Adhyaya 17: King Prajāpāla’s Visit to Sage Mahātapā’s Hermitage and the Doctrinal Praise of Nārāyaṇa

Verse 1

धरण्युवाच । ये ते मणौ तदा देव उत्पन्ना नरपुङ्गवाः । तेषां वरो भगवता दत्तस्त्रेतायुगे किल ॥ १७.१ ॥

Dharaṇī, Ziemia, rzekła: "O boże, ci najwybitniejsi wśród ludzi, którzy wtedy narodzili się w Maṇau, z nich zaiste błogosławieństwo zostało udzielone przez Bhagawāna w Tretā-judze."

Verse 2

राजानो भवितारो वै कथं तेषां समुद्भवः । किं च चक्रुर्हि ते कर्म पृथङ् नामानि शंस मे ॥ १७.२ ॥

Zaiste, królowie, którzy mają przyjść, jak się oni pojawili? I jakie czyny wykonali? Także, opowiedz mi ich poszczególne imiona."

Verse 3

श्रीवराह उवाच । सुप्रभो मणिजो यस्तु राजा नाम्ना महामनाः । तस्योत्पत्तिं वरारोहे शृणु त्वं भूतधारिणि ॥ १७.३ ॥

Śrī Varāha rzekł: "Był wielkoduszny król imieniem Suprabha, zrodzony z Maṇidży. O o pięknych biodrach, nosicielko istot, słuchaj, gdy opowiadam o jego pochodzeniu."

Verse 4

आसीद् राजा महाबाहुरादौ कृतयुगे पुरा । श्रुतकीर्तिरिति ख्यातस्त्रैलोक्ये बलवत्तरः ॥ १७.४ ॥

Na początku, w dawnej Kṛta Judze, był potężnoramienny król, sławny jako Śrutakīrti, najsilniejszy w całych trzech światach.

Verse 5

तस्य पुत्रत्वमापेदे सुप्रभो मणिजो धरे । प्रजापालेति वै नाम्ना श्रुतकीर्तिर्महाबलः ॥ १७.५ ॥

O Dharo (Ziemia), Maṇija, znany również jako Suprabha, stał się jego synem; a on, sławny w chwale i o wielkiej sile, był rzeczywiście nazywany imieniem Prajāpāla.

Verse 6

सैकस्मिंश्चिद् दिने प्रायाद् विपिनं श्वापदाकुलम् । तत्रापश्यदृषेर्धन्यं महदाश्रममण्डलम् ॥ १७.६ ॥

Wtedy pewnego dnia wyruszył do lasu pełnego dzikich zwierząt. Tam ujrzał błogosławione, rozległe sanktuarium pustelnika mędrca.

Verse 7

तस्मिन् महातपा नाम ऋषिः परधार्मिकः । तपस्तेपे निराहारो जपन् ब्रह्म सनातनम् ॥ १७.७ ॥

Tam mędrzec o imieniu Mahātapā, najwyższy w oddaniu dharmie, praktykował ascezę; powstrzymując się od jedzenia, recytował wieczny Brahman.

Verse 8

तत्रासौ पार्थिवः श्रीमान् प्रवेशाय मतिं तदा । चकार चाविशद् राजा प्रजापालो महातपाः ॥ १७.८ ॥

Tam ów wspaniały król wtedy zamyślił wejść; i władca Prajāpāla, opiekun swoich poddanych, o wielkiej ascezie, wszedł.

Verse 9

तस्मिन् वराश्रमपदे वनवृक्षजात्या धराप्रसूतोजितमार्गजुष्टाः । लतागृहाः इन्दुरविप्रकाशिनो नायासितज्ञाः कुलभृङ्गराजाः ॥ १७.९ ॥

W tym doskonałym regionie pustelni, wzdłuż ścieżek pełnych wielu rodzajów drzew zrodzonych z ziemi, królewskie pszczoły szlachetnego rodu mieszkały w domach z pnączy, lśniące blaskiem księżyca i słońca, nieznające trudu.

Verse 10

सुरक्तपद्मोदरकोमलाग्र-नखाङ्गुलीभिः प्रसृतैः सुराणाम् । वराङ्गनाभिः पदपङ्क्तिमुच्चै-र्विहाय भूमिं त्वपि वृत्रशत्रोः ॥ १७.१० ॥

Palcami rąk i nóg, których delikatne końcówki paznokci były jak wewnętrzna miękkość głęboko czerwonych lotosów, te niebiańskie dziewice, wyciągając się, pozostawiły na ziemi wzniesiony szereg śladów stóp, nawet w krainie pogromcy Vṛtry.

Verse 11

क्वचित् समीपे तमतीव हृष्टैर् नानाद्विजैः षट्छृरणैश्च मत्तैः । वासद्भिरुच्चैर्विविधप्रमाणाः शाखाः सुपुष्पाः समयोगयुक्ताः ॥ १७.११ ॥

W pewnym miejscu blisko było wiele ptaków, niezmiernie uradowanych, a także odurzone istoty przebywające na wysokości. Tam gałęzie różnorakich rozmiarów, bogato kwitnące, były złączone w harmonijnej jedności.

Verse 12

कदम्बनीपार्जुनशिलाशाल-लतागृहस्थैर्मधुरस्वरेण । जुष्टं विहङ्गैः सुजनप्रयोगा निराकुला कार्यधृतिर्यथास्थैः ॥ १७.१२ ॥

Jest odwiedzane przez ptaki o słodkich głosach, pośród drzew kadamba, nīpa i arjuna, z kamiennymi gajami śāla i altanami pokrytymi pnączami. Tam, dzięki postępowaniu dobrych ludzi, zdolność wykonywania swoich zadań pozostaje nieskażona i stała, jakby naturalnie ugruntowana.

Verse 13

मखाग्निधूमैरुदिताग्निहोमै- स्ततः समन्तात् गृहमेदिभिर्द्विजैः । सिंहैरिवाधर्म्मकरी विदारितः स तीक्ष्णदंष्ट्रैर्वरमत्तकेसरैः ॥ १७.१३ ॥

Otoczony ze wszystkich stron przez dwukrotnie urodzonych gospodarzy domowych, których ofiarne ognie dymiły, a rytuały agnihotry były rozpalone, on, sprawca adharmy, został rozerwany jak ofiara lwa, poszarpany przez lwy o ostrych kłach i wspaniałych, odurzonych grzywach.

Verse 14

एवं स राजा विविधानुपायान् वराश्रमे प्रेक्षमाणो विवेश । तस्मिन् प्रविष्टे तु स तीव्रतेजा महातपाः पुण्यकृतां प्रधानः । दृष्टो यथा भानुरनन्तभानुः कौश्यासने ब्रह्मविदां प्रधानः ॥ १७.१४ ॥

Tak król, obserwując różne środki i okoliczności, wszedł do doskonałej pustelni. Gdy wszedł, ujrzał wielkiego ascetę o płonącej energii, najwybitniejszego wśród czyniących zasługi, jak słońce o nieskończonym blasku, siedzącego na siedzeniu z trawy kuśa, najwybitniejszego wśród znawców Brahmanu.

Verse 15

दृष्ट्वा स राजा विजयी मृगाणां मतिं विसस्मार मुनेः प्रसङ्गात् । चकार धर्मं प्रति मानसं सोऽनुत्तमं प्राप्य नृपो मुनिं सः ॥ १७.१५ ॥

Ujrzawszy to, zwycięski król, dzięki swemu stowarzyszeniu z mędrcem, zapomniał o swym zamiarze dotyczącym jeleni. Osiągnąwszy tego niezrównanego muni, król zwrócił swój umysł ku dharmie.

Verse 16

स मुनिस्तं नृपं दृष्ट्वा प्रजापालमकल्मषम् । अभ्यागतक्रियां चक्रे आसनस्वागतादिभिः ॥ १७.१६ ॥

Ów mędrzec, ujrzawszy króla, opiekuna ludu i wolnego od skazy, wykonał zwyczajowe obrzędy przyjęcia gościa, zaczynając od zaoferowania miejsca i słów powitania.

Verse 17

ततः कृतासनो राजा प्रणम्य ऋषिपुङ्गवम् । पप्रच्छ वसुधे प्रश्नमिमं परमदुर्लभम् ॥ १७.१७ ॥

Wtedy król, zająwszy swoje miejsce i skłoniwszy się przed najwybitniejszym z mędrców, zadał (o Vasudhā) to niezwykle rzadkie pytanie.

Verse 18

भगवन् दुःखसंसारमग्नैः पुम्भिस्तितीर्षुभिः । यत्कार्यं तन्ममाचक्ष्व प्रणते शंसितव्रत ॥ १७.१८ ॥

O Błogosławiony, dla ludzi zanurzonych w pełnym cierpienia saṃsārze, którzy pragną przekroczyć go, co ma być uczynione? Powiedz mi to, który się przed tobą kłaniam, o ty, którego śluby są wychwalane.

Verse 19

महातपा उवाच । संसारार्णवमज्जमानमनुजैः पोतः स्थिरोऽतिध्रुवः कार्यः पूजनदानहोमविविधैर्यज्ञैः समं ध्यानैः । कीलैः कीलितमोक्षभिः सुरभटैरूर्ध्वं महारज्जुभिः प्राणाद्यैरधुना कुरुष्व नृपते पोतं त्रिलोकेश्वरम् ॥ १७.१९ ॥

Mahātapā rzekł: "Dla ludzi tonących w oceanie saṃsāry, 'łódź', stabilna i niezwykle pewna, powinna być zbudowana poprzez kult, dary, ofiary ogniowe (homa) i różnorodne ofiary (jadźnia), wraz z medytacjami. Zabezpiecz ją 'gwoździami' wyzwolenia, wznieś ją w górę wielkimi 'linami', zaczynając od dyscyplin prāṇy, a teraz, o królu, uczyń tę łódź najwyższym środkiem przemierzania trzech światów."

Verse 20

नारायणं नरकहरं सुरेशं भक्त्या नमस्कुर्वति यो नृपीष । स वीतशोकः परमं विशोकं प्राप्नोति विष्णोः पदमव्ययं तत् ॥ १७.२० ॥

O władco królów, kto z nabożeństwem kłania się Nārāyaṇie, temu, który usuwa piekło i jest Panem bogów, staje się wolny od smutku i osiąga tę niezniszczalną siedzibę Viṣṇu, najwyższy stan wolny od cierpienia.

Verse 21

नृप उवाच । भगवन् सर्वधर्मज्ञ कथं विष्णुः सनातनः । पूज्यते मोक्षमिच्छद्भिः पुरुषैर्वद तत्त्वतः ॥ १७.२१ ॥

Król rzekł: "O Błogosławiony, znawco całej dharmy, w jaki sposób wieczny Viṣṇu ma być czczony przez ludzi pragnących wyzwolenia? Wyjaśnij to zgodnie z prawdą, w jego zasadniczych zasadach."

Verse 22

महातपा उवाच । शृणु राजन् महाप्राज्ञ यथा विष्णुः प्रसीदति । पुरुषाणां तथा स्त्रीणां सर्वयोगीश्वरॊ हरिः ॥ १७.२२ ॥

Mahātapā rzekł: "Słuchaj, o królu o wielkiej mądrości, o sposób, w jaki Viṣṇu, Hari, pan wszystkich dyscyplin jogicznych, staje się łaskawy wobec mężczyzn jak również kobiet."

Verse 23

सर्वे देवाः सपितरो ब्रह्माद्याश्चाण्डमध्यगाः । विष्णोः सकाशादुत्पन्ना इतीयं वैदिकी श्रुतिः ॥ १७.२३ ॥

Wszyscy bogowie, razem z przodkami Ojcami (Pitṛs), oraz Brahmā i pozostali, którzy mieszkają wewnątrz kosmicznego jaja, jak się mówi, powstały z obecności Viṣṇu, tak głosi ta wedyjska śruti, autorytatywny objawienie.

Verse 24

अग्निस्तथाश्विनौ गौरी गजवक्त्रभुजङ्गमाः । कार्तिकेयस्तथादित्यो मातरो दुर्गया सह ॥ १७.२४ ॥

Agni, Aśvinowie, Gaurī, istoty wężowe (Nāgowie) związane z Słoniogłowym (Gaṇeśą), Kārttikeya i Āditya, wraz z Matkami (Mātṛkami) oraz Durgą.

Verse 25

दिशो धनपतिर् विष्णुर् यमो रुद्रः शशी तथा । पितरश्चेति संभूताः प्राधान्येन जगत्पतेः ॥ १७.२५ ॥

Bóstwa opiekuńcze kierunków, Dhanapati (Kubera), Wisznu, Jama, Rudra, podobnie Księżyc oraz Pitrowie, powstali jako główne manifestacje Pana świata.

Verse 26

हिरण्यगर्भस्य तनौ सर्वं एव समुद्भवाः । पृथक्पृथक् ततो गर्वं वहमानाः समन्ततः ॥ १७.२६ ॥

Z ciała Hiranjagarbhy, zaprawdę, wszystkie istoty powstały; następnie, każda w swojej odrębnej formie, dumni byli oni wszędzie dokoła.

Verse 27

अहं योग्यस्त्वहं याज्य इति तेषां स्वनो महान् । श्रूयते देवसमितौ सागरक्षुब्धसन्निभः ॥ १७.२७ ॥

„Ja jestem godny; ja jestem tym, dla którego obrzęd powinien być wykonany”, tak ich wielki zgiełk słyszany jest w zgromadzeniu bogów, jak huk morza wzburzonego.

Verse 28

तेषां विवादमानानां वह्निरुत्थाय पार्थिव । उवाच मां यजस्वेति ध्यायध्वं मामिति ब्रुवन् ॥ १७.२८ ॥

Gdy oni tak spierali się, o Królu, Ogień powstał i przemówił, mówiąc: „Czcijcie mnie” oraz „Medytujcie nade mną”, tak się do nich zwracając.

Verse 29

प्राजापत्यमिदं नूनं शरीरं मद्विनाकृतम् । विनाशमुपपद्येत यतो नाहं महानहम् ॥ १७.२९ ॥

To ciało jest z pewnością stworzeniem Prajapatiego; gdyby zostało ukształtowane beze mnie, uległoby zniszczeniu, ponieważ wtedy nie byłbym „wielkim aham”, zasadą podtrzymującą jaźń.

Verse 30

एवमुक्त्वा शरीरं तु त्यक्त्वा वह्निर्विनिर्ययौ । निर्गतेऽपि ततस्तस्मिंस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.३० ॥

Tak przemówiwszy, Ogień odszedł, opuszczając ciało. Nawet po tym, jak wyszedł stamtąd, to ciało nie uległo rozkładowi.

Verse 31

ततोऽश्विनौ मूर्तिमन्तौ प्राणापानौ शरीरगौ । आवां प्रधानावित्येवमूचतुर्याज्यसत्तमौ ॥ १७.३१ ॥

Wtedy dwaj Aśvinowie, ukazani jako oddechy życiowe, Prana i Apana, przebywający w ciele, przemówili tak: „My dwaj jesteśmy najważniejsi”, o najlepszy wśród godnych czci.

Verse 32

एवमुक्त्वा शरीरं तु विहाय क्वचिदास्थितौ । तयोऽपि क्षयं कृत्वा क्षेत्री तत्पुरमास्थितः ॥ १७.३२ ॥

Tak przemówiwszy, opuścili ciało i spoczęli w pewnym miejscu. A po sprowadzeniu końca również na tych dwóch, pan świętej domeny osiadł w tym mieście.

Verse 33

ततो वागब्रवीद् गौरी प्राधान्यं मयि संस्थितम् । सा अप्येवमुक्त्वा क्षेत्रात् तु निष्चक्राम बहिः शुभा ॥ १७.३३ ॥

Wtedy Gauri przemówiła: „Przewaga jest ustanowiona we mnie”. Tak rzekłszy, ta pomyślna wtedy wyszła na zewnątrz ze świętej okolicy.

Verse 34

तया विनापि तत्क्षेत्रं वागूनं व्यवतिष्ठत । ततो गणपतिर् वाक्यमाकाशाख्योऽब्रवीत् तदा ॥ १७.३४ ॥

Nawet bez niej, ta święta kraina pozostała ustanowiona jako Waguna. Wtedy, w tym czasie, Ganapati wypowiedział słowa; a jeden imieniem Akasakhja zwrócił się do nich.

Verse 35

न मया रहितं किञ्चिच्छरीरं स्थायि दूरतः । कालान्तरेत्येवमुक्त्वा सोऽपि निष्क्रम्य देहतः ॥ १७.३५ ॥

«Żadne ciało nie pozostaje, nawet przez długi czas, w oddaleniu ode mnie.» Tak rzekłszy, «w ciągu czasu», on również odszedł, opuszczając ciało.

Verse 36

पृथग्भूतस्तथाप्येतच्चरीरं नाप्यनीनशत् । विनाकाशाख्यतत्त्वेन तथापि न विशीर्यते ॥ १७.३६ ॥

Choć rozróżniło się na odrębne składniki, to ciało wciąż nie uległo zniszczeniu; nawet bez zasady zwanej «ākāśa» (przestrzeń/eter), niemniej jednak się nie rozpada.

Verse 37

सुषिरैस्तु विहीनं तु दृष्ट्वा क्षेत्रं व्यवस्थितम् । शरीरधातवः सर्वे ते ब्रूयुर्वाक्यमेव हि ॥ १७.३७ ॥

Lecz gdy ujrzą «pole» (kṣetra), ciało, ustanowione we właściwym stanie, lecz pozbawione swych otworów, wszyscy ci cielesni składnicy (dhātus) rzekliby w istocie tylko jedno zdanie, jakby składając świadectwo.

Verse 38

अस्माभिर्व्यतिरिक्तस्य न शरीरस्य धारणम् । भवतीत्येवमुक्त्वा ते जहुः सर्वे शरीरिणः ॥ १७.३८ ॥

Rzekłszy: «Dla tego, co jest od nas oddzielone, podtrzymanie ciała nie ma miejsca», wszyscy ci ucieleśnieni istni wtedy porzucili swoje ciała.

Verse 39

तैर्व्यपेतमपि क्षेत्रं पुरुषेण प्रपाल्यते । तं दृष्ट्वा त्वब्रवीत् स्कन्दः सोऽहङ्कारः प्रकीर्तितः ॥ १७.३९ ॥

Nawet gdy to kṣetra zostało przez nich opuszczone, jest wciąż utrzymywane przez człowieka. Ujrzawszy go, Skanda wtedy rzekł: «To jest to, co określa się jako «ahaṅkāra», «tworzenie ja».

Verse 40

मया विना शरीरस्य सम्भूतिरपि नेष्यते । एवमुक्त्वा शरीरात् तु सोऽभ्यपेतः पृथक् स्थितः ॥ १७.४० ॥

«Bez mnie nawet powstanie ciała nie jest uznawane za możliwe.» Tak rzekłszy, wycofał się z ciała i pozostał osobno.

Verse 41

तेनाक्षतेन तत्क्षेत्रं विना मुक्तवदास्थितम् । तं दृष्ट्वा कुपितो भानुः स आदित्यः प्रकीर्तितः ॥ १७.४१ ॥

Bez tego akṣata (niełamanej ryżu), to kṣetra (święte pole) pozostało jakby pozbawione wyzwolenia. Ujrzawszy to, Bhānu (Słońce) rozgniewał się; dlatego jest sławiony jako Āditya.

Verse 42

मया विना कथं क्षेत्रमिमं क्षणमपीष्यते । एवमुक्त्वा प्रयातः स तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.४२ ॥

«Bez mnie, jakżeby ta święta kraina przetrwała nawet przez jeden moment?» Tak rzekłszy, odszedł; jednakże to ciało nie uległo rozkładowi.

Verse 43

ततः कामादिरुत्थाय गणो मातृविसंज्ञितः । न मया व्यतिरिक्तस्य शरीरस्य व्यवस्थितिः । एवमुक्त्वा स यातस्तु शरीरं तन्न शीryते ॥ १७.४३ ॥

Wtedy zastęp (gaṇa) znany jako «Matka», począwszy od Kāmy, powstał i rzekł: «Ciało nie ma trwałej ciągłości beze mnie.» Tak rzekłszy, odszedł; jednakże to ciało nie uległo rozkładowi.

Verse 44

ततो माया अब्रवीत् कोपात् सा च दुर्गा प्रकीर्तिता । न मया अस्य विना भूतिरित्युक्त्वा अन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४४ ॥

Wtedy Māyā w gniewie przemówiła, ona, która jest również sławiona jako Durgā. Oznajmiwszy: «Bez mnie nie ma dla niego rozkwitu», zniknęła ponownie.

Verse 45

ततो दिशः समुत्तस्थुरूचुश्छेदं वचो महत् । नास्माभी रहितं कार्यं भवतीति न संशयः । चतस्त्र आगताः काष्ठा अपयाताः क्षणात् तदा ॥ १७.४५ ॥

Wtedy Strony Świata powstały i wypowiedziały wielkie, stanowcze słowa: "Żadne zadanie nie może zostać wykonane bez nas, o tym nie ma wątpliwości." W tym momencie cztery strony, które przybyły, odeszły w jednej chwili.

Verse 46

ततो धनपतिर् वायुर् मय्यपेते क्व सम्भवः । शरीरस्येति सोऽप्येवम् उक्त्वा मूर्धानगोऽभवत् ॥ १७.४६ ॥

Wtedy Dhanapati (Kubera) rzekł: "Gdy ja odejdę, skądże może powstać istnienie ciała?" Po wypowiedzeniu tych słów on również wycofał się ku górze, wchodząc w region głowy.

Verse 47

ततो विष्णुर्मनो ब्रूयान्नायं देहो मया विना । क्षणमप्युत्सहेत् स्थातुमित्युक्त्वाऽन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४७ ॥

Wtedy Viṣṇu przemówił, mówiąc: "To ciało nie może przetrwać nawet przez moment beze mnie." Po wypowiedzeniu tego ponownie zniknął.

Verse 48

ततो धर्मोऽब्रवीत् सर्वमिदं पालितवानहम् । इदानीमप्युपगते कथमेतद्भविष्यति ॥ १७.४८ ॥

Wtedy Dharma rzekł: "Ja chroniłem wszystko to. Teraz, gdy nadszedł ten czas (lub stan), jak to się stanie?"

Verse 49

एवमुक्त्वा गतो धर्मस्तच्छरीरं न शीऱ्यते । ततो ब्रवीन्महादेवः अव्यक्तो भूतनायकः ॥ १७.४९ ॥

Po wypowiedzeniu tych słów Dharma odszedł; a to ciało nie ulega rozkładowi. Wtedy przemówił Mahādeva, niewyrażony (avyakta), przywódca istot.

Verse 50

महत्त्संज्ञो मया हीनं शरीरं नो भवेद्यथा । एवमुक्त्वा गतः शम्भुस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.५० ॥

"Aby ciało, słynące jako 'wielkie', nie pozostało beze mnie," Śambhu tak rzekł i odszedł; a to ciało nie ginie.

Verse 51

तं दृष्ट्वा पितरश्चोचुस्तन्मात्रा यावदस्मभिः । प्रगतैरेभिरेतच्च शरीरं शीऱ्यते ध्रुवम् । एवमुक्त्वा तु ते देहं त्यक्त्वाऽन्तर्धानमागताः ॥ १७.५१ ॥

Ujrzawszy go, Pitṛsowie (przodkowie) opłakiwali: "Tak długo tylko, jak ta miara wsparcia jest nam dostarczona; gdy odejdziemy, to ciało z pewnością ulegnie rozkładowi." Po wypowiedzeniu tego porzucili ciało i przeszli w niewidzialność.

Verse 52

अग्निः प्राणोऽपानश्च आकाशं सर्वधातवः । क्षेत्रं तद्वदहंकारो भानुः कामादयो मया । काष्ठा वायुर्विष्णुर्धर्म शम्भुस्तथेन्द्रियार्थकाः ॥ १७.५२ ॥

Ogień (Agni), oddech życiowy (prāṇa) i oddech zstępujący (apāna), eter i wszystkie składniki; pole (kṣetra) podobnie, ego (ahaṅkāra), słońce (bhānu) oraz pragnienie i pozostałe, wszystkie te są przeze mnie; strony świata, wiatr, Viṣṇu, Dharma, Śambhu, a także przedmioty zmysłów.

Verse 53

एतैर्मुक्तं तु तत्क्षेत्रं तत् तथैव व्यवस्थितम् । सोमेन पाल्यमानं तु पुरुषेणेन्दुरूपिणा ॥ १७.५३ ॥

Dzięki tym środkom to święte miejsce zostało uwolnione (od cierpienia) i pozostało ustanowione tak jak wcześniej; i jest chronione przez Somę, przez Puruṣę, który przyjmuje postać Księżyca.

Verse 54

एवं व्यवस्थिते सोमे षोडशात्मन्यथाक्षरे । प्राग्वत् तत्र गुणोपेतं क्षेत्रमुत्थाय बभ्रम ॥ १७.५४ ॥

Gdy Soma został tak należycie ustanowiony, zgodnie z zasadą sylabiczną, która jest szesnastokrotna, wtedy, jak wcześniej, to zasłużone święte miejsce powstało i poruszało się tam.

Verse 55

प्रागवस्थं शरीरं तु दृष्ट्वा सर्वज्ञपालितम् । ताः क्षेत्रदेवताः सर्वा वैलक्षं भावमाश्रिताः ॥ १७.५५ ॥

Lecz ujrzawszy ciało w jego dawnym stanie, zachowane pod opieką Wszechwiedzącego, wszystkie bóstwa opiekuńcze tego świętego miejsca pogrążyły się w zdumionym niepokoju.

Verse 56

तमेवं तुष्टुवुः सर्वास्तं देवं परमेश्वरम् । स्वस्थानमीयिषुः सर्वास्तदा नृपतिसत्तम ॥ १७.५६ ॥

Tak oto wszystkie wielbiły tego boga, Najwyższego Pana; następnie wszystkie udały się do swoich własnych sfer, o najlepszy z królów.

Verse 57

त्वमग्निस्त्वं तथा प्राणस्त्वमपानः सरस्वती । त्वमाकाशं धनाध्यक्षस्त्वं शरीरस्य धातवः ॥ १७.५७ ॥

Tyś jest Agni, ogniem, i podobnie tyś jest Praną, tchnieniem życiowym; tyś jest Apaną, tchnieniem zstępującym, i Saraswati. Tyś jest Akashą, przestrzenią; tyś jest władcą bogactwa; tyś jest składnikami ciała, dhatu.

Verse 58

अहङ्कारो भवान् देव त्वमादित्योऽष्टको गणः । त्वं माया पृथिवी दुर्गा त्वं दिशस्त्वं मरुत्पतिः ॥ १७.५८ ॥

O boże, tyś jest Ahamkarą, zasadą ego; tyś jest Aditją; tyś jest Asztaką i Ganami. Tyś jest Mają; tyś jest Prythiwi, Ziemią; tyś jest Durgą; tyś jest kierunkami świata; i tyś jest panem Marutów, wiatrów i bóstw burzy.

Verse 59

त्वं विष्णुस्त्वं तथा धर्मस्त्वं जिष्णुस्त्वं पराजितः । अक्षरार्थस्वरूपेण परमेश्वरसंज्ञितः ॥ १७.५९ ॥

Tyś jest Wisznu; tyś jest również Dharmą. Tyś jest Dżisznu, Zwycięzcą; tyś jest Niezwyciężonym. W formie niezniszczalnego znaczenia sylaby, akshary, jesteś określany jako Parameszwara, Najwyższy Pan.

Verse 60

अस्माभिरपयातैस्तु कथमेतद्भविष्यति । एवमत्र शरीरं तु त्यक्तमस्माभिरेव च ॥ १७.६० ॥

Lecz jeśli się wycofamy, jakże to się spełni? Tak więc, tutaj istotnie, ciało zostało przez nas samych porzucone.

Verse 61

तत् परं भवता देव तदवस्थं प्रपाल्यते । स्थानभङ्गो न नः कार्यः स्वयं सृष्ट्वा प्रजापते ॥ १७.६१ ॥

Dlatego, o Dewa, niech ten stan będzie przez ciebie strzeżony. Dla nas naruszenie naszej ustanowionej stacji nie jest właściwe, o Pradżapati, skoro ty sam nas stworzyłeś.

Verse 62

एवं स्तुतस्ततो देवस्तेषां तोषं परं ययौ । उवाच चैतान् क्रीडार्थं भवन्तोत्पादिता मया ॥ १७.६२ ॥

Tak uwielbiony, bóstwo wtedy osiągnęło najwyższe zadowolenie z nich. I rzekł do nich: dla boskiej zabawy, lila, zostaliście przeze mnie powołani do istnienia.

Verse 63

कृतकृत्यस्य मे किं नु भवद्भिर्विप्रयोजनम् । तथापि दद्मि वो रूपे द्वे द्वे प्रत्येकशोऽधुना ॥ १७.६३ ॥

Teraz gdy mój cel został spełniony, jaka rozłąka mogłaby być między wami a mną? Mimo to, teraz przyznaję wam, każdemu z osobna, po dwie formy.

Verse 64

भूतकार्येष्वमूर्तेन देवलोके तु मूर्तिना । तिष्ठध्वमपि कालान्ते लयं त्वाविशत द्रुतम् ॥ १७.६४ ॥

W działaniach żywiołów, bhuta-karja, przebywa w formie niemanifestowanej; lecz w świecie bogów, w formie manifestowanej. Nawet gdy tak trwaliście, przy końcu czasu rozpuszczenie, laja, szybko was ogarnęło.

Verse 65

शरीराणि पुनर्नैवं कर्त्तव्योऽहमिति क्वचित् । मूर्त्तीनां च तथा तुभ्यं दद्मि नामानि वोऽधुना ॥ १७.६५ ॥

Ciał nie należy nigdzie więcej kształtować w ten sposób z myślą: 'Jam jest sprawca'. Podobnie teraz nadaję wam imiona formom ikonicznym (mūrti).

Verse 66

अग्नेर्वैश्वानरो नाम प्राणापानौ तथाश्विनौ । भविष्यति तथा गौरी हिमशैलसुता तथा ॥ १७.६६ ॥

Agni nosi imię Vaiśvānara; podobnie Prāṇa i Apāna utożsamiani są z Aśvinami. Także Bogini będzie Gaurī, zwana córką góry Himālaya.

Verse 67

पृथिव्यादिगणस्त्वेष गजवक्त्रो भविष्यति । शरीरधातवश्चेमे नानाभूतानि एव तु । अहंकारस्तथा स्कन्दः कार्त्तिकेयो भविष्यति ॥ १७.६७ ॥

Ten zastęp począwszy od Ziemi stanie się Gajavaktrą, o obliczu słonia. Te składniki ciała staną się istotami różnorodnymi. Podobnie Ahaṃkāra, zasada ego, stanie się Skandą, Kārttikeyą.

Verse 68

भानुश्चादित्यरूपोऽसौ मूर्त्तामूर्त्त च चक्षुषी । कामाद्योऽयं गणो भूयो मातृरूपो भविष्यति ॥ १७.६८ ॥

Bhānu zaprawdę jest formą Ādityi, Słońca; i jest zarówno ucieleśniony, jak i nieucieleśniony, działając jako dwoje oczu. Ta grupa począwszy od Kāmy ponadto znów przybierze formę Matek (Mātṛs).

Verse 69

शरीरमाया दुर्गैषा कारणान्ते भविष्यति । दश कन्या भविष्यन्ति काष्ठास्त्वेतास्तु वारुणाः ॥ १७.६९ ॥

Ta trudna do pojęcia cielesna māyā powstanie przy końcu procesu przyczynowego (kāraṇa). Dziesięć dziewcząt powstanie; te zaś są kāṣṭhās, podziałami czasu, należącymi do Varuṇy, domeny wodnej.

Verse 70

अयं वायुर्धनेशस्तु कारणान्ते भविष्यति । अयं मनो विष्णुनामा भविष्यति न संशयः ॥ १७.७० ॥

Ten Vāyu stanie się Dhaneśą przy zakończeniu cyklu przyczynowego. Ten Umysł stanie się tym, który nosi imię Viṣṇu, co do tego nie ma wątpliwości.

Verse 71

धर्मोऽपि यमनामा च भविष्यति न संशयः । महत्तत्त्वं च भगवान् महादेवो भविष्यति ॥ १७.७१ ॥

Dharma również będzie znana pod imieniem Yama, nie ma co do tego wątpliwości. A Wielka Zasada (mahat-tattva) stanie się (utożsamiona jako) Błogosławiony Pan Mahādeva.

Verse 72

इन्द्रियार्थाश्च पितरो भविष्यन्ति न संशयः । अयं सोमः स्वयं भूत्वा यामित्रं सर्वदामराः ॥ १७.७२ ॥

Przedmioty zmysłów staną się Pitṛs, nie ma co do tego wątpliwości. Ten Soma, sam się stawszy objawionym, staje się sojusznikiem Yamy; jest on zawsze wśród nieśmiertelnych.

Verse 73

एवं वेदान्तपुरुषः प्रोक्तो नारायणात्मकः । स्वस्थाने देवताः सर्वा देवस्तु विरराम ह ॥ १७.७३ ॥

Tak oto 'Osoba Vedānty' została opisana jako mająca naturę Nārāyaṇy. Wszystkie bóstwa powróciły do swoich siedzib, a bóg wtedy zamilkł, przestając mówić.

Verse 74

एवं प्रभावो देवोऽसौ वेदवेद्यो जनार्दनः । कथितो नृपते तुभ्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १७.७४ ॥

Tak została opisana potęga tego bóstwa Janārdany, którego natura jest poznawalna przez Vedy, o królu. Czego innego pragniesz usłyszeć?