Adhyaya 152: Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Verse 1

अथ मथुरातीर्थ प्रशंसा ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा देवस्य माहात्म्यं लोहर्गलनिवासिनः ॥ त्रैलोक्यनाथाधिपतेर्विस्मयं परमं गता ॥

সূতে ক’লে: লোহাৰ্গলত নিবাস কৰা দেৱতাৰ মাহাত্ম্য শুনি তেওঁলোকে ত্ৰিলোকনাথ অধিপতি প্ৰভুৰ প্ৰতি পৰম বিস্ময়ত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 2

धरन्युवाच ॥ पद्मपत्र विशालाक्ष लोकनाथ जगत्पते ॥ त्वत्प्रसादाच्च देवेश श्रुतं शास्त्रं महौजसम् ॥

ধৰণীয়ে ক’লে: হে পদ্মপত্ৰ সদৃশ বিশাল নয়ন, হে লোকনাথ জগত্পতে! হে দেৱেশ, তোমাৰ কৃপাতে মই শাস্ত্ৰৰ মহাশক্তিশালী উপদেশ শুনিলোঁ।

Verse 3

तव शिष्या च दासी च त्वामहं शरणङ्गता ॥ जगद्धाता जगज्ज्योतिर्जगत्प्रभुरतन्द्रितः ॥

মই তোমাৰ শিষ্যা আৰু দাসী দুয়ো; মই তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ। তুমি জগতৰ ধাৰক, জগতৰ জ্যোতি, আৰু সদা সজাগ জগত্প্ৰভু।

Verse 4

तव सम्भावनाद्देव जातास्मि कनकोज्ज्वला ॥ अलङ्कृता च शस्ता च सर्वशास्त्रेण मानद ॥

হে দেৱ, তোমাৰ সন্মানজনক দৃষ্টিৰ ফলত মই সোণৰ দৰে দীপ্তিময় হৈ উঠিলোঁ। হে মানদাতা, সকলো শাস্ত্ৰৰ শিক্ষাৰে মই অলংকৃত আৰু যোগ্য হৈছোঁ।

Verse 5

जगद्धातुर्जगच्छास्त्रकृते न हि परिश्रमः ॥ त्वय्यायत्तं जगत्सर्वं यच्च किंचित्प्रवर्त्तते ॥

জগতৰ ধাৰকৰ বাবে জগতৰ হিতৰ শাস্ত্ৰ ৰচনা কৰাত কোনো পৰিশ্ৰম নহয়। সমগ্ৰ বিশ্ব তোমাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, আৰু যি কিছুমান কাৰ্যত প্ৰবৃত্ত হয় সেয়াও তোমাৰেই আধাৰ।

Verse 6

इति कृत्वा च मे देव त्वाह्लादो हृदि वर्त्तते ॥ लोहर्गलात् परं श्रेष्ठं गुह्यं परमदुर्लभम् ॥

এইদৰে কৰি, হে দেৱ! তোমাক লৈ হোৱা আনন্দ মোৰ হৃদয়ত স্থিত থাকে। লোহাৰ্গলাৰ ওপৰতকৈও শ্ৰেষ্ঠ, গোপন আৰু পৰম দুষ্প্ৰাপ্য এক বস্তু আছে।

Verse 7

तीर्थं तद्वद कल्याणं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥ यदस्ति दुर्लभं तीर्थं तत्त्वं कथय मे प्रभो ॥

সেই কল্যাণময় তীৰ্থৰ কথা কোৱা—তীৰ্থসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম সৰ্বোত্তম। যি দুষ্প্ৰাপ্য তীৰ্থ আছে, হে প্ৰভু, তাৰ তত্ত্ব মোক কোৱা।

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ न विद्यते च पाताले नान्तरिक्षे न मानुषे ॥ समानं मथुराया हि प्रियं मम वसुन्धरे ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: পাতালত নহয়, অন্তৰিক্ষত নহয়, নৰলোকতো নহয়—মথুৰাৰ সমান একো নাই; হে বসুন্ধৰে, মথুৰা মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 9

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रियं च वसुधा तदा ॥ प्रणम्य शिरसा देवी वराहं पुनरब्रवीत् ॥

সূত ক’লে: তেওঁৰ সেই প্ৰিয় বাক্য শুনি বসুধা তেতিয়া সন্তুষ্ট হ’ল। দেৱীয়ে মূৰ নোৱাই বৰাহক পুনৰ ক’লে।

Verse 10

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु कार्त्स्न्येन वसुधे कथ्यमानं मयानघे ॥ मथुरेति च विख्यातं तस्मान्नास्ति परं मम ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে বসুধে, হে নিৰ্দোষে, মই যি ক’বলৈ ধৰিছোঁ সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ শুনা। ‘মথুৰা’ বুলি খ্যাত স্থান—তাৰ ওপৰত মোৰ বাবে একো নাই।

Verse 11

सा रम्या च सुशस्ता च जन्मभूमिस्तथा मम ॥ शृणु देवि यथा स्तौमि मथुरां पापहारिणीम्

সেই স্থান মনোৰম আৰু অতি প্ৰশংসিত—সেইয়ে মোৰ জন্মভূমি। হে দেবী, শুনা, মই পাপহাৰিণী মথুৰাৰ স্তৱ কিদৰে কৰোঁ।

Verse 12

तत्र वासी नरो याति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः ॥ महामाघ्यां प्रयागे तु यत्फलं लभते नरः

তাত বাস কৰা মানুহে মোক্ষ লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু মহামাঘ ব্ৰতকালত প্ৰয়াগত যি ফল মানুহে লাভ কৰে—

Verse 13

तत्फलं लभते देवि मथुरायां दिने दिने ॥ पूर्णे वर्षसहस्रं तु वाराणस्यां तु यत्फलम्

সেই একে ফল, হে দেবী, মথুৰাত দিনে দিনে লাভ হয়। আৰু বাৰাণসীত পূৰ্ণ এক হাজাৰ বছৰৰ পাছত যি ফল লাভ হয়—

Verse 14

तत्फलं लभते देवि मथुरायां क्षणेन हि ॥ कार्त्तिक्यां चैव यत्पुण्यं पुष्करे तु वसुन्धरे

সেই একে ফল, হে দেবী, মথুৰাত ক্ষণমাত্ৰতে লাভ হয়। আৰু হে বসুন্ধৰে, কাৰ্ত্তিক মাহত পুষ্কৰত যি পুণ্য লাভ হয়—

Verse 15

तत्फलं लभते देवि मथुरायां जितेन्द्रियः ॥ मथुरां तु परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते रतिम्

সেই একে ফল, হে দেবী, মথুৰাত ইন্দ্ৰিয়-জয়ী জনে লাভ কৰে। কিন্তু যি মথুৰা ত্যাগ কৰি অন্য ঠাইত আসক্তি স্থাপন কৰে—

Verse 16

मूढो भ्रमति संसारे मोहितो मम मायया ॥ यः शृणोति वरारोहे माथुरं मम मण्डलम्

মোৰ মায়াৰ মোহত মূঢ়জন সংসাৰত ভ্ৰমি ফুৰে। কিন্তু, হে সুন্দৰ-কটিদেশী, যি কোনোবাই মোৰ মথুৰা-মণ্ডলৰ কথা শ্ৰৱণ কৰে—

Verse 17

अन्येनोच्चारितं शश्वत्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रं सरांसि च

ইয়াক যদি সদায় আন কোনোবাই উচ্চাৰণ কৰে, তেন্তে সিও পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। পৃথিৱীত যিমান তীৰ্থ আছে, আৰু সাগৰলৈকে থকা সৰোবৰসমূহো—

Verse 18

मथुरायां प्रयान्त्यत्र सुप्ते चैव जनार्दने ॥ मथुरामण्डलं प्राप्य श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

জনাৰ্দন নিদ্ৰাস্থিত থাকিলেও সিহঁতে ইয়ালৈ মথুৰালৈ আহে। মথুৰা-মণ্ডল লাভ কৰি, বিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি—

Verse 19

तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ कुब्जाम्रके सौकरवे मथुरायां विशेषतः

সিহঁতেও পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে—মোৰ প্ৰসাদে, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। বিশেষকৈ মথুৰাত, কুব্জাম্ৰক আৰু সৌকৰৱত—

Verse 20

विना सांख्येन योगेन मत्प्रसादान्न संशयः ॥ मथुरायां महापुर्यां ये वसन्ति शुचिव्रताः

সাংখ্য আৰু যোগ নথাকিলেও, মোৰ প্ৰসাদে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। মথুৰাৰ মহাপুৰীত যিসকল শুচিব্ৰত পালন কৰি বাস কৰে—

Verse 21

बलिभिक्षाप्रदातारो देवास्ते नरविग्रहाः ॥ भविष्यामि वरारोहे द्वापरे युगसंस्थिते

বলিদান আৰু ভিক্ষা প্ৰদানকাৰী সেই দেৱতাসকল মানৱৰূপে প্ৰকাশ পাব। হে সুন্দৰ-নিতম্বিনী, দ্বাপৰ যুগ স্থাপিত হ’লে মই তাত অৱতাৰ ল’ম।

Verse 22

ययातिभूपवंशाच्च क्षत्रियः कुलवर्द्धनः ॥ भविष्यामि वरारोहे मथुरायां न संशयः

আৰু ৰজা যযাতিৰ বংশৰ পৰা, কুলবৃদ্ধি কৰা এজন ক্ষত্ৰিয় ৰূপে—হে সুন্দৰ-নিতম্বিনী—মই মথুৰাত নিশ্চয়েই জন্ম/প্ৰকাশ পাব।

Verse 23

मूर्तिं चतुर्विधां कृत्वा स्थास्यामि ऋषिभिः स्तुतः ॥ वत्सराणां शतं तत्र युद्धेषु कृतनिश्चयः

চতুৰ্বিধ মূৰ্তি গঢ়ি মই তাত অৱস্থান কৰিম, ঋষিসকলে স্তৱ কৰা। তাত শত বছৰ ধৰি, যুদ্ধত দৃঢ় সংকল্পে স্থিৰ থাকিম।

Verse 24

एका चन्दनसङ्काशा द्वितीया कनकप्रभा ॥ अशोकसदृशा चान्या अन्या चोत्पलसन्निभा

এটা চন্দনৰ দৰে দীপ্ত; দ্বিতীয়টো সোণৰ জ্যোতিৰ দৰে। আন এটা অশোকৰ সদৃশ, আৰু আনটো নীল পদুমৰ তুল্য।

Verse 25

तत्र गुह्यानि नामानि भविष्यन्ति मम प्रिये ॥ पुण्यानि च पवित्राणि संसारच्छेदनानि च

তাত, হে প্ৰিয়ে, মোৰ নামসমূহ গোপন থাকিব; সেয়া পুণ্যময় আৰু পবিত্ৰকাৰী, আৰু সংসাৰ-বন্ধন ছেদনকাৰীও হ’ব।

Verse 26

यत्राहं पातयिष्यामि द्वात्रिंशत्तु वसुन्धरे ॥ दैत्यान्घोरान्महाभागे कंसादीन् धर्मदूषकान्

য’ত মই, হে পৃথিৱী, বত্রিশ ভয়ংকৰ দৈত্যক—হে ভাগ্যৱতী—কংস আদি ধৰ্ম-দূষকক নিধন কৰিম।

Verse 27

यमुना यत्र सुवहा नित्यं सन्निहिता ध्रुवम् ॥ वैवस्वतसुता रम्या यमुना यत्र विश्रुता

য’ত যমুনা সু-প্ৰবাহিনী, নিত্যই নিশ্চিতভাৱে সন্নিহিতা; য’ত বৈৱস্বত (যম)ৰ মনোহৰ কন্যা যমুনা প্ৰখ্যাত।

Verse 28

यमुना विश्रुता देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्र तीर्थानि गुह्यानि भविष्यन्ति ममानघे

হে দেবী, যমুনা প্ৰসিদ্ধ; ইয়াত বিচাৰণাৰ প্ৰয়োজন নাই। তাত, হে অনঘে, গুহ্য তীৰ্থসমূহ মোৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ’ব।

Verse 29

येषु स्नाने नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

হে দেবী, যিসকল তীৰ্থত স্নান কৰিলে নৰ মোৰ লোকত সন্মানিত হয়; আৰু তাৰ পাছত ইয়াত যি মোৰ কৰ্ম/বিধিত পৰায়ণ হৈ প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি সেই অৱস্থা লাভ কৰে।

Verse 30

न जायते स मर्त्येषु जायते च चतुर्भुजः ॥ अविमुक्ते नरः स्नातो मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्

সি মর্ত্যলোকত পুনৰ জন্ম নলয়; আৰু চতুৰ্ভুজ প্ৰভু তাত প্ৰকাশিত। অৱিমুক্তত যি নৰ স্নান কৰে, সি নিঃসন্দেহে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 31

तथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ विश्रान्तिसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

যি ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে। এই তীৰ্থ ‘বিশ্ৰান্তি’ নামে ত্ৰিলোকত বিখ্যাত।

Verse 32

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ सर्वतीर्थेषु यत्स्नानं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥

হে দেবী, যি নৰ তাত স্নান কৰে সি মোৰ লোক লাভ কৰে। সকলো তীৰ্থত যি স্নান, আৰু সকলো তীৰ্থত যি ফল—

Verse 33

तत्फलं लभते देवि दृष्ट्वा देवं गतश्रमः ॥ न च यज्ञैर्न तपसा न ध्यानैर्न च संयमैः ॥

হে দেবী, দেৱতাক দৰ্শন কৰি ক্লান্তি দূৰ হোৱা জনে সেই ফল লাভ কৰে। আৰু সেই ফল যজ্ঞেৰে নহয়, তপস্যাৰে নহয়, ধ্যানেৰে নহয়, সংযমেৰে নহয়—

Verse 34

तत्फलं लभते स्नातो यथा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कालत्रयं तु वसुधे यः पश्यति गतश्रमः ॥

‘বিশ্ৰান্তি’ নামে ঠাইত স্নান কৰিলে যেনেকৈ সেই ফল পোৱা যায়, তেনেকৈ স্নাত জনে সেই ফল লাভ কৰে। আৰু, হে বসুধে, যি—ক্লান্তি দূৰ কৰি—ত্ৰিকাল (অতীত-বৰ্তমান-ভৱিষ্যৎ) দেখে…

Verse 35

कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

দুটা প্ৰদক্ষিণা কৰি সি বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে। আৰু আন এক উচ্চতৰ গুপ্ত তত্ত্ব আছে—সমগ্ৰ সংসাৰচক্ৰৰ পৰা মোক্ষ।

Verse 36

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ प्रयागं नाम तीर्थं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥

হে দেবী, যি নৰ তাত স্নান কৰে সি মোৰ লোক লাভ কৰে। সেয়া প্ৰয়াগ নামৰ তীৰ্থ, যি দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 37

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ तथा कनखलं नाम तीर्थं गुह्यं परं मम ॥

এতিয়া, যি ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে সি মোৰ লোকলৈ যায়। তদ্ৰূপে “কনখল” নামৰ তীৰ্থ আছে—মোৰ পৰম আৰু গুপ্ত ধাম।

Verse 38

स्नानमात्रेण तत्रापि नाकपृष्ठे स मोदते ॥ अस्ति क्षेत्रं परं गुह्यं तिन्दुकं नाम नामतः ॥

তাত কেৱল স্নান কৰিলেই সি স্বৰ্গৰ শিখৰত আনন্দ কৰে। তাত এক পৰম, গুপ্ত ক্ষেত্ৰো আছে, নামত “তিন্দুক” বুলি খ্যাত।

Verse 39

तस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

হে দেবী, যি নৰ সেই ঠাইত স্নান কৰে সি মোৰ লোকত সন্মানিত হয়। এই তীৰ্থত পূৰ্বে যি ঘটনা ঘটিছিল, হে বসুন্ধৰে, সেয়া শুনা।

Verse 40

पाञ्चालविषये देवि काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ धनधान्यसमायुक्तं ब्रह्मदत्तेन पालितम् ॥

হে দেবী, পাঞ্চাল দেশত “কাম্পিল্য” নামৰ এক উত্তম নগৰ আছিল। সি ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ আছিল আৰু ব্ৰহ্মদত্তে শাসন কৰিছিল।

Verse 41

तस्मिंस्तु वसते देवि तिन्दुको नाम नापितः॥ तस्मिंस्तु वसतस्तस्य नापितस्य पुरोत्तमे॥

হে দেবী, সেই উত্তম নগৰত বাস কৰোঁতে তিন্দুক নামৰ এজন নাপিত বাস কৰিছিল; আৰু তাতেই সেই নাপিত স্থিত হৈ আছিল।

Verse 42

कालेन महता तस्य कुटुम्बं च क्षयं गतम्॥ क्षीणे कुटुम्बे तु तदा सुभृशं दुःखपीडितः॥

দীৰ্ঘ সময় বাগৰি যোৱাত তাৰ পৰিয়াল-গৃহস্থালিও বিনাশলৈ গ’ল। পৰিয়াল ক্ষীণ হোৱাত তেতিয়া সি গভীৰ শোকে অত্যন্ত পীড়িত হ’ল।

Verse 43

सर्वसङ्गं परित्यज्य सोऽगच्छन्मथुरां तदा॥ ब्राह्मणावसथे सोऽपि वसमानो वसुन्धरे॥

সকলো আসক্তি ত্যাগ কৰি সি তেতিয়া মথুৰালৈ গ’ল। হে বসুন্ধৰা, সিও তাত ব্ৰাহ্মণ-আবাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আশ্ৰয়ত বাস কৰিছিল।

Verse 44

तस्य कर्मशतं कृत्वा स्नात्वैव यमुनां नदीम्॥ नित्यं स यमुनां स्नाति चिरकालं दृढव्रतः॥

সি শত কৰ্ম-সেৱা সম্পন্ন কৰি যমুনা নদীত স্নান কৰিলে। দৃঢ় ব্ৰতধাৰী সি দীৰ্ঘকাল নিত্য যমুনাত স্নান কৰি থাকিল।

Verse 45

ततः कालेन महता पञ्चत्वं समुपागतः॥ स च तीर्थप्रभावेण जातोऽसौ ब्राह्मणोत्तमः॥

তাৰ পাছত দীৰ্ঘ সময়ৰ অন্তত সি মৃত্যু লাভ কৰিলে। আৰু সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱবলে সি উত্তম ব্ৰাহ্মণ ৰূপে জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 46

तत्तीर्थस्य प्रभावेण जाता मुक्तिः सुदुर्लभा॥ ततः परं सूर्यतीर्थं सर्वपापप्रमोचनम्॥

সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত অতি দুৰ্লভ মোক্ষ লাভ হ’ল। তাৰ পাছত সূৰ্যতীৰ্থ আছে, যি সকলো পাপ মোচন কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 47

विरोचनेन बलिना सूर्यस्त्वाराधितः पुरा॥ भ्रष्टराज्येन हि तथा धनकामेन सुन्दरि॥

পূৰ্বতে, বিৰোচনৰ পুত্ৰ বলিয়ে সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰিছিল। হে সুন্দৰি, ৰাজ্যচ্যুত হৈ আৰু ধনৰ কামনাৰে তেওঁ সেই উপাসনা কৰিছিল।

Verse 48

ऊर्ध्वबाहुर्निराहारस्तताप परमं तपः॥ साग्रं संवत्सरं देवि ततः काममवाप्तवान्॥

হাত দুটা ওপৰলৈ তুলি আৰু আহাৰ ত্যাগ কৰি তেওঁ পৰম তপস্যা কৰিলে। হে দেবি, পূৰ্ণ এক বছৰ; তাৰ পাছত তেওঁ ইচ্ছিত লক্ষ্য লাভ কৰিলে।

Verse 49

तस्य प्रसन्नो भगवान् द्युमणिः प्रत्यभाषत॥ किं कारणं बले ब्रूहि तपस्यसि महत्तपः॥

তেওঁৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ ভগৱান দ্যুমণি (সূৰ্য) ক’লে— “হে বলি, কোৱা, কিহৰ কাৰণে তুমি ইমান মহান তপস্যা কৰিছা?”

Verse 50

बलिरुवाच॥ भ्रष्टराज्योऽस्मि देवेश पाताले निवसाम्यहम्॥ वित्तेनापि विहीनस्य कुटुम्बभरणं कृतः॥

বলিয়ে ক’লে— “হে দেবেশ, মই ৰাজ্যচ্যুত; মই পাতালত বাস কৰোঁ। ধনহীন হৈও মই পৰিয়ালৰ ভৰণ-পোষণ কৰিবলগীয়া হৈছে।”

Verse 51

मुकुटात्तस्य वै सूर्यॊ ददौ चिन्तामणिं ततः ॥ चिन्तामणिं समासाद्य पातालमगमद्बलिः ॥

তেওঁৰ মুকুটৰ পৰা সূৰ্যই নিশ্চয়েই চিন্তামণি—ইচ্ছা-পূৰণ মণি—দান কৰিলে। চিন্তামণি লাভ কৰি বলি পাতাললৈ গ’ল।

Verse 52

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

সেই তীৰ্থত যি মানুহে স্নান কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু তাতেই যদি প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 53

आदित्याहनि संक्रान्तौ ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ तस्मिन्स्नातो नरो देवि राजसूयफलं लभेत् ॥

আদিত্যবাৰে, সংক্রান্তিত, আৰু চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহণত—হে দেবী—যি নৰ তাত স্নান কৰে, সি ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 54

ध्रुवेण यत्र सन्तप्तं स्वेच्छया परमं तपः ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण ध्रुवलोके महीयते ॥

য’ত ধ্ৰুৱে নিজৰ সংকল্পে পৰম তপস্যা কৰিছিল, তাত নিশ্চয়েই কেৱল স্নানমাত্ৰে ধ্ৰুৱলোকত সন্মান লাভ হয়।

Verse 55

पितॄंस्तारयते सर्वं पितृपक्षे विशेषतः ॥ दक्षिणे ध्रुवतीर्थस्य तीर्थराजं प्रकीर्तितम् ॥

ই সকলো পিতৃলোকক তাৰে, বিশেষকৈ পিতৃপক্ষত। ধ্ৰুৱতীৰ্থৰ দক্ষিণে ‘তীৰ্থৰাজ’ বুলি প্ৰখ্যাত তীৰ্থ আছে।

Verse 56

तस्मिन् स्नाते नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ तद्दक्षिणे महादेवि ऋषितीर्थं परं मम ॥

হে দেবী, যি নৰ তাত স্নান কৰে, সি মোৰ লোক লাভ কৰে। তাৰ দক্ষিণফালে, হে মহাদেৱী, মোৰ পৰম ঋষি-তীৰ্থ আছে।

Verse 57

तत्र स्नातो नरो देवि ऋषिलोकं प्रपद्यते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते ॥

হে দেবী, যি নৰ তাত স্নান কৰে, সি ঋষিলোক লাভ কৰে। আৰু যদি সি তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে মোৰ লোকত সন্মানিত হয়।

Verse 58

दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थं परं मम ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण मोक्षमेव प्रपद्यते ॥

ঋষি-তীৰ্থৰ দক্ষিণে মোৰ পৰম মোক্ষ-তীৰ্থ আছে। তাত কেৱল স্নানমাত্ৰেই নিশ্চয় মোক্ষ লাভ হয়।

Verse 59

तत्र वै कोटितीर्थं हि देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन मम लोके महीयते ॥

তাতেই কোটিতীৰ্থ আছে, যি দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য। তাত স্নান আৰু দান কৰিলে নৰ মোৰ লোকত সন্মানিত হয়।

Verse 60

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ तारिताः पितरस्तेन तथैव प्रपितामहाः ॥

কোটিতীৰ্থত নৰে স্নান কৰি আৰু পিতৃ-দেৱতাসকলক অৰ্পণেৰে সন্তুষ্ট কৰি, সেই কৰ্মে নিজৰ পিতৃসকলক উদ্ধাৰ কৰে—তদ্ৰূপ প্ৰপিতামহসকলকো।

Verse 61

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ तत्रैव वायुतीर्थं तु पितॄणामपि दुर्लभम् ॥

কোটিতীৰ্থত নৰে স্নান কৰিলে সি ব্ৰহ্মলোকত সন্মানিত হয়। তাতেই বায়ুতীৰ্থ আছে, যি পিতৃসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য বুলি কোৱা হয়।

Verse 62

पिण्डदानात्तु तत्रैव पितृलोके स गच्छति ॥ गया पिण्डप्रदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ तत्फलं लभते देवि ज्येष्ठे दानान्न संशयः ॥

তাতেই পিণ্ডদান কৰিলে সি পিতৃলোকলৈ যায়। গয়াত পিণ্ড প্ৰদান কৰি নৰে যি ফল লাভ কৰে, সেই একে ফল, হে দেবী, জ্যেষ্ঠ মাহত দান কৰিলে লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 63

द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥

এই বাৰটা তীৰ্থ দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য বুলি কোৱা হয়। তাত কৰা স্নান, দান, জপ আৰু হোম সহস্ৰগুণ ফলদায়ক হয়।

Verse 64

पृथिव्युवाच ॥ पुष्करं नैमिषं चैव पुरीं वाराणसीं तथा ॥ एतान् हित्वा महाभाग मथुरां किं प्रशंसति ॥

পৃথিৱী ক’লে: ‘পুষ্কৰ, নৈমিষ আৰু বাৰাণসী নগৰীও—এইবোৰ এৰি, হে মহাভাগ, মথুৰাক কিয় প্ৰশংসা কৰা হয়?’

Verse 65

तृप्तिं प्रयान्ति पितरो यावत्स्थित्यग्रजन्मनः ॥ ये वसन्ति महाभागे मथुरामितरे जनाः ॥

হে মহাভাগ, যিমান দিন অগ্ৰজন্মন (প্ৰথম পিতৃ) স্থিত থাকে, সিমান দিন পিতৃসকল তৃপ্তি লাভ কৰে, যেতিয়া আন লোকসকল মথুৰাত বাস কৰে।

Verse 66

गङ्गां प्राप्य प्रयागे या वेणीति प्रथिता भुवि ॥ गङ्गाशतगुणा पुण्या माठुरे मम मण्डले ॥

যি ধাৰা প্ৰয়াগ পোৱাত পৃথিৱীত ‘ৱেণী’ বুলি প্ৰখ্যাত, মোৰ মথুৰা-মণ্ডলত সেয়া গংগাতকৈ শতগুণ অধিক পুণ্যদায়িনী বুলি কোৱা হয়।

Verse 67

यस्मिन् स्नातो नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ इन्द्रलोकं समासाद्य नरोऽसौ देवि मोदते ॥

হে দেবি, তাত স্নান কৰিলে মানুহে অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে; ইন্দ্ৰলোকত উপনীত হৈ, হে দেবি, সেই মানুহ আনন্দিত হয়।

Verse 68

तस्मिन् वरगृहे देवि ब्राह्मणो योगिनां वरः ॥ जातिस्मरो महाप्राज्ञो विष्णुभक्तो वसुन्धरे ॥

হে দেবি, সেই উত্তম নিবাসত এজন ব্ৰাহ্মণ আছে—যোগীসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—যি পূৰ্বজন্ম স্মৰণ কৰে, মহাপ্ৰাজ্ঞ, আৰু বিষ্ণুৰ ভক্ত, হে বসুধে।

Verse 69

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोके महीयते ॥ ध्रुवतीर्थे तु वसुधे यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥

তাৰ পাছত তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে মানুহে মোৰ লোকত সন্মান লাভ কৰে। আৰু ধ্ৰুৱ-তীৰ্থত, হে বসুধে, যি মানুহে শ্ৰাদ্ধ কৰে…

Verse 70

येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं श्रुत्वा कामानवाप्नुयात् ॥

যাৰ কেৱল স্মৰণমাত্ৰেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি হয়; আৰু তীৰ্থসমূহৰ মাহাত্ম্য শুনিলে মানুহে ইচ্ছিত কামনা লাভ কৰিব পাৰে।