Sukta 103
Sukta 8.103
Agni
अयं सूक्तोऽग्निं स्तौति—स गातुवित्तमः, ऋतस्य विधयः यस्मिन् प्रतिष्ठिताः, येन यजमानस्य वाक् देवान् प्रति गच्छति। गायकान् सुसंस्कृतया स्तुत्या अग्निमुपसर्पितुमाह्वयति; तं विशालं, दीप्तार्चिषं, उदारं, मरुद्भिः/रुद्रैः सह सखायं च वर्णयति। अन्ते सोमपानायाग्नेः स्पष्टमाह्वानं करोति—स शोभऱ्याणां स्तुत्या रममाणः, ऋतावान् आर्यवर्धनं बलयतु।
Mantras
Mantra 1
अदर्शि गातुवित्तमो यस्मिन्व्रतान्यादधुः । उपो षु जातमार्यस्य वर्धनमग्निं नक्षन्त नो गिरः ॥
अदर्शि गातुवित्तमो यस्मिन् व्रतान्यादधुः । उपो षु जातमार्यस्य वर्धनमग्निं नक्षन्त नो गिरः ॥
Mantra 2
प्र दैवोदासो अग्निर्देवाँ अच्छा न मज्मना । अनु मातरं पृथिवीं वि वावृते तस्थौ नाकस्य सानवि ॥
अग्निर्दैवोदासो देवदाताऽऽत्ममहिम्ना देवान् प्रति प्रसरति। स मातरं पृथिवीमनुगच्छन् विस्तीर्णो भवति; नाकस्य सानौ च तस्थौ—भूम्याधारस्य दिव्यशिखरस्य च मध्ये सेतुं स्थापयन्।
Mantra 3
यस्माद्रेजन्त कृष्टयश्चर्कृत्यानि कृण्वतः । सहस्रसां मेधसाताविव त्मनाग्निं धीभिः सपर्यत ॥
यस्मात् प्रजाः कर्मसु कृत्येषु च प्रेर्यन्ते। सहस्रसां मेधासाताविव, आत्मना धियाभिश्चाग्निं सपर्यत—येन बहूनि कर्माणि विवेकज्वलनेन सुव्यवस्थितानि भवन्ति।
Mantra 4
प्र यं राये निनीषसि मर्तो यस्ते वसो दाशत् । स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम् ॥
हे अग्ने, यो मर्त्यस्ते—हे वसो—दाशति, तं त्वं राये समृद्ध्यै प्र निनीषसि। स वीरं लभते—उक्थशंसिनम्, आत्मबलसमृद्धम्, सहस्रपोषिणम्।
Mantra 5
स दृळ्हे चिदभि तृणत्ति वाजमर्वता स धत्ते अक्षिति श्रवः । त्वे देवत्रा सदा पुरूवसो विश्वा वामानि धीमहि ॥
स दृ॒ळ्हे चि॑द॒भि तृ॑णत्ति॒ वाज॒मर्व॑ता; स ध॑त्ते॒ अक्षि॑ति॒ श्रवः॑। त्वयि देवत्रा सदा पुरूवसो, विश्वा वामानि धीमहि॥
Mantra 6
यो विश्वा दयते वसु होता मन्द्रो जनानाम् । मधोर्न पात्रा प्रथमान्यस्मै प्र स्तोमा यन्त्यग्नये ॥
यो विश्वा दयते वसु, होता मन्द्रो जनानाम्। मधोर्न पात्रा प्रथमान्यस्मै, प्र स्तोमा यन्त्यग्नये॥
Mantra 7
अश्वं न गीर्भी रथ्यं सुदानवो मर्मृज्यन्ते देवयवः । उभे तोके तनये दस्म विश्पते पर्षि राधो मघोनाम् ॥
अश्वं न गीर्भी रथ्यं सुदानवो मर्मृज्यन्ते देवयवः। उभे तोके तनये दस्म विश्पते, पर्षि राधो मघोनाम्॥
Mantra 8
प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासो अग्नये ॥
प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासोऽग्नये ॥
Mantra 9
आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः । कुविन्नो अस्य सुमतिर्नवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत् ॥
आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः । कुविन्नो अस्य सुमतिर्नवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत् ॥
Mantra 10
प्रेष्ठमु प्रियाणां स्तुह्यासावातिथिम् । अग्निं रथानां यमम् ॥
प्रेष्ठमु प्रियाणां स्तुह्यासावातिथिम् । अग्निं रथानां यमम् ॥
Mantra 11
उदिता यो निदिता वेदिता वस्वा यज्ञियो ववर्तति । दुष्टरा यस्य प्रवणे नोर्मयो धिया वाजं सिषासतः ॥
उदितो यो निदितो वेदिता वस्वा यज्ञियो ववर्तते। दुस्तरा यस्य प्रवणे नोर्मयो धिया वाजं सिषासतः॥
Mantra 12
मा नो हृणीतामतिथिर्वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एषः । यः सुहोता स्वध्वरः ॥
मा नो हृणीतामतिथिर्वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एषः। यः सुहोता स्वध्वरः॥
Mantra 13
मो ते रिषन्ये अच्छोक्तिभिर्वसोऽग्ने केभिश्चिदेवैः । कीरिश्चिद्धि त्वामीट्टे दूत्याय रातहव्यः स्वध्वरः ॥
मो ते रिषन्ये अच्छोक्तिभिर्वसोऽग्ने केभिश्चिदेवैः। कीरिश्चिद्धि त्वामीट्टे दूत्याय रातहव्यः स्वध्वरः॥
Mantra 14
आग्ने याहि मरुत्सखा रुद्रेभिः सोमपीतये । सोभर्या उप सुष्टुतिं मादयस्व स्वर्णरे ॥
आग्ने याहि मरुत्सखा रुद्रेभिः सोमपीतये। सोभर्याः उप सुष्टुतिं मा॒दयस्व स्वर्णरे॥
Inside Sukta 103
How it unfolds
- Where it opens
Agni is ‘seen’ as the best guide—he in whom the laws/ordinances are placed; the hymn positions speech as moving toward him.
- Development
The singers intensify praise: Agni is celebrated as bountiful, ṛta-bearing, vast, and bright, worthy of near approach and continuous laudation.
- Climax
A direct liturgical summons: “O Agni, come… for the drinking of Soma,” with Maruts/Rudras as companions—marking full divine arrival into the rite.
- Where it settles
Agni is asked to delight in the Sobharyās’ well-shaped praise, confirming reciprocity: hymn and offering evoke divine presence and strengthening.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the bright-flamed, vast, bountiful fire-principle who is approached by hymns and praise; he is portrayed as the one in whom the vratāni (ordinances) are set and as a knower/bearer of ṛta.
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings, opens the ritual ‘path’ (gātu), and maintains cosmic order (ṛta) through the sacrifice.
- Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment—inner fire that clarifies, energizes right action, and guides the seeker along the truthful path.
The seer
- Sobharyāḥ (probable performing clan/choir; individual seer not securely identifiable)Associated in this hymn with a collective voice that invites Agni to Soma and frames him as gātuvittama—best guide on the ritual and moral path of ṛta.
Famous verses
gātuvittama
प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे । उपस्तुतासो अग्नये ॥āgne yāhi marutsakhā
Attributes of the deity
- gātuvittama (best path-finder)
- ṛtāvān/ṛtāvne (aligned with ṛta)
- bṛhat (vast, expansive)
- śukraśociṣ (bright-flamed)
- maṃhiṣṭha (most bountiful)
- marutsakhā (friend of the Maruts)
- invoked for soma-pāna (Soma-drinking in rite)
The rite, step by step
- Prepare and tend the sacred fire (kindling/rekindling and establishing steady flame).
- Recite/chant Agni-stotras, approaching with ‘well-made praise’ (suṣṭuti) and orderly speech.
- Offer oblations into Agni while affirming ṛta and the ‘path’ Agni reveals (gātu).
- Invite Agni to come with the Maruts/Rudras to the rite, especially in the Soma context.
- Conclude with renewed praise and a request for strengthening, protection, and right-ordered increase.
Offerings
- ghee (ājya)
- kindling sticks (samidh)
- Soma (in Soma-rite context)
- oblations of grains/cakes as applicable to the sacrifice
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the one who reveals the right path and upholds ṛta, and it invites him to come to the sacrifice—especially to the Soma rite—to accept offerings and praise.
The hymn presents Agni as the best guide who ‘finds the path’—both the ritual path that leads offerings to the gods and the moral/spiritual path aligned with ṛta.
They are storm-deities associated with Rudra, often pictured as Agni’s companions. Mentioning them intensifies the invitation, portraying a powerful divine entourage arriving for Soma-drinking.
Ask anything about Sukta 103 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
