Opening the text

Tāmrārcāsthāpanam
Ritual-Manual (Pratiṣṭhā and Pūjā Procedure)
Ujęte jako nauka Warahy dla Prythiwi, ten rozdział przedstawia podręcznik rytualny krok po kroku dotyczący pratiśthany miedzianego wizerunku (tamrarcy). Nakazuje wykonanie promienistego, dobrze proporcjonalnego obrazu, wniesienie go do przestrzeni rytualnej, ustawienie twarzą na północ i wykonanie adhiwasany pod pomyślną nakszatrą. Wizerunek jest kąpany w wodzie zmieszanej z wonnościami i pańćagawją, podczas gdy mantry inwokacyjne proszą o obecność bóstwa wraz z pańćabhutami. Po nocnej przerwie oczyszczenie i odnowiona kąpiel odbywają się o wschodzie słońca, z recytacją wedyjską, aranżacją mangali w mandapie, formalnym posadzeniem i pudżą. Ofiary obejmują szaty, kadzidła, lampy, najwedję i śanti-pathę dla dobra społecznego. Tekst podkreśla oddawanie czci guru i karmienie braminów, obiecując zasługi i wyniesienie rodu poprzez poprawne przestrzeganie.
Verse 1
अथ ताम्रार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ ताम्रेण प्रतिमां कृत्वा सुरूपां चैव भास्वराम् ॥ उचितेनोपचारेण वेश्ममध्यमुपानयेत्
Teraz o ustanowieniu miedzianego posągu. Śrī Varāha rzekł: Wykonawszy wizerunek z miedzi, pięknie uformowany i promienny, należy wprowadzić go do środka domu z odpowiednią oprawą rytualną.
Verse 2
ततो वेश्मन्युपागम्य स्थापयित्वा उदङ्मुखः ॥ चित्रायां चैव नक्षत्रे कुर्याच्चैवाधिवासनम्
Następnie, po wejściu do domu i ustanowieniu go zwróconym na północ, należy dokonać konsekracji adhivāsana, gdy konstelacją księżycową jest Citrā.
Verse 3
जलं च सर्वगन्धेन पञ्चगव्येन मिश्रितम् ॥ स्नापयेच्च ततो मां वै इमं मन्त्रमुदाहरेत्
I wodą zmieszaną ze wszystkimi wonnościami oraz z pañcagavyą, należy mnie wtedy obmyć; i należy odrecytować tę mantrę.
Verse 4
मन्त्रः— योऽसौ भवान्तिष्ठति सारभूतः त्वं ताम्रके तिष्ठसि नेत्रभूतः ॥ आगच्छ मूर्तौ सह पञ्चभूतैर्मया च पात्रैः सह विश्वधामन्
Mantra: Ty, który istotnie trwasz jako rzeczywistość istotna, trwasz w miedzi jako oko, jako ożywcza obecność. Przybądź do formy wraz z pięcioma żywiołami, o przybytku wszechświata, wraz ze mną i z tymi naczyniami.
Verse 5
अनेनैव तु मन्त्रेण स्थापयित्वा यशस्विनि ॥ पूर्वन्यायेन कर्तव्यमधिवासनपूजनम्
Tą właśnie mantrą, po ustanowieniu posągu, o sławny, należy wykonać adhivāsanę i oddawanie czci według wcześniejszej procedury.
Verse 6
व्यतीतायां च शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ ऋचा शुद्धिं विधायाथ स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् ॥
Gdy noc minie i słońce wzejdzie, po dokonaniu oczyszczenia za pomocą ryku, wersetu wedyjskiego, należy następnie obmyć bóstwo lub dokonać instalacji przy użyciu przepisanych mantr.
Verse 7
ब्राह्मणा वेदपाठांश्च कुर्युस्तत्र समागताः ॥ बहूनि मङ्गलान्यत्र मण्डपे स्थापयेत्ततः ॥
Tam zgromadzeni bramini powinni odprawiać recytacje wedyjskie; następnie należy rozmieścić liczne pomyślne przedmioty w mandapie, pawilonie rytualnym.
Verse 8
सुगन्धद्रव्यसंयुक्तं जलं चादाय पूजकः ॥ ततो मे स्नपनं कार्यमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
Biorąc wodę zmieszaną z wonnymi substancjami, celebrans powinien przystąpić do wykonania mojej ceremonii obmycia, a następnie recytować tę mantrę.
Verse 9
मन्त्रः— ॐ योऽसौ भवान्सर्ववरः प्रभुश्च मायाबलो योगबलप्रधानः ॥ आगच्छ शीघ्रं च मम प्रियाय सन्तिष्ठ ताम्रेष्वपि लोकनाथ ॥
Mantra: Om. Ty, który obdarzasz wszystkimi błogosławieństwami i jesteś Panem, potężny dzięki maji, najwybitniejszy w mocy jogicznej, przybądź szybko dla mojej umiłowanej ceremonii; przebywaj nawet w miedzianych naczyniach, o Panie świata.
Verse 10
मन्त्रेणानेन मां स्थाप्य गन्धपुष्पादिदीपकैः ॥
Ustanowiwszy mnie tą mantrą, należy wielbić za pomocą wonności, kwiatów, lamp i pokrewnych ofiar.
Verse 11
स्थापनामन्त्रः— ॐ प्रकाशप्रकाश जगत्प्रकाश विज्ञानमयानन्दमय त्रैलोक्यनाथात्रागच्छ इह सन्तिष्ठतां भवान्पुरुषोत्तम मामव इति ॥ अनेन स्थापनां कृत्वा मम शास्त्रानुसारतः ॥ शुक्लवस्त्रं समादाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
Mantra sthapany: Om. O Blasku blasków, Światłości świata, złożony z wiedzy i błogości, Panie trzech światów, przybądź tutaj; niech przebywasz tu. O Puruszottamo, chroń mnie, tak. Dokonawszy ustanowienia zgodnie z moim śastra, biorąc białą szatę, należy recytować tę mantrę.
Verse 12
मन्त्रः— ॐ शुद्धस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणो जगत्सु तत्त्वं सुरलोकनाथ ॥ वस्त्राणि गृह्णीष्व मम प्रियाणि नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥
Mantra: Om. Ty jesteś czystym Atmanem, pierwotnym Puruszą; zasadą wewnątrz światów, o Panie królestwa boskiego. Przyjmij te szaty, które są mi drogie; cześć niech będzie temu Puruszottamie.
Verse 13
वस्त्रैर्विभूषितं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ यथान्यायेन मे शीघ्रमर्चनं तत्र कारयेत् ॥
Ubirawszy Pana szatami, ten, kto jest oddany mojemu rytuałowi, powinien następnie niezwłocznie sprawić, by kult został tam odprawiony zgodnie z właściwą regułą.
Verse 14
अर्चनालङ्कृतं कृत्वा गन्धधूपादिभिः प्रभुम् ॥ सम्पूज्य विधिवन्मां तु नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥
Ubirawszy należycie Pana poprzez kult wonnością, kadzidłem i tym podobnymi, i uczciwszy mnie zgodnie z regułą, należy następnie przygotować ofiarę z pokarmu, naivedję.
Verse 15
दत्त्वा स्वादु च नैवेद्यं शान्तिपाठं तु कारयेत् ॥ मन्त्रः— शान्तिर्भवतु देवानां विप्राणां शान्तिरुत्तमा ॥
Złożywszy słodką ofiarę z pokarmu, naivedję, należy następnie sprawić, by została odrecytowana pieśń pokoju: Niech pokój panuje wśród dewów; najwyższy pokój wśród wiprów, uczonych.
Verse 16
शान्तिर्भवतु राज्ञां च सराष्ट्राणां तथा विशाम् ॥ बालानां व्रीहिपण्यानां गर्भिणीनां च देहिनाम् ॥
Niech pokój zstąpi na królów, na całe królestwa i podobnie na lud prosty; pokój również dla dzieci, dla tych, którzy handlują ryżem i zbożem, oraz dla kobiet brzemiennych i wszystkich istot cielesnych.
Verse 17
शान्तिर्भवतु देवेश त्वत्प्रसादान्ममाखिला ॥ एवं शान्तिं पठित्वा तु ब्राह्मणांस्तत्र पूजयेत् ॥
O Władco bogów, dzięki Twojej łasce niech pełny pokój będzie moim udziałem. Po odrecytowaniu takiej inwokacji pokoju, należy tam uczcić braminów.
Verse 18
गुरुं भागवतं चैवमर्चयेच्च यथाविधि ॥ ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र यथोत्पन्नेन माधवि ॥
W ten sposób należy czcić guru i oddanego wisznuistę zgodnie z właściwą regułą; i tam należy nakarmić braminów tym, co zostało należycie uzyskane, o Mādhavī.
Verse 19
गुरुर्यस्य न तुष्टो वै तस्माद्दूरतरो ह्ययम् ॥ य एतेन विधानॆन कुर्यात्संस्थापनं मम ॥
Dla tego, którego guru nie jest prawdziwie zadowolony, ten obrzęd jest istotnie daleki od spełnienia. Lecz kto wykona moją instalację zgodnie z tą procedurą, osiąga zamierzony skutek.
Verse 20
तारितं च कुलं तेन नवभिः सप्तविंशतिः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे ताम्रार्चास्थापनं मम ॥
I przez ten czyn ród zostaje, jak się mówi, przeprowadzony przez bezpieczne wody i obdarzony dobrodziejstwem przez dwadzieściaścia siedem i dziewięć pokoleń. To, o szczęśliwa, wyjaśniłem ci dotyczące instalacji mojego miedzianego wizerunku.
Verse 21
कथयिष्यामि ते ह्येवं कार्त्स्न्येन प्रतिमार्चनम् ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम स्नाने च सुन्दरी ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते ॥
Wyjaśnię ci w pełni kult wizerunku. O piękna, za tyle kropli wody, ile zostanie użytych przy mojej kąpieli, przez tyle tysięcy lat człowiek jest czczony w moim świecie.
Verse 22
ज्वलन पवनतुल्यावन भावन तपन श्वासन स्वयं तिष्ठ भगवन् पुरुषोत्तम ॐ ॥ इति ॥ ततो द्वारमुपागम्य वेश्म शीघ्रं प्रवेशयेत् ॥ आसने चापि मां स्थाप्य पूजयेद्भक्तिपूर्वकम् ॥
Płonący; podobny do wiatru; opiekunie; podtrzymujący; ogrzewający; oddychający - trwaj sam z siebie, o Bhagawanie, Puruszottamo, Om. Tak. Następnie, zbliżywszy się do drzwi, należy szybko wprowadzić wizerunek do domu; a umieściwszy mnie na siedzeniu, należy czcić z oddaniem.
Verse 23
विशेषेण गुरुं पूज्य वस्त्रालङ्कारभोजनैः ॥ तेनाहं पूजितो भूमे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥
W sposób szczególny guru powinien być uczczony szatami, ozdobami i jedzeniem. Przez uczczenie go, ja jestem czczony, o Ziemio; to mówię ci prawdziwie.
Varāha, in instructive dialogue with Pṛthivī, introduces the proper method (vidhi) for establishing and consecrating a copper icon (tāmrārcā) so that worship becomes ritually valid and socially auspicious.
A sequential pratiṣṭhā-manual: fashioning a radiant, proportionate copper image; bringing it into a maṇḍapa/veśman; orienting it northward; performing adhivāsana under an auspicious nakṣatra; bathing with sarvagandha-jala and pañcagavya while invoking the deity to enter the icon together with the pañcabhūtas; keeping a night interval; then renewing purification and worship at sunrise with Vedic recitation, maṅgala arrangements, formal seating (āsana) and full upacāras.
The consecratory moment is stabilized through sunrise re-bathing, mantra-supported invocation, and completion of worship with offerings (vastra, dhūpa, dīpa, naivedya) culminating in a śānti-pāṭha aimed at the welfare of polity and society; the rite is ethically sealed by guru-honoring and feeding brāhmaṇas.
Correct observance yields puṇya, prosperity, and lineage uplift; even the ritual droplets and bathing are framed as merit-generating when performed according to rule, especially when paired with guru-pūjā and brāhmaṇa-bhojana.
No explicit historical sites, river systems, tīrthas, or ecological regions are named in this adhyāya; the setting is a generic veśman/maṇḍapa (ritual house/pavilion) context.
The text frames ritual correctness as inseparable from social responsibility: along with installing and worshiping the icon, it mandates śānti-pāṭha for collective welfare, honors the guru as a decisive moral authority, and requires brāhmaṇa-pūjā and communal feeding. The implied ethic is that religious practice should stabilize social order and well-being, not remain a private act.
The chapter specifies performing adhivāsana under an auspicious nakṣatra (not named), then continuing after the night has passed (vyatītāyāṃ śarvaryām) and at sunrise (udite divākare). It also indicates orientation (udaṅmukha, facing north) as a procedural marker.
Environmental stewardship appears indirectly through pañcabhūta language and purification materials: the deity is invoked to enter the icon ‘with the pañcabhūtas,’ and ritual bathing uses water, fragrances, and pañcagavya—substances that symbolically integrate terrestrial resources into a regulated, non-destructive ritual economy. The śānti-pāṭha extends well-being to the realm (rājan, rāṣṭra) and to vulnerable life (pregnant women, children), suggesting a broad stability ethic aligned with Pṛthivī-centered discourse.
No specific dynasties, kings, sages, or named lineages are mentioned. The chapter references social roles—guru (especially a bhāgavata-guru), brāhmaṇas, and the king/rājñām as a category in the peace recitation—without identifying particular historical persons.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.