Bala KandaPrakarana 621 Verses

Prakarana 6

सोपान-तर्क में यह काण्ड ‘श्रद्धा-प्रवेश’ (प्रथम सीढ़ी) है: यहाँ साधक-चित्त रामकथा के ‘नाम–रूप–तत्त्व’ में प्रवेश करता है। दिए हुए अंश में विशेषतः ‘संदेह → परीक्षा → लज्जा/पश्चात्ताप → शरणागति’ की आन्तरिक यात्रा है, जहाँ सती का मन तर्क से शुरू होकर राम-तत्त्व के विराट अनुभव से भक्ति में टिकता है।

Ten fragment, osadzony w rasie Śānta, Adbhuta, niesie ze sobą subtelny nurt współczucia i trwogi. Rozpoczynając od słów „Śambhu wówczas ujrzał Rāmę”, radość, która rodzi się w sercu Śiwy, ukazuje oczywisty autorytet Rāma-tattvy, podczas gdy „wątpliwość” Satī jest naturalnym węzłem w umyśle poszukującego. Tulsī kształtuje dharmę tu na dwóch poziomach: (1) wszechwiedza Boskiego, Rāma jest Saccidānandą, wszechprzenikającym Brahmanem; (2) ludzka czułość līli, wędruje po lesie w przebraniu ludzkiego króla. Dramat podróży Satī, by Go wystawić na próbę, jest lekcją māyi i viveki: oszustwo (przebranie za Sītę) zaciera wizję, a jednak wielkie objawienie Rāmy rozprasza to oszustwo. Śluba milczenia Śiwy (by nie utrzymywać odtąd cielesnej relacji z Satī) stawia etykę bhakti ponad wszystko, potwierdzając tym samym temat kāṇḍy o „narodzinach oddania”.

In this prakarana

People

  • RamaRāma (Raghubīr)
  • ShivaŚiva (Śambhu / Mahādeva / Śaṅkara / Maheśa)
  • SatiSatī (Bhavānī)
  • SitaSītā
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • YajnavalkyaSpeaksYājñavalkya
  • BharadvajaListensBharadvāja

Verses

Ćaupai 50.1-4

संभु समय तेहि रामहि देखा।उपजा हियँ अति हरपु बिसेषा।।

भरि लोचन छबिसिंधु निहारी।कुसमय जानिन कीन्हि चिन्हारी।।

जय सच्चिदानंद जग पावन।अस कहि चलेउ मनोज नसावन।।

चले जात सिव सती समेता।पुनि पुनि पुलकत कृपानिकेता।।

सतीं सो दसा संभु कै देखी।उर उपजा संदेहु बिसेषी।।

संकरु जगतबंद्य जगदीसा।सुर नर मुनि सब नावत सीसा।।

तिन्ह नृपसुतहि नह परनामा।कहि सच्चिदानंद परधमा।।

भए मगन छबि तासु बिलोकी।अजहुँ प्रीति उर रहति न रोकी।।

Śambhu samaya tehi Rāmahi dekhā |upajā hiyã ati harapu biseṣā ||

Bhari locana chabi-sindhu nihārī |kusamaya jānin kīnhi cinhārī ||

Jaya saccidānanda jaga-pāvana |asa kahi caleu manoja nasāvana ||

Cale jāta Siva Satī sametā |puni puni pulakata kṛpā-niketā ||

Satī̃ so dasā Śambhu kai dekhī |ura upajā sandehu biseṣī ||

Śaṅkaru jagata-bandya jaga-dīsā |sura nara muni saba nāvata sīsā ||

Tinha nṛpa-sutahi naha paranāmā |kahi saccidānanda para-dhāmā ||

Bhae magana chabi tāsu bilokī |ajahũ prīti ura rahati na rokī ||

W tym momencie Shambhu ujrzał Ramę i w jego sercu zrodziła się bardzo wielka radość. Patrzył oczami pełnymi na ów ocean piękna, lecz uznawszy, że nie jest to odpowiedni moment, nie dał się poznać. „Zwycięstwo tobie, Byt, Wiedza i Błogość, oczyszczycielu świata! Mówiąc to, ten, który zniszczył boga miłości, ruszył w swoją drogę. Shiva ruszył w swoją drogę z Sati, wciąż na nowo drżąc z radości na myśl o owym przybytku współczucia. Sati widziała ten stan Shambhu i w jej sercu zrodziła się wielka wątpliwość. Shankara jest czczony przez cały świat i jest panem świata; bogowie, ludzie i mędrcy wszyscy chylą przed nim głowy. A jednak skłonił się przed synem króla i nazwał go Bytem, Wiedzą i Błogością, Najwyższą Siedzibą.','Został porwany zachwytem na widok jego piękna, a nawet dziś miłość w jego sercu nie może być powstrzymana.']

Doha 50

ब्रह्म जो व्यापक बिरज अज अकल अनीह अभेद।सो कि देह धरि होइ नर जाहि न जानत वेद।।⁠50।।

brahma jo vyāpaka biraja aja akala anīha abheda |so ki deha dhari hoi nara jāhi na jānat veda ||⁠50||

Ten Brahman - wszechprzenikający, bez skazy, nienarodzony, bez części, bez pragnień, bez drugiego - jak może przyjąć ciało i stać się Człowiekiem, Tego, kogo nawet Wedy w pełni nie pojmują?

Ćaupai 51.1-4

बिष्नु जो सुर हित नरतनु धारी।सोउ सर्बग्य जथा त्रिपुरारी।।

खोजइ सो कि अग्य इव नारी।ग्यानधाम श्रीपति असुरारी।।

संभुगिरा पुनि मृषा न होई।सिव सर्बग्य जान सबु कोई।।

अस संसय मन भयउ अपारा।होई न हृदयँ प्रबोध प्रचारा।।

जद्यपि प्रगट न कहेउ भवानी।हर अंतरजामी सब जानी।।

सुनहि सती तव नारि सुभाऊ।संसय अस न धरिअ उर काऊ।।

जासु कथा कुभंज रिषि गाई।भगति जासु मैं मुनिहि सुनाई।।

सोउ मम इष्टदेव रघुबीरा।सेवत जाहि सदा मुनि धीरा।।

biṣṇu jo sura-hita nara-tanu dhārī |sou sarbagya jathā tripurārī ||

khojai so ki agya iva nārī |gyānadhāma śrīpati asurārī ||

saṁbhugirā puni mṛṣā na hoī |siva sarbagya jāna sabu koī ||

asa saṁsaya mana bhayu apārā |hoi na hṛdayã prabodha pracārā ||

jadyapi pragaṭa na kahe'u bhavānī |hara aṁtarajāmī saba jānī ||

sunahi satī tava nāri subhāū |saṁsaya asa na dhari'a ura kāū ||

jāsu kathā kumbhaja riṣi gāī |bhagati jāsu maiṁ muni-hi sunāī ||

sou mama iṣṭadeva raghubīrā |sevata jāhi sadā muni dhīrā ||

Wisznu, który przyjął ludzkie ciało dla dobra bogów, jest wszechwiedzący, tak jak Śiwa, niszczyciel Tripury. Czyż on, siedziba mądrości, pan Lakszmi i wróg demonów, szukałby jak nieświadomy mężczyzna swojej żony? A jednak słowo Shambhu nie może być fałszywe, bo każdy wie, że Śiwa jest wszechwiedzący. Taka ogromna wątpliwość powstała w jej umyśle, i żadne jasne zrozumienie nie mogło rozprzestrzenić się w jej sercu. Chociaż Bhawani nie powiedziała tego na głos, Hara, który zna najgłębsze serce, zrozumiał wszystko. "Słuchaj, Sati: taka jest natura kobiety. Takiej wątpliwości nie powinno się nigdy nosić w sercu." "Ten, którego historię śpiewał mędrzec Agastja, i którego oddanie sam opowiedziałem temu mędrcowi," "jest tym Raghubirą, moim własnym wybranym bóstwem, któremu niezłomni mędrcy zawsze służą."

Chhand 51

मुनि धीर जोगी सिद्ध संतत बिमल मन जेहि ध्यावहीं।कहि नेति निगम पुरान आगम जासु कीरति गावहीं।।

सोइ रामु ब्यापक ब्रह्म भुवन निकाय पति माया धनी।अवतरेउ अपने भगत हित निजतंत्र नित रघुकुलमनि।।

muni dhīra jogī siddha santata bimala mana jehi dhyāvahīṃ |kahi neti nigama purāna āgama jāsu kīrati gāvahīṃ ||

soi rāmu byāpaka brahma bhuvana nikāya pati māyā dhanī |avatareu apane bhagata hita nijataṃtra nita raghukula-maṇi ||

Mędrcy, niezłomni mężowie, joginowie i doskonali święci - których umysły są zawsze czyste - medytują nad Nim. Wedy, metodą 'nie to, nie to', oraz Purany i Agamy śpiewają Jego chwałę. Ten sam jest Ramą: wszechprzenikający Brahman, Pan całego mnóstwa światów, Władca Māyi. Dla dobra swoich czcicieli zstąpił z własnej suwerennej woli - zawsze klejnot rodu Raghu.

Soratha 51

लाग न उर उपदेसु जदपि कहेउ सिवँ बार बहु॥

बोले बिहसि महेसु हरिमाया बलु जानि जियँ॥⁠51॥

lāga na ura upadesu jadapi kaheu sivaṁ bāra bahu.bole bihasi mahesu harimāyā balu jāni jiyaṁ..⁠51||

Choć Śiwa wielokrotnie dawał rady, nauka nie znalazła miejsca w sercu. Wtedy Maheśa uśmiechnął się i przemówił - poznawszy w głębi duszy potężną moc māyi Hari.

Ćaupai 52.1-4

जौं तुम्हरें मन अति संदेहू।तौ किन जाइ परीछा लेहू।।

तब लगि बैठ अहउँ बटछाहिं।जब लगि तुम्ह ऐहहु मोहि पाही।।

जैसें जाइ मोह भ्रम भारी।करेहु सो जतनु बिबेक बिचारी।।

चलीं सती सिव आयसु पाई।करहिं बिचारु करौं का भाई।।

इहाँ संभु अस मन अनुमाना।दच्छसुता कहुँ नहिं कल्याना।।

मोरेहु कहें न संसय जाहीं।बिधी बिपरीत भलाई नाहीं।।

होइहि सोइ जो राम रचि राखा।को करि तर्क बढ़ावै साखा।।

अस कहि लगे जपन हरिनामा।गई सती जहँ प्रभु सुखधामा।।

jauṁ tumharẽ mana ati saṁdehū |tau kina jāi parīchā lehū ||

taba lagi baiṭha ahauṁ baṭachāhĩ |jaba lagi tumha aihahu mohi pāhī ||

jaisẽ jāi moha bhrama bhārī |karehu so jatanu bibeka bicārī ||

calīṁ satī siva āyasu pāī |karahiṁ bicāru karauṁ kā bhāī ||

ihāṁ saṁbhu asa mana anumānā |daccha-sutā kahuṁ nahiṁ kalyānā ||

morehu kahẽ na saṁsaya jāhīṁ |bidhī biparīta bhalāī nāhīṁ ||

hoihi soi jo rāma raci rākhā |ko kari tarka baḍhāvai sākhā ||

asa kahi lage japaṇa harināmā |gaī satī jahāṁ prabhu sukhadhāmā ||

Jeśli w twoim umyśle jest wielka wątpliwość, to dlaczego nie pójść i nie poddać się próbie osobiście? Do tego czasu usiądę w cieniu baniana, aż do mnie powrócisz. Idź, a gdy będziesz odpędzać to ciężkie ułudzenie i błąd, podejmij taki wysiłek z roztropnym namysłem. Satī wyruszyła, otrzymawszy polecenie Śiwy; lecz rozmyślała w sobie: "Co mam czynić, drogi bracie?" Tutaj Śambhu tak przypuszczał w sercu: "Dla córki Dakshy nie ma pomyślnego końca w tym." Nawet przez moje mówienie jej wątpliwość nie odejdzie; a to, co jest sprzeczne z przeznaczeniem, nie przynosi dobra. Co będzie, to będzie - tak jak Rama zarządził; kto samym rozumowaniem może sprawić, by gałęzie losu rosły dalej? Tak mówiąc, zaczął powtarzać Imię Hari; a Satī poszła tam, gdzie Pan, przebywanie błogości, był.

Doha 52

पुनि पुनि हृदयँ विचारु करि धरि सीता कर रुप।आगें होइ चलि पंथ तेहि जेहिं आवत नरभूप।।⁠52।।

puni puni hṛdayã vicāru kari dhari sītā kara rūpa |āgẽ hoi cali pantha tehi jehĩ āvata nara-bhūpa ||⁠52||

Wciąż na nowo rozmyślała w swoim sercu, a potem, przybrawszy postać Sity, poszła naprzód i szła drogą, którą nadchodził król ludzi.

Ćaupai 53.1-4

लछिमन दीख उमाकृत बेषा।चकित भए भ्रम हृदयँ बिसेषा।।

कहि न सकत कछु अति गंभीरा।प्रभु प्रभाउ जानत मतिधीरा।।

सती कपटु जानेउ सुरस्वामी।सबदरसी सब अंतरजामी।।

सुमिरत जाहि मिटइ अग्याना।सोइ सरबग्य रामु भगवाना।।

सती कीन्ह चह तहँहुँ दुराऊ।देखहु नारि सुभाव प्रभाऊ।।

निज माया बलु हृदयँ बखानी।बोले बिहसि रामु मृदु बानी।।

जोरि पानि प्रभु कीन्ह प्रनामू।पिता समेत लीन्ह निज नामू।।

कहेउ बहोरि कहाँ बृषकेतू।बिपिन अकेलि फिरहु केहि हेतू।।

lachimana dīkha umākṛta beṣā.cakita bhae bhrama hṛdayaṁ biseṣā.||

kahi na sakata kachu ati gaṁbhīrā.prabhu prabhāu jānata matidhīrā.||

satī kapaṭu jāneu surasvāmī.sabadarasī saba aṁtarajāmī.||

sumirata jāhi miṭai agyānā.soi sarabagya rāmu bhagavānā.||

satī kīnha caha tahaṁhūṁ durāū.dekahu nāri subhāva prabhāū.||

nija māyā balu hṛdayaṁ bakhānī.bole bihasi rāmu mṛdu bānī.||

jori pāni prabhu kīnha pranāmū.pitā sameta līnha nija nāmū.||

kaheu bahori kahāṁ bṛṣaketū.bipina akeli phirahu kehi hetū.||

Lakshmana ujrzał przebranie, które Uma przybrała, i był zdumiony; wielkie zamieszanie powstało w jego sercu. Bardzo poważny i niezłomnego umysłu, nie mógł nic powiedzieć, gdyż znał potęgę Pana. Lecz Pan bogów, który widzi wszystko i zna każde serce, pojął oszustwo Sati. On, przez wspomnienie którego rozpraszana jest niewiedza, jest tym samym wszechwiedzącym Ramą, błogosławionym Panem. Sati chciała ukryć prawdę nawet przed nim tam: zobaczcie potęgę natury kobiety. Rama, uznając w sercu siłę swojej własnej złudnej mocy, uśmiechnął się i przemówił łagodnym głosem. Ze złożonymi dłońmi Pan skłonił się przed nią i podał jej swoje własne imię wraz z imieniem ojca. Następnie rzekł: «Gdzie jest Shiva, noszący sztandar byka? Dlaczego błąkasz się sama w lesie?»

Doha 53

राम बचन मृदु गूढ़ सुनि उपजा अति संकोचु।सती सभीत महेस पहिं चलीं हृदयँ बड़ सोचु।।⁠53।।

rāma bacana mṛdu gūṛha suni upajā ati saṅkocu |satī sabhīta mahesa pahiṁ calīṁ hṛdayaṁ baṛa socu ||⁠53||

Słysząc słowa Ramy, łagodne w mowie, lecz głębokie w znaczeniu, zrodził się intensywny niepokój. Sati, teraz pełna obawy, udała się do Mahesy; w jej sercu spoczywał ciężki ciężar lękowych myśli. (53)

Ćaupai 54.1-4

मैं संकर कर कहा न माना।निज अग्यानु राम पर आना।।

जाइ उतरु अब देहउँ काहा।उर उपजा अति दारुन दाहा।।

जाना राम सतीं दुखु पावा।निज प्रभाउ कछु प्रगटि जनावा।।

सतीं दीख कौतुकु मग जाता।आगें रामु सहित श्री भ्राता।।

फिरि चितवा पाछें प्रभु देखा।सहित बंधु सिय सुंदर वेषा।।

जहँ चितवहिं तहँ प्रभु आसीना।सेवहिं सिद्ध मुनीस प्रबीना।।

देखे सिव बिधि बिष्नु अनेका।अमित प्रभाउ एक तें एका।।

बंदत चरन करत प्रभु सेवा।बिबिध बेष देखे सब देवा।।

maiṅ saṅkara kara kahā na mānā |nija agyānu rāma para ānā ||

jāi utaru aba dehuṅ kāhā |ura upajā ati dāruna dāhā ||

jānā rāma satīṅ dukhu pāvā |nija prabhāu kachu pragaṭi janāvā ||

satīṅ dīkha kautuku maga jātā |āgeṅ rāmu sahita śrī bhrātā ||

phiri chitavā pāchēṅ prabhu dēkhā |sahita bandhu siya sundara vēṣā ||

jahaṅ chitavahiṅ tahaṅ prabhu āsīnā |sēvahiṅ siddha munīsa prabīnā ||

dēkhē siva bidhi biṣṇu anēkā |amita prabhāu ēka tēṅ ēkā ||

baṅdata charana karata prabhu sēvā |bibidha bēṣa dēkhē saba dēvā ||

"Nie posłuchałam słów Shankary i przypisałam moją własną niewiedzę Ramie. Jaką odpowiedź dam, gdy wrócę?" Straszne palenie powstało w jej sercu. Rama poznał, że Sati doznała bólu, i objawił jej coś ze swojej własnej mocy. Idąc drogą, Sati ujrzała cud: przed nią szedł Rama z Sitą i swoim bratem. Odwróciła się i spojrzała za siebie, i tam również ujrzała Pana, w pięknej postaci, ze swoim bratem i Sitą. Gdziekolwiek spojrzała, Pan tam siedział, obsługiwany przez siddhów i mądrych zwierzchników mędrców. Widziała wielu Shivów, Brahmy i Wisznuów, każdy o większej i nieograniczonej mocy niż poprzedni. Widziała wszystkich bogów w różnych postaciach, kłaniających się do stóp Pana i oddających mu cześć.

Doha 54

सती बिधात्री इंदिरा देखीं अमित अनूप।जेहिं जेहिं बेष अजादि सुर तेहि तेहि तन अनुरूप।।⁠54।।

Satī bidhātrī indirā dekhīṁ amit anūpa.Jehiṁ jehiṁ beṣa ajādi sur tehi tehi tana anurūpa ||⁠54||

Sati ujrzała niezliczone i niezrównane Shakti: Vidhatri, Indira i inne. W jakiej postawie Brahma i inni bogowie się pojawiali, każdy miał ciało do niej odpowiednie.

Ćaupai 55.1-4

देखे जहँ तहँ रघुपति जेते।सक्तिन्ह सहित सकल सुर तेते।।

जीव चराचर जो संसारा।देखे सकल अनेक प्रकारा।।

पूजहिं प्रभुहि देव बहु बेषा।राम रूप दूसर नहिं देखा।।

अवलोके रघुपति बहुतेरे।सीता सहित न बेष घनेरे।।

सोइ रघुबर सोइ लछिमनु सीता।देखि सती अति भई सभीता।।

हृदय कंप तन सुधि कछु नाहीं।नयन मूदि बैठीं मग माहीं।।

बहुरि बिलोकेउ नयन उघारी।कछु न दीख तहँ दच्छकुमारी।।

पुनि पुनि नाइ राम पद सीसा।चलीं तहाँ जहँ रहे गिरीसा।।

dekhe jahã̃-tahã̃ raghupati jete |saktin̐h sahita sakala sur tete ||

jīva carācara jo saṃsārā |dekhe sakala aneka prakārā ||

pūjahiṃ prabhuhī deva bahu beṣā |rāma rūpa dūsara nahiṃ dekhā ||

avaloke raghupati bahutere |sītā sahita na beṣ ghanere ||

soi raghuvara soi lachimana sītā |dekhi satī ati bhaī sabhītā ||

hṛdaya kaṃpa tana sudhi kachu nāhīṃ |nayana mūdi baiṭhīṃ maga māhīṃ ||

bahuri bilokeu nayana ughārī |kachu na dīkha tahã̃ dacchakumārī ||

puni-puni nāi rāma pada sīsā |calīṃ tahã̃ jahã̃ rahe girīsā ||

Gdziekolwiek spojrzała, widziała tylu Ramów, ilu ich było, a z każdym z nich wszystkich bogów, wraz z ich mocami. Widziała również wszystkie istoty żyjące świata, ruchome i nieruchome, w ich licznych rodzajach. Bogowie w wielu różnych przebraniach oddawali cześć Panu, lecz nie widziała drugiej postaci Ramy. Ujrzała bardzo wielu Ramów, każdego z Sitą, lecz ich odzienie i postać nie były liczne i różnorodne. To był ten sam Rama, ten sam Lakszmana, ta sama Sita. Widząc to, Sati ogarnięta została wielkim strachem. Jej serce drżało i nie miała żadnego poczucia swego ciała; zamknęła oczy i usiadła na drodze. Wtedy otworzyła oczy i spojrzała ponownie, lecz córka Dakshy nie ujrzała tam niczego. Składając pokłon głową raz po raz u stóp Ramy, powróciła do miejsca, gdzie przebywał Pan Góry.

Doha 55

गई समीप महेस तब हँसि पूछी कुसलात।लीन्ही परीछा कवन बिधि कहहु सत्य सब बात।।⁠55।।

gaī samīpa mahesa taba hãsi pūchī kusalāta |līnhī parīchā kavan bidhi kahahu satya saba bāta ||⁠55||

Wtedy Sati podeszła do Maheshy, a on uśmiechnął się i zapytał o jej pomyślność: "Powiedz mi całą prawdę: w jaki sposób wystawiłaś go na próbę?"

Ćaupai 56.1-4

सतीं समुझि रघुबीर प्रभाऊ।भय बस सिव सन कीन्ह दुराऊ।।

कछु न परीछा लीन्हि गोसाई।कीन्ह प्रनामु तुम्हारिहि नाई।।

जो तुम्ह कहा सो मृषा न होई।मोरें मन प्रतीति अति सोई।।

तब संकर देखेउ धरि ध्याना।सतीं जो कीन्ह चरित सब जाना।।

बहुरि राममायहि सिरु नावा।प्रेरि सतिहि जेहिं झूँठ कहावा।।

हरि इच्छा भावी बलवाना।हृदयँ बिचारत संभु सुजाना।।

सतीं कीन्ह सीता कर बेषा।सिव उर भयउ बिषाद बिसेषा।।

जौं अब करउँ सती सन प्रीती।मिटइ भगति पथु होइ अनीती।।

satīṁ samujhi raghubīra prabhāū |bhaya basa siva sana kīnha durāū ||

kachu na parīchā līnhi gosāī |kīnha pranāmu tumhārihi nāī ||

jo tumha kahā so mṛṣā na hoī |morẽ mana pratīti ati soī ||

taba saṅkara dekheu dhari dhyānā |satīṁ jo kīnha carita saba jānā ||

bahuri rāma-māyahi siru nāvā |preri satihi jehiṁ jhūṭha kahāvā ||

hari icchā bhāvī balavānā |hṛdayaṁ bicārata saṁbhu sujānā ||

satīṁ kīnha sītā kara beṣā |siva ura bhayu biṣāda biśeṣā ||

jaũ aba karuũ satī sana prītī |miṭai bhagati pathu hoi anītī ||

Sati, myśląc o majestacie Ramy, bohatera Raghuw, opanowana strachem, ukryła prawdę przed Śiwą. Powiedziała: «Panie, nie poddałam żadnej próbie. Po prostu skłoniłam się w hołdzie, tak jak ty.» «To, co powiedziałeś, nie może być fałszem; mój umysł ma w to pełną wiarę.» Wtedy Śankara pogrążył się w medytacji i spojrzał, i poznał wszystko, co Sati uczyniła. Następnie skłonił głowę przed Mają Ramy, która pchnęła Sati i sprawiła, że wypowiedziała fałsz. «Wola Hariego i to, co przeznaczone, są potężne», rozmyślał mądry Śambhu w swoim sercu. Sati przybrała postać Sity, a wielki smutek powstał w sercu Śiwy. «Jeśli teraz okażę miłość Sati, ścieżka oddania zostanie zniszczona i będzie to czyn niesprawiedliwy.»

Doha 56

परम पुनीत न जाइ तजि किएँ प्रेम बड़ पापु।प्रगटि न कहत महेसु कछु हृदयँ अधिक संतापु।।⁠56।।

parama punīta na jāi taji kiẽ prema baṛa pāpu |pragaṭi na kahata mahesu kachu hṛdayã adhika santāpu ||⁠56||

Była najświętsza i nie można jej było opuścić, lecz kochać ją byłoby wielkim grzechem. Mahesha nie powiedział nic otwarcie, ale w jego sercu była wielka udręka.

Ćaupai 57.1-4

तब संकर प्रभु पद सिरु नावा।सुमिरत रामु हृदयँ अस आवा।।

एहिं तन सतिहि भेट मोहि नाहीं।सिव संकल्पु कीन्ह मन माहीं।।

अस बिचारि संकरु मतिधीरा।चले भवन सुमिरत रघुबीरा।।

चलत गगन भै गिरा सुहाई।जय महेस भलि भगति दृढ़ाई।।

अस पन तुम्ह बिनु करइ को आना।रामभगत समरथ भगवाना।।

सुनि नभगिरा सती उर सोचा।पूछा सिवहि समेत सकोचा।।

कीन्ह कवन पन कहहु कृपाला।सत्यधाम प्रभु दीनदयाला।।

जदपि सतीं पूछा बहु भाँती।तदपि न कहेउ त्रिपुर आराती।।

taba saṅkara prabhu pada siru nāvā |sumirata rāmu hṛdayaṁ asa āvā ||

ehiṁ tana satihi bheṭa mohi nāhīṁ |siva saṅkalpu kīnha mana māhīṁ ||

asa bicāri saṅkaru mati-dhīrā |cale bhavana sumirata raghu-bīrā ||

calata gagana bhai girā suhāī |jaya mahesa bhali bhagati dṛṛhāī ||

asa pana tumha binu karai ko ānā |rāma-bhagata samaratha bhagavānā ||

suni nabha-girā satī ura socā |pūchā sivahi sameta sakocā ||

kīnha kavan pana kahahu kṛpālā |satya-dhāma prabhu dīna-dayālā ||

jadapi satīṁ pūchā bahu bhāṁtī |tadapi na kaheu tripura ārātī ||

Wtedy Śankara skłonił głowę u stóp Pana; wspominając Ramę, ta myśl powstała w jego sercu: „W tym obecnym ciele nie spotkam Sati.” Tak Śiwa powziął postanowienie w swoim umyśle. Tak rozmyślając, niezłomny umysł Śankary udał się do swojej siedziby, nieustannie wspominając bohatera rodu Raghu. Gdy szedł, łaskawy głos rozbrzmiał w niebie: „Zwycięstwo Mahesy, dobrze, że jego oddanie zostało utwierdzone! Kto inny mógłby złożyć taki ślub bez Ciebie? Oddany Ramie jest prawdziwie potężnym panem.” Słysząc niebiańskie słowa, Sati rozmyślała w swoim sercu i z pewnym wahaniem zapytała Śiwę: „Jaki ślub złożyłeś, o litościwy, siedzibo prawdy, miłosierny dla pokornych?” Choć Sati pytała na wiele sposobów, wróg Tripury nie chciał jej powiedzieć.

Doha 57(क), Soratha 57(ख)

सतीं हृदय अनुमान किय सबु जानेउ सर्बग्य।कीन्ह कपटु मैं संभु सन नारि सहज जड़ अग्य।।⁠57(क)।।

जलु पय सरिस बिकाइ देखहु प्रीति कि रीति भलि।बिलग होइ रसु जाइ कपट खटाई परत पुनि।।⁠57(ख)।।

satīṁ hṛdaya anumāna kiya sabu jāneu sarbagya.kīnha kapaṭu maiṁ saṁbhu sana nāri sahaja jaṛa agya..⁠57(ka)..

jalu paya sarisa bikāi dekhahu prīti ki rīti bhali.bilaga hoi rasu jāi kapaṭa khaṭāī parata puni..⁠57(kha)..

Sati rozważyła w swoim sercu, że wszechwiedzący Śiwa wszystko zrozumiał: "Oszukałam Śambhu; kobieta z natury jest głupia i niewiedząca." Zobaczcie, jak wspaniała jest droga miłości: woda sprzedawana jest jak mleko, gdy się z nim połączy. Lecz gdy kwas oszustwa w nią wpadnie, oba się rozdzielają, a smak przepada.

Ćaupai 58.1-4

हृदयँ सोचु समुझत निज करनी।चिंता अमित जाइ नहि बरनी।।

कृपासिंधु सिव परम अगाधा।प्रगट न कहेउ मोर अपराधा।।

संकर रुख अवलोकि भवानी।प्रभु मोहि तजेउ हृदयँ अकुलानी।।

निज अघ समुझि न कछु कहि जाई।तपइ अवाँ इव उर अधिकाई।।

सतिहि ससोच जानि बृषकेतू।कहीं कथा सुंदर सुख हेतू।।

बरनत पंथ बिबिध इतिहासा।बिस्वनाथ पहुँचे कैलासा।।

तहँ पुनि संभु समुझि पन आपन।बैठे बट तर करि कमलासन।।

संकर सहज सरुप सम्हारा।लागि समाधि अखंड अपारा।।

hṛdayaṁ socu samujhata nija karanī.ciṁtā amita jāi nahiṁ baranī..

kṛpāsiṁdhu siva parama agādhā.pragaṭa na kaheū mora aparādhā..

saṅkara rukha avaloki bhavānī.prabhu mohi tajeū hṛdayaṁ akulānī..

nija agha samujhi na kachu kahi jāī.tapai avāṁ iva ura adhikāī..

satihi sasoca jāni bṛṣaketū.kahīṁ kathā suṁdara sukha hetū..

baranata pantha bibidha itihāsā.bisvanātha pahuṁce kailāsā..

tahaṁ puni saṁbhu samujhi pana āpana.baiṭhe baṭa tara kari kamalāsana..

saṅkara sahaja sarupa samhārā.lāgi samādhi akhaṁḍa apārā..

W swoim sercu cierpiała, rozmyślając o własnym czynie; jej niepokój był niezmierzony, ponad wszelki opis. «Shiva jest oceanem miłosierdzia i najwyższej głębi; nie powiedział mi otwarcie o mojej winie.» Bhavani, obserwując zachowanie Shankary, była zmartwiona w sercu, myśląc: «Mój Pan mnie opuścił.» Pojmując własny grzech, nie mogła nic powiedzieć; płonęła wewnątrz tak, coraz bardziej w sercu. Wiedząc, że Sati jest strapiona, Shiva, którego sztandar nosi byka, opowiadał jej piękne historie dla jej pocieszenia. Opowiadając po drodze różne dawne historie, Pan wszechświata dotarł do Kailasy. Tam Shambhu, pamięając o swoim ślubie, usiadł pod drzewem banian w pozycji lotosu. Shankara skierował swój umysł na własną naturalną formę; nieprzerwany, bezkresny samadhi ogarnął go.

Doha 58

सती बसहि कैलास तब अधिक सोचु मन माहिं।मरमु न कोऊ जान कछु जुग सम दिवस सिराहिं।।⁠58।।

satī basahi kailāsa taba adhika socu mana māhim̐ |maramu na koū jāna kachu juga sama divasa sirāhim̐ ||⁠58||

Wtedy Sati przebywała na Kailasie, a jej umysł był obciążony głębokim niepokojem. Nikt nie mógł przeniknąć tajemnicy wewnątrz; dni mijały, każdy długi jak wiek.

Ćaupai 59.1-4

नित नव सोचु सतीं उर भारा।कब जैहउँ दुख सागर पारा।।

मैं जो कीन्ह रघुपति अपमाना।पुनिपति बचनु मृषा करि जाना।।

सो फलु मोहि बिधाताँ दीन्हा।जो कछु उचित रहा सोइ कीन्हा।।

अब बिधि अस बूझिअ नहि तोही।संकर बिमुख जिआवसि मोही।।

कहि न जाई कछु हृदय गलानी।मन महुँ रामाहि सुमिर सयानी।।

जौ प्रभु दीनदयालु कहावा।आरती हरन बेद जसु गावा।।

तौ मैं बिनय करउँ कर जोरी।छूटउ बेगि देह यह मोरी।।

जौं मोरे सिव चरन सनेहू।मन क्रम बचन सत्य ब्रतु एहू।।

nita nava socu satīṁ ura bhārā |kaba jaihaũ dukha-sāgara pārā ||

maiṁ jo kīnha raghupati apamānā |puni-pati bacanu mṛṣā kari jānā ||

so phalu mohi bidhātāṁ dīnhā |jo kachu ucita rahā soi kīnhā ||

aba bidhi asa būjhi-a nahi tohi |śaṅkara-bimukha jiāva-si mohi ||

kahi na jāī kachu hṛdaya galānī |mana mahũ rāmāhi sumira sayānī ||

jau prabhu dīna-dayālu kahāvā |ārati-harana beda jasu gāvā ||

tau maiṁ binaya karaũ kara jorī |chūṭau begi deha yaha morī ||

jaũ more siva carana sanehū |mana krama bacana satya bratu ehū ||

Codziennie nowa trwoga ciążyła na sercu Sati: kiedy przekroczę ten ocean cierpienia? Uraziłam Ramę, Pana Raghuwów, a potem uznałam słowo mego męża za fałszywe. Stwórca dał mi owoc tego czynu; co było stosowne, to uczynił. Teraz, Stwórco, nie przystoi ci tak czynić: utrzymujesz przy życiu tę, która jest odwrócona od Shankary. Ból jej serca nie dawał się wypowiedzieć; a mądra Sati wspomniała Ramę w swoim umyśle. Jeśli Pan zwany jest litościwym dla pokornych, a Wedy śpiewają jego chwałę jako tego, który oddala utrapienie, wtedy modlę się z złożonymi dłońmi: niech to moje ciało zostanie szybko porzucone. Jeśli moja miłość do stóp Śiwy jest prawdziwa, w myśli, czynie i słowie, i to jest moje uroczyste ślubowanie,

Doha 59

तौ सबदरसी सुनिअ प्रभु करउ सो बेगि उपाइ।होइ मरनु जेही बिनहिं श्रम दुसह बिपत्ति बिहाइ।।⁠59।।

tau sabadarasī suni'a prabhu karau so begi upāi |hoi maranu jehi binahiṃ śrama dusaha bipatti bihāi ||⁠59||

Dlatego, o wszechwidzący Panie, bądź łaskaw wysłuchać: wymyśl natychmiast to lekarstwo, przez które, bez uciążelnego wysiłku, ta nieznośna klęska może być odrzucona, nawet jeśli miałoby to zakończyć się śmiercią.

Frequently Asked Questions

परम्परानुसार यह प्रसंग ‘संदेह-निवृत्ति’ और ‘राम-तत्त्व में दृढ़ विश्वास’ देता है। शिव-भक्ति की दृढ़ता और सती के कपट-प्रायश्चित्त से सीख लेकर पाठक के मन का छल घटता है; रामनाम-स्मरण की प्रवृत्ति बढ़ती है और ‘माया-विमोह’ की गाँठ ढीली होती है।

सामान्य रामभक्ति-परम्परा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संपुट) या ‘राम राम’ जप-संपुट जोड़ा जाता है। शिव-प्रसंग होने से कई साधक ‘ॐ नमः शिवाय’ का लघु-संपुट भी रखते हैं, पर पाठ-केन्द्र ‘रामनाम’ ही माना जाता है।

Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play