
Sukta 5.5
Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5)
Gāyatrī
Ten hymn rozpala Agniego Jātavedasa klarowanym masłem, wychwalając go jako lśniącego znawcę, który niesie ofiary i budzi prawy porządek (ṛta) w życiu ofiarującego. Przechodzi od konkretnego czynu oblaty do szerszych harmonii kosmicznych, szczególnie rytmu Nocy i Jutrzenki jako „Matek Ṛty”, i kończy się formułami svāhā, które rozciągają ofiarę na wielu bóstw, a ostatecznie na wszystkich bogów.
Mantra 1
सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन । अग्नये जातवेदसे ॥
Dla dobrze roznieconego Płomienia, dla jaśniejącego Światła, wylej ofiarę z jasnego masła, złóż ją Agniemu Dżatawedasowi, temu, który zna i budzi wszystkie narodziny w nas.
Mantra 2
नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञमदाभ्यः । कविर्हि मधुहस्त्यः ॥
Naraszansa, niezawodny wieszcz, udoskonala tę ofiarę, która pięknie zmierza do swego celu; albowiem on jest poetą o miodnych dłoniach, tym, który kształci słodycz ofiary w obrzędzie.
Mantra 3
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । सुखै रथेभिरूतये ॥
O Agni, wychwalany i przyzywany, sprowadź tu Indrę, wielopostaciową i umiłowaną moc, na szczęśliwych rydwanach dla naszej pomocy, sprowadź pana lśniącej siły na pole naszej ofiary.
Mantra 4
ऊर्णम्रदा वि प्रथस्वाभ्यर्का अनूषत । भवा नः शुभ्र सातये ॥
O lśniąca mocy, która łagodzisz i uwalniasz to, co jest zawiązane wewnątrz, rozszerz się; nasze hymny dążą ku tobie. Stań się dla nas jasnym pomocnikiem w zdobywaniu prawdziwego zysku.
Mantra 5
देवीर्द्वारो वि श्रयध्वं सुप्रायणा न ऊतये । प्रप्र यज्ञं पृणीतन ॥
O boskie Drzwi, otwórzcie się szeroko; z dobrą drogą stańcie się naszą ochroną. Naprzód, naprzód, wypełnijcie i dopełnijcie ofiarę.
Mantra 6
सुप्रतीके वयोवृधा यह्वी ऋतस्य मातरा । दोषामुषासमीमहे ॥
Z pięknymi obliczami, pomnażając naszą siłę życiową, potężne Matki Rty, Noc i Świt, przyzywamy i wzywamy do nas.
Mantra 7
वातस्य पत्मन्नीळिता दैव्या होतारा मनुषः । इमं नो यज्ञमा गतम् ॥
O boscy Hotarowie, wychwalani na ścieżce Wiatru i służący ludziom, przyjdźcie do tej naszej ofiary.
Mantra 8
इळा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः । बर्हिः सीदन्त्वस्रिधः ॥
Ila, Saraswati i Mahi, trzy boginie, które stają się błogością, niech zasiądą na świętym siedzeniu, niezawodne w swym wsparciu.
Mantra 9
शिवस्त्वष्टरिहा गहि विभुः पोष उत त्मना । यज्ञेयज्ञे न उदव ॥
O Twasztrzu, przyjdź tu jako pomyślny, szeroki w twej mocy pomnażania i przez własne istnienie; w ofierze za ofiarą wznosz nas ku górze i piełuj nas.
Mantra 10
यत्र वेत्थ वनस्पते देवानां गुह्या नामानि । तत्र हव्यानि गामय ॥
O Panie Drzewa, tam gdzie znasz ukryte imiona bogów, tam zaprowadź ofiary.
Mantra 11
स्वाहाग्नये वरुणाय स्वाहेन्द्राय मरुद्भ्यः । स्वाहा देवेभ्यो हविः ॥
Svāhā dla Agni, dla Varuṇy; svāhā dla Indry, dla Marutów; svāhā, ta ofiara dla bogów.
A direct injunction to pour intense ghee into the well-kindled, blazing Agni Jātavedas.
Agni’s role expands from altar-flame to cosmic mediator, tying the sacrifice to ṛta and to the life-giving rhythm of time; Night and Dawn appear as nurturing “Mothers of Ṛta.”
The offering becomes universalized through the svāhā declarations, linking Agni’s reception to the wider divine order (Varuṇa, Indra, Maruts).
A final dedication of the oblation “to the gods” collectively, closing the hymn as a complete ritual act.
agnaye jātavedase
ṛtasya mātarā
svāhā devebhyo haviḥ
Its main purpose is to kindle and honor Agni Jātavedas with ghee, asking him to carry the offering and establish ṛta (right order) and vitality in life.
Night (Doṣā) and Dawn (Uṣas) mark the sacred rhythm of time; calling them “Mothers of Ṛta” teaches that worship and life flourish when aligned with cosmic order and proper timing.
It is a formal dedication of the oblation: first to specific gods (Agni, Varuṇa, Indra, the Maruts) and then to all the devas, completing the offering in a universal way.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.