
Sukta 9.83
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers.
Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).
Ten krótki hymn Pavāmāna chwali Somę, gdy jest on oczyszczany przez rozciągnięte sito (pavitra), stając się godnym wejścia do ofiary i niesienia siły ofiarnej do boskiego siedzenia. Wersy podkreślają, że tylko to, co "dojrzałe/rozgrzane" (przygotowane, oczyszczone), może przejść przez sito, obraz ten symbolizuje zarówno rytualne wyjaśnienie, jak i wewnętrzne dojrzewanie. Soma jest następnie wychwalany jako podtrzymujący świat, promienny jak świt i królewsko zwycięski, zdobywając szeroką sławę (śravas) poprzez swoje oczyszczające działanie.
Mantra 1
पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः । अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तस्तत्समाशत ॥
O Panie Słowa, twój filtr jest szeroko rozpostarty; panie dzieł, ogarniasz członki bytu z każdej strony. Co jest niedojrzałe i nieogrzane, nie może osiągnąć tego stanu; tylko to, co dojrzało i zostało przygotowane, nosi to i w pełni osiąga.
Mantra 2
तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पदे शोचन्तो अस्य तन्तवो व्यस्थिरन् । अवन्त्यस्य पवीतारमाशवो दिवस्पृष्ठमधि तिष्ठन्ति चेतसा ॥
Oczyszcziciel tapasu jest rozpostarty w siedzeniu nieba; jego lśniące nici są rozdzielone i utwierdzone. Szybkie moce strzegą tego filtra; świadomością stoją na grzbiecie nieba, trzymając wyższy plan, by przepływ mógł zostać wyklarowany.
Mantra 3
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा बिभर्ति भुवनानि वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ॥
Cętkowany lśni w Jutrzni, pierwszy na przedzie; Byk pragnący vāja podtrzymuje światy. Swą mocą formowania mistrzowie wizji go wymierzają; Ojcowie ludzkim wzrokiem umieszczają embrion wewnątrz, ustanawiając rozkosz do narodzin w nas.
Mantra 4
गन्धर्व इत्था पदमस्य रक्षति पाति देवानां जनिमान्यद्भुतः । गृभ्णाति रिपुं निधया निधापतिः सुकृत्तमा मधुनो भक्षमाशत ॥
Tak Gandharwa strzeże swojej stacji; cudowny, chroni narodziny bogów. Chwyta wrogą siłę przez ukryte umieszczenie, pan skarbu. Najbardziej czyniący dobro moce osiągają miodową porcję, rozkosz zabezpieczona przed grabieżcą.
Mantra 5
हविर्हविष्मो महि सद्म दैव्यं नभो वसानः परि यास्यध्वरम् । राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत् ॥
O Somo, jesteś ofiarą bogatą w siłę ofiarną; odziany rozległym niebem poruszasz się wokół ofiary ku wielkiemu boskiemu domowi. Król z filtrem jako twoim rydwanem, wchodzący na vāję, z tysiącem ostrzy wygrywasz rozległy słuch, szeroka sława zwycięstwa duszy.
The hymn opens with the pavitra stretched wide, under the lordship of sacred formulation (Brahmaṇaspati), framing purification as an all-encompassing process.
It develops the principle that only what is prepared and ripened can pass into the fulfilled state, then expands Soma’s identity into cosmic radiance at dawn and world-supporting power.
Soma is revealed as the bull upholding the worlds, measured by seers and placed as an embryo by the Fathers—an image of hidden potency coming to birth in us.
It resolves with Soma’s royal procession around the sacrifice, his filter as chariot, mounting vāja and winning great śravas—victory and wide renown through purification.
pavitraṃ te vitatam brahmaṇaspate
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा बिभर्ति भुवनानि वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ॥rājā pavitraratho
It praises Soma as he is purified through the ritual filter (pavitra), teaching that only what is properly prepared and refined becomes fit to reach the divine goal and empower the sacrifice.
Because purification is not only physical straining but also right sacred speech and correct ritual formulation; Brahmaṇaspati represents the lordship of that purifying “word” and ordered rite.
It can symbolize inner discernment and maturation: raw, unformed states cannot ‘pass through,’ but disciplined, clarified consciousness becomes luminous, strong, and capable of true attainment.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.