Adhyaya 152: Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Verse 1

अथ मथुरातीर्थ प्रशंसा ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा देवस्य माहात्म्यं लोहर्गलनिवासिनः ॥ त्रैलोक्यनाथाधिपतेर्विस्मयं परमं गता ॥

ಇದೀಗ ಮಥುರಾತೀರ್ಥದ ಪ್ರಶಂಸೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಲೋಹಾರ್ಗಲದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಸುವ ದೇವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ತ್ರಿಲೋಕನಾಥನ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಕುರಿತು ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 2

धरन्युवाच ॥ पद्मपत्र विशालाक्ष लोकनाथ जगत्पते ॥ त्वत्प्रसादाच्च देवेश श्रुतं शास्त्रं महौजसम् ॥

ಧರಣಿ ನುಡಿದಳು—ಹೇ ಪದ್ಮಪತ್ರ-ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ! ಹೇ ಲೋಕನಾಥ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಹೇ ದೇವೇಶ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದೆನು।

Verse 3

तव शिष्या च दासी च त्वामहं शरणङ्गता ॥ जगद्धाता जगज्ज्योतिर्जगत्प्रभुरतन्द्रितः ॥

ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯೆಯೂ ದಾಸಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ। ನೀನೇ ಜಗದ್ಧಾತ, ಜಗಜ್ಜ್ಯೋತಿ, ಮತ್ತು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದ ಜಗತ್ಪ್ರಭು।

Verse 4

तव सम्भावनाद्देव जातास्मि कनकोज्ज्वला ॥ अलङ्कृता च शस्ता च सर्वशास्त्रेण मानद ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಕನಕದಂತೆ ಉಜ್ವಲಳಾಗಿದ್ದೇನೆ। ಹೇ ಮಾನದ, ಸರ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನಾನು ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 5

जगद्धातुर्जगच्छास्त्रकृते न हि परिश्रमः ॥ त्वय्यायत्तं जगत्सर्वं यच्च किंचित्प्रवर्त्तते ॥

ಜಗದ್ಧಾತನಿಗೆ ಜಗತ್-ಶಾಸ್ತ್ರ ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಶ್ರಮವೇ ಇಲ್ಲ। ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೆನಾದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 6

इति कृत्वा च मे देव त्वाह्लादो हृदि वर्त्तते ॥ लोहर्गलात् परं श्रेष्ठं गुह्यं परमदुर्लभम् ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಹೇ ದೇವಾ, ನಿನ್ನ ವಿಷಯದ ಆನಂದವು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ। ಲೋಹಾರ್ಗಲದ ಪಾರ ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಇದೆ—ಅದು ಗುಹ್ಯ, ಪರಮದುರ್ಲಭ।

Verse 7

तीर्थं तद्वद कल्याणं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥ यदस्ति दुर्लभं तीर्थं तत्त्वं कथय मे प्रभो ॥

ಆ ಕಲ್ಯಾಣಕರ ತೀರ್ಥವನ್ನು—ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮೋತ್ತಮವಾದುದನ್ನು—ವಿವರಿಸು. ಯಾವುದು ದುರ್ಲಭ ತೀರ್ಥವೋ, ಓ ಪ್ರಭು, ಅದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ न विद्यते च पाताले नान्तरिक्षे न मानुषे ॥ समानं मथुराया हि प्रियं मम वसुन्धरे ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಮಥುರೆಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಮಥುರಾ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.

Verse 9

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रियं च वसुधा तदा ॥ प्रणम्य शिरसा देवी वराहं पुनरब्रवीत् ॥

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಪ್ರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಸುಧೆ ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಳು. ದೇವಿಯು ತಲೆಯೊಗ್ಗಿ ವರಾಹನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 10

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु कार्त्स्न्येन वसुधे कथ्यमानं मयानघे ॥ मथुरेति च विख्यातं तस्मान्नास्ति परं मम ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಸುಧೇ, ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಣೀ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು. ‘ಮಥುರಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನಿಗೆ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 11

सा रम्या च सुशस्ता च जन्मभूमिस्तथा मम ॥ शृणु देवि यथा स्तौमि मथुरां पापहारिणीम्

ಅದು (ಮಥುರಾ) ಮನೋಹರವಾಗಿಯೂ ಬಹಳ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ; ಅದೇ ನನ್ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯೂ ಹೌದು. ಓ ದೇವಿ, ಕೇಳು—ಪಾಪಹಾರಿಣಿ ಮಥುರೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆಂದು.

Verse 12

तत्र वासी नरो याति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः ॥ महामाघ्यां प्रयागे तु यत्फलं लभते नरः

ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಮಾಘದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲ—

Verse 13

तत्फलं लभते देवि मथुरायां दिने दिने ॥ पूर्णे वर्षसहस्रं तु वाराणस्यां तु यत्फलम्

ದೇವಿ, ಅದೇ ಫಲ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದೊರೆಯುವ ಫಲ—

Verse 14

तत्फलं लभते देवि मथुरायां क्षणेन हि ॥ कार्त्तिक्यां चैव यत्पुण्यं पुष्करे तु वसुन्धरे

ದೇವಿ, ಅದೇ ಫಲ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವಸುಂಧರೇ, ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯ—

Verse 15

तत्फलं लभते देवि मथुरायां जितेन्द्रियः ॥ मथुरां तु परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते रतिम्

ದೇವಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಥುರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆಡೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮಾಡುವವನು—

Verse 16

मूढो भ्रमति संसारे मोहितो मम मायया ॥ यः शृणोति वरारोहे माथुरं मम मण्डलम्

ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಮೂಢನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವರಾರೋಹೇ, ನನ್ನ ಮಥುರಾ-ಮಂಡಲವನ್ನು ಯಾರು ಶ್ರವಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—

Verse 17

अन्येनोच्चारितं शश्वत्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रं सरांसि च

ಇದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸದಾ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಅವನೂ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಇರುವ ಸರೋವರಗಳೂ—

Verse 18

मथुरायां प्रयान्त्यत्र सुप्ते चैव जनार्दने ॥ मथुरामण्डलं प्राप्य श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

ಜನಾರ್ದನನು ಶಯನಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಥುರೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಥುರಾ-ಮಂಡಲವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ—

Verse 19

तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ कुब्जाम्रके सौकरवे मथुरायां विशेषतः

ಅವರೂ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ, ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕ ಮತ್ತು ಸೌಕರವದಲ್ಲಿ—

Verse 20

विना सांख्येन योगेन मत्प्रसादान्न संशयः ॥ मथुरायां महापुर्यां ये वसन्ति शुचिव्रताः

ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮಥುರಾ ಮಹಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ವಾಸಿಸುವವರು—

Verse 21

बलिभिक्षाप्रदातारो देवास्ते नरविग्रहाः ॥ भविष्यामि वरारोहे द्वापरे युगसंस्थिते

ಬಲಿ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಆ ದೇವರುಗಳು ಮಾನವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಧರಿಸುವರು. ಓ ವರಾರೋಹೆ, ದ್ವಾಪರ ಯುಗ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ನಾನು ಅವತರಿಸುವೆನು।

Verse 22

ययातिभूपवंशाच्च क्षत्रियः कुलवर्द्धनः ॥ भविष्यामि वरारोहे मथुरायां न संशयः

ಯಯಾತಿ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಕುಲವರ್ಧಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿ—ಹೇ ವರಾರೋಹೆ—ನಾನು ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವತರಿಸುವೆನು।

Verse 23

मूर्तिं चतुर्विधां कृत्वा स्थास्यामि ऋषिभिः स्तुतः ॥ वत्सराणां शतं तत्र युद्धेषु कृतनिश्चयः

ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವೆನು, ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು; ಅಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯನಾಗಿರುವೆನು।

Verse 24

एका चन्दनसङ्काशा द्वितीया कनकप्रभा ॥ अशोकसदृशा चान्या अन्या चोत्पलसन्निभा

ಒಂದು ಚಂದನದಂತೆ, ಎರಡನೆಯದು ಕನಕಪ್ರಭೆಯಂತೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಅಶೋಕದಂತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ನೀಲೋತ್ಪಲದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 25

तत्र गुह्यानि नामानि भविष्यन्ति मम प्रिये ॥ पुण्यानि च पवित्राणि संसारच्छेदनानि च

ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ನನ್ನ ನಾಮಗಳು ಗುಹ್ಯವಾಗಿರುವವು; ಅವು ಪುಣ್ಯದಾಯಕ, ಪವಿತ್ರಕರ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರಛೇದಕವಾಗಿರುವವು।

Verse 26

यत्राहं पातयिष्यामि द्वात्रिंशत्तु वसुन्धरे ॥ दैत्यान्घोरान्महाभागे कंसादीन् धर्मदूषकान्

ಎಲ್ಲಿ, ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೇ, ನಾನು ಕಂಸಾದಿ ಧರ್ಮದೂಷಕರಾದ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಘೋರ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು।

Verse 27

यमुना यत्र सुवहा नित्यं सन्निहिता ध्रुवम् ॥ वैवस्वतसुता रम्या यमुना यत्र विश्रुता

ಯಮುನೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸುಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಹರಿದು ನಿತ್ಯವೂ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಸನ್ನಿಹಿತಳಾಗಿರುವಳೋ; ಅಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನ ಸುಂದರ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಯಮುನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 28

यमुना विश्रुता देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्र तीर्थानि गुह्यानि भविष्यन्ति ममानघे

ದೇವಿ, ಯಮುನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳೇ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅನಘೆ, ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಹ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಉಂಟಾಗುವವು।

Verse 29

येषु स्नाने नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

ದೇವಿ, ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ನರನು ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ; ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 30

न जायते स मर्त्येषु जायते च चतुर्भुजः ॥ अविमुक्ते नरः स्नातो मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्

ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮর্ত್ಯರಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಕಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 31

तथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ विश्रान्तिसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವವನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಈ ತೀರ್ಥವು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 32

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ सर्वतीर्थेषु यत्स्नानं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸ್ನಾನವೂ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಫಲವೂ ಅಲ್ಲೀಯೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 33

तत्फलं लभते देवि दृष्ट्वा देवं गतश्रमः ॥ न च यज्ञैर्न तपसा न ध्यानैर्न च संयमैः ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಶ್ರಮ ನಿವಾರಣೆಯಾದವನು ಆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಸಂಯಮಗಳಿಂದ ಅದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 34

तत्फलं लभते स्नातो यथा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कालत्रयं तु वसुधे यः पश्यति गतश्रमः ॥

‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೂ ಅದೇ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ವಸುಧೆ, ಶ್ರಮರಹಿತನಾಗಿ ತ್ರಿಕಾಲವನ್ನು ನೋಡುವವನು…

Verse 35

कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

ಎರಡು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವೂ ಇದೆ—ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ.

Verse 36

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ प्रयागं नाम तीर्थं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅದು ‘ಪ್ರಯಾಗ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದುದು.

Verse 37

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ तथा कनखलं नाम तीर्थं गुह्यं परं मम ॥

ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕನಖಲ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಿದೆ—ಅದು ನನ್ನ ಪರಮ ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳ.

Verse 38

स्नानमात्रेण तत्रापि नाकपृष्ठे स मोदते ॥ अस्ति क्षेत्रं परं गुह्यं तिन्दुकं नाम नामतः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೂ ‘ತಿಂದುಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.

Verse 39

तस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ದೇವಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವಸುಂಧರೆಯೇ, ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 40

पाञ्चालविषये देवि काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ धनधान्यसमायुक्तं ब्रह्मदत्तेन पालितम् ॥

ದೇವಿ, ಪಾಂಚಾಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಂಪಿಲ್ಯ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವಿತ್ತು—ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನಿಂದ ಪಾಲಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 41

तस्मिंस्तु वसते देवि तिन्दुको नाम नापितः॥ तस्मिंस्तु वसतस्तस्य नापितस्य पुरोत्तमे॥

ದೇವಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ‘ತಿಂದುಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಆ ಕ್ಷೌರಿಕನ ಕುರಿತು (ಮುಂದೆ) ಕಥೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 42

कालेन महता तस्य कुटुम्बं च क्षयं गतम्॥ क्षीणे कुटुम्बे तु तदा सुभृशं दुःखपीडितः॥

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಅವನ ಕುಟುಂಬವೂ ಕ್ಷಯವಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಅವನು ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾದನು.

Verse 43

सर्वसङ्गं परित्यज्य सोऽगच्छन्मथुरां तदा॥ ब्राह्मणावसथे सोऽपि वसमानो वसुन्धरे॥

ಎಲ್ಲಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಆಗ ಮಥುರೆಗೆ ಹೋದನು. ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಅವನೂ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಸತಿಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

Verse 44

तस्य कर्मशतं कृत्वा स्नात्वैव यमुनां नदीम्॥ नित्यं स यमुनां स्नाति चिरकालं दृढव्रतः॥

ಅವನು ನೂರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು (ಸೇವೆ/ವಿಧಿಗಳು) ನೆರವೇರಿಸಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು. ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿತ್ಯ ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 45

ततः कालेन महता पञ्चत्वं समुपागतः॥ स च तीर्थप्रभावेण जातोऽसौ ब्राह्मणोत्तमः॥

ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಪಂಚತ್ವ (ಮರಣ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 46

तत्तीर्थस्य प्रभावेण जाता मुक्तिः सुदुर्लभा॥ ततः परं सूर्यतीर्थं सर्वपापप्रमोचनम्॥

ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಸೂರ್ಯತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

विरोचनेन बलिना सूर्यस्त्वाराधितः पुरा॥ भ्रष्टराज्येन हि तथा धनकामेन सुन्दरि॥

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದ ಬಲಿಯು ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಓ ಸುಂದರಿ, ರಾಜ್ಯಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಧನಕಾಮನೆಯಿಂದ ಅವನು ಆ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

Verse 48

ऊर्ध्वबाहुर्निराहारस्तताप परमं तपः॥ साग्रं संवत्सरं देवि ततः काममवाप्तवान्॥

ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ಅವನು ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಓ ದೇವಿ, ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 49

तस्य प्रसन्नो भगवान् द्युमणिः प्रत्यभाषत॥ किं कारणं बले ब्रूहि तपस्यसि महत्तपः॥

ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ದ್ಯುಮಣಿ (ಸೂರ್ಯ) ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಬಲಿ, ಹೇಳು; ನೀನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ?”

Verse 50

बलिरुवाच॥ भ्रष्टराज्योऽस्मि देवेश पाताले निवसाम्यहम्॥ वित्तेनापि विहीनस्य कुटुम्बभरणं कृतः॥

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ದೇವೇಶ, ನಾನು ರಾಜ್ಯಭ್ರಷ್ಟನು; ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.”

Verse 51

मुकुटात्तस्य वै सूर्यॊ ददौ चिन्तामणिं ततः ॥ चिन्तामणिं समासाद्य पातालमगमद्बलिः ॥

ನಂತರ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಮುಕುಟದಿಂದ ಚಿಂತಾಮಣಿ ರತ್ನವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬಲಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 52

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

आदित्याहनि संक्रान्तौ ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ तस्मिन्स्नातो नरो देवि राजसूयफलं लभेत् ॥

ಭಾನುವಾರ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ—ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

ध्रुवेण यत्र सन्तप्तं स्वेच्छया परमं तपः ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण ध्रुवलोके महीयते ॥

ಧ್ರುವನು ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದ ಧ್ರುವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 55

पितॄंस्तारयते सर्वं पितृपक्षे विशेषतः ॥ दक्षिणे ध्रुवतीर्थस्य तीर्थराजं प्रकीर्तितम् ॥

ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತದೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಧ್ರುವತೀರ್ಥದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ‘ತೀರ್ಥರಾಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 56

तस्मिन् स्नाते नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ तद्दक्षिणे महादेवि ऋषितीर्थं परं मम ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನನ್ನ ಪರಮ ಋಷಿತೀರ್ಥವಿದೆ.

Verse 57

तत्र स्नातो नरो देवि ऋषिलोकं प्रपद्यते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಋಷಿಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थं परं मम ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण मोक्षमेव प्रपद्यते ॥

ಋಷಿತೀರ್ಥದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

तत्र वै कोटितीर्थं हि देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन मम लोके महीयते ॥

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೋಟಿತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ तारिताः पितरस्तेन तथैव प्रपितामहाः ॥

ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳನ್ನು ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಿತಾಮಹರೂ ಉದ್ಧಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ तत्रैव वायुतीर्थं तु पितॄणामपि दुर्लभम् ॥

ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಯುತೀರ್ಥವೂ ಇದೆ; ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 62

पिण्डदानात्तु तत्रैव पितृलोके स गच्छति ॥ गया पिण्डप्रदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ तत्फलं लभते देवि ज्येष्ठे दानान्न संशयः ॥

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವೇನೋ, ಓ ದೇವಿ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 63

द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥

ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತೀರ್ಥಗಳು ದೇವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮಗಳು ಸಹಸ್ರಗುಣ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 64

पृथिव्युवाच ॥ पुष्करं नैमिषं चैव पुरीं वाराणसीं तथा ॥ एतान् हित्वा महाभाग मथुरां किं प्रशंसति ॥

ಪೃಥಿವಿ ಹೇಳಿದರು—ಪುಷ್ಕರ, ನೈಮಿಷ ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿ ನಗರವೂ; ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಮಥುರೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 65

तृप्तिं प्रयान्ति पितरो यावत्स्थित्यग्रजन्मनः ॥ ये वसन्ति महाभागे मथुरामितरे जनाः ॥

ಅಗ್ರಜನ್ಮ (ಪ್ರಧಾನ ಪಿತೃ) ಇರುವವರೆಗೆ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಇತರ ಜನರು ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದಾಗ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 66

गङ्गां प्राप्य प्रयागे या वेणीति प्रथिता भुवि ॥ गङ्गाशतगुणा पुण्या माठुरे मम मण्डले ॥

ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ‘ವೇಣಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಧಾರೆ, ನನ್ನ ಮಥುರಾ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಿಗಿಂತ ಶತಗುಣ ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 67

यस्मिन् स्नातो नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ इन्द्रलोकं समासाद्य नरोऽसौ देवि मोदते ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಅವನು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 68

तस्मिन् वरगृहे देवि ब्राह्मणो योगिनां वरः ॥ जातिस्मरो महाप्राज्ञो विष्णुभक्तो वसुन्धरे ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದಾನೆ—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಅವನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವನು, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು, ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನು.

Verse 69

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोके महीयते ॥ ध्रुवतीर्थे तु वसुधे यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವವನು ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಧ್ರುವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ…

Verse 70

येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं श्रुत्वा कामानवाप्नुयात् ॥

ಅವುಗಳ ಕೇವಲ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನುಷ್ಯನು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.