Sukta 103

Mantra 1

अदर्शि गातुवित्तमो यस्मिन्व्रतान्यादधुः । उपो षु जातमार्यस्य वर्धनमग्निं नक्षन्त नो गिरः ॥

ਉਹ ਦਿੱਖ ਪਿਆ—ਮਾਰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖੋਜੀ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਤ (ਨਿਯਮ-ਧਰਮ) ਟਿਕੇ ਹਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਅਗਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਸੁਜਾਤ, ਆਰ੍ਯ ਦੇ ਵਰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਜ੍ਵਾਲਾ ਜੋ ਋ਤ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਕ੍ਰਮ ਵੱਲ ਉੱਚੀ ਵਧਤ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Mantra 2

प्र दैवोदासो अग्निर्देवाँ अच्छा न मज्मना । अनु मातरं पृथिवीं वि वावृते तस्थौ नाकस्य सानवि ॥

ਅਗਨੀ—ਦੈਵੋਦਾਸ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ-ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

यस्माद्रेजन्त कृष्टयश्चर्कृत्यानि कृण्वतः । सहस्रसां मेधसाताविव त्मनाग्निं धीभिः सपर्यत ॥

ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤੇਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ ਮੇਧਾ-ਸਾਧਨਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ (ਆਤਮਾ) ਨਾਲ ਅਤੇ ਧੀਆਂ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

Mantra 4

प्र यं राये निनीषसि मर्तो यस्ते वसो दाशत् । स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰਾਇ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਮਰਤਯ ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਵਸੁ, ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਕ ਵੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਕਥ-ਸ਼ੰਸਿਨ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਆਤਮ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਸਹਸ੍ਰਪੋਸ਼ਿਨ (ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ)।

Mantra 5

स दृळ्हे चिदभि तृणत्ति वाजमर्वता स धत्ते अक्षिति श्रवः । त्वे देवत्रा सदा पुरूवसो विश्वा वामानि धीमहि ॥

ਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹੇ ਚਿਦ ਅਭਿ ਤ੍ਰਿਣੱਤੀ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ ਕੇ ਭੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਰਵਤਾ (ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਜ—ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ—ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਕ੍ਸ਼ਿਤਿ ਸ਼੍ਰਵਃ, ਅਖੁੱਟ ਯਸ਼, ਥਾਪਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰੂਵਸੁ, ਦੇਵਤ੍ਰਾ ਸਦਾ—ਦੇਵੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ—ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਵਾਮਾਨਿ, ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰਦਾਨ, ਧਾਰ ਕੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 6

यो विश्वा दयते वसु होता मन्द्रो जनानाम् । मधोर्न पात्रा प्रथमान्यस्मै प्र स्तोमा यन्त्यग्नये ॥

ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਵਸੁ ਦਯਤੇ—ਸਾਰੀ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਵੰਡਦਾ ਹੈ—ਜਨਾਨਾਂ ਮੰਦਰਃ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਤ੍ਰ; ਉਸ ਲਈ ਮਧੋਰ੍ਨ ਪਾਤ੍ਰਾ, ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਤੋਮਾ ਅਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰ ਯੰਤੀ—ਉਸ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ—ਅਗ੍ਨਯੇ।

Mantra 7

अश्वं न गीर्भी रथ्यं सुदानवो मर्मृज्यन्ते देवयवः । उभे तोके तनये दस्म विश्पते पर्षि राधो मघोनाम् ॥

ਅਸ਼੍ਵੰ ਨ ਗੀਰ੍ਭੀ ਰਥ੍ਯੰ—ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਿਵੇਂ ਸੁਦਾਨਵੋ ਦੇਵਯਵਃ, ਦੇਵ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਰਮ੍ਰੁਜ੍ਯੰਤੇ—ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਸ੍ਮ ਵਿਸ਼੍ਪਤੇ, ਅਦਭੁਤ ਕੁਲਪਤੀ, ਮਘੋਨਾਂ ਰਾਧਃ—ਉਦਾਰਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼—ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ; ਉਭੇ ਤੋਕੇ ਤਨਯੇ—ਆਤਮਿਕ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਸੰਤਾਨ—ਦੋਹਾਂ ਲਈ।

Mantra 8

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासो अग्नये ॥

ਸਭ ਤੋਂ ਦਾਤਾਰ ਨੂੰ ਗਾਓ—਋ਤਾਵਨੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਋ਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਚਮਕਦੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੂੰ। ਸਿਫ਼ਤ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਪਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 9

आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः । कुविन्नो अस्य सुमतिर्नवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत् ॥

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਮਘਵਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਵੀਰ-ਬਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਯਸ਼ਸਵੀ; ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ, ਦ੍ਯੁਮਨ ਲਈ ਆਹੂਤ। ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ-ਨਵੀਂ ਸੁਮਤਿ ਵਾਜ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ?

Mantra 10

प्रेष्ठमु प्रियाणां स्तुह्यासावातिथिम् । अग्निं रथानां यमम् ॥

ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਇਸ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੋ—ਆਏ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਅਗਨੀ ਦੀ; ਰਥਾਂ ਦੇ ਯਮ ਦੀ, ਜੋ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 11

उदिता यो निदिता वेदिता वस्वा यज्ञियो ववर्तति । दुष्टरा यस्य प्रवणे नोर्मयो धिया वाजं सिषासतः ॥

ਜੋ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵੀ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਣ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ—ਧਨਵਾਨ, ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ੍ਯ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਤੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਅਵਤਰਨ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦੁਸ਼ਤਰ ਹਨ; ਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਧੀਆ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਜ, ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਨੂੰ ਲੋਚਦੇ ਹਨ।

Mantra 12

मा नो हृणीतामतिथिर्वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एषः । यः सुहोता स्वध्वरः ॥

ਸਾਡਾ ਅਤਿਥੀ—ਵਸੁ, ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਗਨੀ—ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਬਹੁਤ-ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ—ਜੋ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਸ੍ਵਧ੍ਵਰ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸੁਵਿਧਾਨਿਤ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ।

Mantra 13

मो ते रिषन्ये अच्छोक्तिभिर्वसोऽग्ने केभिश्चिदेवैः । कीरिश्चिद्धि त्वामीट्टे दूत्याय रातहव्यः स्वध्वरः ॥

ਹੇ ਵਸੁ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਟੇਢੀਆਂ ਉਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ—ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਇਕ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਦੂਤ੍ਯ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਹੀ ਲੋਚਦਾ ਹੈ—ਰਾਤਹਵ੍ਯ, ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਵਧ੍ਵਰ, ਸੁਵਿਧਾਨਿਤ ਮਾਰਗ ਵਾਲਾ।

Mantra 14

आग्ने याहि मरुत्सखा रुद्रेभिः सोमपीतये । सोभर्या उप सुष्टुतिं मादयस्व स्वर्णरे ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮਰੁਤ-ਸਖਾ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਆ। ਸੋਭਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਸ্তুਤੀ ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਆ; ਹੇ ਸਵਰਨਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।