Sukta 54

Mantra 1

इमं महे विदथ्याय शूषं शश्वत्कृत्व ईड्याय प्र जभ्रुः । शृणोतु नो दम्येभिरनीकैः शृणोत्वग्निर्दिव्यैरजस्रः ॥

ఈ మహాశక్తి ‘శూషం’ను మేము మళ్లీ మళ్లీ ‘విదథ్య’ (యజ్ఞ-సభ) కోసం, ఆ ‘ఈడ్య’ (స్తుత్య)ుని కొరకు ముందుకు తెచ్చాము. ‘దమ్య’ (వశపరచి నియంత్రించే) ‘అనీక’ (ముందుబాటు/శక్తి)లతో అగ్ని మా వాక్యాలను వినుగాక; అజస్ర (అవిరామ) అగ్ని తన దివ్య ముందుబాటు శక్తులతో వినుగాక.

Mantra 2

महि महे दिवे अर्चा पृथिव्यै कामो म इच्छञ्चरति प्रजानन् । ययोर्ह स्तोमे विदथेषु देवाः सपर्यवो मादयन्ते सचायोः ॥

మహా ద్యౌ (ఆకాశం)కూ పృథివీకూ విస్తారమైన స్తుతిని పాడు. నా లోపల లక్ష్యాన్ని తెలిసికొని సంచరించే కామం (ఇచ్చ) కదులుతుంది. ఎందుకంటే వారి స్తోమంలో, విధథ (ఋత-వ్యవస్థ సభలు)లలో, సేవచేసి కార్యాన్ని సిద్ధిచేసే దేవులు—ఆ ఇద్దరితో (ద్యౌ-పృథివీ) సఖ్యంగా కలిసి ఆనందిస్తారు.

Mantra 3

युवोॠतं रोदसी सत्यमस्तु महे षु णः सुविताय प्र भूतम् । इदं दिवे नमो अग्ने पृथिव्यै सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम् ॥

ఓ ద్యౌ-పృథివీ, మీ సత్యమే ఋతం (సరైన నియమం) కావుగాక; మీ మహిమలో మా కోసం ‘సువిత’ (కల్యాణ) మార్గానికి ముందుకు తెరచే ద్వారమై నిలవండి. ఇది ద్యౌకు నా నమః, ఓ అగ్నే, అలాగే పృథివీకూ; ‘ప్రయస్’ (అర్పణ-బలం)తో నేను సేవిస్తాను, ‘రత్న’ (అంతఃసంపద/ప్రకాశ-సంపద) వైపు నేను సాగుతాను.

Mantra 4

उतो हि वां पूर्व्या आविविद्र ऋतावरी रोदसी सत्यवाचः । नरश्चिद्वां समिथे शूरसातौ ववन्दिरे पृथिवि वेविदानाः ॥

మరియు నిజముగా, హే ఋతసంపన్నులైన, సత్యవాక్కుగల ద్యావా-పృథివీ! ప్రాచీనులు మిమ్మల్ని కనుగొన్నారు. వీరలాభార్థం సమరంలోనూ మనుష్యులు—హే పృథివీ—జ్ఞానజాగృతులై మిమ్మల్ని వందించారు.

Mantra 5

को अद्धा वेद क इह प्र वोचद्देवाँ अच्छा पथ्या का समेति । ददृश्र एषामवमा सदांसि परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

ఎవడు నిజంగా తెలుసును? ఇక్కడ ఎవడు చెప్పగలడు—దేవులను చేరే పథ్య మార్గం ఏదో? వారి క్రింది ఆసనాలు కనిపిస్తాయి; కాని ఆపైనివి—గుప్త వ్రతాలలో (నియమాలలో) దాగినవి—దుర్దర్శనములు.

Mantra 6

कविर्नृचक्षा अभि षीमचष्ट ऋतस्य योना विघृते मदन्ती । नाना चक्राते सदनं यथा वेः समानेन क्रतुना संविदाने ॥

మనుష్యదర్శి దృష్టిగల కవి-ఋషి వారిని దర్శించాడు—ఋతయోని, విస్తారమైన లోకంలో ఆనందించే ఆ రెండు మాతలను. నీవు తెలిసినట్లే వారు తమ నివాసాన్ని నానావిధాలుగా నిర్మిస్తారు; అయినా ఒకే క్రతు (చేతన-సంకల్పం) చేత పరస్పర సంవిదితులై సమరసంగా ఉంటారు.

Mantra 7

समान्या वियुते दूरेअन्ते ध्रुवे पदे तस्थतुर्जागरूके । उत स्वसारा युवती भवन्ती आदु ब्रुवाते मिथुनानि नाम ॥

స్వరూపంలో ఒకటే అయినా అవి దూర దూర అంచుల వరకు విడిపోతాయి; ధ్రువ పదంలో అవి జాగరూకంగా నిలిచి ఉంటాయి. ఇంకా రెండు సోదరీమణులవలె, నిత్యనవయౌవనంగా మారుతూ, అవి యుగ్మ నామాలను—ద్వంద్వాల పేర్లను—ఉచ్చరిస్తాయి.

Mantra 8

विश्वेदेते जनिमा सं विविक्तो महो देवान्बिभ्रती न व्यथेते । एजद्ध्रुवं पत्यते विश्वमेकं चरत्पतत्रि विषुणं वि जातम् ॥

ఈ సమస్త జన్మాలు తమ తమ క్రమంలో వేరు వేరుగా విభజింపబడ్డాయి; మహాదేవులను ధరించి అవి రెండూ చలించవు. చలించేది అచలంపై ఆధారపడుతుంది; సమస్తం ఒక్కటే. రెక్కలతో కదిలేది, విభిన్నంగా జన్మించి, విస్తారంగా వ్యక్తమై సంచరిస్తుంది.

Mantra 9

सना पुराणमध्येम्यारान्महः पितुर्जनितुर्जामि तन्नः । देवासो यत्र पनितार एवैरुरौ पथि व्युते तस्थुरन्तः ॥

పూర్వకాలం నుంచే నేను ఆ పురాతన (సత్య) దిశగా సాగుతున్నాను; సమీపం నుంచే—మహా పిత, జనిత యొక్క ‘జామి’ (సగోత్రత/ఆత్మీయ బంధం) వైపు—అది మాకు కలుగుగాక. అక్కడ, దేవులు తమ ప్రేరణలతో (అంకుశంలా), విస్తారమైన మార్గంలో—వెలిసిన పథంలో—అంతరంగా నిలిచారు.

Mantra 10

इमं स्तोमं रोदसी प्र ब्रवीम्यृदूदराः शृणवन्नग्निजिह्वाः । मित्रः सम्राजो वरुणो युवान आदित्यासः कवयः पप्रथानाः ॥

ఈ స్తోత్రాన్ని నేను ద్యావా‑పృథివీలకు ప్రకటిస్తున్నాను; విశాల‑ఉదర (ఉదారవక్ష) ఆ ఇద్దరూ వినుగాక, అగ్ని‑జిహ్వా దేవశక్తులూ వినుగాక. మిత్రుడు సమ్రాట్, వరుణుడు నిత్య‑యువ; ఆదిత్యులు—కవి‑శక్తులు, మహిమలో విస్తరించినవారు.

Mantra 11

हिरण्यपाणिः सविता सुजिह्वस्त्रिरा दिवो विदथे पत्यमानः । देवेषु च सवितः श्लोकमश्रेरादस्मभ्यमा सुव सर्वतातिम् ॥

హిరణ్య‑పాణి, సు‑జిహ్వ సవితా—దివ్య విధథాలలో త్రివార ప్రభుత్వం వహించువాడు. దేవుల మధ్య, ఓ సవితః, నీవు ప్రకాశమయ శ్లోకాన్ని స్థాపించితివి; కనుక మా కొరకు సర్వతోభద్రమైన సంపూర్ణత‑సమృద్ధిని ప్రసవింపజేయుము.

Mantra 12

सुकृत्सुपाणिः स्ववाँ ऋतावा देवस्त्वष्टावसे तानि नो धात् । पूषण्वन्त ऋभवो मादयध्वमूर्ध्वग्रावाणो अध्वरमतष्ट ॥

సు‑కృత్, సు‑పాణి, స్వవాన్, ఋతావాన్—అటువంటి దేవుడు త్వష్టా, ఆ సహాయాలను మా కొరకు స్థాపించుగాక. ఓ ఋభువులారా, పూషణను సహచరుడిగా చేసుకొని ఆనందించండి; ఊర్ధ్వ‑గ్రావాణ (పైకి ఎత్తిన పేషణ‑రాళ్లు) గల మీరు యజ్ఞాన్ని మలిచారు.

Mantra 13

विद्युद्रथा मरुत ऋष्टिमन्तो दिवो मर्या ऋतजाता अयासः । सरस्वती शृणवन्यज्ञियासो धाता रयिं सहवीरं तुरासः ॥

విద్యుత్తు వంటి రథాలుగల, ఋష్టిమంతులైన (బాణధారులైన) మరుతులు—దివ్య యువకులు, ఋతజాతులు, అయాస్ (అలసటలేని వారు)—వారు వినుగాక. యజ్ఞియమైన సరస్వతి వినుగాక; మరియు ఓ తురాస (వేగవంతులైన) మరుతులారా, ధాతా మా కొరకు సహవీర (వీరశక్తితో కూడిన) రయి—ఆధ్యాత్మిక సంపదను—స్థాపించుగాక.

Mantra 14

विष्णुं स्तोमासः पुरुदस्ममर्का भगस्येव कारिणो यामनि ग्मन् । उरुक्रमः ककुहो यस्य पूर्वीर्न मर्धन्ति युवतयो जनित्रीः ॥

విష్ణువుని దిశగా స్తోమాలు, అర్కాలు తమ మార్గంలో సాగుతాయి—భగుని భాగానికి వెళ్లే కార్మికుల వలె. ఉరుక్రమ (విస్తృతపదవిక్షేపి), ఉన్నత-శిఖరుడు అతడు—అతని అనేక పూర్వ జనిత్రీలు, ఆ యువతీ సృజనశక్తులు, క్షీణించవు, విఫలమవు.

Mantra 15

इन्द्रो विश्वैर्वीर्यैः पत्यमान उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । पुरंदरो वृत्रहा धृष्णुषेणः संगृभ्या न आ भरा भूरि पश्वः ॥

ఇంద్రుడు, తన సమస్త వీర్య-పరాక్రమాలతో ప్రభుత్వం ధరించి, మహిమచేత ఉభయ రోదసీ—ద్యావా-పృథివీ—నిండజేస్తాడు. పురందరుడు, వృత్రహా, ధృష్ణుసేనుడు—ధైర్యవంతమైన సేనతో—(సంపదను) సమీకరించి మా కొరకు విస్తారమైన పశ్వః—తేజోమయ శక్తి-సంపదలను—తెచ్చి ఇమ్ము.

Mantra 16

नासत्या मे पितरा बन्धुपृच्छा सजात्यमश्विनोश्चारु नाम । युवं हि स्थो रयिदौ नो रयीणां दात्रं रक्षेथे अकवैरदब्धा ॥

ఓ నాసత్యులారా, నా రెండు పితృసములైన అశ్వినులారా—బంధువులుగా అడుగబడినప్పటికీ—మీ మధుర నామం ఒకే వంశపరంపరది. మీరు నిజంగా రయి (సంపద) దాతలు; ఓ అకవైర, అదబ్ధ, మీరు మా కోసం ధన-సంపద దానాన్ని కాపాడుతారు, కూటిల శక్తులచే మోసపోని వారై.

Mantra 17

महत्तद्वः कवयश्चारु नाम यद्ध देवा भवथ विश्व इन्द्रे । सख ऋभुभिः पुरुहूत प्रियेभिरिमां धियं सातये तक्षता नः ॥

ఓ కవులారా, మీ ఆ మహత్తర మధుర నామం—ఎందుకంటే, ఓ దేవులారా, మీరు ఇంద్రునిలో సమస్తమై అవుతారు. ఓ పురుహూత, ప్రియ ఋభువుల మిత్రా, విజయార్థం మా కోసం ఈ ధియా (ప్రేరిత బుద్ధి) ను మలచండి.

Mantra 18

अर्यमा णो अदितिर्यज्ञियासोऽदब्धानि वरुणस्य व्रतानि । युयोत नो अनपत्यानि गन्तोः प्रजावान्नः पशुमाँ अस्तु गातुः ॥

యజ్ఞార్హుడైన ఆర్యమన్, అదితి, అలాగే వరుణుని అదబ్ధ వ్రతాలు (అచ్యుత నియమాలు) మమ్మల్ని కాపాడుగాక. సంతానహీనతకు దారితీసే మార్గాలను మా నుండి దూరం చేయండి; మా గతి ప్రజావంతమై, ప్రకాశ-శక్తుల గవులు (గో/పశువులు) తో సమృద్ధిగా ఉండుగాక.

Mantra 19

देवानां दूतः पुरुध प्रसूतोऽनागान्नो वोचतु सर्वताता । शृणोतु नः पृथिवी द्यौरुतापः सूर्यो नक्षत्रैरुर्वन्तरिक्षम् ॥

దేవుల దూత, అనేక విధాల ప్రేరితుడై, మా కొరకు అన్ని వైపులా నిర్దోషమైన సంపూర్ణతను పలుకుగాక. పృథివీ (భూమి) మా ప్రార్థనను వినుగాక; ద్యౌః (స్వర్గం) మరియు ఆపః (జలాలు) కూడ; నక్షత్రగణంతో సూర్యుడు, అలాగే విస్తారమైన అంతరిక్షమూ, మా ఆకాంక్షను శ్రవించుగాక.

Mantra 20

शृण्वन्तु नो वृषणः पर्वतासो ध्रुवक्षेमास इळया मदन्तः । आदित्यैर्नो अदितिः शृणोतु यच्छन्तु नो मरुतः शर्म भद्रम् ॥

వృషణ (బలవంతమైన) పర్వతాలు మా వాక్యాన్ని వినుగాక—ఇళా (పోషణధార)లో ఆనందిస్తూ, స్థిర క్షేమ (శాంతి)లో దృఢంగా. ఆదిత్యులతో కలిసి అదితి మమ్మల్ని వినుగాక; మరుతులు మాకు శుభ శర్మం (ఆశ్రయం) ప్రసాదించుగాక—యాత్రకు మంగళకరమైన రక్షణ.

Mantra 21

सदा सुगः पितुमाँ अस्तु पन्था मध्वा देवा ओषधीः सं पिपृक्त । भगो मे अग्ने सख्ये न मृध्या उद्रायो अश्यां सदनं पुरुक्षोः ॥

మార్గం ఎల్లప్పుడూ సుగమంగా, నిజమైన పితు (పోషణం)తో సమృద్ధిగా ఉండుగాక. దేవులారా, మధువుతో మా అంతరంలో ఓషధీ (ఔషధ‑శక్తులు)ను సమ్యక్‌గా సమన్వయపరచండి. అగ్నీ, నా కొరకు భగునివలె, సఖ్యంలో విఫలమవకు; నేను ఉద్రాయమై—ఉన్నతమై—పురుక్షోః (విస్తృత విస్తారం) యొక్క సదనం, ఆ నివాసాన్ని, పొందుదును.

Mantra 22

स्वदस्व हव्या समिषो दिदीह्यस्मद्र्यक्सं मिमीहि श्रवांसि । विश्वाँ अग्ने पृत्सु ताञ्जेषि शत्रूनहा विश्वा सुमना दीदिही नः ॥

హే అగ్నీ, మా హవ్యాలను నీకు మధురముగా చేయుము; సమిధ (ఇంధన) శక్తితో జ్వలించుము, మా ‘శ్రవాంసి’—ప్రేరిత శ్రవణమునుండి కలిగే బలాలను—మా వైపే సమీకరించుము. హే అగ్నీ, యుద్ధాలలో ఆ సమస్త శత్రువులను జయించుము; ప్రతిదినం, సర్వ విధములలో సుమనా (శుభమనస్సుతో) ప్రకాశిస్తూ మమ్మల్ని ప్రకాశింపజేయుము.