Rig Veda Sukta 2
Mandala 4Sukta 220 Mantras

Sukta 2

Sukta 4.2

Rishi

Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.2)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh (probable for RV 4.2; this verse conforms to Triṣṭubh cadence)

RV 4.2 to hymn Wamadewy skierowany do Agniego jako nieśmiertelnego wśród śmiertelników, hotṛ, widzącego i aktywnej mocy wśród bogów, który ustanawia ṛtę (prawdę-porządek) w życiu ludzkim poprzez ofiarę i natchnienie. Prosi Agniego o rozpalenie luminującej inteligencji, o oddzielenie właściwego rozeznania od pomieszanych i krętych impulsów oraz o obdarzenie szerokim, wielopostaciowym dobrobytem wspierającym potomstwo. Hymn kończy się ofiarami poety w mowie i wezwaniem do Agniego, by rozgorzał i udzielił „wielkiego bogactwa” pełniejszego dobra.

Recitation with translationRig Veda 4.2

Mantras

Mantra 1

यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥

On, nieśmiertelny pośród śmiertelników, bóg niosący Prawdę (rta-wan), został ustanowiony jako aktywny poruszyciel wśród bogów, Agni, Hotar, najbieglejszy w ofierze: przez swą wielkość rozpala lśniącą świadomość, a przez ofiary popycha człowieka w górę.

Mantra 2

इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥

Tu, o synu mocy, zrodzony dziś dla nas, wejdź między oba narodziny (oba światy), o Agni. Jako posłaniec wyruszasz, zaprzęgając wysokie energie, silny, prosto kierowany i lśniący, aby podróż między ludzkim a boskim mogła się dokonać.

Mantra 3

अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥

Szybkie są twoje rumaki, rosnące w sile, rudawe i ociekające klarowanym masłem rozkoszy; myślą postrzegam je jako najszybsze dla Prawdy. Tak poruszasz się pomiędzy, zaprzęgając rude moce, łącząc was, bogowie, i ludzkie rody w jednym ruchu ku rta.

Mantra 4

अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥

Przywołaj Arjaman, Warunę, Mitrę, przywołaj Indrę i Wisznu, Maruty i Aszwinów. O Agni, z dobrymi rumakami, dobrym rydwanem i dobrymi dokonaniami, zawieź ich zaiste do ludzi, którzy dobrze ofiarują: niech ludzkie naczynie przyjmie pełne zgromadzenie mocy.

Mantra 5

गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥

O Agni, ofiara staje się bogata w promienie światła (krowy), bogata w twórcze moce (owce), bogata w szybkie energie (konie); ma szlachetnych jako towarzyszy i jest niezwyciężona na swoim miejscu. To twoja potęga, o lśniący Asura: ofiara pełna Ili (objawienia), pełna siły płodnej; przynosi trwałą obfitość (raji), szeroko ugruntowaną i godną zgromadzenia wewnętrznych mocy.

Mantra 6

यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥

Ktokolwiek przynosi ci opał z gorliwym rozpalaniem, lub rozgrzewa samą głowę dla ciebie (w żarze tapasu), dla niego stajesz się samym sobie silnym opiekunem, o Agni; przed każdym złym zamiarem, przed całą wrogością, rozszerz i chroń go.

Mantra 7

यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥

Kto przynosi ci pokarm nawet gdy jest go mało, kto posadza radosnego Gościa i go wywyższa, gdy szukający bóstwa rozpala cię w domu, dla tego dawcy niech będzie stała obfitość, która nie zawodzi.

Mantra 8

यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥

Kto chwali cię w nocy i kto o świcie, albo kto czyni cię drogi swą ofiarą, jak koń w własnej stajni, przyjdź do jego domu. O Agni, ty który trzymasz cugle, przenieś tego dawcę przez ucisk i trudy.

Mantra 9

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

Kto składa ofiarę tobie, o Agni, Nieśmiertelnemu, i pełni swą czciwą służbę w tobie z dyscyplinowaną łyżką ofiarną, on nie odchodzi od obfitości choć się stara; ucisk go nie otacza, ani złość złego chętnika.

Mantra 10

यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥

Czyją ścieżkę ofiary przyjmujesz, o Agni, lśniący bóg radujący się w dobrze uporządkowanym dziele śmiertelnika, wtedy moc kapłańska zasiada tam w radości. O najmłodszy, dla tego, kto służy, wzrosty bytu się pomnażają.

Mantra 11

चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥

O Agni, znawco, rozróżnij i zbierz dla nas właściwe rozróżnienia i oddziel je od fałszywych i pomieszanych ruchów; jak ten, kto wybiera zdrowe oparcie, odłącz krzywe śmiertelne popędy. Daj nam obfitość i moc założenia szlachetnego potomstwa; daj nam Diti, i zachowaj dla nas Aditi.

Mantra 12

कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥

Widzący, niezdradzeni, pouczyli Widzącego i ustawili go mocno w mieszkaniach siły życiowej. Dlatego, o Agni, spójrz na te widzialne cuda swymi ścieżkami, ty, który jesteś szlachetny swymi krokami.

Mantra 13

त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥

Ty, o Agni, jesteś doskonałym przewodnikiem dla dawcy ofiary, dla składającego ofiarę, który wyciska Somę; o najmłodszy, przynieś skarb starającemu się, gorliwemu. Szeroka i jasna niech będzie twoja pomoc dla ludów, które kroczą naprzód.

Mantra 14

अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥

A wtedy, o Agni, gdy ukształtowaliśmy naszymi ścieżkami, naszymi rękami, naszymi ciałami dzieło dla ciebie, posuwając się jak rydwan naszą pracą, niech jasnowidzący, szybcy w popędzie, trzymają się mocno Prawdy.

Mantra 15

अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥

Wtedy niech narodzimy się jako siedmiu natchnionych z Matki Jutrzenki, pierwsi wśród twórców ludzi. Niech staniemy się Angirasami, synami Nieba; lśniąc czystością, niech roztrzaskamy kamień i uwolnimy bogactwo, które jest w nim ukryte.

Mantra 16

अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥

Wtedy, jak nasi ojcowie dawni, starożytni, pragnący Prawdy czynili, także, o Agni: czyści, głoszący słowo, przynieśli lśniący płomień; rozrywając ziemię, odkryli czerwonawe światła i uwolnili je.

Mantra 17

सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥

Pełniąc dobre uczynki, jaśniejący światłem, zwracając się ku bogom, ukształtowali swe narodziny jak bóstwa swym tchnieniem mocy. Oczyszczając się, wzmocnili Agniego i umocnili Indrę; udali się i zasiedli wokół szerokiej zagrody lśniących trzód, promieni wiedzy.

Mantra 18

आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥

Jak stado, bogate moce życiowe ukazały się wzrokowi, gdy potężne narodziny bogów się przybliżyły. Nawet dla śmiertelnych Urwaśi, szeroko lśniące natchnienia, zostały ukształtowane; nawet dla wzrostu szlachetny odnalazł wyższą siłę życiową.

Mantra 19

अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥

Staliśmy się twoimi dobrymi pracownikami, o Agni; Jutrzenki, jaśniejąc, wylały Prawdę. Na wiele sposobów uczyniły Agniego bez skazy i pięknie lśniącego; polerują one miłe oko bóstwa, wizję ognia.

Mantra 20

एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥

Te wypowiedzi, o Agni Porządkujący, zwróciliśmy do ciebie, o Widzący; przyjmij je. Rozbłysnij; stworz dla nas większe dobro. Ześlij ku nam wielką pełnię, bogatą w wiele pożądanych postaci.

Inside Sukta 2

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is hailed as immortal within mortals and as ṛtāvān—installed as the active mover among the gods and the most capable hotṛ.

  2. Development

    The hymn develops Agni’s double work: outwardly carrying offerings and sustaining the sacrificial order, inwardly kindling luminous intelligence and uplifting the human being; petitions broaden into prosperity and right governance of life-forces.

  3. Climax

    The prayer for discriminative power: Agni is asked to gather true citti and separate it from acitti, setting apart crooked mortal impulses, and to grant Diti (right division/order) while protecting Aditi (undivided infinity).

  4. Where it settles

    The poet offers his ucathāni (utterances) to the seer-fire and asks Agni to blaze out, create a greater good, and send forth abundant, many-formed plenitude.

The deity: Agni

  • In the VedaAgni is the divine Fire: hotṛ (priest), kaví (seer), and vedhá (ordainer), born in the kindling yet called “immortal among mortals.” He is set “among the gods” as the moving force that carries offerings and awakens radiance and understanding.
  • Cosmic functionMediator between human and divine realms—receiving oblations, conveying them to the gods, sustaining ṛta through yajña, and energizing growth, protection, and prosperity in the community.
  • Inner significanceThe flame of consciousness and aspiration: the power that kindles śuci-dhī (luminous intelligence), discriminates citti from acitti (right insight from confusion), and lifts the human being upward toward truth and wholeness (Aditi).

The seer

  • Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva as a Gautama seer of Mandala 4) · A major Ṛgvedic seer of the Fourth Maṇḍala, celebrated for profound Agni hymns and for visionary, inward readings of sacrifice where Agni becomes the power of illumination and right discernment (citti) within the human being.

Famous verses

amṛta ṛtāvā ("immortal, bearer of ṛta")
Verse 4.2.1Programmatic opening: defines Agni as immortal among mortals, ṛtāvān, and the foremost hotṛ who kindles śuci-dhī and impels the human upward—setting the hymn’s spiritual-ritual frame.Read verse 4.2.1 →
cittim acittiṃ ("discernment and non-discernment")
Verse 4.2.11Doctrinal peak of inner yajña: Agni is invoked to separate true discernment (citti) from confusion (acitti), to order life rightly (Diti) and safeguard wholeness (Aditi), while granting wealth and noble posterity.Read verse 4.2.11 →
maho rāyaḥ ("great plenitude/wealth")
Verse 4.2.20Formal conclusion: the poet offers his praises and asks Agni to blaze forth and bestow “great wealth” rich in many desirable forms—summarizing the hymn’s aim of illumination and plenitude.Read verse 4.2.20 →

Attributes of the deity

  • Hotṛ (chief invoker/priest)
  • Kaví (seer-poet)
  • Vedhá (ordainer, arranger of right order)
  • Ṛtāvān (bearer of ṛta)
  • Śuci (pure, bright)
  • Messenger who carries offerings
  • Discriminating intelligence (viveka-like function)
  • Giver of rāyí (plenitude, wealth) and protection

Also by this seer

  • Attributed authorship of many hymns in Rig Veda Mandala 4 (Vāmadeva’s collection), especially Agni-centered sūktas
  • Traditional association with the Vāmadeva tradition and the name “Vāmadeva” later revered in Śaiva and mantra lineages (as an archetypal seer-name)

The rite, step by step

  • Prepare the altar/household fire-place (vedi) and seat for Agni; ritually clean the space.
  • Kindle Agni (ādhāna/agnipraṇayana contextually) and stabilize the flame with fuel (samidh).
  • Recite Agni-stuti verses invoking Agni as hotṛ and ṛtāvān; invite him to take his seat among the gods.
  • Offer oblations with svāhā—asking Agni to kindle śuci-dhī and to separate right from wrong impulses.
  • Conclude with uttered praise (ucathāni), requesting Agni to blaze forth and to send “great wealth” and well-being.
  • Silent or spoken dedication: may the rite support posterity (su-apatya) and protect Aditi (wholeness).

Offerings

  • Ghee (ājya)
  • Samidh/fuel sticks
  • Grain or simple havis (as available)
  • Optional fragrant offerings (resins) depending on tradition

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the divine fire who brings truth-order (ṛta) into human life—through worship he awakens clear intelligence and leads the seeker upward, while also granting protection and prosperity.

The hymn asks Agni to help us recognize true understanding (citti) and separate it from confusion or wrong movement (acitti), so our actions become straight and well-ordered rather than crooked.

Here Diti points to right division, measure, and ordering in life, while Aditi points to the undivided, expansive wholeness; the prayer seeks both: good order without losing inner freedom and infinity.

Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play