Adhyaya 185: Installation of a Bronze (Kāṁsya) Icon (Arcā)

Verse 1

अथ कांस्यार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ कांस्येन प्रतिमां कृत्वा सुरूपां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ सर्वाङ्गावयवैर्युक्तां विमलां कर्मनिर्मिताम् ॥

ఇప్పుడు కాంస్యార్చా (కంచు/పిత్తళి విగ్రహ) స్థాపన. శ్రీవరాహుడు పలికెను—కాంస్యముతో సురూపమైన, స్థాపనకు యోగ్యమైన, సమస్త అంగోపాంగములతో కూడిన, నిర్మలమైన, నిపుణ కర్మచేత నిర్మితమైన ప్రతిమను తయారు చేసి—

Verse 2

ज्येष्ठायां चैव नक्षत्रे मम वेश्मन्युपानयेत् ॥ गीतवादित्रशब्देन बहुभिर्मङ्गलैस्तथा ॥

జ్యేష్ఠా నక్షత్రమునే దానిని నా మందిరము/గృహమునకు తీసికొనివచ్చవలెను; గీత-వాద్యధ్వనులతోను, అనేక మంగళక్రియలతోను కూడి।

Verse 3

अर्घ्यं गृहीय यथान्यायमिमं मन्त्रं उदाहरेत् ।

విధిపూర్వకంగా అర్ఘ్యాన్ని గ్రహించి, అనంతరం ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించవలెను।

Verse 4

योऽसौ भवान् सर्वयज्ञेषु पूज्यो ध्येयो गोप्ता विश्वकामो महात्मा ॥ प्रसन्नात्मा भगवान् मे प्रसन्नः सुपूजितस्तिष्ठ हि लोकनाथ ।

హే ప్రభూ! మీరు సమస్త యజ్ఞాలలో పూజ్యులు, ధ్యేయులు, రక్షకులు, సమస్త కోరికలను నెరవేర్చే మహాత్ములు. ప్రసన్నాత్ముడైన భగవాన్ నాపై ప్రసన్నుడగుగాక. హే లోకనాథా! సమ్యక్ పూజింపబడి ఇక్కడ నిలిచియుండుము.

Verse 5

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं स्थापयेत् तदुदङ्मुखः ॥ यथान्यायेन संस्थाप्य कुर्याच्चैवाधिवासनम् ।

యథావిధిగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, ఉత్తరముఖంగా దానిని స్థాపించాలి. విధిపూర్వకంగా స్థాపించిన తరువాత ‘ఆధివాసన’ కర్మను కూడా నిర్వహించాలి.

Verse 6

चतुरः कलशांश्चैव पञ्चगव्यसमन्वितान् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च मधुना च विशेषतः ।

మరియు నాలుగు కలశాలను కూడా సిద్ధం చేయాలి; అవి పంచగవ్యంతో కూడినవిగా, సమస్త సుగంధ ద్రవ్యాలతో, లాజ (వేపిన ధాన్యంతో) మరియు ప్రత్యేకంగా తేనెతో సమన్వితంగా ఉండాలి.

Verse 7

चतुरः कलशान् पूर्य स्नानार्थं मे समन्त्रकम् ॥ ततश्चास्तंगते सूर्ये शुद्धैर्भागवतैः सह ।

నా స్నానార్థం మంత్రసహితంగా నాలుగు కలశాలను నింపి; అనంతరం సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు, శుద్ధులైన భాగవత భక్తులతో కలిసి (కార్యాన్ని కొనసాగించాలి).

Verse 8

कुर्यात् संस्थापनं तत्र ममार्चायास्तु पूजकः ॥ गृहीत्वा कलशांस्तत्र शुद्धान् भागवतांस्तथा ।

అక్కడ పూజకుడు నా అర్చా (ప్రతిమ) యొక్క సంస్థాపన చేయాలి. అక్కడ కలశాలను తీసుకొని, అలాగే శుద్ధులైన భాగవతులను కూడా (సమీకరించి) (విధిని నిర్వహించాలి).

Verse 9

नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

“నమో నారాయణాయ” అని చెప్పి, అనంతరం మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 10

विकार अविकार अकार सकार शकार षकार स्वच्छन्दरूपः क्षरमक्षरं धृतिरूपः अरूपमिति नमः पुरुषोत्तमायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ अश्वेन च मुहूर्तेन प्राप्ते मूलेषु चोत्तरे ।

“(నీవు) వికారం మరియు అవికారం; అ, స, శ, ష అనే అక్షరాలు; స్వేచ్ఛారూపుడు; క్షరమూ అక్షరమూ; ధృతి-రూపుడు; అరూపుడు”—ఇట్లు: “పురుషోత్తమునకు నమస్కారం।” రాత్రి గడిచిన తరువాత సూర్యుడు ఉదయించి, అశ్విన అనే ముహూర్తం వచ్చినప్పుడు, (చంద్రుడు) మూల నక్షత్రంలో మరియు ఉత్తర భాగంలో ఉన్నప్పుడు…

Verse 11

पूर्वोक्तेषु विधानेन मम शास्त्रानुदर्शिनाम् ॥ स्थापयेद्द्वारमूले तु मम वेष्मनि सुन्दरि ।

ముందుగా చెప్పిన విధానమునుబట్టి, నా శాస్త్రాన్ని అనుసరించువారికై, ఓ సుందరీ, నా మందిరం/గృహంలో ద్వారమూలంలో (దానిని) స్థాపించాలి।

Verse 12

सर्वशान्त्युदकं गृहीय सर्वगन्धफलानि च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

సర్వశాంత్యుదకాన్ని, అలాగే అన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు ఫలాలను తీసుకొని, “నమో నారాయణాయ” అని చెప్పి, తరువాత మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 13

मन्त्रः— ॐ इन्द्रो भवान् त्वं च यमः कुबेरो जलेश्वरः सोमबृहस्पती च॥ शुक्रः शनैश्चरबुधौ सह सैहिकेयकेतू रविश्चैव धरात्मजस्त्वम्॥

మంత్రం: “ఓం—నీవే ఇంద్రుడు; అలాగే యముడు, కుబేరుడు, జలేశ్వరుడవు; నీవే సోముడు మరియు బృహస్పతి. నీవే శుక్రుడు; శనైశ్చరుడు మరియు బుధుడు, రాహు-కేతువులతో కూడ; అలాగే నీవే రవి (సూర్యుడు) మరియు ధరాత్మజుడు (మంగళుడు).”

Verse 14

तथैव सर्वौषधयो जलानि वायुः च पृथ्वी च स वायुसारथिः॥ नागाः सयक्षाश्च दिशश्च सर्वास्तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय इति॥

అదేవిధంగా సమస్త ఔషధులు, జలములు, వాయువు, భూమి—మరియు వాయువే సారథిగా ఉన్నవాడు; నాగులు, యక్షులు, సమస్త దిక్కులు—ఆ పురుషోత్తమునకు నమస్కారం।

Verse 15

अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा कर्म सुपुष्कलम्॥ मम तां प्रतिमां गृह्य ततो वेश्मन्युपानयेत्॥

ఈ మంత్రంతోనే కర్మను సంపూర్ణంగా నిర్వహించి, నా ఆ ప్రతిమను తీసుకొని తరువాత గృహంలోని పవిత్ర స్థలానికి తీసుకురావాలి।

Verse 16

एकान्ते स्नापयेन मां च जलैः पूर्वाभिमन्त्रितैः॥ प्रगृह्य कलशेभ्यश्च जलं गन्धसमन्वितम्॥

ఏకాంత స్థలంలో, ముందుగా మంత్రాభిమంత్రిత జలాలతో నన్ను స్నానింపజేయాలి; అలాగే కలశాల నుండి సుగంధసహిత జలాన్ని తీసుకొని (అభిషేకించాలి)।

Verse 17

गात्रसंशोधनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

అంగశుద్ధి కొరకు ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 18

मन्त्रः— सरांसि ये ते च समस्तसागराः नद्यश्च तीर्थानि च पुष्कराणि॥ आयान्तु तान्येव तव प्रसादाच्छुद्ध्यै च मे स्युः पुरुषोत्तमाय इति॥

మంత్రం— ఏ సరస్సులు, సమస్త సముద్రాలు, నదులు, తీర్థాలు, పుష్కరాలు ఉన్నవో, అవన్నీ నీ ప్రసాదముచేత ఇక్కడికి రాగా, నా శుద్ధికి కారణమగునుగాక; పురుషోత్తమునకు నమః।

Verse 19

गन्धधूपादिभिश्चैव यथाविभवशक्तितः॥ पश्चाद्वस्त्राणि मे दद्यान्मम गात्रसुखानि च॥

సుగంధ ద్రవ్యాలు, ధూపము మొదలైనవాటిని తన సామర్థ్యానుసారంగా సమర్పించి; అనంతరం శరీరానికి సుఖమిచ్చే వస్త్రాలను నాకు అర్పించవలెను।

Verse 20

तान्यानयित्वा वस्त्राणि ममाग्रे स्थापयेन्नरः॥ उभौ तौ चरणौ नत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

ఆ వస్త్రాలను తెచ్చి నా ముందర ఉంచవలెను; ఆ రెండు పాదాలకు నమస్కరించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్ఛరించవలెను।

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेन्द्र मया हृतानि सूक्ष्माणि सौम्यानि सुखावहानि॥ गात्रस्य सन्तुष्टिकराणि तुभ्यं गृह्णीष्व देवेश सुलोकनाथ॥

మంత్రం— ఓ దేవేంద్రా! నేను తెచ్చిన ఈ వస్త్రాలు సూక్ష్మమైనవి, సౌమ్యమైనవి, సుఖాన్నిచ్చేవి. ఓ దేవేశా, ఓ సులోకనాథా! దేహసంతృప్తికై వీటిని స్వీకరించుము।

Verse 22

वेदोपवेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद अथर्वणवेद संस्तुत इति नमः परम्परायेति॥ अर्चितालङ्कृतं कृत्वा पूर्वन्यायेन सुन्दरी॥ पश्चान्मे प्रापणं दद्यान्मन्त्रवद्विधिपूर्वकम्॥

‘వేదోపవేదములు—ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వణవేదములచే స్తుతింపబడినవాడనై’ అని చెప్పి ‘పరంపరకు నమస్కారం’ చేయాలి. ఓ సుందరీ! పూర్వవిధి ప్రకారం ఆరాధించి అలంకరించి, తరువాత మంత్రసహితంగా విధిపూర్వకంగా నాకు ప్రాపణం (సమాప్తి నైవేద్యం) సమర్పించాలి।

Verse 23

दत्त्वा प्रापणकं तत्र दद्यादाचमनं ततः ॥ शान्तिपाठश्च वै कार्यो मन्त्रेणानेन सुन्दरि

అక్కడ ప్రాపణకాన్ని సమర్పించి, తరువాత ఆచమనార్థం జలాన్ని ఇవ్వాలి; అనంతరం, ఓ సుందరీ, ఈ మంత్రంతో శాంతిపాఠం తప్పక చేయాలి।

Verse 24

विद्याः सर्वे ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ग्रहाः सर्वे सरितः सागराश्च ॥ इन्द्राद्यष्टौ लोकपालाश्च सर्वे पूर्वोक्ता ये सर्वशान्तिं च कुर्युः

సర్వ విద్యలు, బ్రహ్మము మరియు బ్రాహ్మణులు; సమస్త గ్రహాలు, నదులు, సముద్రాలు; అలాగే ముందుగా చెప్పబడిన ఇంద్రాది ఎనిమిది లోకపాలకులు—ఇవన్నీ సంపూర్ణ శాంతి, సర్వమంగళం కలుగజేయుగాక।

Verse 25

आयाम यम कामदम वाम ॐ नमः पुरुषोत्तमायेति सूत्रम् ॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु मम कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ अभिवादनं स्तुतिं चापि कृत्वा भागवतांश्छुचीन्

‘ఆయామ, యమ, కామదమ, వామ; ఓం—పురుషోత్తమాయ నమః’ ఇదే సూత్రం. నియత ఉపచారాల పరిభ్రమణలో నా చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయాలి; నమస్కారం, స్తుతి చేసి శుచియైన భాగవత భక్తులను గౌరవించాలి।

Verse 26

सम्पूज्य ब्राह्मणान्पश्चाद्भोजयेत् पायसादिभिः ॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य द्विजेभ्यः कमलेक्षणे

బ్రాహ్మణులను సమ్యక్‌గా పూజించిన తరువాత పాయసం మొదలైన భోజనాలతో వారిని భోజింపజేయాలి. ఓ కమలాక్షా! వారి నుండి శాంత్యుదకాన్ని స్వీకరించాలి—అది ద్విజుల నుండే పొందవలెను।

Verse 27

दद्यादभ्युक्षणं मह्यं तेनाहं पूजितोऽभवम् ॥ सर्वान्विसर्जयित्वा तु कुर्याद्वै गुरुपूजनम्

నాపై అభ్యుక్షణం (పవిత్ర జల ప్రోక్షణ) చేయాలి; దానివల్ల నేను పూజితుడనగుదును. తరువాత అందరినీ గౌరవంగా పంపివేసి, తప్పక గురుపూజ చేయాలి।

Verse 28

तेनाहं पूजितो देवि एवमेतन्न संशयः ॥ ब्राह्मणान्मम भक्तांश्च गुरूंश्चैव हि निन्दति

ఓ దేవీ! దానివల్ల నేను పూజితుడనగుదును—ఇందులో సందేహం లేదు. అయితే బ్రాహ్మణులను, నా భక్తులను, గురువులను నిందించేవాడు ఈ నియమానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తాడు।

Verse 29

नाशयिष्यामि तं देवि सत्यं मतेद्ब्रवीमि ते ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम गात्रेषु तिष्ठति

హే దేవీ, నేను అతనిని నశింపజేస్తాను—ఇది సత్యము; నా అభిప్రాయమునుబట్టి నీకు చెబుతున్నాను—నా అవయవాలపై నీటి బిందువులు ఉన్నంతవరకు।

Verse 30

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति ॥ य एतेन विधानेन स्थापयिष्यति मां नरः

అంతటి వేల సంవత్సరాల వరకు అతడు నా లోకాలలో నివసిస్తాడు—ఈ విధానముతో నన్ను స్థాపించు మనిషి.

Verse 31

तारितं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥ एतत्ते कथितं भद्रे कांस्येन स्थापनं मम

అతనివల్ల వంశము తరింపబడుతుంది—పితృవంశమూ మాతృవంశమూ రెండూ. హే భద్రే, ఇది నీకు చెప్పాను: కాంస్యముతో నా స్థాపన.

Verse 32

कथयिष्यामि ते ह्येवं रौप्येण स्थापनं मम

ఇప్పుడు నేను నీకు ఇదే విధంగా రౌప్యముతో నా స్థాపనను వివరిస్తాను।

Verse 33

मन्त्रः— आदिर्भवान्ब्रह्मयुगान्तकल्पः सर्वेषु कालेष्वपि कल्पभूतः ।। एको भवान्नास्ति कश्चिद्द्वितीय उपागतस्तिष्ठ हि लोकनाथ ॥

మంత్రం: నీవు ఆద్యుడవు, బ్రహ్మయుగాంతకల్పమువు; సమస్త కాలములలోనూ నీవే కల్పస్వరూపుడవు. నీవొక్కడివే, రెండవవాడు లేడు. సమీపముగా వచ్చి ఇక్కడ స్థిరముగా నిలువు, హే లోకనాథా।

Verse 34

एवं मां स्नाप्य विधिना मम कर्मानुसारिणः ।। एवं न्यायेन मां तत्र अर्चयित्वा यथोचितम् ॥

ఈ విధంగా విధిపూర్వకంగా నన్ను స్నాపింపజేసి, నా కర్మవిధానానుసారంగా నడుచుచు; ఇదే న్యాయమైన పద్ధతితో అక్కడ నన్ను యథోచితంగా ఆరాధించాలి।

Verse 35

अङ्गुलीयकवासोभिर्दानसम्माननादिभिः ।। यो गुरुं पूजयेद्भूमे भक्तियुक्तेन चेतसा ॥

ఉంగరాలు, వస్త్రాలు, దాన-సత్కారములు మొదలైనవాటితో—భక్తియుక్తమైన మనస్సుతో భూమిపై గురువును ఎవడు పూజించునో।