Varaha Purana 17.9: Adhyaya 17, Shloka 9

King Prajāpāla’s Visit to Sage Mahātapā’s Hermitage and the Doctrinal Praise of Nārāyaṇa

Devanagari script

तस्मिन् वराश्रमपदे वनवृक्षजात्या धराप्रसूतोजितमार्गजुष्टाः । लतागृहाः इन्दुरविप्रकाशिनो नायासितज्ञाः कुलभृङ्गराजाः ॥ १७.९ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 17.9

Transliteration

tasmin varāśramapade vanavṛkṣajātyā dharāprasūtojitamārgajuṣṭāḥ | latāgṛhā induraviprakāśino nāyāsitajñaḥ kulabhṛṅgarājāḥ || 17.9 ||

Translation

W tym doskonałym regionie pustelni, wzdłuż ścieżek pełnych wielu rodzajów drzew zrodzonych z ziemi, królewskie pszczoły szlachetnego rodu mieszkały w domach z pnączy, lśniące blaskiem księżyca i słońca, nieznające trudu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (Locative), एकवचन; सर्वनाम

• वराश्रमपदे: in the excellent hermitage-place
• वराश्रमपदे: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Noun
• Root: वर + आश्रम + पद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (nested): वर-आश्रमः (कर्मधारय) + तस्य पदे (सप्तमी); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वनवृक्षजात्या: by/with the species of forest-trees
• वनवृक्षजात्या: करण (Karana/Instrument-cause)
• Type: Noun
• Root: वन + वृक्ष + जाति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: वनवृक्षाणां जात्या; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• धराप्रसूत: earth-born
• धराप्रसूत: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: धरा + प्रसूत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष: धरायाः प्रसूतः; क्त-प्रत्यय (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• उजितमार्गजुष्टाः: frequenting the bright/lofty paths
• उजितमार्गजुष्टाः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: उजित + मार्ग + जुष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष: उजितः मार्गः येन/यत्र, तेन जुष्टाः; क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• लतागृहाः: vine-houses / bowers
• लतागृहाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: लता + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: लताभिः कृतानि गृहाणि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• इन्दुरवि: moon and sun
• इन्दुरवि: सम्बन्ध (Compound member)
• Type: Noun
• Root: इन्दु + रवि (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व: इन्दुश्च रविश्च; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन-आधार (used as first member of compound)

• प्रकाशिनः: shining
• प्रकाशिनः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रकाशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• आयासितज्ञाः: not knowing fatigue / unwearied
• आयासितज्ञाः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: आयासित + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: आयासितं (क्लेशम्) जानन्ति/अनुभवन्ति इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• कुलभृङ्गराजाः: chief bees of the swarm
• कुलभृङ्गराजाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: कुल + भृङ्ग + राज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: कुलस्य भृङ्गराजाः (श्रेष्ठ-भृङ्गाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Varāha (default narrative voice within Varāha–Pṛthivī dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Sanskrit
• Vaishnavism
• Ecological Ethics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies Purāṇic landscape description used to frame āśrama life as harmonized with a thriving forest ecology, reflecting cultural ideals of retreat, learning, and non-extractive dwelling within nature.

Which geographic location is identified?

No specific toponym is given in this verse; it describes a generic “excellent hermitage-region” (varāśramapada) rather than a uniquely identifiable site.

What is the primary ethical instruction?

Implicitly, the verse foregrounds an ideal of low-strain coexistence with the forest—life supported by naturally abundant pathways, trees, and creepers—suggesting an ethic of minimal disturbance and attentive habitation.