Adhyaya 185: Installation of a Bronze (Kāṁsya) Icon (Arcā)

Verse 1

अथ कांस्यार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ कांस्येन प्रतिमां कृत्वा सुरूपां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ सर्वाङ्गावयवैर्युक्तां विमलां कर्मनिर्मिताम् ॥

ഇപ്പോൾ കാംസ്യാർച (കാഞ്ചു/പിത്തള വിഗ്രഹ) സ്ഥാപനം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കാംസ്യത്തിൽ സുന്ദരരൂപമായ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് യോഗ്യമായ, സർവ്വ അങ്ങോപാംഗങ്ങളോടുകൂടിയ, നിർമലവും നിപുണകൗശലത്തിൽ നിർമ്മിതവുമായ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി—

Verse 2

ज्येष्ठायां चैव नक्षत्रे मम वेश्मन्युपानयेत् ॥ गीतवादित्रशब्देन बहुभिर्मङ्गलैस्तथा ॥

ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തിൽ അതിനെ എന്റെ ക്ഷേത്രം/ഗൃഹത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം; ഗാനവും വാദ്യങ്ങളുടെ നാദവും കൂടെ, അനേകം മംഗളകർമ്മങ്ങളോടുകൂടി।

Verse 3

अर्घ्यं गृहीय यथान्यायमिमं मन्त्रं उदाहरेत् ।

വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം കൈക്കൊണ്ട്, തുടർന്ന് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 4

योऽसौ भवान् सर्वयज्ञेषु पूज्यो ध्येयो गोप्ता विश्वकामो महात्मा ॥ प्रसन्नात्मा भगवान् मे प्रसन्नः सुपूजितस्तिष्ठ हि लोकनाथ ।

ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ സർവ്വയജ്ഞങ്ങളിലും പൂജ്യനും ധ്യാനയോഗ്യനും രക്ഷകനും സർവ്വകാമങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന മഹാത്മാവുമാണ്. പ്രസന്നാത്മനായ ഭഗവാൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ. ഹേ ലോകനാഥാ! സമ്യക് പൂജിതനായി ഇവിടെ നിലകൊള്ളുക.

Verse 5

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं स्थापयेत् तदुदङ्मुखः ॥ यथान्यायेन संस्थाप्य कुर्याच्चैवाधिवासनम् ।

യഥാന്യായം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ഉത്തരമുഖനായി അതിനെ സ്ഥാപിക്കണം. വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ‘ആധിവാസന’ കർമ്മവും നിർവഹിക്കണം.

Verse 6

चतुरः कलशांश्चैव पञ्चगव्यसमन्वितान् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च मधुना च विशेषतः ।

കൂടാതെ നാല് കലശങ്ങളും ഒരുക്കണം; അവ പഞ്ചഗവ്യസഹിതമായിരിക്കണം; എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും, ലാജ (വറുത്ത ധാന്യം)യും, പ്രത്യേകിച്ച് തേനും ചേർന്നവയായി.

Verse 7

चतुरः कलशान् पूर्य स्नानार्थं मे समन्त्रकम् ॥ ततश्चास्तंगते सूर्ये शुद्धैर्भागवतैः सह ।

എന്റെ സ്നാനാർത്ഥം മന്ത്രസഹിതമായി നാല് കലശങ്ങൾ നിറച്ച്; തുടർന്ന് സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം, ശുദ്ധരായ ഭാഗവത ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം (കർമ്മം തുടരുക).

Verse 8

कुर्यात् संस्थापनं तत्र ममार्चायास्तु पूजकः ॥ गृहीत्वा कलशांस्तत्र शुद्धान् भागवतांस्तथा ।

അവിടെ പൂജകൻ എന്റെ അർച്ചാ (വിഗ്രഹം) സ്ഥാപനം നടത്തണം. അവിടെ കലശങ്ങൾ കൈകൊണ്ടു, ശുദ്ധരായ ഭാഗവതന്മാരെയും (സമാഹരിച്ച്) (വിധി നിർവഹിക്കണം).

Verse 9

नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

“നമോ നാരായണായ” എന്നു പറഞ്ഞ്, തുടർന്ന് മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 10

विकार अविकार अकार सकार शकार षकार स्वच्छन्दरूपः क्षरमक्षरं धृतिरूपः अरूपमिति नमः पुरुषोत्तमायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ अश्वेन च मुहूर्तेन प्राप्ते मूलेषु चोत्तरे ।

“(അങ്ങ്) വികാരവും അവികാരവും; അ, സ, ശ, ഷ എന്ന അക്ഷരങ്ങൾ; സ്വേച്ഛാരൂപൻ; ക്ഷരവും അക്ഷരവും; ധൃതിരൂപൻ; അരൂപൻ”—ഇങ്ങനെ: “പുരുഷോത്തമനു നമസ്കാരം।” രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, അശ്വിന എന്ന മുഹൂർത്തം വന്നപ്പോൾ, (ചന്ദ്രൻ) മൂല നക്ഷത്രത്തിലും ഉത്തര വിഭാഗം/ദിക്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ…

Verse 11

पूर्वोक्तेषु विधानेन मम शास्त्रानुदर्शिनाम् ॥ स्थापयेद्द्वारमूले तु मम वेष्मनि सुन्दरि ।

മുമ്പ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം, എന്റെ ശാസ്ത്രം അനുസരിക്കുന്നവർക്കായി, ഹേ സുന്ദരി, എന്റെ ക്ഷേത്രം/ഗൃഹത്തിൽ വാതിലിന്റെ മൂലത്തിൽ (അതിനെ) സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 12

सर्वशान्त्युदकं गृहीय सर्वगन्धफलानि च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

സർവശാന്ത്യുദകംയും എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ഫലങ്ങളും എടുത്ത്, “നമോ നാരായണായ” എന്നു പറഞ്ഞ്, തുടർന്ന് മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 13

मन्त्रः— ॐ इन्द्रो भवान् त्वं च यमः कुबेरो जलेश्वरः सोमबृहस्पती च॥ शुक्रः शनैश्चरबुधौ सह सैहिकेयकेतू रविश्चैव धरात्मजस्त्वम्॥

മന്ത്രം: “ഓം—അങ്ങ് ഇന്ദ്രനാണ്; യമൻ, കുബേരൻ, ജലേശ്വരനും; അങ്ങ് സോമനും ബൃഹസ്പതിയും. അങ്ങ് ശുക്രൻ; ശനൈശ്ചരനും ബുധനും, രാഹു-കേതുക്കളോടൊപ്പം; അങ്ങ് രവി (സൂര്യൻ)യും ധരാത്മജൻ (മംഗളം)യും.”

Verse 14

तथैव सर्वौषधयो जलानि वायुः च पृथ्वी च स वायुसारथिः॥ नागाः सयक्षाश्च दिशश्च सर्वास्तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय इति॥

അതുപോലെ എല്ലാ ഔഷധസസ്യങ്ങളും, ജലങ്ങളും, വായുവും ഭൂമിയും—വായുവിനെ സാരഥിയാക്കിയവനും; നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, എല്ലാ ദിക്കുകളും—ആ പുരുഷോത്തമനു നമസ്കാരം।

Verse 15

अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा कर्म सुपुष्कलम्॥ मम तां प्रतिमां गृह्य ततो वेश्मन्युपानयेत्॥

ഈ മന്ത്രം തന്നെയാൽ കർമ്മം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു, എന്റെ ആ പ്രതിമ കൈക്കൊണ്ട് പിന്നെ ഗൃഹത്തിലെ പരിശുദ്ധ സ്ഥാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം।

Verse 16

एकान्ते स्नापयेन मां च जलैः पूर्वाभिमन्त्रितैः॥ प्रगृह्य कलशेभ्यश्च जलं गन्धसमन्वितम्॥

ഏകാന്തസ്ഥാനത്ത്, മുൻകൂട്ടി മന്ത്രാഭിമന്ത്രിതമായ ജലങ്ങളാൽ എന്നെ സ്നാനിപ്പിക്കണം; കലശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സുഗന്ധസമന്വിത ജലവും എടുത്ത് (അഭിഷേകം ചെയ്യണം)।

Verse 17

गात्रसंशोधनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

അംഗശുദ്ധിക്കായി ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 18

मन्त्रः— सरांसि ये ते च समस्तसागराः नद्यश्च तीर्थानि च पुष्कराणि॥ आयान्तु तान्येव तव प्रसादाच्छुद्ध्यै च मे स्युः पुरुषोत्तमाय इति॥

മന്ത്രം— ഏതു സരോവരങ്ങളും, സമസ്ത സമുദ്രങ്ങളും, നദികളും, തീർത്ഥങ്ങളും, പുഷ്കരങ്ങളും ഉണ്ടോ, അവ എല്ലാം നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇവിടെ വരിക; എന്റെ ശുദ്ധിക്കു ഉപകരണമാകുക; പുരുഷോത്തമനു നമഃ।

Verse 19

गन्धधूपादिभिश्चैव यथाविभवशक्तितः॥ पश्चाद्वस्त्राणि मे दद्यान्मम गात्रसुखानि च॥

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ധൂപം മുതലായവ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അർപ്പിച്ച്; തുടർന്ന് ശരീരത്തിന് സുഖകരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ എനിക്കു സമർപ്പിക്കണം।

Verse 20

तान्यानयित्वा वस्त्राणि ममाग्रे स्थापयेन्नरः॥ उभौ तौ चरणौ नत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

ആ വസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് എന്റെ മുമ്പിൽ വെക്കണം; ആ രണ്ടു പാദങ്ങൾക്കും നമസ്കരിച്ചു ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेन्द्र मया हृतानि सूक्ष्माणि सौम्यानि सुखावहानि॥ गात्रस्य सन्तुष्टिकराणि तुभ्यं गृह्णीष्व देवेश सुलोकनाथ॥

മന്ത്രം— ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! ഞാൻ കൊണ്ടുവന്ന ഈ വസ്ത്രങ്ങൾ സൂക്ഷ്മവും സൗമ്യവും സുഖപ്രദവുമാണ്. ഹേ ദേവേശാ, ഹേ സുലോകനാഥാ! ദേഹസന്തോഷത്തിനായി ഇവ സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 22

वेदोपवेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद अथर्वणवेद संस्तुत इति नमः परम्परायेति॥ अर्चितालङ्कृतं कृत्वा पूर्वन्यायेन सुन्दरी॥ पश्चान्मे प्रापणं दद्यान्मन्त्रवद्विधिपूर्वकम्॥

‘വേദോപവേദങ്ങൾ—ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അഥർവണവേദം—ഇവയാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ’ എന്നു പറഞ്ഞു ‘പരമ്പരയ്ക്ക് നമസ്കാരം’ ചെയ്യണം. ഹേ സുന്ദരീ! മുൻവിധിപ്രകാരം പൂജിച്ച് അലങ്കരിച്ച്, തുടർന്ന് മന്ത്രസഹിതം വിധിപൂർവം എനിക്കു പ്രാപണം (സമാപനാർപ്പണം) സമർപ്പിക്കണം।

Verse 23

दत्त्वा प्रापणकं तत्र दद्यादाचमनं ततः ॥ शान्तिपाठश्च वै कार्यो मन्त्रेणानेन सुन्दरि

അവിടെ പ്രാപണകം അർപ്പിച്ച ശേഷം, തുടർന്ന് ആചമനത്തിനായി ജലം നൽകണം; പിന്നെ, ഹേ സുന്ദരീ, ഈ മന്ത്രത്തോടെ ശാന്തിപാഠം നിർബന്ധമായി നടത്തണം।

Verse 24

विद्याः सर्वे ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ग्रहाः सर्वे सरितः सागराश्च ॥ इन्द्राद्यष्टौ लोकपालाश्च सर्वे पूर्वोक्ता ये सर्वशान्तिं च कुर्युः

സകല വിദ്യകളും, ബ്രഹ്മവും ബ്രാഹ്മണന്മാരും; എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും, നദികളും സമുദ്രങ്ങളും; കൂടാതെ മുൻപ് പറഞ്ഞ ഇന്ദ്രാദി എട്ട് ലോകപാലകരും—എല്ലാവരും സമ്പൂർണ്ണ ശാന്തിയും സർവ്വമംഗളവും വരുത്തട്ടെ।

Verse 25

आयाम यम कामदम वाम ॐ नमः पुरुषोत्तमायेति सूत्रम् ॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु मम कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ अभिवादनं स्तुतिं चापि कृत्वा भागवतांश्छुचीन्

‘ആയാമ, യമ, കാമദമ, വാമ; ഓം—പുരുഷോത്തമായ നമഃ’ എന്നതാണ് സൂത്രം. നിശ്ചിത ഉപചാരങ്ങളുടെ ചക്രത്തിൽ എന്നെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം; അഭിവാദ്യവും സ്തുതിയും ചെയ്ത് ശുദ്ധ ഭാഗവതഭക്തരെ ആദരിക്കണം।

Verse 26

सम्पूज्य ब्राह्मणान्पश्चाद्भोजयेत् पायसादिभिः ॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य द्विजेभ्यः कमलेक्षणे

ബ്രാഹ്മണരെ യഥാവിധി സമ്പൂജിച്ച് ശേഷം പായസം മുതലായ ആഹാരങ്ങൾ നൽകി ഭോജിപ്പിക്കണം. ഹേ കമലനേത്രാ! അവരിൽ നിന്ന് ശാന്ത്യുദകം സ്വീകരിക്കണം—അത് ദ്വിജന്മാരിൽ നിന്നുതന്നെ ലഭ്യമാകണം।

Verse 27

दद्यादभ्युक्षणं मह्यं तेनाहं पूजितोऽभवम् ॥ सर्वान्विसर्जयित्वा तु कुर्याद्वै गुरुपूजनम्

എന്നിൽ അഭ്യുക്ഷണം (പവിത്രജല പ്രോക്ഷണം) നടത്തണം; അതിനാൽ ഞാൻ പൂജിതനാകുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരെയും ആദരത്തോടെ വിടയാക്കി, തീർച്ചയായും ഗുരുപൂജ നടത്തണം।

Verse 28

तेनाहं पूजितो देवि एवमेतन्न संशयः ॥ ब्राह्मणान्मम भक्तांश्च गुरूंश्चैव हि निन्दति

ഹേ ദേവീ! അതിനാൽ ഞാൻ പൂജിതനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും എന്റെ ഭക്തരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും നിന്ദിക്കുന്നവൻ ഈ ശാസനയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 29

नाशयिष्यामि तं देवि सत्यं मतेद्ब्रवीमि ते ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम गात्रेषु तिष्ठति

ഹേ ദേവീ, ഞാൻ അവനെ നശിപ്പിക്കും—ഇത് സത്യം; എന്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം നിന്നോട് പറയുന്നു—എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ ജലബിന്ദുക്കൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം।

Verse 30

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति ॥ य एतेन विधानेन स्थापयिष्यति मां नरः

അത്രയേറെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ എന്റെ ലോകങ്ങളിൽ വസിക്കും—ഈ വിധിപ്രകാരം എന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ.

Verse 31

तारितं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥ एतत्ते कथितं भद्रे कांस्येन स्थापनं मम

അവനാൽ കുലം തരിക്കപ്പെടുന്നു—പിതൃജവും മാതൃജവും രണ്ടും. ഹേ ഭദ്രേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു: കാംസ്യംകൊണ്ടുള്ള എന്റെ സ്ഥാപനം.

Verse 32

कथयिष्यामि ते ह्येवं रौप्येण स्थापनं मम

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് ഇങ്ങനെ തന്നെ വെള്ളികൊണ്ടുള്ള എന്റെ സ്ഥാപനം വിശദീകരിക്കും।

Verse 33

मन्त्रः— आदिर्भवान्ब्रह्मयुगान्तकल्पः सर्वेषु कालेष्वपि कल्पभूतः ।। एको भवान्नास्ति कश्चिद्द्वितीय उपागतस्तिष्ठ हि लोकनाथ ॥

മന്ത്രം: നീ ആദിയാണ്, ബ്രഹ്മയുഗാന്ത-കല്പമാണ്; എല്ലാ കാലങ്ങളിലും നീ തന്നെയാണ് കല്പസ്വരൂപം. നീ ഒരുവനേ; രണ്ടാമൻ ഇല്ല. സമീപമായി വന്ന് ഇവിടെ നിലകൊള്ളുക, ഹേ ലോകനാഥാ।

Verse 34

एवं मां स्नाप्य विधिना मम कर्मानुसारिणः ।। एवं न्यायेन मां तत्र अर्चयित्वा यथोचितम् ॥

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവം എന്നെ സ്നാപിപ്പിച്ച്, എന്റെ കർമവിധാനാനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ; ഇങ്ങനെ ന്യായമായ രീതിയിൽ അവിടെ എന്നെ യഥോചിതമായി ആരാധിക്കണം।

Verse 35

अङ्गुलीयकवासोभिर्दानसम्माननादिभिः ।। यो गुरुं पूजयेद्भूमे भक्तियुक्तेन चेतसा ॥

മോതിരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ദാനം, ആദരം മുതലായവകൊണ്ട്—ഭക്തിയുക്തമായ ചിത്തത്തോടെ ഭൂമിയിൽ ഗുരുവിനെ ആരെങ്കിലും പൂജിക്കുന്നുവെങ്കിൽ।