Rig Veda Sukta 54
Mandala 3Sukta 5422 Mantras

Sukta 54

Sukta 3.54

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (Maṇḍala 3)

Chandas

Triṣṭubh (probable; hymn 3.54 largely Triṣṭubh)

Ten hymn Viśvāmitry głównie przyzywa Agniego jako zawsze czuwającego słuchacza modlitwy i boską moc, która gromadzi siłę, natchnienie i zwycięstwo dla czcicieli. Gdy uwielbienie się rozwija, sprzymierzone bóstwa, zwłaszcza Dyāvā-Pṛthivī, a później Tvaṣṭṛ z Ṛbhusami (i Pūṣanem), wkraczają, by potwierdzić porządek ofiarny: właściwe tworzenie, właściwe ofiarowanie i właściwą ochronę. Hymn kończy się bezpośrednią prośbą do Agniego, aby osłodził ofiary, płonął siłą rozpalenia i pokonał wrogów w bitwie, jednocześnie oświetlając ofiarodawcę dzień po dniu.

Recitation with translationRig Veda 3.54

In this hymn

Addressed to

  • AgniMantras 1, 21-22with Dyāvā-Pṛthivī entering immediately in the hymn

    Agni is the adorable, unceasing Fire, bright with ‘divine front-ranks’ (luminous faculties), a master of powers that tame and order, and the first receiver and conveyor of offerings.

  • Dyava-PrithiviMantras 2-5, 7-8Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth) with the company of gods
  • VishvedevasMantras 9, 19Viśve Devāḥ (All-Gods) with inner emphasis on the divine powers opening the Path
  • RodasiMantra 10Rodasī (Dyāvā-Pṛthivī) and Ādityas (esp. Mitra-Varuṇa) as hearing powers
  • SavitriMantra 11Savitṛ
  • TvashtriMantra 12Tvaṣṭṛ
  • RibhusMantra 12Ṛbhus (with Pūṣan)
  • MarutsMantras 13, 20
  • SarasvatiMantra 13Sarasvatī
  • DhatriMantra 13Dhātṛ
  • VishnuMantra 14Viṣṇu
  • IndraMantras 15, 17
  • AshvinsMantra 16Aśvins (Nāsatyas)
  • AryamanMantra 18
  • AditiMantras 18, 20
  • VarunaMantra 18Varuṇa (via his vratāni)

Mantras

Mantra 1

इमं महे विदथ्याय शूषं शश्वत्कृत्व ईड्याय प्र जभ्रुः । शृणोतु नो दम्येभिरनीकैः शृणोत्वग्निर्दिव्यैरजस्रः ॥

Tę potężną siłę dla świętego zgromadzenia wyprowadziliśmy raz po raz dla Godnego uwielbienia. Niech Agni nas usłyszy ze swymi mocami, które opanowują i ujarzmiają; niech nieustanny Ogień usłyszy ze swymi boskimi szeregami przednimi, luminarnymi władzami.

Mantra 2

महि महे दिवे अर्चा पृथिव्यै कामो म इच्छञ्चरति प्रजानन् । ययोर्ह स्तोमे विदथेषु देवाः सपर्यवो मादयन्ते सचायोः ॥

Śpiewajcie obszerny hymn Wielkiemu Niebu i Ziemi. We mnie porusza się pragnienie szukające, znające swój cel. Albowiem w ich chwale, w sesjach prawego porządku, bogowie, którzy służą i dokonują dzieła, radują się razem z tą dwójką, Niebem i Ziemią.

Mantra 3

युवोॠतं रोदसी सत्यमस्तु महे षु णः सुविताय प्र भूतम् । इदं दिवे नमो अग्ने पृथिव्यै सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम् ॥

O Niebo i Ziemia, niech wasza Prawda będzie Prawem; stańcie się dla nas, w waszej wielkości, otwarciem naprzód ku szczęśliwej ścieżce. To jest moje pokłonić się Niebu, o Agni, i Ziemi; z siłą ofiarną służę, zmierzam ku skarbowi, wewnętrznym bogactwom światła i pełni.

Mantra 4

उतो हि वां पूर्व्या आविविद्र ऋतावरी रोदसी सत्यवाचः । नरश्चिद्वां समिथे शूरसातौ ववन्दिरे पृथिवि वेविदानाः ॥

Albowiem istotnie starożytni was odnaleźli, o Niebo i Ziemia, wy, którzy jesteście bogate w Ritę, wy, których mowa jest Prawdą. Nawet ludzie w bitwie o bohaterski zysk oddawali wam cześć, o Ziemi, gdy przebudzili się do wiedzy.

Mantra 5

को अद्धा वेद क इह प्र वोचद्देवाँ अच्छा पथ्या का समेति । ददृश्र एषामवमा सदांसि परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

Kto naprawdę wie, kto tutaj może ogłosić właściwą ścieżkę, którą dochodzi się do bogów? Widoczne są ich niższe siedziby; lecz te, które są poza nimi, ukryte w tajemnych prawach, (trudno dostrzec).

Mantra 6

कविर्नृचक्षा अभि षीमचष्ट ऋतस्य योना विघृते मदन्ती । नाना चक्राते सदनं यथा वेः समानेन क्रतुना संविदाने ॥

Widzący, z okiem dla ludzi, ujrzał je: dwie matki radujące się w szeroko rozpostartym (świecie), łonie Rity. W wielu sposobach kształtują swoje mieszkanie, jak wiesz, a jednak są w wzajemnej zgodzie dzięki jednej i tej samej woli świadomości (kratu).

Mantra 7

समान्या वियुते दूरेअन्ते ध्रुवे पदे तस्थतुर्जागरूके । उत स्वसारा युवती भवन्ती आदु ब्रुवाते मिथुनानि नाम ॥

Choć jedne w istocie, są rozdzielone na odległe krańce; w stałej stacji stoją, przebudzone. I jako dwie siostry, stając się młodymi w swojej zawsze odnawiającej się mocy, wypowiadają sparowane imiona (dualności, przez które świat jest uporządkowany).

Mantra 8

विश्वेदेते जनिमा सं विविक्तो महो देवान्बिभ्रती न व्यथेते । एजद्ध्रुवं पत्यते विश्वमेकं चरत्पतत्रि विषुणं वि जातम् ॥

Wszystkie te narodziny są oddzielone w swoim porządku; niosąc wielkich bogów, obie nie uginają się. To, co się porusza, opiera się na tym, co nieruchome; całość jest jedna. Skrzydlate, co się porusza, wyrusza, różnorodnie zrodzone i szeroko objawione.

Mantra 9

सना पुराणमध्येम्यारान्महः पितुर्जनितुर्जामि तन्नः । देवासो यत्र पनितार एवैरुरौ पथि व्युते तस्थुरन्तः ॥

Od dawna zmierzam ku starożytnej (prawdzie), z bliska, do pokrewieństwa z wielkim Ojcem, stwórcą, niech to będzie nasze. Tam, gdzie Bogowie, przez swoje pobudki, stali wewnątrz na szerokiej ścieżce, która została otwarta.

Mantra 10

इमं स्तोमं रोदसी प्र ब्रवीम्यृदूदराः शृणवन्नग्निजिह्वाः । मित्रः सम्राजो वरुणो युवान आदित्यासः कवयः पप्रथानाः ॥

Ten hymn ogłaszam ku Niebu i Ziemi; niech usłyszą szeroko-łonne, płomiennojęzyczne moce. Mitra władca i Waruna wiecznie młody; Aditjowie, moce-widzące, rozpościerające się w swojej rozległości.

Mantra 11

हिरण्यपाणिः सविता सुजिह्वस्त्रिरा दिवो विदथे पत्यमानः । देवेषु च सवितः श्लोकमश्रेरादस्मभ्यमा सुव सर्वतातिम् ॥

Sawitr o złotych dłoniach, o szlachetnym języku, trzykrotnie obejmujący panowanie w zgromadzeniach nieba; i wśród bogów, o Sawitr, ustanowiłeś lśniący śpiew, przeto dla nas wydobądź pełnię na wszelki sposób.

Mantra 12

सुकृत्सुपाणिः स्ववाँ ऋतावा देवस्त्वष्टावसे तानि नो धात् । पूषण्वन्त ऋभवो मादयध्वमूर्ध्वग्रावाणो अध्वरमतष्ट ॥

Niech Twastr, bóg doskonałego tworzenia, dobry działacz, dobry w rękach, sam w sobie, strażnik Prawdy, ustanowi dla nas te pomoce. O Ribhuwowie, z Puszanem jako towarzyszem, radujcie się; wy, którzy unosicie kamienie tłoczne w górę, ukształtowaliście ofiarę.

Mantra 13

विद्युद्रथा मरुत ऋष्टिमन्तो दिवो मर्या ऋतजाता अयासः । सरस्वती शृणवन्यज्ञियासो धाता रयिं सहवीरं तुरासः ॥

Marutowie z błyskawicami za rydwanami, włóczniosi młodzieńcy nieba, zrodzeni z Prawdy i nieznużeni, niech usłyszą. Niech usłyszy Saraswati, godna ofiary; niech Dhatri, o szybcy, ustanowi dla nas duchowe bogactwo z bohaterskimi energiami.

Mantra 14

विष्णुं स्तोमासः पुरुदस्ममर्का भगस्येव कारिणो यामनि ग्मन् । उरुक्रमः ककुहो यस्य पूर्वीर्न मर्धन्ति युवतयो जनित्रीः ॥

Do Wisznu hymny i śpiewy podążają swoją drogą, jak pracownicy do działu Bhagi. Szeroko kroczący, wysoki z grzebieniem jest ten, którego wiele dawnych narodzin, te młode, twórcze moce, nie zawodzą ani się nie pomniejszają.

Mantra 15

इन्द्रो विश्वैर्वीर्यैः पत्यमान उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । पुरंदरो वृत्रहा धृष्णुषेणः संगृभ्या न आ भरा भूरि पश्वः ॥

Indra, obejmując panowanie wszystkimi swymi mocami bohaterstwa, wypełnił oba Niebiosa i Ziemię swą wielkością. Burzyciel twierdz, zabójca Okrywającego, ze swą śmiałą hostą, zbierzcie i przynieście nam obfite stada energii światła.

Mantra 16

नासत्या मे पितरा बन्धुपृच्छा सजात्यमश्विनोश्चारु नाम । युवं हि स्थो रयिदौ नो रयीणां दात्रं रक्षेथे अकवैरदब्धा ॥

O Nāsatyowie, moi dwaj Ojcowie, pytani jako krewni przez serce szukające przyjaźni, wasze piękne imię jest jednego rodu. Albowiem wy jesteście dawcami obfitości; strzeżecie dla nas daru bogactwa, niezwiedzeni przez krzywe siły.

Mantra 17

महत्तद्वः कवयश्चारु नाम यद्ध देवा भवथ विश्व इन्द्रे । सख ऋभुभिः पुरुहूत प्रियेभिरिमां धियं सातये तक्षता नः ॥

Wielkie jest to, o wieszczowie, wasze piękne imię, skoro istotnie wy, bogowie, stajecie się wszystkim w Indrze. O często przyzywany, przyjaciel z umiłowanymi Ṛbhu, ukształtuj dla nas tę myśl ku zwycięstwu.

Mantra 18

अर्यमा णो अदितिर्यज्ञियासोऽदब्धानि वरुणस्य व्रतानि । युयोत नो अनपत्यानि गन्तोः प्रजावान्नः पशुमाँ अस्तु गातुः ॥

Niech Aryaman i Aditi, godni ofiary, oraz niezawodne prawa Varuṇy nas chronią. Odgnajcie od nas drogi prowadzące ku bezpłodności; niech nasza ścieżka będzie bogata w potomstwo i bogata w stada energii światła.

Mantra 19

देवानां दूतः पुरुध प्रसूतोऽनागान्नो वोचतु सर्वताता । शृणोतु नः पृथिवी द्यौरुतापः सूर्यो नक्षत्रैरुर्वन्तरिक्षम् ॥

Niech posłaniec Bogów, wielorako popychany, przemawia za nami bezbłędną całością z każdej strony. Niech Ziemia nas usłyszy, i Niebiosa, i Wody; niech Słońce z zastępem gwiazd i szeroki środkowy świat nadstawi ucho na nasze dążenie.

Mantra 20

शृण्वन्तु नो वृषणः पर्वतासो ध्रुवक्षेमास इळया मदन्तः । आदित्यैर्नो अदितिः शृणोतु यच्छन्तु नो मरुतः शर्म भद्रम् ॥

Niech nas usłyszą potężne Góry, radujące się w strumieniu pożywienia, stałe w swym ustalonym pokoju. Z Ādityami niech Aditi nas usłyszy; niech Marutowie użyczą nam szczęśliwego schronienia, łagodnej ochrony na podróż.

Mantra 21

सदा सुगः पितुमाँ अस्तु पन्था मध्वा देवा ओषधीः सं पिपृक्त । भगो मे अग्ने सख्ये न मृध्या उद्रायो अश्यां सदनं पुरुक्षोः ॥

Niech ścieżka będzie zawsze łatwa i bogata w prawdziwe pożywienie; słodyczą, o Bogowie, zharmonizujcie w nas uzdrawiające moce. O Agni, jako Bhaga dla mnie, nie zawiedź w przyjaźni; niech powstanę w obfitościach bytu i osiągnę mieszkanie szerokiego rozciągnięcia.

Mantra 22

स्वदस्व हव्या समिषो दिदीह्यस्मद्र्यक्सं मिमीहि श्रवांसि । विश्वाँ अग्ने पृत्सु ताञ्जेषि शत्रूनहा विश्वा सुमना दीदिही नः ॥

Uczyń ofiary słodkimi dla siebie; rozpal się siłą zapłonu i zbierz nasze moce natchnionego słuchu ku nam. O Agni, zwycięż wszystkich tych wrogów w bitwach; dzień po dniu, na wszystkie sposoby, świecąc dobrą wolą, nas oświecaj.

Inside Sukta 54

How it unfolds

  1. Where it opens

    The poets bring forth a renewed mighty praise-force for the sacred assembly and ask Agni to hear with his divine, mastering powers (3.54.1).

  2. Development

    Agni is expanded from household fire to cosmic mediator; Dyāvā-Pṛthivī and artisan deities appear to validate the rite as an act of ṛta—right order, right making, right guidance.

  3. Climax

    The hymn’s petitions intensify into a practical, protective aim: Agni must gather the worshippers’ strengths and inspirations and become their victorious power in contests and battles.

  4. Where it settles

    It ends with a compact, daily prayer: may Agni sweeten the offerings, conquer all enemies, and illumine the worshippers with good will continually (3.54.22).

The deity: Agni

  • In the VedaHe is addressed as the attentive hearer who gathers ‘śravāṃsi’ (inspirations/fames) toward the worshipper and as a battle-aid who overcomes foes.
  • Cosmic functionMediator between humans and gods, bearer of oblations, kindler of ṛta in the sacrifice, and protective force that secures prosperity and victory; through allied deities he also represents right formation (Tvaṣṭṛ) and perfected ritual skill (Ṛbhus).
  • Inner significanceThe awakened will and discerning flame in the heart—capacity to listen inwardly, refine intention, and transform raw impulse into ordered action; the power that ‘cooks’ offerings into clarity, courage, and luminous understanding.

The seer

  • Viśvāmitra GāthinaGāthin (Kauśika/Viśvāmitra tradition) · A royal-turned-seer celebrated for forging powerful Agni hymns and for establishing the Viśvāmitra lineage as a major voice of the Ṛgveda’s third maṇḍala; renowned for integrating ritual precision with expansive cosmic vision.

Famous verses

इमं महे विदथ्याय शूषं शश्वत्कृत्व ईड्याय प्र जभ्रुः । शृणोतु नो दम्येभिरनीकैः शृणोत्वग्निर्दिव्यैरजस्रः ॥
Verse 3.54.1Sets the hymn’s tone: repeated, deliberate offering of praise and the central request that Agni ‘hear’ with divine, ordering faculties—Agni as attentive mediator and master of powers.Read verse 3.54.1 →
सुकृत्सुपाणिः स्ववाँ ऋतावा देवस्त्वष्टावसे तानि नो धात् । पूषण्वन्त ऋभवो मादयध्वमूर्ध्वग्रावाणो अध्वरमतष्ट ॥
Verse 3.54.12Highlights the sacrificial ‘craft’ dimension: Tvaṣṭṛ as perfect maker grants supports, while the Ṛbhus (with Pūṣan) are praised as those who have fashioned the sacrifice—linking ritual success to right formation and skill.Read verse 3.54.12 →
svadasva havyā… viśvām̐ agne pṛtsu tāñ jeṣi śatrūn
Verse 3.54.22Concluding kernel-mantra: asks Agni to sweeten oblations, blaze with kindling-force, draw inspired hearing toward the worshipper, and secure victory over enemies while illuminating daily with goodwill.Read verse 3.54.22 →

Attributes of the deity

  • Unceasing, ever-vigilant flame (ajasra)
  • Hearer of prayer; gathers inspiration (śravāṃsi)
  • Mediator and messenger between worlds
  • Tamer/ordainer of powers (damya anīkāni)
  • Protector in conflict; conqueror of enemies
  • Illuminator who grants good will (sumanas)
  • Allied with cosmic parents (Dyāvā-Pṛthivī) and divine artisans (Tvaṣṭṛ, Ṛbhus)

Also by this seer

  • Principal seer of much of Maṇḍala 3 (Viśvāmitra family hymns)
  • Major contributor to Agni-Indra and allied deity hymns in RV 3
  • Associated in later tradition with the Gāyatrī mantra (RV 3.62.10) and with paradigms of tapas and brahma-tejas

The rite, step by step

  • Prepare the altar and kindling; establish/rekindle the fire with reverent speech.
  • Invoke Agni as the foremost hearer and messenger; request he listen with divine powers.
  • Acknowledge Dyāvā-Pṛthivī as sustaining supports of the rite and human prosperity.
  • Call for right crafting and right formation through Tvaṣṭṛ; affirm the Ṛbhus’ perfected workmanship in shaping the sacrifice.
  • Offer oblations and ask Agni to ‘sweeten’ them, blaze higher, and draw strength and inspired hearing toward the sacrificer.
  • Conclude with petitions for protection, victory over enemies, and steady illumination day by day.

Offerings

  • Ghee (ājya)
  • Kindling sticks (samidh)
  • Grain/oblations appropriate to Agni (havis)
  • Soma-related offerings when in soma setting

Frequently Asked Questions

Agni is the main deity. The hymn also brings in Dyāvā-Pṛthivī early, and later mentions Tvaṣṭṛ and the Ṛbhus (with Pūṣan) to emphasize right crafting and success of the sacrifice.

The worshippers ask Agni to hear their invocation, strengthen the sacrifice, gather their inspirations and powers toward them, and protect them—especially by helping them overcome enemies in conflicts.

They represent the principle of perfect making and perfected skill. Their presence reinforces that the sacrifice succeeds through correct formation—well-made implements, well-ordered action, and a rite aligned with ṛta (truth/order).

Ask anything about Sukta 54 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play