Prakarana 5

Verse 82 (दोहा/सोरठा)

समन अमित उतपात सब भरतचरित जपजाग। कलि अघ खल अवगुन कथन ते जलमल बग काग।।41।।

samana amita utapāta saba bharata-carita japa jāga | kali agha khala avaguna kathana te jala-mala baga kāga ||41||

Uważne recytowanie i czuwające wspomnienie świętej historii Bharaty uspokaja niezliczone rodzaje klęsk. Jednakże w Wieku Kali przewrotne istoty, wiecznie szukające błędów, przez samą swoją mowę stają się jak czaple i kruki, splamione błotem grzechu.

Verse 83 (चौपाई)

कीरति सरित छहूँ रितु रूरी। समय सुहावनि पावनि भूरी।। हिम हिमसैलसुता सिव ब्याहू। सिसिर सुखद प्रभु जनम उछाहू।। बरनब राम बिबाह समाजू। सो मुद मंगलमय रितुराजू।। ग्रीषम दुसह राम बनगवनू। पंथकथा खर आतप पवनू।। बरषा घोर निसाचर रारी। सुरकुल सालि सुमंगलकारी।। राम राज सुख बिनय बड़ाई। बिसद सुखद सोइ सरद सुहाई।। सती सिरोमनि सिय गुनगाथा। सोइ गुन अमल अनूपम पाथा।। भरत सुभाउ सुसीतलताई। सदा एकरस बरनि न जाई।।

kīrati sarita chahũ ritu rūrī | samaya suhāvani pāvani bhūrī || hima himasaila-sutā siva byāhū | sisira sukhada prabhu janama uchāhū || baranaba rāma bibāha samājū | so muda maṅgalamaya ritu-rājū || grīṣama dusaha rāma bana-gavanū | pantha-kathā khara ātapa pavanū || baraṣā ghora nisācara rārī | sura-kula sāli su-maṅgala-kārī || rāma-rāja sukha binaya baṛāī | bisada sukhada soi sarada suhāī || satī siromaṇi siya guna-gāthā | soi guna amala anūpama pāthā || bharata subhāu su-sītala-tāī | sadā eka-rasa barani na jāī ||

Rzeka sławy Pana jest piękna przez wszystkie sześć pór roku - każdy moment jest miły dla oka, obficie oczyszczający. Hemant to małżeństwo Śiwy z córką Himalajów; a w śiśir przychodzi radosne święto narodzin Pana. Opiszę obchodzenie wesela Ramy - radosne i pomyślne jak król pór roku, wiosna. Potem przychodzi surowe lato: odejście Ramy do lasu, z opowieścią drogi jak parzące słońce i tnący wiatr. Następnie straszliwe deszcze: walka z nocnymi wędrowcami - jednak dla zastępów bogów jest jak plon ryżu, przynoszący pomyślność. Szczęście, pokora i chwała panowania Ramy to jasna i rozkoszna jesień. Chwała Sity - klejnot wśród cnotliwych - to nieskazitelny, niezrównany prąd cnoty. A natura Bharaty, chłodna i kojąca - zawsze ta sama - nie może być w pełni opisana.

Verse 84 (दोहा/सोरठा)

अवलोकनि बोलनि मिलनि प्रीति परसपर हास। भायप भलि चहु बंधु की जल माधुरी सुबास।।42।।

avalokani bolani milani prīti paraspara hāsa | bhāyapa bhali cahu bandhu kī jala mādhurī subāsa ||42||

W ich spojrzeniach, w ich słowach i w ich spotkaniach miłość przeważała, z łagodnym, wzajemnym śmiechem. Braterska przyjaźń czterech braci była najdoskonalsza - jak słodycz i woń przenikająca wodę.

Verse 85 (चौपाई)

आरति बिनय दीनता मोरी। लघुता ललित सुबारि न थोरी।। अदभुत सलिल सुनत गुनकारी। आस पिआस मनोमल हारी।। राम सुप्रेमहि पोषत पानी। हरत सकल कलि कलुष गलानी।। भव श्रम सोषक तोषक तोषा। समन दुरित दुख दारिद दोषा।। काम कोह मद मोह नसावन। बिमल बिबेक बिराग बढ़ावन।। सादर मज्जन पान किए तें। मिटहिं पाप परिताप हिए तें।। जिन्ह एहि बारि न मानस धोए। ते कायर कलिकाल बिगोए।। तृषित निरखि रबि कर भव बारी। फिरिहहि मृग जिमि जीव दुखारी।।

ārati binaya dīnatā morī | laghutā lalita subāri na thorī || adabhuta salila sunata guṇa-kārī | āsa piās mano-mala hārī || rāma su-premahi poṣata pānī | harata sakala kali kaluṣa galānī || bhava śrama ṣoṣaka toṣaka toṣā | samana durita dukha dārida doṣā || kāma koha mada moha nasāvana | bimala bibeka birāga baṛhāvana || sādara majjana pāna kiye teṁ | miṭahiṁ pāpa paritāpa hie teṁ || jinha ehi bāri na mānasa dhoe | te kāyara kali-kāla bigoe || tṛṣita nirakhi rabi kara bhava bārī | phirihahi mṛga jimi jīva dukhārī ||

Mój niepokój, moja prośba i moja małość - ta wdzięczna, doskonała woda nie jest skąpa. Cudowny jest ten strumień: samo słyszenie o nim jest dobroczynne; zaspokaja nadzieję i pragnienie i obmywa nieczystość umysłu. To woda, która karmi czystą miłość do Ramy, i usuwa wszelkie plugawe skażenie i ciężar Kali. Wysusza trud światowego stawania się, a jednak daje zadowolenie; uspokaja grzech, smutek, ubóstwo i wadę. Niszczy pożądanie, gniew, pychę i ułudę, i zwiększa nieskazitelne rozeznanie i brak przywiązania. Jeśli ktoś z czcią kąpie się i pije z niej, grzechy i palący ból serca zostają zgładzone. Ci, którzy nie oczyszczają swego Manas w tej wodzie, są tchórzami, zrujnowanymi przez wiek Kali. Pragnąc, patrzą na wodę świata zrodzoną z promieni słońca, i błądzą jak jelenie - nędzne istoty żywe.

Verse 86 (दोहा/सोरठा)

मति अनुहारि सुबारि गुन गनि मन अन्हवाइ। सुमिरि भवानी संकरहि कह कबि कथा सुहाइ।।43(क)।। अब रघुपति पद पंकरुह हियँ धरि पाइ प्रसाद । कहउँ जुगल मुनिबर्ज कर मिलन सुभग संबाद।।43(ख)।।

mati anuhāri subāri guna gani mana anhavāi | sumiri bhavānī saṅkarahi kaha kabi kathā suhāi ||43(ka)|| aba raghupati pada paṅkaruha hiyã dhari pāi prasāda | kahaũ jugala munibarja kara milana subhaga saṁbāda ||43(kha)||

Gdy mierzę mój rozum wobec tego zadania, i rozważam cnoty Pana, mój umysł ciemnieje, nie równy temu tematowi. Dlatego, wspominając Bhawani i Śankarę, poeta opowiada tę piękną i pomyślną opowieść. Teraz, otrzymawszy łaskę i zamykając w sercu stopy lotosowe Ragupatiego, opowiem błogosławione spotkanie i dialog między dwoma braćmi (Ramą i Lakszmaną) a najwybitniejszym z mędrców, Wiśwamitrą.

Verse 87 (चौपाई)

भरद्वाज मुनि बसहिं प्रयागा। तिन्हहि राम पद अति अनुरागा।। तापस सम दम दया निधाना। परमारथ पथ परम सुजाना।। माघ मकरगत रबि जब होई। तीरथपतिहिं आव सब कोई।। देव दनुज किंनर नर श्रेनी। सादर मज्जहिं सकल त्रिबेनीं।। पूजहि माधव पद जलजाता। परसि अखय बटु हरषहिं गाता।। भरद्वाज आश्रम अति पावन। परम रम्य मुनिबर मन भावन।। तहाँ होइ मुनि रिषय समाजा। जाहिं जे मज्जन तीरथराजा।। मज्जहिं प्रात समेत उछाहा। कहहिं परसपर हरि गुन गाहा।।

bharadvāja muni basahiṃ prayāgā. tinhahi rāma pada ati anurāgā. tāpasa sama dama dayā nidhānā. paramāratha patha parama sujānā. māgha makaragata rabi jaba hoī. tīrathapati-hiṃ āva saba koī. deva danuja kiṃnara nara śreṇī. sādara majjahiṃ sakala tribenīṃ. pūjahi mādhava pada jalajātā. parasi akhaya baṭu haraṣahiṃ gātā. bharadvāja āśrama ati pāvana. parama ramya munibara mana bhāvana. tahāṃ hoi muni riṣaya samājā. jāhiṃ je majjana tīratharājā. majjahiṃ prāta sameta uchāhā. kahahiṃ parasapara hari guna gāhā.

W Prajagu mieszkał mędrzec Bharadwadża, którego serce lgnęło z nadmierną miłością do stóp Ramy. Prawdziwy asceta, skarbnica spokoju, powściągliwości i współczucia, był najwyższym znawcą ścieżki prowadzącej do najwyższego dobra. Gdy w miesiącu Magh słońce wchodzi w znak Koziorożca, wszelkiego rodzaju istoty przybywają do pana miejsc pielgrzymkowych. Bogowie, demony, Kinnarowie i zastępy ludzi z czcią kąpią się w całej Triveni. Czczą stopy lotosowe Madhawy; dotykając Akshajawatu, radują się i śpiewają. Pustelnia Bharadwadży była najświętsza, niezwykle piękna i droga sercu wielkiego mędrca. Tam gromadzi się zgromadzenie munichów i ryszich, tych, którzy idą kąpać się u Króla Tirthów. O świcie kąpią się z radosnym uniesieniem i między sobą rozmawiają, śpiewając chwały Hariego.

Verse 88 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म निरूपम धरम बिधि बरनहिं तत्त्व बिभाग। कहहिं भगति भगवंत कै संजुत ग्यान बिराग।।44।।

brahma nirūpama dharama bidhi baranahiṁ tattva bibhāga | kahahiṁ bhagati bhagavaṁta kai saṁjuta gyāna birāga ||44||

Wykładają nieporównywalnego Brahmana i, zgodnie z nakazaną ścieżką Dharmy, przedstawiają rozróżnienia między pierwszymi zasadami. Głoszą jednak, że oddanie Panu jest najwyższe, gdy połączone jest z prawdziwą wiedzą i świętym nieprzywiązaniem.

Verse 89 (चौपाई)

एहि प्रकार भरि माघ नहाहीं। पुनि सब निज निज आश्रम जाहीं।। प्रति संबत अति होइ अनंदा। मकर मज्जि गवनहिं मुनिबृंदा।। एक बार भरि मकर नहाए। सब मुनीस आश्रमन्ह सिधाए।। जगबालिक मुनि परम बिबेकी। भरव्दाज राखे पद टेकी।। सादर चरन सरोज पखारे। अति पुनीत आसन बैठारे।। करि पूजा मुनि सुजस बखानी। बोले अति पुनीत मृदु बानी।। नाथ एक संसउ बड़ मोरें। करगत बेदतत्व सबु तोरें।। कहत सो मोहि लागत भय लाजा। जौ न कहउँ बड़ होइ अकाजा।।

ehi prakāra bhari māgha nahāhīṁ | puni saba nija-nija āśrama jāhīṁ || prati saṁbata ati hoi anaṁdā | makara majji gavanahiṁ muni-bṛṁdā || eka bāra bhari makara nahāe | saba munīsa āśramanha sidhāe || jagabālika muni parama bibekī | bharavdāja rākhē pada ṭekī || sādara carana saroja pakhārē | ati punīta āsana baiṭhārē || kari pūjā muni sujasa bakhānī | bolē ati punīta mṛdu bānī || nātha eka saṁsau baṛa morēṁ | karagata bedatatva sabu tōrēṁ || kahata sō mōhi lāgata bhaya lājā | jau na kahauṁ baṛa hoi akāzā ||

W ten sposób kąpali się przez cały miesiąc Magha; potem każdy powrócił do swojej pustelni. Co roku panowała nadzwyczajna radość: podczas kąpieli w Makarze gromady mędrców przybywały tam. Gdy po jednej kąpieli w Makarze wszyscy wielcy asceci odeszli do swoich siedzib, mędrzec Dżabali, najwyższej roztropności, zbliżył się do Bharadwadży i ująwszy jego stopy, z czcią umył te stopy lotosowe i posadził go na najświętszym siedzeniu. Oddawszy mu cześć i głosząc piękną sławę mędrca, przemówił mową łagodną i bardzo czystą: O czczony Panie, wielka wątpliwość dręczy mnie; cała istota prawdy wedyjskiej spoczywa w Twoim ręku. Jednak wypowiedzenie jej Tobie napełnia mnie lękiem i wstydem; a jeśli nie przemówię, będzie to wielkim nieporządkiem.

Verse 90 (दोहा/सोरठा)

संत कहहि असि नीति प्रभु श्रुति पुरान मुनि गाव। होइ न बिमल बिबेक उर गुर सन किएँ दुराव।।45।।

santa kahahi asi nīti prabhu śruti purāna muni gāva | hoi na bimala bibeka ura gura sana kiẽ durāva ||45||

Tę zasadę głoszą święci, o Panie, i tak śpiewają Wedy, Purany i mędrcy: żadne nieskazitelne rozeznanie nie rodzi się w sercu, dopóki człowiek utrzymuje ukrywanie i dystans wobec Guru.

Verse 91 (चौपाई)

अस बिचारि प्रगटउँ निज मोहू। हरहु नाथ करि जन पर छोहू।। राम नाम कर अमित प्रभावा। संत पुरान उपनिषद गावा।। संतत जपत संभु अबिनासी। सिव भगवान ग्यान गुन रासी।। आकर चारि जीव जग अहहीं। कासीं मरत परम पद लहहीं।। सोपि राम महिमा मुनिराया। सिव उपदेसु करत करि दाया।। रामु कवन प्रभु पूछउँ तोही। कहिअ बुझाइ कृपानिधि मोही।। एक राम अवधेस कुमारा। तिन्ह कर चरित बिदित संसारा।। नारि बिरहँ दुखु लहेउ अपारा। भयहु रोषु रन रावनु मारा।।

asa bicāri pragaṭauṁ nija mohū | harahu nātha kari jana para chohū || rāma nāma kara amita prabhāvā | santa purāna upaniṣada gāvā || santata japata saṁbhu abināsī | siva bhagavāna gyāna guna rāsī || ākara cāri jīva jaga ahahīṁ | kāsīṁ marata parama pada lahahīṁ || so’pi rāma mahimā munirāyā | siva upadesu karata kari dāyā || rāmu kavan prabhu pūchauṁ tohī | kahi-a bujhāi kṛpānidhi mohī || eka rāma avadhesa kumārā | tinh kara carita bidita saṁsārā || nāri birahaṁ dukhu laheu apārā | bhayahu roṣu rana rāvaṇu mārā ||

Tak rozmyślając, ujawniam własne zakłopotanie: o Panie, rozpraszaj je, okazując litość swemu słudze. Imię Ramy ma niewyczerpaną moc, święci, Purany i Upaniszady o nim śpiewają. Niezniszczalny Śambhu nieustannie je powtarza, Śiwa, Błogosławiony, skarbnica wiedzy i cnoty. Czterosylabowe święte słowo przenika istoty żywe i świat; a ci, którzy umierają w Kasi, osiągają stan najwyższy. Tę właśnie chwałę Ramy, o najlepszy z mędrców, wykład z miłosierdzia Śiwa. Kimże więc jest Rama, Pan? Pytam cię, powiedz mi wyraźnie, o skarbnico łaski. Jeden Rama to młody książę, Pan Ajodhji; jego czyny są znane całemu światu. Przecierpiał bezgraniczne cierpienie w rozłące z żoną; potem, w gniewie, zabił Rawanę w bitwie.

Verse 92 (दोहा/सोरठा)

प्रभु सोइ राम कि अपर कोउ जाहि जपत त्रिपुरारि। सत्यधाम सर्बग्य तुम्ह कहहु बिबेकु बिचारि।।46।।

prabhu soi rāma ki apara kou jāhi japata tripurāri | ā satyadhāma sarbagya tumha kahahu bibeku bicāri ||46||

Czyż tym Panem nie jest nikt inny jak Rama, czy też jest Kimś innym, Tego, którego Imię nawet Tripurari (Śiwa) sam powtarza w dżapie? O przybytku Prawdy, o Wszechwiedzący, mów dopiero po należytej ocenie i głębokim namyśle.

Verse 93 (चौपाई)

जैसे मिटै मोर भ्रम भारी। कहहु सो कथा नाथ बिस्तारी।। जागबलिक बोले मुसुकाई। तुम्हहि बिदित रघुपति प्रभुताई।। राममगत तुम्ह मन क्रम बानी। चतुराई तुम्हारी मैं जानी।। चाहहु सुनै राम गुन गूढ़ा। कीन्हिहु प्रस्न मनहुँ अति मूढ़ा।। तात सुनहु सादर मनु लाई। कहउँ राम कै कथा सुहाई।। महामोहु महिषेसु बिसाला। रामकथा कालिका कराला।। रामकथा ससि किरन समाना। संत चकोर करहिं जेहि पाना।। ऐसेइ संसय कीन्ह भवानी। महादेव तब कहा बखानी।।

jaise miṭai mora bhrama bhārī | kahahu so kathā nātha bistārī || yājñavalkya बोले musukāī | tumhahi bidita raghupati prabhutāī || rāma-magaṭa tumha mana krama bānī | caturāī tumhārī maiṁ jānī || cāhahu sunai rāma guna gūṛhā | kīnhihu prasna manahuṁ ati mūṛhā || tāta sunahu sādara manu lāī | kahauṁ rāma kai kathā suhāī || mahā-mohu mahiśesu bisālā | rāma-kathā kālikā karālā || rāma-kathā sasi kiraṇa samānā | santa cakor karahiṁ jehi pānā || aisei saṁsaya kīnha bhavānī | mahādeva taba kahā bakhānī ||

Powiedz mi, o Panie, w pełni tę opowieść, dzięki której moja ciężka wątpliwość zostanie rozproszona. Jadżniawalkia uśmiechnął się i rzekł: Już znasz majestat Ragupatiego. Twój umysł, twoje postępowanie i twoja mowa są wszyscy pochłonięci Ramą; rozpoznaję twoją przezorność. Pragniesz jednak usłyszeć głębokie i ukryte zalety Ramy, dlatego ułożyłeś pytanie, jakbyś był całkowicie nieświadomy. Drogi, słuchaj z czciwym skupieniem; opowiem piękną i błogosławioną historię Ramy. Ogromna jest wielka ułuda i potężny jest Mahesa; jednak opowieść o Ramie jest dla tej straszliwej Mocy jak straszliwa Kalika. Historia Ramy jest jak światło księżyca; święci, jak czakor, żywią się jego promieniami. Właśnie w ten sposób Bhawani zrodziła swoją wątpliwość; a Mahadewa wtedy przemówił i rozwinął sprawę.

Verse 94 (दोहा/सोरठा)

कहउँ सो मति अनुहारि अब उमा संभु संबाद। भयउ समय जेहि हेतु जेहि सुनु मुनि मिटिहि बिषाद।।47।।

kahaũ so mati anuhāri aba umā sambhu saṃbāda | bhayu samaya jehi hetu jehi sunu muni miṭihi biṣāda ||47||

Teraz opowiem to nauczanie, dostosowane do pojemności słuchacza, święty dialog Umy i Śambhu. Właśnie ta okazja, dla której nadeszła ta godzina, słuchaj, o mędrcu; słysząc to, twój smutek zostanie rozproszony.

Verse 95 (चौपाई)

एक बार त्रेता जुग माहीं। संभु गए कुंभज रिषि पाहीं।। संग सती जगजननि भवानी। पूजे रिषि अखिलेस्वर जानी।। रामकथा मुनीबर्ज बखानी। सुनी महेस परम सुखु मानी।। रिषि पूछी हरिभगति सुहाई। कही संभु अधिकारी पाई।। कहत सुनत रघुपति गुन गाथा। कछु दिन तहाँ रहे गिरिनाथा।। मुनि सन बिदा मागि त्रिपुरारी। चले भवन सँग दच्छकुमारी।। तेहि अवसर भंजन महिभारा। हरि रघुबंस लीन्ह अवतारा।। पिता बचन तजि राजु उदासी। दंडक बन बिचरत अबिनासी।।

eka bāra tretā juga māhīṁ | śaṁbhu gae kuṁbhaja riṣi pāhīṁ || saṅga satī jagajanani bhavānī | pūje riṣi akhileśvara jānī || rāmakathā munībaraja bakhānī | sunī maheśa parama sukhu mānī || riṣi pūchī haribhagati suhāī | kahī śaṁbhu adhikārī pāī || kahata sunata raghupati guna gāthā | kachu dina tahāṁ rahe girināthā || muni sana bidā māgi tripurārī | cale bhavana saṅga dacchakumārī || tehi avasara bhañjana mahibhārā | hari raghubaṁsa līnha avatārā || pitā bacana taji rāju udāsī | daṇḍaka bana bicarata abināsī ||

Pewnego razu w epoce Treta Śambhu udał się do mędrca Agastii. Z nim była Sati, Bhawani, Matka świata, która czciła widza, wiedząc, że jest on panem wśród świętych. Ten najlepszy z mędrców opowiedział świętą opowieść Ramy; Mahesha usłyszał ją i uznał za najwyższą błogość. Ryszi zapytał wtedy o piękne oddanie Hariego; Śiwa mówił, znajdując w nim godnego odbiorcę. Tak opowiadając i słuchając cnót Ragupatiego, Girinatha pozostał tam przez kilka dni. Potem Tripurari pożegnał się z munim i powrócił do domu z córką Dakszy. W tej właśnie godzinie, aby ulżyć w ciężarze ziemi, Hari przyjął wcielenie w domu Raghu; i wyrzekłszy się królestwa w posłuszeństwie słowu ojca, Niezniszczalny wędrował po lesie Dandaka w świętym nieprzywiązaniu.

Verse 96 (दोहा/सोरठा)

ह्दयँ बिचारत जात हर केहि बिधि दरसनु होइ॥ गुप्त रुप अवतरेउ प्रभु गएँ जान सबु कोइ॥48(क)॥ संकर उर अति छोभु सती न जानहिं मरमु सोइ॥ तुलसी दरसन लोभु मन डरु लोचन लालची॥48(ख)॥

hdayaṁ bicārat jāta hari kehi bidhi darasanu hoi | gupta rupa avatareu prabhu gaeṁ jāna sabu koi ||48(ka)|| śaṅkara ura ati chobhu satī na jānahĩ maramu soi | tulasī darasana lobhu mana ḍaru locana lālacī ||48(kha)||

Gdy Pan odchodził, Śiwa rozmyślał w swoim sercu: "Jakim sposobem mogę otrzymać Jego darśan?" Pan zstąpił w ukrytej postaci; lecz gdy odszedł, wszyscy poznali prawdę. W sercu Śaṅkary powstał wielki niepokój - Pārvatī nie pojęła tej tajemnicy. Mówi Tulsīdās: umysł pragnie wizji, lecz drży z bojaźni; oczy same są łakome.

Verse 97 (चौपाई)

रावन मरन मनुज कर जाचा। प्रभु बिधि बचनु कीन्ह चह साचा।। जौं नहिं जाउँ रहइ पछितावा। करत बिचारु न बनत बनावा।। एहि बिधि भए सोचबस ईसा। तेहि समय जाइ दससीसा।। लीन्ह नीच मारीचहि संगा। भयउ तुरत सोइ कपट कुरंगा।। करि छलु मूढ़ हरी बैदेही। प्रभु प्रभाउ तस बिदित न तेही।। मृग बधि बन्धु सहित हरि आए। आश्रमु देखि नयन जल छाए।। बिरह बिकल नर इव रघुराई। खोजत बिपिन फिरत दोउ भाई।। कबहूँ जोग बियोग न जाकें। देखा प्रगट बिरह दुख ताकें।।

rāvana marana manuja kara jācā | prabhu bidhi bacanu kīnha caha sācā || jaũ nahi jāũ rahai pachitāvā | karata bicāru na banata banāvā || ehi bidhi bhae soca-basa īsā | tehi samaya jāi dasa-sīsā || līnha nīca mārīcahi saṅgā | bhayu turata soi kapaṭ kuraṅgā || kari chalu mūṛha harī baidehī | prabhu prabhāu tasa bidita na tehī || mṛga badhi bandhu sahita hari āe | āśramu dekhi nayana jala chāe || biraha bikala nara iva raghurāī | khojata bipina phirata dou bhāī || kabahū̃ joga biyoga na jākeṁ | dekhā pragaṭa biraha dukha tākeṁ ||

Ravana błagał, aby jego śmierć przyszła z ręki człowieka; i Pan, chcąc uczynić prawdziwym postanowienie Przeznaczenia, wyraził zgodę. "Jeśli nie pójdę, pozostanie żal; choć rozmyślam, nie przedstawia się żadne odpowiednie rozwiązanie." Tak Pan był uwięziony w uścisku myśli; w tym samym czasie przybył Dziesięciogłowy. Ten podły Ravana wziął Marichę ze sobą; i natychmiast stał się tym zwierzem oszustwa. Podstępem głupiec porwał Vaidehi; nie znał bowiem majestatu Pana. Zabiwszy zwierzę, Hari powrócił ze swym bratem; widząc pustelnię, jego oczy przepełniły się łzami. Jak człowiek oszalały z rozłąki, Raghurai błądził po lesie szukając - obaj bracia razem. Ten, który nigdy nie znał zjednoczenia i rozłąki, teraz jawnie okazywał smutek rozstania.

Verse 98 (दोहा/सोरठा)

अति विचित्र रघुपति चरित जानहिं परम सुजान। जे मतिमंद बिमोह बस हृदयँ धरहिं कछु आन।।49।।

ati vicitra raghupati carita jānahĩ parama sujāna | je matimanda bimoha basa hṛdayaṁ dharahĩ kachu āna ||49||

Zaprawdę cudowne są czyny Pana Raghu; tylko najwyżsi mędrcy prawdziwie je pojmują. Lecz ci o przytępionym umyśle, uwięzieni w złudzie, zasadzają w sercach inne pojęcie - błędnie odczytując sprawę i źle ją rozumiejąc.

Verse 99 (चौपाई)

संभु समय तेहि रामहि देखा। उपजा हियँ अति हरपु बिसेषा।। भरि लोचन छबिसिंधु निहारी। कुसमय जानिन कीन्हि चिन्हारी।। जय सच्चिदानंद जग पावन। अस कहि चलेउ मनोज नसावन।। चले जात सिव सती समेता। पुनि पुनि पुलकत कृपानिकेता।। सतीं सो दसा संभु कै देखी। उर उपजा संदेहु बिसेषी।। संकरु जगतबंद्य जगदीसा। सुर नर मुनि सब नावत सीसा।। तिन्ह नृपसुतहि नह परनामा। कहि सच्चिदानंद परधमा।। भए मगन छबि तासु बिलोकी। अजहुँ प्रीति उर रहति न रोकी।।

Śambhu samaya tehi Rāmahi dekhā. upajā hiyã ati harapu biseṣā. Bhari locana chabi-sindhu nihārī. kusamaya jānin kīnhi cinhārī. Jaya saccidānanda jaga-pāvana. asa kahi caleu manoja nasāvana. Cale jāta Siva Satī sametā. puni puni pulakata kṛpā-niketā. Satī̃ so dasā Śambhu kai dekhī. ura upajā sandehu biseṣī. Śaṅkaru jagata-bandya jaga-dīsā. sura nara muni saba nāvata sīsā. Tinha nṛpa-sutahi naha paranāmā. kahi saccidānanda para-dhāmā. Bhae magana chabi tāsu bilokī. ajahũ prīti ura rahati na rokī.

W tym samym momencie Śambhu ujrzał Ramę; w jego sercu powstała niezwykła, szczególna radość. Napełniając oczy, wpatrywał się w ten ocean piękna; choć chwila wydawała się nieodpowiednia, nie mógł powstrzymać się od uważnego obserwowania Go. "Chwała Tobie, Saccidānando, oczyszczycielu świata!" - tak mówiąc, szedł dalej, Ten, który niszczy pragnienie. Gdy Śiwa szedł z Satī u boku, wciąż na nowo drżał z zachwytu na widok Przebytku miłosierdzia. Satī obserwowała ten stan Śambhu i w jej sercu powstał szczególny niepokój. Śaṅkara jest Panem świata, czczonym przez wszystkich; bogowie, ludzie i mędrcy kłaniają mu głowami. Jednak nie złożył pokłonu synowi księcia; zamiast tego nazwał Go Saccidānandą, Najwyższym Przebywaniem. Zatopiony w zachwycie, wciąż kontemplował Jego piękno; nawet teraz ta miłość pozostaje w jego sercu, niepowstrzymana.

Verse 100 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म जो व्यापक बिरज अज अकल अनीह अभेद। सो कि देह धरि होइ नर जाहि न जानत वेद।। 50।।

brahma jo vyāpaka biraja aja akala anīha abheda | so ki deha dhari hoi nara jāhi na jānat veda || 50 ||

Ten Brahman - wszechprzenikający, bez skazy, nienarodzony, bez części, bez pragnień, bez drugiego - jak może przyjąć ciało i stać się Człowiekiem, Tego, kogo nawet Wedy w pełni nie pojmują?

Verse 101 (चौपाई)

बिष्नु जो सुर हित नरतनु धारी। सोउ सर्बग्य जथा त्रिपुरारी।। खोजइ सो कि अग्य इव नारी। ग्यानधाम श्रीपति असुरारी।। संभुगिरा पुनि मृषा न होई। सिव सर्बग्य जान सबु कोई।। अस संसय मन भयउ अपारा। होई न हृदयँ प्रबोध प्रचारा।। जद्यपि प्रगट न कहेउ भवानी। हर अंतरजामी सब जानी।। सुनहि सती तव नारि सुभाऊ। संसय अस न धरिअ उर काऊ।। जासु कथा कुभंज रिषि गाई। भगति जासु मैं मुनिहि सुनाई।। सोउ मम इष्टदेव रघुबीरा। सेवत जाहि सदा मुनि धीरा।।

biṣṇu jo sura-hita nara-tanu dhārī | sou sarbagya jathā tripurārī || khojai so ki agya iva nārī | gyānadhāma śrīpati asurārī || saṁbhugirā puni mṛṣā na hoī | siva sarbagya jāna sabu koī || asa saṁsaya mana bhayu apārā | hoi na hṛdayã prabodha pracārā || jadyapi pragaṭa na kahe'u bhavānī | hara aṁtarajāmī saba jānī || sunahi satī tava nāri subhāū | saṁsaya asa na dhari'a ura kāū || jāsu kathā kumbhaja riṣi gāī | bhagati jāsu maiṁ muni-hi sunāī || sou mama iṣṭadeva raghubīrā | sevata jāhi sadā muni dhīrā ||

To jest Wisznu, który dla dobra bogów przyjął ludzkie ciało; lecz On jest wszechwiedzący, tak jak Tripurāri (Śiwa). Jak mógłby szukać jak niewiedziana kobieta? On jest samym przebywaniem wiedzy - Pan Śrī, wróg demonów. A słowo Śambhu nie może być fałszywe; wszyscy wiedzą, że Śiwa jest wszechwiedzący. Tak powstała w moim umyśle niewypowiedziana wątpliwość i żadne przebudzenie zrozumienia nie mogło znaleźć miejsca w moim sercu. Choć Bhavānī nie mówiła tego jawnie, Hari - znający wszystkie serca - wiedział wszystko. "Słuchaj, Satī: to jest twoja kobieca natura; niech nikt nie pielęgnuje takiej wątpliwości w piersi. Tego, którego historię śpiewał mędrzec z dzbana (Agastya), którego oddanie głosiłem mędrcom - On jest moim wybranym Panem, Raghuvīrą, którego niezłomni mędrcy zawsze czczą."