Adhyaya 152: Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Verse 1

अथ मथुरातीर्थ प्रशंसा ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा देवस्य माहात्म्यं लोहर्गलनिवासिनः ॥ त्रैलोक्यनाथाधिपतेर्विस्मयं परमं गता ॥

आता मथुरा-तीर्थाची प्रशंसा. सूत म्हणाले—लोहर्गलात निवास करणाऱ्या देवाचे माहात्म्य ऐकून ते त्रैलोक्यनाथाच्या अधिपतीविषयी परम विस्मयास गेले.

Verse 2

धरन्युवाच ॥ पद्मपत्र विशालाक्ष लोकनाथ जगत्पते ॥ त्वत्प्रसादाच्च देवेश श्रुतं शास्त्रं महौजसम् ॥

धरणी म्हणाली—हे पद्मपत्र-विशालाक्षा, हे लोकनाथा, हे जगत्पते! हे देवेशा, तुझ्या कृपेने मी महातेजस्वी शास्त्र-उपदेश ऐकला आहे।

Verse 3

तव शिष्या च दासी च त्वामहं शरणङ्गता ॥ जगद्धाता जगज्ज्योतिर्जगत्प्रभुरतन्द्रितः ॥

मी तुझी शिष्या देखील आहे आणि दासीही; मी तुझ्या शरणी आले आहे। तू जगद्धाता, जगज्ज्योती, आणि सदैव जागृत जगत्प्रभू आहेस।

Verse 4

तव सम्भावनाद्देव जातास्मि कनकोज्ज्वला ॥ अलङ्कृता च शस्ता च सर्वशास्त्रेण मानद ॥

हे देवा! तुझ्या सन्मानपूर्ण कृपेने मी सुवर्णासारखी उज्ज्वल झाले आहे। हे मानदा, सर्व शास्त्रांनी मी अलंकृत व योग्य ठरले आहे।

Verse 5

जगद्धातुर्जगच्छास्त्रकृते न हि परिश्रमः ॥ त्वय्यायत्तं जगत्सर्वं यच्च किंचित्प्रवर्त्तते ॥

जगद्धात्यास जगत्-शास्त्र रचण्यात श्रम नाही। संपूर्ण जगत् आणि जे काही प्रवृत्त होते ते सर्व तुझ्यावरच अवलंबून आहे।

Verse 6

इति कृत्वा च मे देव त्वाह्लादो हृदि वर्त्तते ॥ लोहर्गलात् परं श्रेष्ठं गुह्यं परमदुर्लभम् ॥

असे बोलून, हे देवा, तुझ्याविषयीचा आनंद माझ्या हृदयात वसतो। लोहार्गलाच्या पलीकडे आणखी श्रेष्ठ असे काही आहे—गुह्य व परम दुर्लभ।

Verse 7

तीर्थं तद्वद कल्याणं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥ यदस्ति दुर्लभं तीर्थं तत्त्वं कथय मे प्रभो ॥

ते कल्याणमय तीर्थ—तीर्थांमध्येही उत्तमोत्तम—मला सांगावे. जे दुर्लभ तीर्थ आहे, हे प्रभो, त्याचे तत्त्व मला कथन करा.

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ न विद्यते च पाताले नान्तरिक्षे न मानुषे ॥ समानं मथुराया हि प्रियं मम वसुन्धरे ॥

श्रीवराह म्हणाले—पाताळात नाही, अंतरिक्षात नाही, मनुष्यलोकीही नाही—मथुरेसमान काहीच नाही; हे वसुंधरे, मथुरा मला अत्यंत प्रिय आहे.

Verse 9

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रियं च वसुधा तदा ॥ प्रणम्य शिरसा देवी वराहं पुनरब्रवीत् ॥

सूत म्हणाले—त्याचे प्रिय वचन ऐकून वसुधा तेव्हा प्रसन्न झाली. देवीने मस्तक झुकवून वराहाला प्रणाम केला आणि पुन्हा बोलली.

Verse 10

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु कार्त्स्न्येन वसुधे कथ्यमानं मयानघे ॥ मथुरेति च विख्यातं तस्मान्नास्ति परं मम ॥

श्रीवराह म्हणाले—हे वसुधे, हे अनघे, मी जे सांगत आहे ते संपूर्णपणे ऐक. ‘मथुरा’ म्हणून जे विख्यात आहे, त्याहून माझ्यासाठी श्रेष्ठ काही नाही.

Verse 11

सा रम्या च सुशस्ता च जन्मभूमिस्तथा मम ॥ शृणु देवि यथा स्तौमि मथुरां पापहारिणीम्

ती रम्य आणि अत्यंत प्रशंसनीय आहे; तीच माझी जन्मभूमीही आहे. हे देवि, ऐक—मी पापहरिणी मथुरेची कशी स्तुती करतो.

Verse 12

तत्र वासी नरो याति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः ॥ महामाघ्यां प्रयागे तु यत्फलं लभते नरः

जो मनुष्य तेथे वास करतो तो मोक्ष प्राप्त करतो—यात संशय नाही। आणि महामाघात प्रयागी जो फल मनुष्याला मिळतो—

Verse 13

तत्फलं लभते देवि मथुरायां दिने दिने ॥ पूर्णे वर्षसहस्रं तु वाराणस्यां तु यत्फलम्

हे देवी, तेच फल मथुरेत दिवसेंदिवस मिळते। आणि वाराणसीत पूर्ण हजार वर्षांनी जे फल मिळते—

Verse 14

तत्फलं लभते देवि मथुरायां क्षणेन हि ॥ कार्त्तिक्यां चैव यत्पुण्यं पुष्करे तु वसुन्धरे

हे देवी, तेच फल मथुरेत खरोखर क्षणात मिळते। आणि हे वसुंधरे, कार्तिक महिन्यात पुष्करात जे पुण्य मिळते—

Verse 15

तत्फलं लभते देवि मथुरायां जितेन्द्रियः ॥ मथुरां तु परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते रतिम्

हे देवी, इंद्रियां जिंकणारा मथुरेत तेच फल प्राप्त करतो। पण जो मथुरा सोडून अन्यत्र आसक्ती करतो—

Verse 16

मूढो भ्रमति संसारे मोहितो मम मायया ॥ यः शृणोति वरारोहे माथुरं मम मण्डलम्

माझ्या मायेमुळे मोहित झालेला मूढ संसारात भटकत राहतो। पण हे वरारोहे, जो माझ्या मथुरा-मंडलाचे श्रवण करतो—

Verse 17

अन्येनोच्चारितं शश्वत्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रं सरांसि च

हे दुसऱ्यानेही सतत उच्चारले तरी तोही पापांतून मुक्त होतो। पृथ्वीवरील जेवढी तीर्थे आहेत आणि समुद्रापर्यंतची सरोवरे आहेत—

Verse 18

मथुरायां प्रयान्त्यत्र सुप्ते चैव जनार्दने ॥ मथुरामण्डलं प्राप्य श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

जनार्दन शयनस्थ असतानाही ते येथे मथुरेला येतात। मथुरा-मंडळास पोहोचून विधिपूर्वक श्राद्ध करून—

Verse 19

तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ कुब्जाम्रके सौकरवे मथुरायां विशेषतः

तेही परम सिद्धीला पोहोचतात—माझ्या प्रसादाने यात संशय नाही। विशेषतः मथुरेत, कुब्जाम्रक व सौकरव येथे—

Verse 20

विना सांख्येन योगेन मत्प्रसादान्न संशयः ॥ मथुरायां महापुर्यां ये वसन्ति शुचिव्रताः

सांख्य व योग नसतानाही माझ्या प्रसादाने यात संशय नाही। मथुरेच्या महापुरीत जे शुचिव्रत पाळून राहतात—

Verse 21

बलिभिक्षाप्रदातारो देवास्ते नरविग्रहाः ॥ भविष्यामि वरारोहे द्वापरे युगसंस्थिते

बलि व भिक्षा देणारे ते देव मानव-रूप धारण करतील। हे वरारोहे, द्वापरयुग स्थिर झाल्यावर मी प्रकट होईन।

Verse 22

ययातिभूपवंशाच्च क्षत्रियः कुलवर्द्धनः ॥ भविष्यामि वरारोहे मथुरायां न संशयः

ययाति-राजवंशातून उत्पन्न, कुलवर्धक क्षत्रिय म्हणून—हे वरारोहे—मी मथुरेत निःसंशय प्रकट होईन।

Verse 23

मूर्तिं चतुर्विधां कृत्वा स्थास्यामि ऋषिभिः स्तुतः ॥ वत्सराणां शतं तत्र युद्धेषु कृतनिश्चयः

चार प्रकारची मूर्ती धारण करून मी तेथे राहीन, ऋषींनी स्तुत; आणि तेथे शंभर वर्षे युद्धांत दृढनिश्चयी राहीन।

Verse 24

एका चन्दनसङ्काशा द्वितीया कनकप्रभा ॥ अशोकसदृशा चान्या अन्या चोत्पलसन्निभा

एक चंदनासारखी, दुसरी सुवर्णप्रभेसारखी; आणखी एक अशोकासारखी, आणि दुसरी नीलोत्पलासमान आहे।

Verse 25

तत्र गुह्यानि नामानि भविष्यन्ति मम प्रिये ॥ पुण्यानि च पवित्राणि संसारच्छेदनानि च

तेथे, हे प्रिये, माझी नावे गुप्त असतील; ती पुण्यदायक, पवित्र करणारी आणि संसारबंधन छेदणारी असतील।

Verse 26

यत्राहं पातयिष्यामि द्वात्रिंशत्तु वसुन्धरे ॥ दैत्यान्घोरान्महाभागे कंसादीन् धर्मदूषकान्

जिथे, हे वसुंधरे, हे महाभागे, मी कंसादी धर्मदूषक बत्तीस भयंकर दैत्यांना पाडून टाकीन।

Verse 27

यमुना यत्र सुवहा नित्यं सन्निहिता ध्रुवम् ॥ वैवस्वतसुता रम्या यमुना यत्र विश्रुता

जिथे यमुना सदा सुबकपणे वाहते व नित्य उपस्थित आहे; जिथे वैवस्वत (यम) याची रम्य कन्या यमुना प्रसिद्ध आहे।

Verse 28

यमुना विश्रुता देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्र तीर्थानि गुह्यानि भविष्यन्ति ममानघे

हे देवी, यमुना प्रसिद्ध आहे; येथे विचार करण्याची गरज नाही। हे निष्पापे, तेथे माझ्याशी संबंधित गुप्त तीर्थे होतील।

Verse 29

येषु स्नाने नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

हे देवी, ज्या तीर्थांत स्नान केल्याने मनुष्य माझ्या लोकी मान पावतो; आणि मग येथे माझ्या कर्मांत परायण होऊन प्राण सोडतो।

Verse 30

न जायते स मर्त्येषु जायते च चतुर्भुजः ॥ अविमुक्ते नरः स्नातो मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्

तो पुन्हा मर्त्यलोकी जन्म घेत नाही; आणि तेथे चतुर्भुज भगवान प्रकट आहेत। अविमुक्तात स्नान केलेला नर निःसंशय मुक्ती प्राप्त करतो।

Verse 31

तथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ विश्रान्तिसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

आणि जो येथे प्राण सोडतो तो माझ्या लोकी जातो। ‘विश्रान्ति’ नावाचे हे तीर्थ त्रैलोक्यात प्रसिद्ध आहे।

Verse 32

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ सर्वतीर्थेषु यत्स्नानं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥

हे देवी, जो मनुष्य तेथे स्नान करतो तो माझा लोक प्राप्त करतो. सर्व तीर्थांतील स्नान व सर्व तीर्थांतील फल जे आहे, ते सर्व तेथेच मिळते.

Verse 33

तत्फलं लभते देवि दृष्ट्वा देवं गतश्रमः ॥ न च यज्ञैर्न तपसा न ध्यानैर्न च संयमैः ॥

हे देवी, देवाचे दर्शन करून ज्याचा श्रम निवतो तो तेच फल प्राप्त करतो. ते फल यज्ञ, तप, ध्यान किंवा संयम यांनी इतक्या सहजतेने मिळत नाही.

Verse 34

तत्फलं लभते स्नातो यथा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कालत्रयं तु वसुधे यः पश्यति गतश्रमः ॥

‘विश्रान्ति’ नावाच्या स्थानी स्नान केल्यास जसे फल मिळते, तसेच येथे स्नान करणाऱ्यालाही ते फल मिळते. हे वसुधे, जो श्रममुक्त होऊन त्रिकाल पाहतो…

Verse 35

कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

दोन प्रदक्षिणा करून तो विष्णुलोकास जातो. आणि आणखी एक परात्पर गूढ रहस्य आहे—संपूर्ण संसारचक्रातून मोक्ष.

Verse 36

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ प्रयागं नाम तीर्थं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥

हे देवी, जो मनुष्य तेथे स्नान करतो तो माझा लोक प्राप्त करतो. ते ‘प्रयाग’ नावाचे तीर्थ आहे, जे देवांनाही दुर्लभ आहे.

Verse 37

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ तथा कनखलं नाम तीर्थं गुह्यं परं मम ॥

आता जो येथे प्राण सोडतो तो माझ्या लोकी जातो. तसेच ‘कनखल’ नावाचे तीर्थ आहे—माझे परम व गुह्य पावन स्थान.

Verse 38

स्नानमात्रेण तत्रापि नाकपृष्ठे स मोदते ॥ अस्ति क्षेत्रं परं गुह्यं तिन्दुकं नाम नामतः ॥

तेथे केवळ स्नानमात्रानेही तो स्वर्गशिखरावर आनंदित होतो. तसेच ‘तिन्दुक’ नावाचे एक परम गुह्य क्षेत्र आहे.

Verse 39

तस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

हे देवी, त्या ठिकाणी स्नान केलेला मनुष्य माझ्या लोकी पूज्य मानला जातो. हे वसुंधरे, या तीर्थात पूर्वी जे घडले ते ऐक.

Verse 40

पाञ्चालविषये देवि काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ धनधान्यसमायुक्तं ब्रह्मदत्तेन पालितम् ॥

हे देवी, पाञ्चाल देशात ‘कांपिल्य’ नावाचे एक उत्तम नगर होते—धनधान्याने समृद्ध आणि ब्रह्मदत्ताने पालित.

Verse 41

तस्मिंस्तु वसते देवि तिन्दुको नाम नापितः॥ तस्मिंस्तु वसतस्तस्य नापितस्य पुरोत्तमे॥

हे देवी, त्या उत्तम नगरात ‘तिन्दुक’ नावाचा एक न्हावी राहत होता. त्या नगरात राहणाऱ्या त्या न्हाव्याविषयी (पुढील) कथा सांगितली जाते.

Verse 42

कालेन महता तस्य कुटुम्बं च क्षयं गतम्॥ क्षीणे कुटुम्बे तु तदा सुभृशं दुःखपीडितः॥

दीर्घ काळ लोटल्यावर त्याचे कुटुंबही नष्ट झाले. कुटुंब क्षीण झाल्यावर तो अत्यंत दुःखाने पीडित झाला.

Verse 43

सर्वसङ्गं परित्यज्य सोऽगच्छन्मथुरां तदा॥ ब्राह्मणावसथे सोऽपि वसमानो वसुन्धरे॥

सर्व आसक्तीचा त्याग करून तो तेव्हा मथुरेला गेला. हे वसुंधरे, तोही तेथे ब्राह्मणांच्या निवासस्थानी राहू लागला.

Verse 44

तस्य कर्मशतं कृत्वा स्नात्वैव यमुनां नदीम्॥ नित्यं स यमुनां स्नाति चिरकालं दृढव्रतः॥

त्याने शंभर कर्म (सेवा/विधी) करून यमुना नदीत स्नान केले. दृढ व्रत धारण केलेला तो दीर्घकाळ नित्य यमुनास्नान करीत राहिला.

Verse 45

ततः कालेन महता पञ्चत्वं समुपागतः॥ स च तीर्थप्रभावेण जातोऽसौ ब्राह्मणोत्तमः॥

नंतर दीर्घ काळाने तो पंचत्व (मृत्यू) पावला. आणि त्या तीर्थाच्या प्रभावाने तो उत्तम ब्राह्मण म्हणून जन्मला.

Verse 46

तत्तीर्थस्य प्रभावेण जाता मुक्तिः सुदुर्लभा॥ ततः परं सूर्यतीर्थं सर्वपापप्रमोचनम्॥

त्या तीर्थाच्या प्रभावाने अत्यंत दुर्लभ अशी मुक्ती प्राप्त झाली. त्यानंतर सूर्यतीर्थ आहे, जे सर्व पापांचे प्रमोचन करणारे सांगितले आहे.

Verse 47

विरोचनेन बलिना सूर्यस्त्वाराधितः पुरा॥ भ्रष्टराज्येन हि तथा धनकामेन सुन्दरि॥

पूर्वी विरोचनपुत्र बलिने सूर्यदेवांची आराधना केली. हे सुंदरी, राज्यभ्रष्ट होऊन आणि धनाची इच्छा धरून त्याने ती उपासना केली.

Verse 48

ऊर्ध्वबाहुर्निराहारस्तताप परमं तपः॥ साग्रं संवत्सरं देवि ततः काममवाप्तवान्॥

हात वर उचलून आणि निराहार राहून त्याने परम तप केले. हे देवी, पूर्ण एक वर्ष तसे करून मग त्याने आपले इच्छित फल मिळविले.

Verse 49

तस्य प्रसन्नो भगवान् द्युमणिः प्रत्यभाषत॥ किं कारणं बले ब्रूहि तपस्यसि महत्तपः॥

त्याच्यावर प्रसन्न होऊन भगवान द्युमणि (सूर्य) म्हणाले—“हे बलि, सांग; तू असे महान तप का करीत आहेस?”

Verse 50

बलिरुवाच॥ भ्रष्टराज्योऽस्मि देवेश पाताले निवसाम्यहम्॥ वित्तेनापि विहीनस्य कुटुम्बभरणं कृतः॥

बलि म्हणाला—“हे देवेश, मी राज्यभ्रष्ट आहे; पाताळात राहतो. धन नसतानाही मला कुटुंबाचा निर्वाह करावा लागतो.”

Verse 51

मुकुटात्तस्य वै सूर्यॊ ददौ चिन्तामणिं ततः ॥ चिन्तामणिं समासाद्य पातालमगमद्बलिः ॥

मग सूर्यदेवांनी आपल्या मुकुटातून चिंतामणी रत्न दिले. चिंतामणी मिळताच बलि पाताळात गेला.

Verse 52

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

त्या तीर्थात स्नान करणारा मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो. आणि जर तेथेच प्राणत्याग केला, तर तो माझ्या लोकास जातो.

Verse 53

आदित्याहनि संक्रान्तौ ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ तस्मिन्स्नातो नरो देवि राजसूयफलं लभेत् ॥

रविवारी, संक्रांतीच्या वेळी, तसेच चंद्र वा सूर्यग्रहणात—हे देवी, जो तेथे स्नान करतो तो राजसूय यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो.

Verse 54

ध्रुवेण यत्र सन्तप्तं स्वेच्छया परमं तपः ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण ध्रुवलोके महीयते ॥

जिथे ध्रुवाने स्वेच्छेने परम तप केले, तेथे केवळ स्नानमात्राने ध्रुवलोकी मान मिळतो.

Verse 55

पितॄंस्तारयते सर्वं पितृपक्षे विशेषतः ॥ दक्षिणे ध्रुवतीर्थस्य तीर्थराजं प्रकीर्तितम् ॥

हे सर्व पितरांचा उद्धार करते—विशेषतः पितृपक्षात. ध्रुवतीर्थाच्या दक्षिणेस ‘तीर्थराज’ असे प्रसिद्ध आहे.

Verse 56

तस्मिन् स्नाते नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ तद्दक्षिणे महादेवि ऋषितीर्थं परं मम ॥

हे देवी, तेथे स्नान केल्याने मनुष्य माझ्या लोकास प्राप्त होतो. आणि त्याच्या दक्षिणेस, हे महादेवी, माझे परम ऋषितीर्थ आहे.

Verse 57

तत्र स्नातो नरो देवि ऋषिलोकं प्रपद्यते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते ॥

हे देवी, जो मनुष्य तेथे स्नान करतो तो ऋषिलोकास प्राप्त होतो. आणि जर तेथेच प्राण सोडतो, तर माझ्या लोकी सन्मानित होतो.

Verse 58

दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थं परं मम ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण मोक्षमेव प्रपद्यते ॥

ऋषितीर्थाच्या दक्षिणेस माझे परम मोक्षतीर्थ आहे. तेथे केवळ स्नानमात्रानेच मोक्ष प्राप्त होतो.

Verse 59

तत्र वै कोटितीर्थं हि देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन मम लोके महीयते ॥

तेथेच कोटितीर्थ आहे, जे देवांनाही दुर्लभ आहे. तेथे स्नान व दान केल्याने माझ्या लोकी सन्मान मिळतो.

Verse 60

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ तारिताः पितरस्तेन तथैव प्रपितामहाः ॥

कोटितीर्थात स्नान करून व पितृदेवतांना तर्पण देऊन, त्या कर्माने त्याचे पितर तसेच प्रपितामहही तारले जातात.

Verse 61

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ तत्रैव वायुतीर्थं तु पितॄणामपि दुर्लभम् ॥

कोटितीर्थात स्नान केल्याने मनुष्य ब्रह्मलोकी सन्मानित होतो. तेथेच वायुतीर्थही आहे, जे पितरांनाही दुर्लभ मानले जाते.

Verse 62

पिण्डदानात्तु तत्रैव पितृलोके स गच्छति ॥ गया पिण्डप्रदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ तत्फलं लभते देवि ज्येष्ठे दानान्न संशयः ॥

तेथेच पिंडदान केल्याने तो पितृलोकास जातो. गयेस पिंडप्रदानाने मनुष्याला जे फळ मिळते, हे देवी, ज्येष्ठ मासात दान केल्याने तेच फळ मिळते—यात संशय नाही.

Verse 63

द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥

ही बारा तीर्थे देवांनाही दुर्लभ अशी सांगितली आहेत. तेथे केलेले स्नान, दान, जप आणि होम सहस्रगुण फलदायी होतात.

Verse 64

पृथिव्युवाच ॥ पुष्करं नैमिषं चैव पुरीं वाराणसीं तथा ॥ एतान् हित्वा महाभाग मथुरां किं प्रशंसति ॥

पृथ्वी म्हणाली—पुष्कर, नैमिष आणि वाराणसी नगरीही; हे महाभाग, ही सर्वे सोडून मथुरेची प्रशंसा कशासाठी केली जाते?

Verse 65

तृप्तिं प्रयान्ति पितरो यावत्स्थित्यग्रजन्मनः ॥ ये वसन्ति महाभागे मथुरामितरे जनाः ॥

अग्रजन्मा (प्रधान पितर) जितका काळ स्थित असतो, तितक्याच काळ पितर तृप्त होतात, हे महाभाग, जेव्हा इतर लोक मथुरेत वास करतात.

Verse 66

गङ्गां प्राप्य प्रयागे या वेणीति प्रथिता भुवि ॥ गङ्गाशतगुणा पुण्या माठुरे मम मण्डले ॥

जी धारा प्रयागास पोहोचून पृथ्वीवर ‘वेणी’ म्हणून प्रसिद्ध आहे, ती माझ्या मथुरा-मंडळात गंगेपेक्षा शतगुण अधिक पुण्यदायिनी अशी वर्णिली आहे.

Verse 67

यस्मिन् स्नातो नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ इन्द्रलोकं समासाद्य नरोऽसौ देवि मोदते ॥

हे देवी, त्या तीर्थात स्नान केल्याने मनुष्याला अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळते. इंद्रलोकास जाऊन, हे देवी, तो मनुष्य आनंदित होतो.

Verse 68

तस्मिन् वरगृहे देवि ब्राह्मणो योगिनां वरः ॥ जातिस्मरो महाप्राज्ञो विष्णुभक्तो वसुन्धरे ॥

हे देवी, त्या श्रेष्ठ निवासस्थानी एक ब्राह्मण आहे—योगिनांमध्ये श्रेष्ठ—जो पूर्वजन्म स्मरण करणारा, महाप्रज्ञ आणि हे वसुंधरे, विष्णुभक्त आहे.

Verse 69

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोके महीयते ॥ ध्रुवतीर्थे तु वसुधे यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥

तेथेच प्राण सोडून तो माझ्या लोकी सन्मानित होतो. आणि हे वसुंधरे, ध्रुवतीर्थात जो मनुष्य श्राद्ध करतो…

Verse 70

येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं श्रुत्वा कामानवाप्नुयात् ॥

ज्यांचे केवळ स्मरण केल्याने सर्व पापांतून मुक्ती मिळते. आणि तीर्थांचे माहात्म्य ऐकून मनुष्य इच्छित कामना प्राप्त करतो.