Rig Veda Sukta 103
Mandala 8Sukta 10314 Mantras

Sukta 103

Sukta 8.103

Ten hymn chwali Agniego jako najwyższego "znajdę ścieżki" (gātuvittama), tego, w którym ustanowione są zarządzenia rty i przez którego mowa ofiarodawcy dociera do bogów. Wzywa śpiewaków do zbliżenia się do Agniego z dobrze ułożoną pochwałą, opisując go jako rozległego, o jasnym płomieniu, hojnego i sprzymierzonego z Marutami/Rudrami. Sukta kończy się wyraźnym zaproszeniem dla Agniego, by przybył na picie Somy, radując się chwałą Sobharyów i wzmacniając prawy, szlachetny wzrost.

In this hymn

Addressed to

  • Agni

    Agni is the bright-flamed, vast, bountiful fire-principle who is approached by hymns and praise; he is portrayed as the one in whom the vratāni (ordinances) are set and as a knower/bearer of ṛta.

Recitation with translationRig Veda 8.103

Mantras

Mantra 1

अदर्शि गातुवित्तमो यस्मिन्व्रतान्यादधुः । उपो षु जातमार्यस्य वर्धनमग्निं नक्षन्त नो गिरः ॥

Ujrzano go, najlepszego znalazcę ścieżki, w którym ustanowiono prawa. Nasze słowa zbliżają się do Agni, szlachetnie zrodzonego, wzmacniacza aryjskiej duszy: płomienia, który umacnia szlachetny wzrost ku właściwemu porządkowi.

Mantra 2

प्र दैवोदासो अग्निर्देवाँ अच्छा न मज्मना । अनु मातरं पृथिवीं वि वावृते तस्थौ नाकस्य सानवि ॥

Naprzód porusza się Agni, boski dawca, ku bogom ze swoją potęgą. Podążając za Matką Ziemią rozszerza się szeroko i stoi na grzbiecie nieba, ustanawiając więź między ugruntowaną podstawą a jaśniejącym szczytem.

Mantra 3

यस्माद्रेजन्त कृष्टयश्चर्कृत्यानि कृण्वतः । सहस्रसां मेधसाताविव त्मनाग्निं धीभिः सपर्यत ॥

Od niego ludy zostają poruszone do swoich dzieł i czynów. Jak w tysiąckrotnym zyskaniu mądrości, czcij Agni z jaźnią i z wglądami: tak liczne działania stają się uporządkowane przez płomień rozeznania.

Mantra 4

प्र यं राये निनीषसि मर्तो यस्ते वसो दाशत् । स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम् ॥

Kogo prowadzisz naprzód ku pełni, o Agni, ten śmiertelnik, który składa ci ofiarę, o Vasu, on zyskuje bohatera: tego, kto głosi słowo mocy, bogatego w siłę wewnętrzną, karmiącego tysiąckrotny wzrost.

Mantra 5

स दृळ्हे चिदभि तृणत्ति वाजमर्वता स धत्ते अक्षिति श्रवः । त्वे देवत्रा सदा पुरूवसो विश्वा वामानि धीमहि ॥

Nawet przeciw temu, co jest mocno utwierdzone, on przebija i zdobywa vāję, pełnię siły, mocą, która nas niesie naprzód; on ustanawia niezmienną chwałę. W tobie, o Purūvasu, zawsze w boskiej sferze, skupiamy wszystkie pożądane dary.

Mantra 6

यो विश्वा दयते वसु होता मन्द्रो जनानाम् । मधोर्न पात्रा प्रथमान्यस्मै प्र स्तोमा यन्त्यग्नये ॥

Ten, który rozdziela wszystkie istotne bogactwa, natchniony Hotṛ ludów, ten, który raduje, jemu pierwsze naczynia, jak miodu, i nasze hymny podążają naprzód, ku Agniemu.

Mantra 7

अश्वं न गीर्भी रथ्यं सुदानवो मर्मृज्यन्ते देवयवः । उभे तोके तनये दस्म विश्पते पर्षि राधो मघोनाम् ॥

Jak ludzie czeszą konia rydwanowego pieśniami, tak szukający bogów dawcy polerują cię hymnami. O cudowny panie rodu, przeprowadź dla nas hojność szczodrych, zarówno dla dziecka naszej duszy, jak i dla naszego cielesnego potomstwa.

Mantra 8

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासो अग्नये ॥

Śpiewajcie ku najszczodrowszemu, ku znającemu i niosącemu ṛtę, ku Ogromnemu o jasnym płomieniu; jako ci, którzy zbliżają się z chwałą, ku Agniemu.

Mantra 9

आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः । कुविन्नो अस्य सुमतिर्नवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत् ॥

Do nas przychodzi chwalebny, niosąc bohaterską siłę, rozpalony, wezwany dla lśniącej mocy. Czyż nie przyjdzie do nas jego zawsze nowa prawomyślność, prosta, z siłami vāji?

Mantra 10

प्रेष्ठमु प्रियाणां स्तुह्यासावातिथिम् । अग्निं रथानां यमम् ॥

Chwal najdroższego z drogich, tego gościa, który przybył, Agniego, yamę rydwanów: tego, który zaprzęga i kieruje naszymi ruchami.

Mantra 11

उदिता यो निदिता वेदिता वस्वा यज्ञियो ववर्तति । दुष्टरा यस्य प्रवणे नोर्मयो धिया वाजं सिषासतः ॥

Ten, kto jest rozpalony i umieszczony, kto zna i sprawia poznanie, bogaty, godny yajñi, porusza się i obraca w swym działaniu. Trudne do przebycia są fale w jego zejściu; jednak oświeconą myślą szukają vāji, pełni siły.

Mantra 12

मा नो हृणीतामतिथिर्वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एषः । यः सुहोता स्वध्वरः ॥

Niech się nie oburzy nasz gość, bogaty w dobro Agni, ten, wielce chwalony, który jest szlachetnym Hotṛem, panem prawego porządku ofiary.

Mantra 13

मो ते रिषन्ये अच्छोक्तिभिर्वसोऽग्ने केभिश्चिदेवैः । कीरिश्चिद्धि त्वामीट्टे दूत्याय रातहव्यः स्वध्वरः ॥

Niech nikt cię nie zrani krzywymi słowami, o Vasu, o Agni, jakimikolwiek takimi drogami. Albowiem nawet śpiewak szuka ciebie do posłannictwa, ten, który składa ofiarę, ten o dobrze uporządkowanej ścieżce.

Mantra 14

आग्ने याहि मरुत्सखा रुद्रेभिः सोमपीतये । सोभर्या उप सुष्टुतिं मादयस्व स्वर्णरे ॥

O Agni, przyjdź, przyjacielu Marutów, z Rudrami, by pić Somę. Zbliż się do dobrze ułożonej chwały Sobharjów; raduj się, o mężu świetlistego świata.

Inside Sukta 103

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is ‘seen’ as the best guide—he in whom the laws/ordinances are placed; the hymn positions speech as moving toward him.

  2. Development

    The singers intensify praise: Agni is celebrated as bountiful, ṛta-bearing, vast, and bright, worthy of near approach and continuous laudation.

  3. Climax

    A direct liturgical summons: “O Agni, come… for the drinking of Soma,” with Maruts/Rudras as companions—marking full divine arrival into the rite.

  4. Where it settles

    Agni is asked to delight in the Sobharyās’ well-shaped praise, confirming reciprocity: hymn and offering evoke divine presence and strengthening.

The deity: Agni

  • Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings, opens the ritual ‘path’ (gātu), and maintains cosmic order (ṛta) through the sacrifice.
  • Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment—inner fire that clarifies, energizes right action, and guides the seeker along the truthful path.

The seer

  • Sobharyāḥ (probable performing clan/choir; individual seer not securely identifiable)Associated in this hymn with a collective voice that invites Agni to Soma and frames him as gātuvittama—best guide on the ritual and moral path of ṛta.

Famous verses

gātuvittama
Verse 8.103.1Establishes Agni’s core identity in this sukta as gātuvittama (best finder of the path) and as the locus of vratāni, linking ritual order with cosmic order.Read verse 8.103.1 →
प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासो अग्नये ॥
Verse 8.103.8A concise stotra-style command to sing to Agni as maṃhiṣṭha, ṛtāvān, bṛhat, and śukraśociṣ—summarizing his praise-titles and ritual approach.Read verse 8.103.8 →
āgne yāhi marutsakhā
Verse 8.103.14The culminating invitation (āvāhana) calling Agni with the Maruts/Rudras for Soma-drinking and to rejoice in the clan’s suṣṭuti, anchoring the hymn in Soma-ritual use.Read verse 8.103.14 →

Attributes of the deity

  • gātuvittama (best path-finder)
  • ṛtāvān/ṛtāvne (aligned with ṛta)
  • bṛhat (vast, expansive)
  • śukraśociṣ (bright-flamed)
  • maṃhiṣṭha (most bountiful)
  • marutsakhā (friend of the Maruts)
  • invoked for soma-pāna (Soma-drinking in rite)

The rite, step by step

  • Prepare and tend the sacred fire (kindling/rekindling and establishing steady flame).
  • Recite/chant Agni-stotras, approaching with ‘well-made praise’ (suṣṭuti) and orderly speech.
  • Offer oblations into Agni while affirming ṛta and the ‘path’ Agni reveals (gātu).
  • Invite Agni to come with the Maruts/Rudras to the rite, especially in the Soma context.
  • Conclude with renewed praise and a request for strengthening, protection, and right-ordered increase.

Offerings

  • ghee (ājya)
  • kindling sticks (samidh)
  • Soma (in Soma-rite context)
  • oblations of grains/cakes as applicable to the sacrifice

Frequently Asked Questions

It praises Agni as the one who reveals the right path and upholds ṛta, and it invites him to come to the sacrifice—especially to the Soma rite—to accept offerings and praise.

The hymn presents Agni as the best guide who ‘finds the path’—both the ritual path that leads offerings to the gods and the moral/spiritual path aligned with ṛta.

They are storm-deities associated with Rudra, often pictured as Agni’s companions. Mentioning them intensifies the invitation, portraying a powerful divine entourage arriving for Soma-drinking.

Ask anything about Sukta 103 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play