Rig Veda Sukta 3
Mandala 4Sukta 316 Mantras

Sukta 3

Sukta 4.3

Rishi

Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Mandala 4)

Chandas

Triṣṭubh (probable for RV 4.3; verse-length and cadence fit the dominant meter of this section)

Ten hymn przywołuje Agniego jako króla ofiary i prawdziwego hotṛ, który obejmuje oba światy, niosąc siłę podobną do Rudry, groźną, oczyszczającą i suwerenną w rytuale. Chwali moc Agniego prowadzoną przez prawdę, która przekształca surowe w dojrzałe (āmā→pakva), czyni ukryte postrzegalnym i prowadzi czciciela tajnymi "nīthāni" (prowadzącymi ścieżkami). Wieszcz kończy, ofiarując układane, wewnętrzne (niṇyā) wypowiedzi, ezoteryczną mowę i natchnioną chwałę, godne dla Agniego, znającego.

Recitation with translationRig Veda 4.3

In this hymn

Addressed to

  • Agniwith Rudra-epithet/force invoked as king and hotṛ

    Agni is the divine Fire, hotṛ of the gods and men, the ritual priest who receives offerings, carries them upward, and manifests as a golden, radiant power.

Mantras

Mantra 1

आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः । अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम् ॥

Przywiedźcie dla was Króla ofiary, siłę Rudry jako prawdziwego kapłana ofiarnego obu światów. Uczyńcie Agniego, starożytnego, zrodzonego z energii opiekuńczych, złotego w postaci, mocą pomocy dla nas, budząc nawet to, co pozostaje niezauważone.

Mantra 2

अयं योनिश्चकृमा यं वयं ते जायेव पत्य उशती सुवासाः । अर्वाचीनः परिवीतो नि षीदेमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः ॥

To jest siedlisko łona, które przygotowaliśmy dla ciebie; jak żona dla swego pana, pragnąca i pięknie odziana, przygotowujemy je. Zwróć się ku nam, odziany ze wszystkich stron, i usiądź; te nasze ofiary powracają do ciebie, o dobrze gotujący, jako wrażliwe moce.

Mantra 3

आशृण्वते अदृपिताय मन्म नृचक्षसे सुमृळीकाय वेधः । देवाय शस्तिममृताय शंस ग्रावेव सोता मधुषुद्यमीळे ॥

Ku niemu, który słucha, który nie jest odurzony, ku widzącemu ludzi, łaskawemu i miłosiernemu, o mędrcze, wypowiedz natchnioną myśl. Głoś chwałę bogu, nieśmiertelnemu; jak kamień tłoczący tłoczący, wylewający słodycz, czczę tego, którego wzywam.

Mantra 4

त्वं चिन्नः शम्या अग्ने अस्या ऋतस्य बोध्यृतचित्स्वाधीः । कदा त उक्था सधमाद्यानि कदा भवन्ति सख्या गृहे ते ॥

Nawet z kija rozpalającego, o Agni, stań się świadomy dla nas tego Porządku; o znawco Prawdy, życzliwie usposobiony w zrozumieniu. Kiedy twoje natchnione wypowiedzi i wspólne radości się ziszczą, kiedy przyjaźnie narodzą się w twoim domu?

Mantra 5

कथा ह तद्वरुणाय त्वमग्ने कथा दिवे गर्हसे कन्न आगः । कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः कदर्यम्णे कद्भगाय ॥

Jak to jest, o Agni, że musisz odpowiadać przed Waruną; jak stajesz się ganiony przed Niebem, jaka jest nasza wina? Jak będziesz przemawiać do Mitry łaskawego, do Ziemi; co powiesz do Arjamana, co do Bhagi?

Mantra 6

कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥

Jakie słowo wypowiesz, o Agni, wzrastając w świętych siedliskach, co powiesz Wacie, pędzącemu naprzód, dobroczynnemu? Co daleko sięgającym Nasatjom, co powiesz za nasze mieszkanie? Co, o Agni, powiesz Rudrze, pogromcy wrogich?

Mantra 7

कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे । कद्विष्णव उरुगायाय रेतो ब्रवः कदग्ने शरवे बृहत्यै ॥

Jak przemówisz do Wielkiego Pūṣana, który niesie obfitość, a co powiesz Rudrze o dobrych ofiarach, dawcy oblaty? Jakie słowo-nasienie powiesz Wiśnu o szerokich krokach; co, o Agni, do daleko lecącej Strzały, do Rozległości?

Mantra 8

कथा शर्धाय मरुतामृताय कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः । प्रति ब्रवोऽदितये तुराय साधा दिवो जातवेदश्चिकित्वान् ॥

Jak odpowiesz zastępowi Marutów w ich prawości; jak wielkiemu Słońcu, gdy będziesz zapytany? Odpowiedz Aditi, szybkiej, i dokonaj tego, o Jātavedas, znawco - utwierdź niebiańskie wypełnienie.

Mantra 9

ऋतेन ऋतं नियतमीळ आ गोरामा सचा मधुमत्पक्वमग्ने । कृष्णा सती रुशता धासिनैषा जामर्येण पयसा पीपाय ॥

Prawdą czczę Prawdę, która jest mocno prowadzona; z krowim surowym i dojrzałym słodyczem razem, o Agni. Ta ciemna, stając się lśniąca przez świecące naczynie, została napełniona mlekiem przyjaznego towarzysza.

Mantra 10

ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तः पुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन । अस्पन्दमानो अचरद्वयोधा वृषा शुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः ॥

Albowiem przez Prawdę zaprawdę nawet Byk jest namaszczony: Agni, samiec, z mlekiem na swych plecach. Nieporuszony kroczy, dawca obfitości; Byk wydoił jasność, a cętkowana jej wymię.

Mantra 11

ऋतेनाद्रिं व्यसन्भिदन्तः समङ्गिरसो नवन्त गोभिः । शुनं नरः परि षदन्नुषासमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ ॥

Mocą Ṛty rozłupali oni skałę; Angirasowie razem parli naprzód z promieniami Światła. Silni zasiedli wokół Jutrzenki w szczęśliwej rozległości; i lśniące Niebo (Svar) objawiło się, gdy Agni narodził się wewnątrz.

Mantra 12

ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः ॥

Przez Ṛtę boskie Wody - nieśmiertelne i niezmieszane - płyną ze swymi strumieniami słodyczy, o Agni. Jak bojowy koń w natarciach, rozbrzmiewając, parą zawsze naprzód, by wypływać w stałym wylewie.

Mantra 13

मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गा मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः । मा भ्रातुरग्ने अनृजोॠणं वेर्मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम ॥

Nie chodźmy, nawet przez chwilę, w czary żadnej wrogiej mocy; nie podpadajmy pod siłę pomniejszającą nieładu rodu. O Agni, nie zaciągajmy długu brata bez prawa; nie stawajmy się korzystającymi z umiejętności wroga ani nie nadużywajmy zdolności przyjaciela.

Mantra 14

रक्षा णो अग्ने तव रक्षणेभी रारक्षाणः सुमख प्रीणानः । प्रति ष्फुर वि रुज वीड्वंहो जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम् ॥

Chroń nas, o Agni, swymi mocami ochrony - chroniąc nas, o pięknotwarzy, radując się. Uderz w tył, rozłamuj gęste zło; zabij Rakṣasa, nawet jeśli urosło wielkie i silne.

Mantra 15

एभिर्भव सुमना अग्ने अर्कैरिमान्त्स्पृश मन्मभिः शूर वाजान् । उत ब्रह्माण्यङ्गिरो जुषस्व सं ते शस्तिर्देववाता जरेत ॥

Tymi hymnami bądź szczęśliwego umysłu, o Agni; dotknij tych obfitości naszymi myślami, o bohaterze. I przyjmij, o Angirasie, święte sformułowania; tak niech twoja natchniona chwała, pędzona przez Bogów, w tobie dojrzeje.

Mantra 16

एता विश्वा विदुषे तुभ्यं वेधो नीथान्यग्ने निण्या वचांसि । निवचना कवये काव्यान्यशंसिषं मतिभिर्विप्र उक्थैः ॥

Wszystkie te prowadzące drogi i ukryte słowa ułożyłem dla ciebie, o Agni, który znasz - o rozporządzający. Tajemne wypowiedzi i poetyckie prawdy dla wieszcza; myślami i natchnionymi hymnami ogłosiłem je.

Inside Sukta 3

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is brought forward as the king of the sacrifice—Rudra-like in force—true hotṛ of the two worlds, asked to appear in golden radiance and protective help.

  2. Development

    The hymn deepens into ṛta: Agni is praised as truth-guided, the one who ripens and sweetens, transforming raw potency into mature offering and luminous nourishment.

  3. Climax

    A strong symbolic revelation of transformation: darkness becoming radiant through the shining vessel, swelling with sustaining ‘milk’—Agni as the alchemist of life and rite under ṛta.

  4. Where it settles

    The seer offers ‘nīthāni’ and ‘niṇyā vacāṃsi’—hidden, poetic utterances—affirming Agni as the knower who receives inspired speech and completes the sacrificial intention.

The deity: Agni

  • In the VedaHere he is hailed as rājā of the adhvara and as a Rudra-like potency: awe-inspiring, exacting, and irresistibly purifying.
  • Cosmic functionMediator between earth and heaven (rodasī), transformer of substances and intentions, establisher of ṛta (cosmic order) through sacrifice, and awakener of what is latent or ‘unperceived’.
  • Inner significanceThe awakened will and discerning flame of consciousness that converts raw impulse into mature insight, burns away obscurity, and guides the seeker along hidden inner paths of truth (ṛta).

The seer

  • Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva family of seers) · Principal seer of Rigveda Mandala 4, celebrated for profound Agni hymns and for voicing inner, symbolic interpretations of sacrifice and inspiration.

Famous verses

rājānam adhvarasya … rudraṃ hotāram satyayajam ("king of the offering… Rudra, the true-sacrificing hotṛ")
Verse 4.3.1Programmatic invocation: Agni is enthroned as rājā of the rite and identified with a Rudra-force, the true hotṛ of both worlds, asked to awaken unseen powers and become hiraṇyarūpa for aid.Read verse 4.3.1 →
ṛtena ṛtaṃ niyatam īḻe ("by Truth I adore the firmly guided Truth")
Verse 4.3.9Central ṛta-teaching and symbolism of transformation (raw/ripe sweetness; darkness becoming luminous), portraying Agni as the truth-guided ripener and nourisher.Read verse 4.3.9 →
niṇyā vacāṃsi ("hidden words")
Verse 4.3.16Concluding self-offering of the poet: ‘hidden words’ and guiding leadings dedicated to Agni the knower, highlighting esoteric speech and inspired hymn-craft as ritual power.Read verse 4.3.16 →

Attributes of the deity

  • Hotṛ (true sacrificing priest)
  • Rājā of the adhvara (sovereign of rite)
  • Rudra-force (fierce purifier, commanding)
  • Hiraṇyarūpa (golden-formed radiance)
  • Ṛta-guided (truth-aligned)
  • Transformer (āmā/pakva—raw to ripe)
  • Revealer of the hidden (acittāt—what is not yet noticed)

Also by this seer

  • Rigveda Mandala 4 (many sūktas traditionally attributed to Vāmadeva)
  • Hymns to Agni, Indra, and related deities within RV 4, noted for esoteric diction (niṇyā vacāṃsi) and ritual-psychological depth

The rite, step by step

  • Prepare the vedi (altar space) and arrange fuel (samidh) and kuśa; establish ritual purity and intention.
  • Kindle or rekindle Agni; invoke him as rājā of the adhvara and as the true hotṛ who spans both worlds.
  • Offer ghee into the fire with recitation, asking Agni to become ‘golden-formed’ and to awaken what is hidden or unperceived.
  • Praise Agni as ṛta-guided and request his transformative power—making the ‘raw’ offerings and energies mature and sweet.
  • Conclude with crafted stotra/uktha: ‘hidden words’ and guiding formulas offered to Agni the knower, sealing the rite with inspired speech.

Offerings

  • Ājya (ghee)
  • Samidh (kindling sticks)
  • Milk/curds imagery and offerings (as applicable)
  • Soma-related oblations where part of a soma sequence (context-dependent)

Frequently Asked Questions

Because Agni governs the whole ritual process: he is invoked first, receives the offerings, and ensures the rite proceeds in right order (ṛta), like a sovereign directing the adhvara.

It highlights Agni’s fierce, purifying power—an awe-inspiring force that burns away impurity and compels truthfulness in the ritual and in the worshipper.

It refers to inward, symbolic or esoteric utterances—carefully crafted poetic formulas and insights offered to Agni, who is praised as the knower able to receive and fulfill them.

Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play