ofiary arghya we właściwy sposób, zwrócony na północ, należy ją ustanowić. Po należnym umieszczeniu jej na miejscu, należy następnie wykonać obrzęd konsekracyjnego przebywania.
Verse 6
चतुरः कलशांश्चैव पञ्चगव्यसमन्वितान् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च मधुना च विशेषतः ।
Należy również przygotować cztery dzbany zaopatrzone w pańćagawję, ze wszystkimi wonnymi substancjami, z prażonymi ziarnami i szczególnie z miodem.
Verse 7
चतुरः कलशान् पूर्य स्नानार्थं मे समन्त्रकम् ॥ ततश्चास्तंगते सूर्ये शुद्धैर्भागवतैः सह ।
Napełniając cztery dzbany do mojej kąpieli, wraz z odpowiednimi mantrami, wtedy gdy słońce już zaszło, wraz z oczyszczonymi bhagawatami, należy przystąpić do obrzędu.
Verse 8
कुर्यात् संस्थापनं तत्र ममार्चायास्तु पूजकः ॥ गृहीत्वा कलशांस्तत्र शुद्धान् भागवतांस्तथा ।
Tam odprawiający powinien dokonać ustanowienia i konsekracyjnej instalacji mojego świętego wizerunku. Po zabraniu tam oczyszczonych dzbanów i zgromadzeniu oczyszczonych bhagawatów, powinien przystąpić do działania.
Verse 9
नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।
Po wypowiedzeniu "Namo Narajana", co znaczy "Cześć Narajanie", należy następnie wymówić mantrę.
Verse 10
विकार अविकार अकार सकार शकार षकार स्वच्छन्दरूपः क्षरमक्षरं धृतिरूपः अरूपमिति नमः पुरुषोत्तमायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ अश्वेन च मुहूर्तेन प्राप्ते मूलेषु चोत्तरे ।
Jesteś przemianą i nieprzemianą, sylwami a, sa, śa, ṣa, o samowolnej formie, przemijającym i nieprzemijającym, o formie stałości, bezkształtny, tak oto: "Cześć Puruszottamie, Najwyższej Osobie." A gdy noc minie i słońce wstanie, i gdy nadejdzie muhurta zwana Aświna, przy Księżycu w Mula i w sektorze północnym...
Verse 11
पूर्वोक्तेषु विधानेन मम शास्त्रानुदर्शिनाम् ॥ स्थापयेद्द्वारमूले तु मम वेष्मनि सुन्दरि ।
Zgodnie z procedurą podaną wcześniej, dla tych, którzy podążają za moimi naukami, należy ustanowić to u podstawy wejścia w mojej świątyni, o piękna.
Verse 12
सर्वशान्त्युदकं गृहीय सर्वगन्धफलानि च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।
Po przyjęciu wody śantjudaka, wody powszechnego ukojenia, oraz wszystkich wonnych substancji i owoców, i po wypowiedzeniu "Namo Narajana", co znaczy "Cześć Narajanie", należy następnie wymówić mantrę.
Verse 13
मन्त्रः— ॐ इन्द्रो भवान् त्वं च यमः कुबेरो जलेश्वरः सोमबृहस्पती च॥ शुक्रः शनैश्चरबुधौ सह सैहिकेयकेतू रविश्चैव धरात्मजस्त्वम्॥
Mantra: „Oṁ, Tyś jest Indrą, a także Jamą, Kubera, Panem wód; Tyś jest Somą i Bṛhaspatim. Tyś jest Śukrą; oraz Śanaiścarą i Budhą, razem z Rahu i Ketu; oraz Tyś jest Ravim (Słońcem) i synem Ziemi (Maṅgalą).”
Verse 14
तथैव सर्वौषधयो जलानि वायुः च पृथ्वी च स वायुसारथिः॥ नागाः सयक्षाश्च दिशश्च सर्वास्तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय इति॥
„Podobnie: wszystkie rośliny lecznicze, wody, wiatr i ziemia, i ten, który ma wiatr jako swego woźnicę; nāgowie, yakṣowie i wszystkie kierunki świata, pokłon Jemu, Puruṣottamie.”
Verse 15
अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा कर्म सुपुष्कलम्॥ मम तां प्रतिमां गृह्य ततो वेश्मन्युपानयेत्॥
„Przy użyciu właśnie tej mantry, po wykonaniu obrzędu w pełnej mierze, należy wziąć mój wizerunek, a następnie wprowadzić go do rezydencji (uświęconej przestrzeni).”
Verse 16
एकान्ते स्नापयेन मां च जलैः पूर्वाभिमन्त्रितैः॥ प्रगृह्य कलशेभ्यश्च जलं गन्धसमन्वितम्॥
W odosobnionym miejscu należy Mnie obmyć wodami wcześniej poświęconymi przez mantrę; biorąc wodę również z dzbanów, wodę nasyconą wonnością.
Verse 17
गात्रसंशोधनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥
„W celu oczyszczenia członków ciała należy odrecytować tę mantrę.”
Verse 18
मन्त्रः— सरांसि ये ते च समस्तसागराः नद्यश्च तीर्थानि च पुष्कराणि॥ आयान्तु तान्येव तव प्रसादाच्छुद्ध्यै च मे स्युः पुरुषोत्तमाय इति॥
Mantra: „Niech te jeziora, wszystkie oceany, rzeki, święte brody (tīrthy) i puṣkary (święte stawy lotosowe) przybędą tutaj z Twojej łaski; i niech staną się dla mnie środkiem oczyszczenia. Pokłon Puruṣottamie.”
Verse 19
गन्धधूपादिभिश्चैव यथाविभवशक्तितः॥ पश्चाद्वस्त्राणि मे दद्यान्मम गात्रसुखानि च॥
„Perfumami, kadzidłem i tym podobnymi rzeczami, stosownie do swoich środków i możliwości; następnie należy ofiarować Mi szaty, szaty, które są przyjemne dla ciała.”
Verse 20
तान्यानयित्वा वस्त्राणि ममाग्रे स्थापयेन्नरः॥ उभौ तौ चरणौ नत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥
„Przyniósłszy te szaty, należy umieścić je przede Mną; oddawszy pokłon tym dwóm stopom, należy odrecytować tę mantrę.”
Verse 21
मन्त्रः— वस्त्राणि देवेन्द्र मया हृतानि सूक्ष्माणि सौम्यानि सुखावहानि॥ गात्रस्य सन्तुष्टिकराणि तुभ्यं गृह्णीष्व देवेश सुलोकनाथ॥
Mantra: „O Devendro, przyniosłem szaty, drobne, delikatne i dające wygodę. Przyjmij je, o Panie bogów, o opiekunie dobrych światów; one są dla zadowolenia i ulgi ciała.”
Verse 22
वेदोपवेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद अथर्वणवेद संस्तुत इति नमः परम्परायेति॥ अर्चितालङ्कृतं कृत्वा पूर्वन्यायेन सुन्दरी॥ पश्चान्मे प्रापणं दद्यान्मन्त्रवद्विधिपूर्वकम्॥
„'Chwalony przez Wedy i dyscypliny pomocnicze (Upawedy), Ṛgwedę, Jadżurwedę, Samawedę i Atharwawedę': tak się mówi, 'pokłon paramparze (świętej tradycji).' Uczciwszy i przyozdobiwszy (wizerunek) zgodnie z wcześniejszą procedurą, o piękna, następnie należy przedstawić Mi ofiarę końcową (prāpaṇa), z mantrą i zgodnie z przepisaną regułą.”
Verse 23
दत्त्वा प्रापणकं तत्र दद्यादाचमनं ततः ॥ शान्तिपाठश्च वै कार्यो मन्त्रेणानेन सुन्दरि
Po złożeniu tam ofiary, należy następnie podać wodę do ācamany, rytualnego sączenia. Potem, o Piękna, śānti-pāṭha, czyli recytacja na ukojenie, powinna zostać rzeczywiście odprawiona przy użyciu tej mantry.
Verse 24
विद्याः सर्वे ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ग्रहाः सर्वे सरितः सागराश्च ॥ इन्द्राद्यष्टौ लोकपालाश्च सर्वे पूर्वोक्ता ये सर्वशान्तिं च कुर्युः
Niech wszystkie gałęzie świętej wiedzy, Brahman i brāhmaṇowie; niech wszystkie planety, rzeki i oceany; oraz niech wszyscy strażnicy światów, Indra i pozostałych siedmiu, wcześniej wspomniani, przyniosą całkowite ukojenie i powszechne dobro.
Verse 25
आयाम यम कामदम वाम ॐ नमः पुरुषोत्तमायेति सूत्रम् ॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु मम कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ अभिवादनं स्तुतिं चापि कृत्वा भागवतांश्छुचीन्
Āyāma, yama, kāmadama, vāma; Oṃ, pokłon Puruṣottamie: taka jest formuła. W przepisanych obrzędach służby należy wykonać pradakṣiṇę, czyli okrążenie, wokół mnie; a po złożeniu pełnych szacunku salutacji i uwielbienia należy uczcić czystych wielbicieli Pana.
Verse 26
सम्पूज्य ब्राह्मणान्पश्चाद्भोजयेत् पायसादिभिः ॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य द्विजेभ्यः कमलेक्षणे
Po należnym uczczeniu brāhmaṇów należy ich nakarmić pāyasą, czyli ryżem na mleku, i podobnymi potrawami. Od nich należy otrzymać śānti-udakę, wodę na ukojenie, o o lotosowooka, od dwukrotnie narodzonych.
Verse 27
दद्यादभ्युक्षणं मह्यं तेनाहं पूजितोऽभवम् ॥ सर्वान्विसर्जयित्वा तु कुर्याद्वै गुरुपूजनम्
Należy skropić mnie poświęconą wodą; przez to staję się uczczony. Następnie, po z szacunkiem odesłaniu wszystkich, należy rzeczywiście dokonać czci nauczyciela, gurupūjany.
Verse 28
तेनाहं पूजितो देवि एवमेतन्न संशयः ॥ ब्राह्मणान्मम भक्तांश्च गुरूंश्चैव हि निन्दति
Przez to jestem czczony, o Bogini, tak właśnie jest, bez wątpliwości. Lecz ten, kto znieważa brāhmaṇów, moich wielbicieli i nauczycieli, zaprzecza tej dyscyplinie.
Verse 29
नाशयिष्यामि तं देवि सत्यं मतेद्ब्रवीमि ते ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम गात्रेषु तिष्ठति
Zniszczę go, o Bogini, tę prawdę, jak ją rozumiem, głoszę tobie, dopóki krople wody pozostają na moich członkach.
Verse 30
तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति ॥ य एतेन विधानेन स्थापयिष्यति मां नरः
Przez tyle tysięcy lat pozostaje on w moich światach, ten człowiek, który tą przepisaną procedurą umieści mnie w obrzędzie.
Verse 31
तारितं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥ एतत्ते कथितं भद्रे कांस्येन स्थापनं मम
I przez niego ten ród zostaje wybawiony i obdarowany, zarówno ze strony ojcowskiej, jak i matczynej. To, o Pomyślna, opowiedziałam tobie: moje ustanowienie przy użyciu stopu dzwonowego, kāṃsya.
Verse 32
कथयिष्यामि ते ह्येवं रौप्येण स्थापनं मम
I teraz, zaprawdę, wyjaśnię tobie w ten sposób moją instalację przy użyciu srebra.
Verse 33
मन्त्रः— आदिर्भवान्ब्रह्मयुगान्तकल्पः सर्वेषु कालेष्वपि कल्पभूतः ।। एको भवान्नास्ति कश्चिद्द्वितीय उपागतस्तिष्ठ हि लोकनाथ ॥
Mantra: "Ty jesteś Pierwotnym, wiekiem, który oznacza koniec ery Brahmy; w każdym czasie jesteś samą podstawą kosmicznego cyklu. Ty jeden jesteś Jedynym, nie ma drugiego. Przybliżywszy się, pozostań tutaj, o Panie światów."
Verse 34
एवं मां स्नाप्य विधिना मम कर्मानुसारिणः ।। एवं न्यायेन मां तत्र अर्चयित्वा यथोचितम् ॥
"Tak więc, po obmyciu mnie zgodnie z właściwą procedurą i działając zgodnie z przepisanym obrzędem; tak więc, właściwą metodą, po oddaniu mi czci tam, jak jest odpowiednie."
Verse 35
अङ्गुलीयकवासोभिर्दानसम्माननादिभिः ।। यो गुरुं पूजयेद्भूमे भक्तियुक्तेन चेतसा ॥
"Pierścieniami, szatami oraz darami i honorami i tym podobnymi, kto czci nauczyciela na ziemi umysłem obdarzonym oddaniem..."
Pṛthivī asks (or is positioned to receive) a precise household procedure for establishing Varāha’s presence through a kāṁsya (bronze) arcā; Varāha frames the act as dharmic order that stabilizes domestic auspiciousness and, by extension, earthly well-being.
Varāha lays out a disciplined arcā-sthāpana sequence: fashioning a well-proportioned bronze icon, selecting auspicious nakṣatra/time and orientation, bringing the icon with music and auspicious observances, performing adhivāsana, invoking cosmic supports (deities, grahas, directions, elements, waters, oṣadhis), and conducting kalāśa-snāpana with tīrtha-invoked waters.
Consecration culminates in bathing from sanctified kalaśas, followed by upacāras (incense, perfumes, garments, gifts), śānti-pāṭha and śāntyudaka sprinkling, circumambulation, and communal closure through honoring Bhāgavatas, brāhmaṇas, and guru-pūjā—sealing the icon’s installed presence as a pacified, protective center of the home.
Merit accrues to the installer and extends to both paternal and maternal lineages (pitṛja/mātṛja kula); orderly performance yields śānti, prosperity, and continuity of auspicious balance for the household and Pṛthivī’s sustaining order.
No explicit toponyms are named. Sacred-hydrological categories are invoked generically: sarāṁsi (lakes), samasta-sāgarāḥ (oceans), nadyaḥ (rivers), tīrthāni (pilgrimage fords), and Puṣkaraṇī (sacred ponds/tanks).
The chapter frames correct ritual installation as an ethics of order: disciplined preparation, non-arbitrary timing, and respectful social conduct (honoring Bhāgavatas, brāhmaṇas, and the guru). Philosophically, the mantras emphasize a unifying cosmic principle—aligning directions, planets, elements, waters, and medicinal plants—so that household practice participates in a wider equilibrium that implicitly supports Pṛthivī (earthly stability and well-being).
The text specifies auspicious timing via nakṣatras and day-night markers: installation is associated with Jyeṣṭhā nakṣatra; additional timing cues include after night has passed (vyatītāyāṁ śarvaryām) and at sunrise (udite divākare), with mention of Mūla and an “uttara” (northern/upper) alignment. It also notes a step performed after sunset (astaṁgate sūrye) in the sequence leading to installation.
Environmental balance appears through ritual ecology: the bathing rite invokes rivers, oceans, lakes, tīrthas, and sacred ponds (puṣkaraṇīs) as purifying networks, and the cosmological mantra includes waters (jalāni), winds (vāyu), earth (pṛthvī), and medicinal plants (oṣadhayaḥ). Read as terrestrial ethics, the chapter depicts human practice as ideally harmonized with hydrological and elemental systems, reinforcing a model of respectful engagement with Pṛthivī’s sustaining resources.
No dynastic or royal lineages are named. The text references cultural-religious roles and groups—brāhmaṇas, Bhāgavatas (devotional adherents), and the guru—alongside cosmological figures (Indra, Yama, Kubera, Soma, Bṛhaspati, Śukra, Śani, Budha, Rāhu/Siṁhikeya, Ketu, Ravi/Sūrya, and Dharātmaja). Lineage is treated generically through pitṛja and mātṛja kula (paternal and maternal lines) as beneficiaries of the rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.