Adhyaya 17: King Prajāpāla’s Visit to Sage Mahātapā’s Hermitage and the Doctrinal Praise of Nārāyaṇa

Verse 1

धरण्युवाच । ये ते मणौ तदा देव उत्पन्ना नरपुङ्गवाः । तेषां वरो भगवता दत्तस्त्रेतायुगे किल ॥ १७.१ ॥

ಧರಣಿಯು ನುಡಿದಳು—ಹೇ ದೇವಾ! ಆಗ ಮಣೌನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನನು ನಿಜವಾಗಿ ವರವನ್ನು ದತ್ತನು.

Verse 2

राजानो भवितारो वै कथं तेषां समुद्भवः । किं च चक्रुर्हि ते कर्म पृथङ् नामानि शंस मे ॥ १७.२ ॥

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಜರು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು? ಅವರು ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು? ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 3

श्रीवराह उवाच । सुप्रभो मणिजो यस्तु राजा नाम्ना महामनाः । तस्योत्पत्तिं वरारोहे शृणु त्वं भूतधारिणि ॥ १७.३ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ನುಡಿದನು—ಮಣಿಜನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸುಪ್ರಭ ಎಂಬ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಭೂತಧಾರಿಣಿ! ಅವನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 4

आसीद् राजा महाबाहुरादौ कृतयुगे पुरा । श्रुतकीर्तिरिति ख्यातस्त्रैलोक्ये बलवत्तरः ॥ १७.४ ॥

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠನು.

Verse 5

तस्य पुत्रत्वमापेदे सुप्रभो मणिजो धरे । प्रजापालेति वै नाम्ना श्रुतकीर्तिर्महाबलः ॥ १७.५ ॥

ಹೇ ಧರೇ! ಸುಪ್ರಭ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಣಿಜನು ಅವನ ಪುತ್ರನಾದನು; ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾಬಲ ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ ‘ಪ್ರಜಾಪಾಲ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 6

सैकस्मिंश्चिद् दिने प्रायाद् विपिनं श्वापदाकुलम् । तत्रापश्यदृषेर्धन्यं महदाश्रममण्डलम् ॥ १७.६ ॥

ಒಂದು ದಿನ ಅವನು ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಯ ಧನ್ಯವಾದ ವಿಶಾಲ ಆಶ್ರಮ-ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 7

तस्मिन् महातपा नाम ऋषिः परधार्मिकः । तपस्तेपे निराहारो जपन् ब्रह्म सनातनम् ॥ १७.७ ॥

ಅಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾತಪಾ’ ಎಂಬ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ಋಷಿ ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 8

तत्रासौ पार्थिवः श्रीमान् प्रवेशाय मतिं तदा । चकार चाविशद् राजा प्रजापालो महातपाः ॥ १७.८ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು; ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ನೃಪನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 9

तस्मिन् वराश्रमपदे वनवृक्षजात्या धराप्रसूतोजितमार्गजुष्टाः । लतागृहाः इन्दुरविप्रकाशिनो नायासितज्ञाः कुलभृङ्गराजाः ॥ १७.९ ॥

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕುಲೀನ ಭೃಂಗರಾಜಗಳು ಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿ, ಶ್ರಮವನ್ನು ಅರಿಯದವುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

Verse 10

सुरक्तपद्मोदरकोमलाग्र-नखाङ्गुलीभिः प्रसृतैः सुराणाम् । वराङ्गनाभिः पदपङ्क्तिमुच्चै-र्विहाय भूमिं त्वपि वृत्रशत्रोः ॥ १७.१० ॥

ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಪದ್ಮದ ಒಳಗಿನ কোমಲತೆಯಂತೆ ಸೌಮ್ಯ ನಖಾಗ್ರಗಳಿರುವ ಬೆರಳುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಬೆರಳುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಆ ಸುರಾಂಗನೆಗಳು, ವೃತ್ರಶತ್ರುವಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರವಾದ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು.

Verse 11

क्वचित् समीपे तमतीव हृष्टैर् नानाद्विजैः षट्छृरणैश्च मत्तैः । वासद्भिरुच्चैर्विविधप्रमाणाः शाखाः सुपुष्पाः समयोगयुक्ताः ॥ १७.११ ॥

ಎಲ್ಲೋ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಶೃಂಗಗಳಿರುವ ಮತ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದ, ಪುಷ್ಪಭರಿತ ಶಾಖೆಗಳು ಸುಂದರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.

Verse 12

कदम्बनीपार्जुनशिलाशाल-लतागृहस्थैर्मधुरस्वरेण । जुष्टं विहङ्गैः सुजनप्रयोगा निराकुला कार्यधृतिर्यथास्थैः ॥ १७.१२ ॥

ಕದಂಬ, ನೀಪ, ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಶಿಲಾಮಯ ಶಾಲವನಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಗೃಹಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಮಧುರಸ್ವರದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ಆಚಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಧೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ನಿರಾಕುಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 13

मखाग्निधूमैरुदिताग्निहोमै- स्ततः समन्तात् गृहमेदिभिर्द्विजैः । सिंहैरिवाधर्म्मकरी विदारितः स तीक्ष्णदंष्ट्रैर्वरमत्तकेसरैः ॥ १७.१३ ॥

ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯ ಧೂಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವತಃ ಗೃಹಸ್ಥ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ಅಧರ್ಮಕರ್ತನು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳೂ ಮತ್ತವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೇಸರಗಳೂಳ್ಳ ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಬೇಟೆಯಂತೆ ಚಿದ್ರಿತನಾದನು.

Verse 14

एवं स राजा विविधानुपायान् वराश्रमे प्रेक्षमाणो विवेश । तस्मिन् प्रविष्टे तु स तीव्रतेजा महातपाः पुण्यकृतां प्रधानः । दृष्टो यथा भानुरनन्तभानुः कौश्यासने ब्रह्मविदां प्रधानः ॥ १७.१४ ॥

ಹೀಗೆ ಆ ರಾಜನು ವಿವಿಧ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವನು ತೀವ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಪುಣ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ—ಅನಂತ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಕುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 15

दृष्ट्वा स राजा विजयी मृगाणां मतिं विसस्मार मुनेः प्रसङ्गात् । चकार धर्मं प्रति मानसं सोऽनुत्तमं प्राप्य नृपो मुनिं सः ॥ १७.१५ ॥

ಆ ವಿಜಯೀ ರಾಜನು ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮುನಿಸಂಗದಿಂದ ಮೃಗಗಳ ವಿಷಯದ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮರೆತನು. ಆ ಅನುತ್ತಮ ಮುನಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದನು.

Verse 16

स मुनिस्तं नृपं दृष्ट्वा प्रजापालमकल्मषम् । अभ्यागतक्रियां चक्रे आसनस्वागतादिभिः ॥ १७.१६ ॥

ಆ ಮುನಿಯು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನಾದ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಆಸನಾರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಗತವಚನಾದಿಗಳಿಂದ ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರದ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 17

ततः कृतासनो राजा प्रणम्य ऋषिपुङ्गवम् । पप्रच्छ वसुधे प्रश्नमिमं परमदुर्लभम् ॥ १७.१७ ॥

ನಂತರ ರಾಜನು ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿ ಋಷಿಪುಂಗವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಓ ವಸುಧೇ, ಈ ಪರಮದುರ್ಲಭ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 18

भगवन् दुःखसंसारमग्नैः पुम्भिस्तितीर्षुभिः । यत्कार्यं तन्ममाचक्ष्व प्रणते शंसितव्रत ॥ १७.१८ ॥

ಹೇ ಭಗವನ್! ದುಃಖಮಯ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅದನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುವ ಜನರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನಾನು ಪ್ರಣತನು; ಹೇ ಶಂಸಿತವ್ರತ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 19

महातपा उवाच । संसारार्णवमज्जमानमनुजैः पोतः स्थिरोऽतिध्रुवः कार्यः पूजनदानहोमविविधैर्यज्ञैः समं ध्यानैः । कीलैः कीलितमोक्षभिः सुरभटैरूर्ध्वं महारज्जुभिः प्राणाद्यैरधुना कुरुष्व नृपते पोतं त्रिलोकेश्वरम् ॥ १७.१९ ॥

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಸಾರಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗಾಗಿ ದೃಢವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾದ ದೋಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು—ಪೂಜೆ, ದಾನ, ಹೋಮ, ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳು ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮೋಕ್ಷರೂಪವಾದ ಕೀಲಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಾದಿ ಸಾಧನೆಗಳ ಮಹಾರಜ್ಜುಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ; ಹೇ ನೃಪತೇ, ಈಗ ಆ ದೋಣಿಯನ್ನೇ ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಅಧಿಪತಿ-ಸಾಧನವಾಗಿಸು।

Verse 20

नारायणं नरकहरं सुरेशं भक्त्या नमस्कुर्वति यो नृपीष । स वीतशोकः परमं विशोकं प्राप्नोति विष्णोः पदमव्ययं तत् ॥ १७.२० ॥

ಹೇ ನೃಪೀಶ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನರಕಹರನಾದ, ಸುರೇಶನಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನು ಶೋಕವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಅವ್ಯಯ ಪದವನ್ನು—ಪರಮ ವಿಶೋಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು—ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

नृप उवाच । भगवन् सर्वधर्मज्ञ कथं विष्णुः सनातनः । पूज्यते मोक्षमिच्छद्भिः पुरुषैर्वद तत्त्वतः ॥ १७.२१ ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞ! ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಪುರುಷರು ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು? ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಸಿ।

Verse 22

महातपा उवाच । शृणु राजन् महाप्राज्ञ यथा विष्णुः प्रसीदति । पुरुषाणां तथा स्त्रीणां सर्वयोगीश्वरॊ हरिः ॥ १७.२२ ॥

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ರಾಜನೇ, ಕೇಳು; ವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುರುಷರಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಸರ್ವಯೋಗೀಶ್ವರ ಹರಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

सर्वे देवाः सपितरो ब्रह्माद्याश्चाण्डमध्यगाः । विष्णोः सकाशादुत्पन्ना इतीयं वैदिकी श्रुतिः ॥ १७.२३ ॥

ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಂಡಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವೈದಿಕ ಶ್ರುತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 24

अग्निस्तथाश्विनौ गौरी गजवक्त्रभुजङ्गमाः । कार्तिकेयस्तथादित्यो मातरो दुर्गया सह ॥ १७.२४ ॥

ಅಗ್ನಿ, ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು, ಗೌರೀ, ಗಜವಕ್ತ್ರ (ಗಣೇಶ) ಸಂಬಂಧಿತ ನಾಗಗಣಗಳು, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ, ಆದಿತ್ಯ, ಹಾಗೂ ದುರ್ಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತೃಗಣಗಳು।

Verse 25

दिशो धनपतिर् विष्णुर् यमो रुद्रः शशी तथा । पितरश्चेति संभूताः प्राधान्येन जगत्पतेः ॥ १७.२५ ॥

ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಗಳು, ಧನಪತಿ (ಕುಬೇರ), ವಿಷ್ಣು, ಯಮ, ರುದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಜಗತ್ಪತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 26

हिरण्यगर्भस्य तनौ सर्वं एव समुद्भवाः । पृथक्पृथक् ततो गर्वं वहमानाः समन्ततः ॥ १७.२६ ॥

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ ದೇಹದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ನಂತರ ಅವರು ತಮತಮ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗರ್ವವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡರು.

Verse 27

अहं योग्यस्त्वहं याज्य इति तेषां स्वनो महान् । श्रूयते देवसमितौ सागरक्षुब्धसन्निभः ॥ १७.२७ ॥

“ನಾನು ಯೋಗ್ಯನು, ನಾನೇ ಯಾಜ್ಯನು” ಎಂದು ಅವರ ಮಹಾ ಘೋಷ ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂತು; ಅದು ಕುದಿದ ಸಾಗರದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಇತ್ತು.

Verse 28

तेषां विवादमानानां वह्निरुत्थाय पार्थिव । उवाच मां यजस्वेति ध्यायध्वं मामिति ब्रुवन् ॥ १७.२८ ॥

ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅಗ್ನಿ ಎದ್ದು ಹೇಳಿತು—“ನನ್ನನ್ನು ಯಜಿಸಿರಿ” ಮತ್ತು “ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನುಡಿದಿತು.

Verse 29

प्राजापत्यमिदं नूनं शरीरं मद्विनाकृतम् । विनाशमुपपद्येत यतो नाहं महानहम् ॥ १७.२९ ॥

ಈ ದೇಹವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ; ಇದು ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತಿತ್ತು—ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ನಾನು ‘ಮಹಾನಹಂ’ (ಧಾರಣತತ್ತ್ವ) ಅಲ್ಲ.

Verse 30

एवमुक्त्वा शरीरं तु त्यक्त्वा वह्निर्विनिर्ययौ । निर्गतेऽपि ततस्तस्मिंस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.३० ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅಗ್ನಿ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರನಡೆದರೂ ಸಹ ಆ ದೇಹವು ಕ್ಷಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 31

ततोऽश्विनौ मूर्तिमन्तौ प्राणापानौ शरीरगौ । आवां प्रधानावित्येवमूचतुर्याज्यसत्तमौ ॥ १७.३१ ॥

ಆಮೇಲೆ ಮೂರ್ತಿಮಂತರಾದ ಅಶ್ವಿನೀದೇವರು—ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನರೂಪವಾಗಿ—ಯಾಜ್ಯಸತ್ತಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನಾವು ಇಬ್ಬರೇ ಪ್ರಧಾನರು.”

Verse 32

एवमुक्त्वा शरीरं तु विहाय क्वचिदास्थितौ । तयोऽपि क्षयं कृत्वा क्षेत्री तत्पुरमास्थितः ॥ १७.३२ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯಾವುದೋ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಿ (ಕ್ಷೇತ್ರಾಧಿಪತಿ) ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು.

Verse 33

ततो वागब्रवीद् गौरी प्राधान्यं मयि संस्थितम् । सा अप्येवमुक्त्वा क्षेत्रात् तु निष्चक्राम बहिः शुभा ॥ १७.३३ ॥

ನಂತರ ಗೌರೀ ಹೇಳಿದರು: “ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಶುಭಳು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದಳು.

Verse 34

तया विनापि तत्क्षेत्रं वागूनं व्यवतिष्ठत । ततो गणपतिर् वाक्यमाकाशाख्योऽब्रवीत् तदा ॥ १७.३४ ॥

ಅವಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ವಾಗೂನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಆಗ ಗಣಪತಿ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ‘ಆಕಾಶಾಖ್ಯ’ ಎಂಬವನು ಕೂಡ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 35

न मया रहितं किञ्चिच्छरीरं स्थायि दूरतः । कालान्तरेत्येवमुक्त्वा सोऽपि निष्क्रम्य देहतः ॥ १७.३५ ॥

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೂ ದೇಹವು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.” ‘ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಕೂಡ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 36

पृथग्भूतस्तथाप्येतच्चरीरं नाप्यनीनशत् । विनाकाशाख्यतत्त्वेन तथापि न विशीर्यते ॥ १७.३६ ॥

ಈ ದೇಹವು ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾದರೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ‘ಆಕಾಶ’ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅದು ಚೂರುಚೂರಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 37

सुषिरैस्तु विहीनं तु दृष्ट्वा क्षेत्रं व्यवस्थितम् । शरीरधातवः सर्वे ते ब्रूयुर्वाक्यमेव हि ॥ १७.३७ ॥

ಆದರೆ ಅವರು ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ ಅಂದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ರಂಧ್ರಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಧಾತುಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಒಂದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ।

Verse 38

अस्माभिर्व्यतिरिक्तस्य न शरीरस्य धारणम् । भवतीत्येवमुक्त्वा ते जहुः सर्वे शरीरिणः ॥ १७.३८ ॥

“ನಮ್ಮಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ದೇಹಧಾರಣೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ದೇಹಧಾರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು।

Verse 39

तैर्व्यपेतमपि क्षेत्रं पुरुषेण प्रपाल्यते । तं दृष्ट्वा त्वब्रवीत् स्कन्दः सोऽहङ्कारः प्रकीर्तितः ॥ १७.३९ ॥

ಅವರು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಆ ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—“ಇದೇ ‘ಅಹಂಕಾರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.”

Verse 40

मया विना शरीरस्य सम्भूतिरपि नेष्यते । एवमुक्त्वा शरीरात् तु सोऽभ्यपेतः पृथक् स्थितः ॥ १७.४० ॥

“ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಸಂಭವವೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ದೇಹದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 41

तेनाक्षतेन तत्क्षेत्रं विना मुक्तवदास्थितम् । तं दृष्ट्वा कुपितो भानुः स आदित्यः प्रकीर्तितः ॥ १७.४१ ॥

ಆ ಅಕ್ಷತವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಮುಕ್ತಿಹೀನವಾದಂತೆ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಾನು (ಸೂರ್ಯ) ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆದಕಾರಣ ಅವನು ‘ಆದಿತ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 42

मया विना कथं क्षेत्रमिमं क्षणमपीष्यते । एवमुक्त्वा प्रयातः स तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.४२ ॥

“ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು?” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಹೊರಟನು; ಆದರೂ ಆ ದೇಹವು ಕ್ಷಯಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 43

ततः कामादिरुत्थाय गणो मातृविसंज्ञितः । न मया व्यतिरिक्तस्य शरीरस्य व्यवस्थितिः । एवमुक्त्वा स यातस्तु शरीरं तन्न शीryते ॥ १७.४३ ॥

ನಂತರ ಕಾಮಾದಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ‘ಮಾತೃ’ ಎಂಬ ಗಣವು ಎದ್ದು ಹೇಳಿತು—“ನನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಹೋದನು; ಆದರೂ ಆ ದೇಹ ಕ್ಷಯಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 44

ततो माया अब्रवीत् कोपात् सा च दुर्गा प्रकीर्तिता । न मया अस्य विना भूतिरित्युक्त्वा अन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४४ ॥

ನಂತರ ಮಾಯೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು—ಅವಳೇ ದುರ್ಗಾ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. “ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಅವನಿಗೆ ಭೂತಿ/ಸಮೃದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಅಂತರಧಾನವಾಯಿತು.

Verse 45

ततो दिशः समुत्तस्थुरूचुश्छेदं वचो महत् । नास्माभी रहितं कार्यं भवतीति न संशयः । चतस्त्र आगताः काष्ठा अपयाताः क्षणात् तदा ॥ १७.४५ ॥

ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಮಹತ್ತರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—“ನಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವೂ ನೆರವೇರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.” ಆಗ ಬಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದವು.

Verse 46

ततो धनपतिर् वायुर् मय्यपेते क्व सम्भवः । शरीरस्येति सोऽप्येवम् उक्त्वा मूर्धानगोऽभवत् ॥ १७.४६ ॥

ಆಗ ಧನಪತಿ (ಕುಬೇರ) ಹೇಳಿದನು— “ನಾನು ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ ದೇಹದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನೂ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಕಡೆಗೆ ಮೇಲೇಳಿ ಲೀನನಾದನು.

Verse 47

ततो विष्णुर्मनो ब्रूयान्नायं देहो मया विना । क्षणमप्युत्सहेत् स्थातुमित्युक्त्वाऽन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४७ ॥

ನಂತರ ವಿಷ್ಣು (ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ) ಹೇಳಿದರು— “ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ದೇಹ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲಲಾರದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು.

Verse 48

ततो धर्मोऽब्रवीत् सर्वमिदं पालितवानहम् । इदानीमप्युपगते कथमेतद्भविष्यति ॥ १७.४८ ॥

ಆಗ ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಪಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ?”

Verse 49

एवमुक्त्वा गतो धर्मस्तच्छरीरं न शीऱ्यते । ततो ब्रवीन्महादेवः अव्यक्तो भूतनायकः ॥ १७.४९ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧರ್ಮನು ಹೊರಟನು; ಆದರೂ ಆ ದೇಹವು ಕ್ಷಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವ್ಯಕ್ತನಾದ ಭೂತನಾಯಕ ಮಹಾದೇವನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 50

महत्त्संज्ञो मया हीनं शरीरं नो भवेद्यथा । एवमुक्त्वा गतः शम्भुस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.५० ॥

“‘ಮಹತ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ದೇಹವು ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಬಾರದು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶಂಭು ಹೊರಟನು; ಆದರೂ ಆ ದೇಹವು ಕ್ಷಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 51

तं दृष्ट्वा पितरश्चोचुस्तन्मात्रा यावदस्मभिः । प्रगतैरेभिरेतच्च शरीरं शीऱ्यते ध्रुवम् । एवमुक्त्वा तु ते देहं त्यक्त्वाऽन्तर्धानमागताः ॥ १७.५१ ॥

ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಪಿತೃಗಳು ಹೀಗೆಂದರು: "ನಮ್ಮಿಂದ ಈ ಬೆಂಬಲ ಇರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಶರೀರವಿರುತ್ತದೆ; ನಾವು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕ್ಷಯಿಸುತ್ತದೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದೃಶ್ಯರಾದರು.

Verse 52

अग्निः प्राणोऽपानश्च आकाशं सर्वधातवः । क्षेत्रं तद्वदहंकारो भानुः कामादयो मया । काष्ठा वायुर्विष्णुर्धर्म शम्भुस्तथेन्द्रियार्थकाः ॥ १७.५२ ॥

"ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ವಾಯುಗಳು, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಧಾತುಗಳು; ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅಹಂಕಾರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಮೊದಲಾದವು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನಿಂದಲೇ; ದಿಕ್ಕುಗಳು, ವಾಯು, ವಿಷ್ಣು, ಧರ್ಮ, ಶಂಭು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಸಹ."

Verse 53

एतैर्मुक्तं तु तत्क्षेत्रं तत् तथैव व्यवस्थितम् । सोमेन पाल्यमानं तु पुरुषेणेन्दुरूपिणा ॥ १७.५३ ॥

ಈ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಇದು ಸೋಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಚಂದ್ರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಆ ಪುರುಷನಿಂದ.

Verse 54

एवं व्यवस्थिते सोमे षोडशात्मन्यथाक्षरे । प्राग्वत् तत्र गुणोपेतं क्षेत्रमुत्थाय बभ्रम ॥ १७.५४ ॥

ಸೋಮನು ಈ ರೀತಿ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳ ಅವಿನಾಶಿ ತತ್ವದಂತೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದಾಗ, ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಎದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸತೊಡಗಿತು.

Verse 55

प्रागवस्थं शरीरं तु दृष्ट्वा सर्वज्ञपालितम् । ताः क्षेत्रदेवताः सर्वा वैलक्षं भावमाश्रिताः ॥ १७.५५ ॥

ಆದರೆ ಶರೀರವನ್ನು ಅದರ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಜ್ಞನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕುಲತೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 56

तमेवं तुष्टुवुः सर्वास्तं देवं परमेश्वरम् । स्वस्थानमीयिषुः सर्वास्तदा नृपतिसत्तम ॥ १७.५६ ॥

ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಆ ದೇವನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ನಂತರ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 57

त्वमग्निस्त्वं तथा प्राणस्त्वमपानः सरस्वती । त्वमाकाशं धनाध्यक्षस्त्वं शरीरस्य धातवः ॥ १७.५७ ॥

ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀನೇ ಪ್ರಾಣ; ನೀನೇ ಅಪಾನ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ. ನೀನೇ ಆಕಾಶ, ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ; ನೀನೇ ದೇಹದ ಧಾತುಗಳು.

Verse 58

अहङ्कारो भवान् देव त्वमादित्योऽष्टको गणः । त्वं माया पृथिवी दुर्गा त्वं दिशस्त्वं मरुत्पतिः ॥ १७.५८ ॥

ಹೇ ದೇವ, ನೀನೇ ಅಹಂಕಾರ ತತ್ತ್ವ; ನೀನೇ ಆದಿತ್ಯ, ಅಷ್ಟಕ ಮತ್ತು ಗಣಗಳು. ನೀನೇ ಮಾಯೆ, ಪೃಥಿವಿ, ದುರ್ಗೆ; ನೀನೇ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ನೀನೇ ಮರುತ್ಪತಿ.

Verse 59

त्वं विष्णुस्त्वं तथा धर्मस्त्वं जिष्णुस्त्वं पराजितः । अक्षरार्थस्वरूपेण परमेश्वरसंज्ञितः ॥ १७.५९ ॥

ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ಧರ್ಮ; ನೀನೇ ಜಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ಅಪರಾಜಿತ. ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದ ಅವಿನಾಶಿ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ನೀನು ‘ಪರಮೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಸಂಜ್ಞಿತನಾಗಿದ್ದೀ।

Verse 60

अस्माभिरपयातैस्तु कथमेतद्भविष्यति । एवमत्र शरीरं तु त्यक्तमस्माभिरेव च ॥ १७.६० ॥

ಆದರೆ ನಾವು ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಈ ದೇಹವೂ ನಮ್ಮಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 61

तत् परं भवता देव तदवस्थं प्रपाल्यते । स्थानभङ्गो न नः कार्यः स्वयं सृष्ट्वा प्रजापते ॥ १७.६१ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ದೇವಾ, ನೀವು ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ. ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನೀವು ಸ್ವಯಂ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾನಭಂಗವು ನಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 62

एवं स्तुतस्ततो देवस्तेषां तोषं परं ययौ । उवाच चैतान् क्रीडार्थं भवन्तोत्पादिता मया ॥ १७.६२ ॥

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವನು ಅವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ದಿವ್ಯ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 63

कृतकृत्यस्य मे किं नु भवद्भिर्विप्रयोजनम् । तथापि दद्मि वो रूपे द्वे द्वे प्रत्येकशोऽधुना ॥ १७.६३ ॥

“ನನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ವಿಭಜನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಆದರೂ ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ—ಎರಡು ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 64

भूतकार्येष्वमूर्तेन देवलोके तु मूर्तिना । तिष्ठध्वमपि कालान्ते लयं त्वाविशत द्रुतम् ॥ १७.६४ ॥

ಭೂತಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂರ್ತ ರೂಪದಿಂದ, ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೂರ್ತ ರೂಪದಿಂದ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರಿ. ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲಯ (ಪ್ರಳಯ) ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

Verse 65

शरीराणि पुनर्नैवं कर्त्तव्योऽहमिति क्वचित् । मूर्त्तीनां च तथा तुभ्यं दद्मि नामानि वोऽधुना ॥ १७.६५ ॥

“ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ‘ನಾನೇ ಕರ್ತನು’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಾರದು. ಹಾಗೆಯೇ ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಮೂರ್ತಿ-ರೂಪಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 66

अग्नेर्वैश्वानरो नाम प्राणापानौ तथाश्विनौ । भविष्यति तथा गौरी हिमशैलसुता तथा ॥ १७.६६ ॥

ಅಗ್ನಿಗೆ ‘ವೈಶ್ವಾನರ’ ಎಂಬ ನಾಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಅಶ್ವಿನೀದೇವರ ರೂಪವೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗೌರೀ—ಹಿಮಶೈಲಸುತೆ—ಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವಳು.

Verse 67

पृथिव्यादिगणस्त्वेष गजवक्त्रो भविष्यति । शरीरधातवश्चेमे नानाभूतानि एव तु । अहंकारस्तथा स्कन्दः कार्त्तिकेयो भविष्यति ॥ १७.६७ ॥

ಪೃಥ್ವಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಗಣವು ‘ಗಜವಕ್ತ್ರ’ (ಗಣೇಶ) ಆಗುವುದು. ಈ ಶರೀರಧಾತುಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಭೂತ-ಜೀವಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವವು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಕಾರವು ‘ಸ್ಕಂದ’—ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ—ರೂಪವಾಗುವುದು.

Verse 68

भानुश्चादित्यरूपोऽसौ मूर्त्तामूर्त्त च चक्षुषी । कामाद्योऽयं गणो भूयो मातृरूपो भविष्यति ॥ १७.६८ ॥

ಭಾನು ಆದಿತ್ಯರೂಪನೇ; ಅವನು ಮೂರ್ತವೂ ಅಮೂರ್ತವೂ ಆಗಿ, (ಲೋಕದ) ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮ ಮೊದಲಾದ ಈ ಗಣವು ಮತ್ತೆ ಮಾತೃಗಳ ರೂಪವಾಗುವುದು.

Verse 69

शरीरमाया दुर्गैषा कारणान्ते भविष्यति । दश कन्या भविष्यन्ति काष्ठास्त्वेतास्तु वारुणाः ॥ १७.६९ ॥

ಈ ದುರ್ಗಮ ಶರೀರಮಾಯೆ ಕಾರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು. ಹತ್ತು ಕನ್ಯೆಯರು ಉಂಟಾಗುವರು; ಇವರೇ ವರುಣಸಂಬಂಧಿಯಾದ ‘ಕಾಷ್ಠಾ’ಗಳು (ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳು).

Verse 70

अयं वायुर्धनेशस्तु कारणान्ते भविष्यति । अयं मनो विष्णुनामा भविष्यति न संशयः ॥ १७.७० ॥

ಈ ವಾಯು ಕಾರಣಚಕ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಧನೇಶ’ ಆಗುವುದು. ಈ ಮನಸ್ಸು ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಆಗುವುದು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 71

धर्मोऽपि यमनामा च भविष्यति न संशयः । महत्तत्त्वं च भगवान् महादेवो भविष्यति ॥ १७.७१ ॥

ಧರ್ಮವೂ ‘ಯಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವು ಭಗವಾನ್ ಮಹಾದೇವನಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು.

Verse 72

इन्द्रियार्थाश्च पितरो भविष्यन्ति न संशयः । अयं सोमः स्वयं भूत्वा यामित्रं सर्वदामराः ॥ १७.७२ ॥

ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಳು ಪಿತೃಗಳಾಗುವವು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸೋಮನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಯಮನ ಮಿತ್ರನಾಗಿ, ಸದಾ ಅಮರರೊಂದಿಗೆ ಇರುವನು.

Verse 73

एवं वेदान्तपुरुषः प्रोक्तो नारायणात्मकः । स्वस्थाने देवताः सर्वा देवस्तु विरराम ह ॥ १७.७३ ॥

ಹೀಗೆ ವೇದಾಂತಪುರುಷನು ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದರು; ದೇವನು (ವಕ್ತೃ) ಆಗ ಮೌನವಾದನು.

Verse 74

एवं प्रभावो देवोऽसौ वेदवेद्यो जनार्दनः । कथितो नृपते तुभ्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १७.७४ ॥

ಹೀಗೆ ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಿ ದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ನಿನಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?