Varaha Purana - Adhyaya 185
Varaha PuranaAdhyaya 18535 Shlokas

Adhyaya 185: Installation of a Bronze (Kāṁsya) Icon (Arcā)

Kāṁsyārcāsthāpanam

Ritual-Manual

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ಪೃಥಿವಿಗೆ ಗೃಹಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಂಸ್ಯ (ಬ್ರಾಂಜ್) ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಶುದ್ಧ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣ, ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರ–ಮುಹೂರ್ತ ಆಯ್ಕೆ, ವಾದ್ಯ-ಮಂಗಳಾಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರ್ತಿಯ ಆನಯನ, ನಂತರ ಆವಾಹನ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಉಪಚಾರ ಸಮರ್ಪಣೆ. ದೈವ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ ಮಂತ್ರ, ದೇವತೆ-ಗ್ರಹ-ದಿಕ್ಕು-ಭೂತ-ಜಲ-ಔಷಧಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಆವಾಹನಮಂತ್ರ, ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನಕಾಲದ ತೀರ್ಥಾವಾಹನಮಂತ್ರ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿವಾಸನಾನಂತರ ಕಲಶೋದಕಾಭಿಷೇಕ, ಧೂಪ-ಗಂಧ-ವಸ್ತ್ರ-ದಾನ, ಶಾಂತಿಪಾಠ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ಭಾಗವತರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸತ್ಕಾರ, ಅನ್ನದಾನ, ಶಾಂತ್ಯುದಕ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗುರುಪೂಜೆ ವಿಧೇಯ. ಸ್ಥಾಪಕನಿಗೂ ಅವನ ವಂಶಗಳಿಗೂ ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನೀಡಿ, ಈ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮ ಗೃಹಮಂಗಳ ಹಾಗೂ ಪೃಥಿವಿಯ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ।

Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

kāṁsyārcā (bronze icon) and arcā-sthāpana (installation)nakṣatra-based auspicious timing (jyeṣṭhā, mūla; uttarā orientation)adhivāsana and kalāśa-snāpana (consecration and pot-bathing rite)śāntyudaka, śānti-pāṭha, and ritual pacificationcosmological integration: grahas, lokapālas, directions, elements, waters, and oṣadhiscommunal ethics of ritual: honoring brāhmaṇas, Bhāgavatas, and guru-pūjālineage merit (pitṛja/mātṛja kula) as social continuityPṛthivī-centered stewardship framing: harmonizing household practice with terrestrial order
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 185

Shlokas in Adhyaya 185

Verse 1

अथ कांस्यार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ कांस्येन प्रतिमां कृत्वा सुरूपां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ सर्वाङ्गावयवैर्युक्तां विमलां कर्मनिर्मिताम् ॥

ಇದೀಗ ಕಾಂಸ್ಯಾರ್ಚೆಯ (ಕಂಚು/ಪಿತ್ತಳ ವಿಗ್ರಹ) ಸ್ಥಾಪನೆ. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಂಸ್ಯದಿಂದ ಸುಂದರರೂಪದ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ನಿಪುಣ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ—

Verse 2

ज्येष्ठायां चैव नक्षत्रे मम वेश्मन्युपानयेत् ॥ गीतवादित्रशब्देन बहुभिर्मङ्गलैस्तथा ॥

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಮಂದಿರ/ಗೃಹಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು; ಗೀತ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ।

Verse 3

अर्घ्यं गृहीय यथान्यायमिमं मन्त्रं उदाहरेत् ।

ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 4

योऽसौ भवान् सर्वयज्ञेषु पूज्यो ध्येयो गोप्ता विश्वकामो महात्मा ॥ प्रसन्नात्मा भगवान् मे प्रसन्नः सुपूजितस्तिष्ठ हि लोकनाथ ।

ಹೇ ಪ್ರಭು! ನೀವು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು, ಧ್ಯಾನಾರ್ಹರು, ರಕ್ಷಕರು, ವಿಶ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮಹಾತ್ಮರು. ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ. ಹೇ ಲೋಕನಾಥ! ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿತರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿರಿ.

Verse 5

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं स्थापयेत् तदुदङ्मुखः ॥ यथान्यायेन संस्थाप्य कुर्याच्चैवाधिवासनम् ।

ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉತ್ತರಮುಖನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ‘ಆಧಿವಾಸನ’ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 6

चतुरः कलशांश्चैव पञ्चगव्यसमन्वितान् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च मधुना च विशेषतः ।

ಮತ್ತೂ ನಾಲ್ಕು ಕಲಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಅವು ಪಂಚಗವ್ಯಸಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಲಾಜ (ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೇನು ಸೇರಿರಲಿ.

Verse 7

चतुरः कलशान् पूर्य स्नानार्थं मे समन्त्रकम् ॥ ततश्चास्तंगते सूर्ये शुद्धैर्भागवतैः सह ।

ನನ್ನ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಂತ್ರಸಹಿತ ನಾಲ್ಕು ಕಲಶಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ; ನಂತರ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತವಾದಾಗ, ಶುದ್ಧರಾದ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ (ಮುಂದಿನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು).

Verse 8

कुर्यात् संस्थापनं तत्र ममार्चायास्तु पूजकः ॥ गृहीत्वा कलशांस्तत्र शुद्धान् भागवतांस्तथा ।

ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಕನು ನನ್ನ ಅರ್ಚಾ (ಪ್ರತಿಮೆ)ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಕಲಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹಾಗೆಯೇ ಶುದ್ಧರಾದ ಭಾಗವತರನ್ನೂ (ಸಮಾವೇಶಗೊಳಿಸಿ) (ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು).

Verse 9

नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

“ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 10

विकार अविकार अकार सकार शकार षकार स्वच्छन्दरूपः क्षरमक्षरं धृतिरूपः अरूपमिति नमः पुरुषोत्तमायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ अश्वेन च मुहूर्तेन प्राप्ते मूलेषु चोत्तरे ।

“(ನೀನು) ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅವಿಕಾರ; ಅ, ಸ, ಶ, ಷ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳು; ಸ್ವೇಚ್ಛಾರೂಪ; ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ; ಧೃತಿರೂಪ; ಅರൂപ”—ಎಂದು: “ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।” ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿ, ಅಶ್ವಿನ ಎಂಬ ಮುಹೂರ್ತ ಬಂದಾಗ, (ಚಂದ್ರ) ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗ/ದಿಕ್ಕಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವಾಗ…

Verse 11

पूर्वोक्तेषु विधानेन मम शास्त्रानुदर्शिनाम् ॥ स्थापयेद्द्वारमूले तु मम वेष्मनि सुन्दरि ।

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ, ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗಾಗಿ, ಓ ಸುಂದರಿ, ನನ್ನ ಮಂದಿರ/ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೂಲದಲ್ಲಿ (ಅದನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 12

सर्वशान्त्युदकं गृहीय सर्वगन्धफलानि च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

ಸರ್ವಶಾಂತ್ಯುದಕವನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, “ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 13

मन्त्रः— ॐ इन्द्रो भवान् त्वं च यमः कुबेरो जलेश्वरः सोमबृहस्पती च॥ शुक्रः शनैश्चरबुधौ सह सैहिकेयकेतू रविश्चैव धरात्मजस्त्वम्॥

ಮಂತ್ರ: “ಓಂ—ನೀನೇ ಇಂದ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಮ, ಕುಬೇರ, ಜಲೇಶ್ವರ; ನೀನೇ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ. ನೀನೇ ಶುಕ್ರ; ಶನೈಶ್ಚರ ಮತ್ತು ಬುಧ, ರಾಹು-ಕೇತುಗಳೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೇ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಮತ್ತು ಧರಾತ್ಮಜ (ಮಂಗಳ).”

Verse 14

तथैव सर्वौषधयो जलानि वायुः च पृथ्वी च स वायुसारथिः॥ नागाः सयक्षाश्च दिशश्च सर्वास्तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय इति॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳು, ಜಲಗಳು, ವಾಯು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ—ಮತ್ತು ವಾಯುವೇ ಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವವನು; ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 15

अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा कर्म सुपुष्कलम्॥ मम तां प्रतिमां गृह्य ततो वेश्मन्युपानयेत्॥

ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ನನ್ನ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಂತರ ಗೃಹದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು।

Verse 16

एकान्ते स्नापयेन मां च जलैः पूर्वाभिमन्त्रितैः॥ प्रगृह्य कलशेभ्यश्च जलं गन्धसमन्वितम्॥

ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಮಂತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತ ಜಲಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಲಶಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು (ಅಭಿಷೇಕಿಸಬೇಕು)।

Verse 17

गात्रसंशोधनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

ಅಂಗಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 18

मन्त्रः— सरांसि ये ते च समस्तसागराः नद्यश्च तीर्थानि च पुष्कराणि॥ आयान्तु तान्येव तव प्रसादाच्छुद्ध्यै च मे स्युः पुरुषोत्तमाय इति॥

ಮಂತ್ರ— ಯಾವ ಸರೋವರಗಳು, ಸಮಸ್ತ ಸಾಗರಗಳು, ನದಿಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರಗಳು ಇರುವವೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬರಲಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಲಿ; ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಃ।

Verse 19

गन्धधूपादिभिश्चैव यथाविभवशक्तितः॥ पश्चाद्वस्त्राणि मे दद्यान्मम गात्रसुखानि च॥

ಸುಗಂಧ, ಧೂಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅರ್ಪಿಸಿ; ನಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸುಖಕರವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 20

तान्यानयित्वा वस्त्राणि ममाग्रे स्थापयेन्नरः॥ उभौ तौ चरणौ नत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

ಆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಂದು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಇಡಬೇಕು; ಆ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेन्द्र मया हृतानि सूक्ष्माणि सौम्यानि सुखावहानि॥ गात्रस्य सन्तुष्टिकराणि तुभ्यं गृह्णीष्व देवेश सुलोकनाथ॥

ಮಂತ್ರ— ಓ ದೇವೇಂದ್ರ! ನಾನು ತಂದಿರುವ ಈ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಪ್ರದ. ಓ ದೇವೇಶ, ಓ ಸುಲೋಕನಾಥ! ದೇಹಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 22

वेदोपवेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद अथर्वणवेद संस्तुत इति नमः परम्परायेति॥ अर्चितालङ्कृतं कृत्वा पूर्वन्यायेन सुन्दरी॥ पश्चान्मे प्रापणं दद्यान्मन्त्रवद्विधिपूर्वकम्॥

‘ವೇದೋಪವೇದಗಳು—ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವಣವೇದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ‘ಪರಂಪರೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ’ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ಸುಂದರಿಯೇ! ಪೂರ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಮಂತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಾಪಣ (ಸಮಾಪನ ಅರ್ಪಣೆ) ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು।

Verse 23

दत्त्वा प्रापणकं तत्र दद्यादाचमनं ततः ॥ शान्तिपाठश्च वै कार्यो मन्त्रेणानेन सुन्दरि

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪಣಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಆಚಮನಕ್ಕಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅನಂತರ, ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಾಂತಿಪಾಠವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 24

विद्याः सर्वे ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ग्रहाः सर्वे सरितः सागराश्च ॥ इन्द्राद्यष्टौ लोकपालाश्च सर्वे पूर्वोक्ता ये सर्वशान्तिं च कुर्युः

ಸರ್ವ ವಿದ್ಯೆಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಂಟು ಲೋಕಪಾಲಕರು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಹಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿ।

Verse 25

आयाम यम कामदम वाम ॐ नमः पुरुषोत्तमायेति सूत्रम् ॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु मम कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ अभिवादनं स्तुतिं चापि कृत्वा भागवतांश्छुचीन्

‘ಆಯಾಮ, ಯಮ, ಕಾಮದಮ, ವಾಮ; ಓಂ—ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಯ ನಮಃ’ ಎಂಬುದು ಸೂತ್ರ. ನಿಯತ ಉಪಚಾರಗಳ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು।

Verse 26

सम्पूज्य ब्राह्मणान्पश्चाद्भोजयेत् पायसादिभिः ॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य द्विजेभ्यः कमलेक्षणे

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ ಪಾಯಸಾದಿ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಕಮಲಾಕ್ಷ! ಅವರಿಂದ ಶಾಂತ್ಯುದಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು—ಅದು ದ್ವಿಜರಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಬೇಕು।

Verse 27

दद्यादभ्युक्षणं मह्यं तेनाहं पूजितोऽभवम् ॥ सर्वान्विसर्जयित्वा तु कुर्याद्वै गुरुपूजनम्

ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಭ್ಯುಕ್ಷಣ (ಪವಿತ್ರ ಜಲ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ) ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗುರುಪೂಜನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 28

तेनाहं पूजितो देवि एवमेतन्न संशयः ॥ ब्राह्मणान्मम भक्तांश्च गुरूंश्चैव हि निन्दति

ಹೇ ದೇವಿ! ಅದರಿಂದ ನಾನು ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಈ ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

नाशयिष्यामि तं देवि सत्यं मतेद्ब्रवीमि ते ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम गात्रेषु तिष्ठति

ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು—ಇದು ಸತ್ಯ; ನನ್ನ ಮತದಂತೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಜಲಬಿಂದುಗಳು ಇರುವವರೆಗೆ।

Verse 30

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति ॥ य एतेन विधानेन स्थापयिष्यति मां नरः

ಅಷ್ಟೇ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ—ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನರನು.

Verse 31

तारितं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥ एतत्ते कथितं भद्रे कांस्येन स्थापनं मम

ಅವನಿಂದ ಕುಲವು ತಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ—ಪಿತೃಜವೂ ಮಾತೃಜವೂ ಎರಡೂ. ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು: ಕಾಂಸ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ಥಾಪನೆ.

Verse 32

कथयिष्यामि ते ह्येवं रौप्येण स्थापनं मम

ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ರೌಪ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು।

Verse 33

मन्त्रः— आदिर्भवान्ब्रह्मयुगान्तकल्पः सर्वेषु कालेष्वपि कल्पभूतः ।। एको भवान्नास्ति कश्चिद्द्वितीय उपागतस्तिष्ठ हि लोकनाथ ॥

ಮಂತ್ರಃ ನೀನು ಆದಿಯು, ಬ್ರಹ್ಮಯುಗಾಂತಕಲ್ಪವು; ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಕಲ್ಪಸ್ವರೂಪ. ನೀನು ಏಕನೇ, ದ್ವಿತೀಯನಿಲ್ಲ. ಸಮೀಪವಾಗಿ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು, ಹೇ ಲೋಕನಾಥ।

Verse 34

एवं मां स्नाप्य विधिना मम कर्मानुसारिणः ।। एवं न्यायेन मां तत्र अर्चयित्वा यथोचितम् ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿ, ನನ್ನ ಕರ್ಮವಿಧಾನಾನುಸಾರ ನಡೆಯುವವರು; ಇದೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 35

अङ्गुलीयकवासोभिर्दानसम्माननादिभिः ।। यो गुरुं पूजयेद्भूमे भक्तियुक्तेन चेतसा ॥

ಉಂಗುರಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ದಾನ-ಸತ್ಕಾರಾದಿಗಳಿಂದ—ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ।

Inside Adhyaya 185

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī asks (or is positioned to receive) a precise household procedure for establishing Varāha’s presence through a kāṁsya (bronze) arcā; Varāha frames the act as dharmic order that stabilizes domestic auspiciousness and, by extension, earthly well-being.

  2. Central event

    Varāha lays out a disciplined arcā-sthāpana sequence: fashioning a well-proportioned bronze icon, selecting auspicious nakṣatra/time and orientation, bringing the icon with music and auspicious observances, performing adhivāsana, invoking cosmic supports (deities, grahas, directions, elements, waters, oṣadhis), and conducting kalāśa-snāpana with tīrtha-invoked waters.

  3. Climax resolution

    Consecration culminates in bathing from sanctified kalaśas, followed by upacāras (incense, perfumes, garments, gifts), śānti-pāṭha and śāntyudaka sprinkling, circumambulation, and communal closure through honoring Bhāgavatas, brāhmaṇas, and guru-pūjā—sealing the icon’s installed presence as a pacified, protective center of the home.

  4. Closing phalashruti

    Merit accrues to the installer and extends to both paternal and maternal lineages (pitṛja/mātṛja kula); orderly performance yields śānti, prosperity, and continuity of auspicious balance for the household and Pṛthivī’s sustaining order.

Geographical context

No explicit toponyms are named. Sacred-hydrological categories are invoked generically: sarāṁsi (lakes), samasta-sāgarāḥ (oceans), nadyaḥ (rivers), tīrthāni (pilgrimage fords), and Puṣkaraṇī (sacred ponds/tanks).

Tirtha focus

  • Pilgrimage MeritNot tied to a named locale; tīrtha-merit is internalized into the rite by invoking and ritually importing the purificatory power of rivers, oceans, lakes, tīrthas, and puṣkaraṇīs into the bathing water used for installation.

Ritual instructions

  • Primary RitualKāṁsyārcā-sthāpana (household installation and consecration of Varāha’s bronze icon), including adhivāsana and kalāśa-snāpana with śānti rites.
  • BenefitEstablishes a stable, pacified divine presence in the home; grants śānti and prosperity; extends merit to both paternal and maternal lineages; models household ritual as participation in cosmic and terrestrial equilibrium.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī · Instructional, ritual-manual, cosmologically expansive yet domestically practical; emphasizes disciplined order and respectful communal conduct.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta
  • Emotional ProgressionFrom careful preparation and auspicious timing → heightened sacrality through layered invocations (cosmic alignment) → purification and intimacy in bathing/dressing the icon → calm closure through śānti, circumambulation, and communal honoring/feeding.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityPrimarily a household-ritual chapter rather than a site-specific māhātmya; feasible as a ‘home pilgrimage’ by ritually invoking tīrthas into kalaśa water. For physical travel, one may choose any major river/puṣkaraṇī tradition locally, but the text does not mandate a named destination.

Frequently Asked Questions

The chapter frames correct ritual installation as an ethics of order: disciplined preparation, non-arbitrary timing, and respectful social conduct (honoring Bhāgavatas, brāhmaṇas, and the guru). Philosophically, the mantras emphasize a unifying cosmic principle—aligning directions, planets, elements, waters, and medicinal plants—so that household practice participates in a wider equilibrium that implicitly supports Pṛthivī (earthly stability and well-being).

The text specifies auspicious timing via nakṣatras and day-night markers: installation is associated with Jyeṣṭhā nakṣatra; additional timing cues include after night has passed (vyatītāyāṁ śarvaryām) and at sunrise (udite divākare), with mention of Mūla and an “uttara” (northern/upper) alignment. It also notes a step performed after sunset (astaṁgate sūrye) in the sequence leading to installation.

Environmental balance appears through ritual ecology: the bathing rite invokes rivers, oceans, lakes, tīrthas, and sacred ponds (puṣkaraṇīs) as purifying networks, and the cosmological mantra includes waters (jalāni), winds (vāyu), earth (pṛthvī), and medicinal plants (oṣadhayaḥ). Read as terrestrial ethics, the chapter depicts human practice as ideally harmonized with hydrological and elemental systems, reinforcing a model of respectful engagement with Pṛthivī’s sustaining resources.

No dynastic or royal lineages are named. The text references cultural-religious roles and groups—brāhmaṇas, Bhāgavatas (devotional adherents), and the guru—alongside cosmological figures (Indra, Yama, Kubera, Soma, Bṛhaspati, Śukra, Śani, Budha, Rāhu/Siṁhikeya, Ketu, Ravi/Sūrya, and Dharātmaja). Lineage is treated generically through pitṛja and mātṛja kula (paternal and maternal lines) as beneficiaries of the rite.

Ask anything about Adhyaya 185 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play