Prakarana 5

Verse 82 (दोहा/सोरठा)

समन अमित उतपात सब भरतचरित जपजाग। कलि अघ खल अवगुन कथन ते जलमल बग काग।।41।।

samana amita utapāta saba bharata-carita japa jāga | kali agha khala avaguna kathana te jala-mala baga kāga ||41||

ಭರತನ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಿ, ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಅಸಂಖ್ಯ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನೇ ಹುಡುಕುವ ದುಷ್ಟರು ತಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಕ-ಕಾಗೆಗಳಂತೆ ಆಗಿ, ಪಾಪದ ಕೆಸರಿನಿಂದ ಕಲ್ಮಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 83 (चौपाई)

कीरति सरित छहूँ रितु रूरी। समय सुहावनि पावनि भूरी।। हिम हिमसैलसुता सिव ब्याहू। सिसिर सुखद प्रभु जनम उछाहू।। बरनब राम बिबाह समाजू। सो मुद मंगलमय रितुराजू।। ग्रीषम दुसह राम बनगवनू। पंथकथा खर आतप पवनू।। बरषा घोर निसाचर रारी। सुरकुल सालि सुमंगलकारी।। राम राज सुख बिनय बड़ाई। बिसद सुखद सोइ सरद सुहाई।। सती सिरोमनि सिय गुनगाथा। सोइ गुन अमल अनूपम पाथा।। भरत सुभाउ सुसीतलताई। सदा एकरस बरनि न जाई।।

kīrati sarita chahũ ritu rūrī | samaya suhāvani pāvani bhūrī || hima himasaila-sutā siva byāhū | sisira sukhada prabhu janama uchāhū || baranaba rāma bibāha samājū | so muda maṅgalamaya ritu-rājū || grīṣama dusaha rāma bana-gavanū | pantha-kathā khara ātapa pavanū || baraṣā ghora nisācara rārī | sura-kula sāli su-maṅgala-kārī || rāma-rāja sukha binaya baṛāī | bisada sukhada soi sarada suhāī || satī siromaṇi siya guna-gāthā | soi guna amala anūpama pāthā || bharata subhāu su-sītala-tāī | sadā eka-rasa barani na jāī ||

ಭಗವಂತನ ಕೀರ್ತಿಯ ನದಿಯು ಆರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ನೋಡಲು ಸುಂದರ, ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತವು ಹಿಮಾಲಯದ ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವನ ವಿವಾಹ; ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಜನ್ಮದ ಸಂತೋಷದ ಉತ್ಸವ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾನು ರಾಮನ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ, ಋತುರಾಜ ವಸಂತದಂತೆ ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಮತ್ತು ಶುಭಕರ. ನಂತರ ಕಠಿಣ ಬೇಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ: ರಾಮನ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಿಕೆ, ದಾರಿಯ ಕಥೆ ಸುಡುವ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತೆ. ನಂತರ ಭಯಂಕರ ಮಳೆಗಾಲ: ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ, ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯಂತೆ, ಮಂಗಳವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ರಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂತೋಷ, ವಿನಯ, ಮಹಿಮೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಶರದೃತು. ಸೀತೆಯ ಸ್ತುತಿ, ಸತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ, ಆ ನಿಷ್ಕಳಂಕ, ಅನುಪಮ ಗುಣಗಳ ಧಾರೆ. ಭರತನ ಸ್ವಭಾವ, ಶೀತಲ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದು.

Verse 84 (दोहा/सोरठा)

अवलोकनि बोलनि मिलनि प्रीति परसपर हास। भायप भलि चहु बंधु की जल माधुरी सुबास।।42।।

avalokani bolani milani prīti paraspara hāsa | bhāyapa bhali cahu bandhu kī jala mādhurī subāsa ||42||

ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿತ್ತು; ಪರಸ್ಪರ ಮೃದು ನಗೆಯೂ ಇತ್ತು. ಆ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರ ಭ್ರಾತೃಸ್ನೇಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ—ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯೂ ಸುಗಂಧವೂ ಹರಡುವಂತೆ.

Verse 85 (चौपाई)

आरति बिनय दीनता मोरी। लघुता ललित सुबारि न थोरी।। अदभुत सलिल सुनत गुनकारी। आस पिआस मनोमल हारी।। राम सुप्रेमहि पोषत पानी। हरत सकल कलि कलुष गलानी।। भव श्रम सोषक तोषक तोषा। समन दुरित दुख दारिद दोषा।। काम कोह मद मोह नसावन। बिमल बिबेक बिराग बढ़ावन।। सादर मज्जन पान किए तें। मिटहिं पाप परिताप हिए तें।। जिन्ह एहि बारि न मानस धोए। ते कायर कलिकाल बिगोए।। तृषित निरखि रबि कर भव बारी। फिरिहहि मृग जिमि जीव दुखारी।।

ārati binaya dīnatā morī | laghutā lalita subāri na thorī || adabhuta salila sunata guṇa-kārī | āsa piās mano-mala hārī || rāma su-premahi poṣata pānī | harata sakala kali kaluṣa galānī || bhava śrama ṣoṣaka toṣaka toṣā | samana durita dukha dārida doṣā || kāma koha mada moha nasāvana | bimala bibeka birāga baṛhāvana || sādara majjana pāna kiye teṁ | miṭahiṁ pāpa paritāpa hie teṁ || jinha ehi bāri na mānasa dhoe | te kāyara kali-kāla bigoe || tṛṣita nirakhi rabi kara bhava bārī | phirihahi mṛga jimi jīva dukhārī ||

ನನ್ನ ಕಷ್ಟ, ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ನನ್ನ ದೀನತೆ, ಈ ಸುಂದರ, ಉತ್ತಮ ನೀರು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಈ ನದಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವುದೇ ಹಿತಕಾರಿ; ಇದು ಆಸೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಮನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ನೀರು, ಕಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಲಿನತೆ ಮತ್ತು ಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಸಾರದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ, ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಪಾಪ, ದುಃಖ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ದೋಷಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮದ, ಮೋಹಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ನಿರ್ಮಲ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗೌರವದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಕುಡಿದರೆ, ಪಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಸುಡುವ ವೇದನೆಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾನಸವನ್ನು ತೊಳೆಯದವರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದವರು, ಕಲಿಯುಗದಿಂದ ನಾಶಹೊಂದಿದವರು. ಬಾಯಾರಿದವರು, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಗತ್ತಿನ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿ, ಜಿಂಕೆಗಳಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ, ದುಃಖಿ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ.

Verse 86 (दोहा/सोरठा)

मति अनुहारि सुबारि गुन गनि मन अन्हवाइ। सुमिरि भवानी संकरहि कह कबि कथा सुहाइ।।43(क)।। अब रघुपति पद पंकरुह हियँ धरि पाइ प्रसाद । कहउँ जुगल मुनिबर्ज कर मिलन सुभग संबाद।।43(ख)।।

mati anuhāri subāri guna gani mana anhavāi | sumiri bhavānī saṅkarahi kaha kabi kathā suhāi ||43(ka)|| aba raghupati pada paṅkaruha hiyã dhari pāi prasāda | kahaũ jugala munibarja kara milana subhaga saṁbāda ||43(kha)||

ಈ ಕಾರ್ಯದ ಎದುರು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತೂಗಿ, ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದಾಗ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ—ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಲಾರದು. ಆದಕಾರಣ ಭವಾನಿ ಮತ್ತು ಶಂಕರರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಕವಿ ಈ ಶುಭ್ರ-ಮಂಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ರಘುಪತಿಯ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಆ ಇಬ್ಬರ (ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮತ್ತು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಪವಿತ್ರ ಭೇಟಿಯನ್ನೂ ಸಂವಾದವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 87 (चौपाई)

भरद्वाज मुनि बसहिं प्रयागा। तिन्हहि राम पद अति अनुरागा।। तापस सम दम दया निधाना। परमारथ पथ परम सुजाना।। माघ मकरगत रबि जब होई। तीरथपतिहिं आव सब कोई।। देव दनुज किंनर नर श्रेनी। सादर मज्जहिं सकल त्रिबेनीं।। पूजहि माधव पद जलजाता। परसि अखय बटु हरषहिं गाता।। भरद्वाज आश्रम अति पावन। परम रम्य मुनिबर मन भावन।। तहाँ होइ मुनि रिषय समाजा। जाहिं जे मज्जन तीरथराजा।। मज्जहिं प्रात समेत उछाहा। कहहिं परसपर हरि गुन गाहा।।

bharadvāja muni basahiṃ prayāgā. tinhahi rāma pada ati anurāgā. tāpasa sama dama dayā nidhānā. paramāratha patha parama sujānā. māgha makaragata rabi jaba hoī. tīrathapati-hiṃ āva saba koī. deva danuja kiṃnara nara śreṇī. sādara majjahiṃ sakala tribenīṃ. pūjahi mādhava pada jalajātā. parasi akhaya baṭu haraṣahiṃ gātā. bharadvāja āśrama ati pāvana. parama ramya munibara mana bhāvana. tahāṃ hoi muni riṣaya samājā. jāhiṃ je majjana tīratharājā. majjahiṃ prāta sameta uchāhā. kahahiṃ parasapara hari guna gāhā.

ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಭರದ್ವಾಜ ಮುನಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರ ಹೃದಯವು ರಾಮನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಶಾಂತಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಧನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ಪರಮಾರ್ಥದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ತೀರ್ಥಾಧಿಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಮೂಹಗಳು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿವೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾಧವನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಕ್ಷಯವಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭರದ್ವಾಜರ ಆಶ್ರಮವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಹಾಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಮಾಜವು ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು, ತೀರ್ಥರಾಜನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುವವರು. ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 88 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म निरूपम धरम बिधि बरनहिं तत्त्व बिभाग। कहहिं भगति भगवंत कै संजुत ग्यान बिराग।।44।।

brahma nirūpama dharama bidhi baranahiṁ tattva bibhāga | kahahiṁ bhagati bhagavaṁta kai saṁjuta gyāna birāga ||44||

ಅವರು ಅಪ್ರತಿಮ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಧರ್ಮದ ವಿಧಿನಿಯಮದಂತೆ ತತ್ತ್ವಗಳ ಭೇದವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ವೈರಾಗ್ಯ ಜೊತೆಯಾದಾಗ ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. (44)

Verse 89 (चौपाई)

एहि प्रकार भरि माघ नहाहीं। पुनि सब निज निज आश्रम जाहीं।। प्रति संबत अति होइ अनंदा। मकर मज्जि गवनहिं मुनिबृंदा।। एक बार भरि मकर नहाए। सब मुनीस आश्रमन्ह सिधाए।। जगबालिक मुनि परम बिबेकी। भरव्दाज राखे पद टेकी।। सादर चरन सरोज पखारे। अति पुनीत आसन बैठारे।। करि पूजा मुनि सुजस बखानी। बोले अति पुनीत मृदु बानी।। नाथ एक संसउ बड़ मोरें। करगत बेदतत्व सबु तोरें।। कहत सो मोहि लागत भय लाजा। जौ न कहउँ बड़ होइ अकाजा।।

ehi prakāra bhari māgha nahāhīṁ | puni saba nija-nija āśrama jāhīṁ || prati saṁbata ati hoi anaṁdā | makara majji gavanahiṁ muni-bṛṁdā || eka bāra bhari makara nahāe | saba munīsa āśramanha sidhāe || jagabālika muni parama bibekī | bharavdāja rākhē pada ṭekī || sādara carana saroja pakhārē | ati punīta āsana baiṭhārē || kari pūjā muni sujasa bakhānī | bolē ati punīta mṛdu bānī || nātha eka saṁsau baṛa morēṁ | karagata bedatatva sabu tōrēṁ || kahata sō mōhi lāgata bhaya lājā | jau na kahauṁ baṛa hoi akāzā ||

ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಡೀ ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಪಾರ ಆನಂದವಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಮಕರ ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಕರದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಜಾಬಾಲಿ ಮುನಿಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ವಿವೇಕಿಗಳಾಗಿ, ಭರದ್ವಾಜರ ಬಳಿ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮುನಿಗಳ ಸುಂದರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರು ಮೃದುವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು: ಸ್ವಾಮಿ, ನನಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವಿದೆ, ವೇದಗಳ ಸತ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರವು ನಿಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುವುದು ನನಗೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಾನು ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಅಪಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 90 (दोहा/सोरठा)

संत कहहि असि नीति प्रभु श्रुति पुरान मुनि गाव। होइ न बिमल बिबेक उर गुर सन किएँ दुराव।।45।।

santa kahahi asi nīti prabhu śruti purāna muni gāva | hoi na bimala bibeka ura gura sana kiẽ durāva ||45||

ಸ್ವಾಮಿ, ಸಾಧುಗಳು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ವೇದಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ: ಗುರುದಿಂದ ಗುಪ್ತತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ದೂರವಿದ್ದವರೆಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ ವಿವೇಕ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 91 (चौपाई)

अस बिचारि प्रगटउँ निज मोहू। हरहु नाथ करि जन पर छोहू।। राम नाम कर अमित प्रभावा। संत पुरान उपनिषद गावा।। संतत जपत संभु अबिनासी। सिव भगवान ग्यान गुन रासी।। आकर चारि जीव जग अहहीं। कासीं मरत परम पद लहहीं।। सोपि राम महिमा मुनिराया। सिव उपदेसु करत करि दाया।। रामु कवन प्रभु पूछउँ तोही। कहिअ बुझाइ कृपानिधि मोही।। एक राम अवधेस कुमारा। तिन्ह कर चरित बिदित संसारा।। नारि बिरहँ दुखु लहेउ अपारा। भयहु रोषु रन रावनु मारा।।

asa bicāri pragaṭauṁ nija mohū | harahu nātha kari jana para chohū || rāma nāma kara amita prabhāvā | santa purāna upaniṣada gāvā || santata japata saṁbhu abināsī | siva bhagavāna gyāna guna rāsī || ākara cāri jīva jaga ahahīṁ | kāsīṁ marata parama pada lahahīṁ || so’pi rāma mahimā munirāyā | siva upadesu karata kari dāyā || rāmu kavan prabhu pūchauṁ tohī | kahi-a bujhāi kṛpānidhi mohī || eka rāma avadhesa kumārā | tinh kara carita bidita saṁsārā || nāri birahaṁ dukhu laheu apārā | bhayahu roṣu rana rāvaṇu mārā ||

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಮಿ, ನಿಮ್ಮ ಸೇವಕನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿ ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ. ರಾಮನ ನಾಮವು ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸಂತರು, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಅದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಅವಿನಾಶಿ ಶಂಭುವು ಅದನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶಿವ ಭಗವಂತ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಭಂಡಾರ. ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವು ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ರಾಮನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಿವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನು ಯಾರು, ಆ ಸ್ವಾಮಿ? ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೃಪಾನಿಧಿ, ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ಒಬ್ಬ ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಯುವರಾಜ, ಅವನ ಚರಿತ್ರೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು, ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ವಧಿಸಿದನು.

Verse 92 (दोहा/सोरठा)

प्रभु सोइ राम कि अपर कोउ जाहि जपत त्रिपुरारि। सत्यधाम सर्बग्य तुम्ह कहहु बिबेकु बिचारि।।46।।

prabhu soi rāma ki apara kou jāhi japata tripurāri | ā satyadhāma sarbagya tumha kahahu bibeku bicāri ||46||

ಅವನೇ ಆ ರಾಮನೇನೋ? ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರೋ?—ತ್ರಿಪುರಾರಿ (ಶಿವ) ತಾನೇ ಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಿಸುವ ಆ ಪ್ರಭು. ಸತ್ಯದ ಆಶ್ರಯವೂ ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಆದ ನೀನು, ಯಥಾವಿಚಾರ ಮಾಡಿ, ಮನನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 93 (चौपाई)

जैसे मिटै मोर भ्रम भारी। कहहु सो कथा नाथ बिस्तारी।। जागबलिक बोले मुसुकाई। तुम्हहि बिदित रघुपति प्रभुताई।। राममगत तुम्ह मन क्रम बानी। चतुराई तुम्हारी मैं जानी।। चाहहु सुनै राम गुन गूढ़ा। कीन्हिहु प्रस्न मनहुँ अति मूढ़ा।। तात सुनहु सादर मनु लाई। कहउँ राम कै कथा सुहाई।। महामोहु महिषेसु बिसाला। रामकथा कालिका कराला।। रामकथा ससि किरन समाना। संत चकोर करहिं जेहि पाना।। ऐसेइ संसय कीन्ह भवानी। महादेव तब कहा बखानी।।

jaise miṭai mora bhrama bhārī | kahahu so kathā nātha bistārī || yājñavalkya बोले musukāī | tumhahi bidita raghupati prabhutāī || rāma-magaṭa tumha mana krama bānī | caturāī tumhārī maiṁ jānī || cāhahu sunai rāma guna gūṛhā | kīnhihu prasna manahuṁ ati mūṛhā || tāta sunahu sādara manu lāī | kahauṁ rāma kai kathā suhāī || mahā-mohu mahiśesu bisālā | rāma-kathā kālikā karālā || rāma-kathā sasi kiraṇa samānā | santa cakor karahiṁ jehi pānā || aisei saṁsaya kīnha bhavānī | mahādeva taba kahā bakhānī ||

ಸ್ವಾಮಿ, ನನ್ನ ಭಾರೀ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: ನೀವು ರಘುಪತಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು, ನಡತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಎಲ್ಲವೂ ರಾಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿವೆ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಚತುರತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನೀವು ರಾಮನ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಪ್ರಿಯವತ್ತ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಮನಹರಿಸಿ ಕೇಳಿ, ನಾನು ರಾಮನ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಹಾಮೋಹವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹೇಶನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಆದರೆ ರಾಮಕಥೆಯು ಆ ಭಯಂಕರ ಶಕ್ತಿಗೆ ಕಾಳಿಕೆಯಂತಿದೆ. ರಾಮಕಥೆಯು ಚಂದ್ರಕಿರಣದಂತಿದೆ, ಸಂತರು ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಅದರ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭವಾನಿಯು ತನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಎತ್ತಿದಳು, ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನು ಆಗ ಮಾತನಾಡಿ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 94 (दोहा/सोरठा)

कहउँ सो मति अनुहारि अब उमा संभु संबाद। भयउ समय जेहि हेतु जेहि सुनु मुनि मिटिहि बिषाद।।47।।

kahaũ so mati anuhāri aba umā sambhu saṃbāda | bhayu samaya jehi hetu jehi sunu muni miṭihi biṣāda ||47||

ಶ್ರೋತೆಯ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು—ಉಮಾ-ಶಂಭುಗಳ ಸಂವಾದವನ್ನು. ಈ ಕ್ಷಣ ಬಂದಿರುವುದೇ ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ; ಕೇಳು, ಓ ಮುನಿಯೇ—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನಿನ್ನ ಶೋಕವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದು.

Verse 95 (चौपाई)

एक बार त्रेता जुग माहीं। संभु गए कुंभज रिषि पाहीं।। संग सती जगजननि भवानी। पूजे रिषि अखिलेस्वर जानी।। रामकथा मुनीबर्ज बखानी। सुनी महेस परम सुखु मानी।। रिषि पूछी हरिभगति सुहाई। कही संभु अधिकारी पाई।। कहत सुनत रघुपति गुन गाथा। कछु दिन तहाँ रहे गिरिनाथा।। मुनि सन बिदा मागि त्रिपुरारी। चले भवन सँग दच्छकुमारी।। तेहि अवसर भंजन महिभारा। हरि रघुबंस लीन्ह अवतारा।। पिता बचन तजि राजु उदासी। दंडक बन बिचरत अबिनासी।।

eka bāra tretā juga māhīṁ | śaṁbhu gae kuṁbhaja riṣi pāhīṁ || saṅga satī jagajanani bhavānī | pūje riṣi akhileśvara jānī || rāmakathā munībaraja bakhānī | sunī maheśa parama sukhu mānī || riṣi pūchī haribhagati suhāī | kahī śaṁbhu adhikārī pāī || kahata sunata raghupati guna gāthā | kachu dina tahāṁ rahe girināthā || muni sana bidā māgi tripurārī | cale bhavana saṅga dacchakumārī || tehi avasara bhañjana mahibhārā | hari raghubaṁsa līnha avatārā || pitā bacana taji rāju udāsī | daṇḍaka bana bicarata abināsī ||

ಒಮ್ಮೆ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ, ಶಂಭುವು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸತಿಯಿದ್ದಳು, ಭವಾನಿ, ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿ, ಅವಳು ಮುನಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು, ಅವರನ್ನು ಸಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ತಿಳಿದು. ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ರಾಮನ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಮಹೇಶನು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮ ಸುಖವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಋಷಿಗಳು ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಶಿವನು ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತನಾಡಿದನು. ಹೀಗೆ ರಘುಪತಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಗಿರಿನಾಥನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು. ನಂತರ ತ್ರಿಪುರಾರಿಯು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ದಕ್ಷಕುಮಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಲು, ಹರಿಯು ರಘುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದನು, ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲ್ಲ ಕೊಟ್ಟು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದವನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 96 (दोहा/सोरठा)

ह्दयँ बिचारत जात हर केहि बिधि दरसनु होइ॥ गुप्त रुप अवतरेउ प्रभु गएँ जान सबु कोइ॥48(क)॥ संकर उर अति छोभु सती न जानहिं मरमु सोइ॥ तुलसी दरसन लोभु मन डरु लोचन लालची॥48(ख)॥

hdayaṁ bicārat jāta hari kehi bidhi darasanu hoi | gupta rupa avatareu prabhu gaeṁ jāna sabu koi ||48(ka)|| śaṅkara ura ati chobhu satī na jānahĩ maramu soi | tulasī darasana lobhu mana ḍaru locana lālacī ||48(kha)||

ಪ್ರಭು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶಿವನು ಮನದೊಳಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು: ‘ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ನಾನು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ?’ ಸ್ವಾಮಿ ಗುಪ್ತ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಹೊರಟ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯಿತು. ಶಂಕರನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಅಶಾಂತಿ ಏಳಿತು—ಆ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಪಾರ್ವತಿ ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ತುಲಸೀದಾಸನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮನಸ್ಸು ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಲೋಭಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳೇ ಹಸಿವಿನಿಂದ ತವಕಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 97 (चौपाई)

रावन मरन मनुज कर जाचा। प्रभु बिधि बचनु कीन्ह चह साचा।। जौं नहिं जाउँ रहइ पछितावा। करत बिचारु न बनत बनावा।। एहि बिधि भए सोचबस ईसा। तेहि समय जाइ दससीसा।। लीन्ह नीच मारीचहि संगा। भयउ तुरत सोइ कपट कुरंगा।। करि छलु मूढ़ हरी बैदेही। प्रभु प्रभाउ तस बिदित न तेही।। मृग बधि बन्धु सहित हरि आए। आश्रमु देखि नयन जल छाए।। बिरह बिकल नर इव रघुराई। खोजत बिपिन फिरत दोउ भाई।। कबहूँ जोग बियोग न जाकें। देखा प्रगट बिरह दुख ताकें।।

rāvana marana manuja kara jācā | prabhu bidhi bacanu kīnha caha sācā || jaũ nahi jāũ rahai pachitāvā | karata bicāru na banata banāvā || ehi bidhi bhae soca-basa īsā | tehi samaya jāi dasa-sīsā || līnha nīca mārīcahi saṅgā | bhayu turata soi kapaṭ kuraṅgā || kari chalu mūṛha harī baidehī | prabhu prabhāu tasa bidita na tehī || mṛga badhi bandhu sahita hari āe | āśramu dekhi nayana jala chāe || biraha bikala nara iva raghurāī | khojata bipina phirata dou bhāī || kabahū̃ joga biyoga na jākeṁ | dekhā pragaṭa biraha dukha tākeṁ ||

ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸಾವು ಮಾನವನ ಕೈಯಿಂದ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವು ವಿಧಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ನಾನು ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ಸಹ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉಪಾಯವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಭುವು ಚಿಂತೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿದ್ದನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಶಶೀರ್ಷಿ ಬಂದನು. ಆ ನೀಚ ರಾವಣನು ಮಾರೀಚನನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಮೋಸದ ಜಿಂಕೆಯಾದನು. ಮೋಸದಿಂದ ಆ ಮೂರ್ಖನು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಿಮೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಹರಿಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು, ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ವಿಯೋಗದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ, ರಘುರಾಯಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸುತ್ತಿದನು, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ. ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅನುಭವಿಸದವನು ಈಗ ವಿಯೋಗದ ದುಃಖವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 98 (दोहा/सोरठा)

अति विचित्र रघुपति चरित जानहिं परम सुजान। जे मतिमंद बिमोह बस हृदयँ धरहिं कछु आन।।49।।

ati vicitra raghupati carita jānahĩ parama sujāna | je matimanda bimoha basa hṛdayaṁ dharahĩ kachu āna ||49||

ರಘುನಾಥನ ಕಥೆ ಅತೀವ ಅದ್ಭುತ; ಪರಮ ವಿವೇಕಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರು, ಮೋಹದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು, ವಿಷಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಭಾವನೆ ನೆಲೆಸಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಅರ್ಥಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 99 (चौपाई)

संभु समय तेहि रामहि देखा। उपजा हियँ अति हरपु बिसेषा।। भरि लोचन छबिसिंधु निहारी। कुसमय जानिन कीन्हि चिन्हारी।। जय सच्चिदानंद जग पावन। अस कहि चलेउ मनोज नसावन।। चले जात सिव सती समेता। पुनि पुनि पुलकत कृपानिकेता।। सतीं सो दसा संभु कै देखी। उर उपजा संदेहु बिसेषी।। संकरु जगतबंद्य जगदीसा। सुर नर मुनि सब नावत सीसा।। तिन्ह नृपसुतहि नह परनामा। कहि सच्चिदानंद परधमा।। भए मगन छबि तासु बिलोकी। अजहुँ प्रीति उर रहति न रोकी।।

Śambhu samaya tehi Rāmahi dekhā. upajā hiyã ati harapu biseṣā. Bhari locana chabi-sindhu nihārī. kusamaya jānin kīnhi cinhārī. Jaya saccidānanda jaga-pāvana. asa kahi caleu manoja nasāvana. Cale jāta Siva Satī sametā. puni puni pulakata kṛpā-niketā. Satī̃ so dasā Śambhu kai dekhī. ura upajā sandehu biseṣī. Śaṅkaru jagata-bandya jaga-dīsā. sura nara muni saba nāvata sīsā. Tinha nṛpa-sutahi naha paranāmā. kahi saccidānanda para-dhāmā. Bhae magana chabi tāsu bilokī. ajahũ prīti ura rahati na rokī.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಆನಂದವು ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಾಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಸಮಯವು ಅಸಮಂಜಸವೆಂದು ತಿಳಿದರೂ ಸಹ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಜಯವಾಗಲಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಪವಿತ್ರಕಾರಕ, ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು, ಮನೋಜನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಶಿವನು ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕೃಪೆಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುಳಕಿತನಾದನು. ಸತಿಯು ಶಂಭುವಿನ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಶಯವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಶಂಕರನು ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಪರಮಧಾಮ ಎಂದು ಕರೆದನು. ಮುಗ್ಧನಾಗಿ ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು, ಇಂದಿಗೂ ಆ ಪ್ರೇಮವು ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಡೆಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ.

Verse 100 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म जो व्यापक बिरज अज अकल अनीह अभेद। सो कि देह धरि होइ नर जाहि न जानत वेद।। 50।।

brahma jo vyāpaka biraja aja akala anīha abheda | so ki deha dhari hoi nara jāhi na jānat veda || 50 ||

ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ನಿರ್ಮಲ, ಅಜ, ನಿರವಯವ, ನಿಷ್ಕಾಮ, ಅದ್ವಿತೀಯ—ವೇದಗಳಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಗ್ರಾಹ್ಯನಾದವನು; ಅವನು ಹೇಗೆ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಅವತರಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 101 (चौपाई)

बिष्नु जो सुर हित नरतनु धारी। सोउ सर्बग्य जथा त्रिपुरारी।। खोजइ सो कि अग्य इव नारी। ग्यानधाम श्रीपति असुरारी।। संभुगिरा पुनि मृषा न होई। सिव सर्बग्य जान सबु कोई।। अस संसय मन भयउ अपारा। होई न हृदयँ प्रबोध प्रचारा।। जद्यपि प्रगट न कहेउ भवानी। हर अंतरजामी सब जानी।। सुनहि सती तव नारि सुभाऊ। संसय अस न धरिअ उर काऊ।। जासु कथा कुभंज रिषि गाई। भगति जासु मैं मुनिहि सुनाई।। सोउ मम इष्टदेव रघुबीरा। सेवत जाहि सदा मुनि धीरा।।

biṣṇu jo sura-hita nara-tanu dhārī | sou sarbagya jathā tripurārī || khojai so ki agya iva nārī | gyānadhāma śrīpati asurārī || saṁbhugirā puni mṛṣā na hoī | siva sarbagya jāna sabu koī || asa saṁsaya mana bhayu apārā | hoi na hṛdayã prabodha pracārā || jadyapi pragaṭa na kahe'u bhavānī | hara aṁtarajāmī saba jānī || sunahi satī tava nāri subhāū | saṁsaya asa na dhari'a ura kāū || jāsu kathā kumbhaja riṣi gāī | bhagati jāsu maiṁ muni-hi sunāī || sou mama iṣṭadeva raghubīrā | sevata jāhi sadā muni dhīrā ||

ಅವನು ವಿಷ್ಣುವು, ದೇವತೆಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಆದರೆ ಅವನು ತ್ರಿಪುರಾರಿಯಂತೆ ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಜ್ಞಾನಿ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಹುಡುಕಾಡಬಲ್ಲ? ಅವನು ಜ್ಞಾನದ ಧಾಮ, ಶ್ರೀಪತಿ, ಅಸುರರ ಶತ್ರು. ಮತ್ತು ಶಂಭುವಿನ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದು, ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನು ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ ಸಂಶಯವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನೋದಯವು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಭವಾನಿಯು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ, ಹರಿಯು ಹೃದಯಗಳ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಕೇಳು ಸತಿ, ಇದು ನಿನ್ನ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವ, ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಶಯವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಕುಂಭಜ ಋಷಿಗಳು ಯಾರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರೋ, ನಾನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಯಾರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದೆನೋ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವತೆ ರಘುವೀರ, ಧೀರ ಮುನಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಆರಾಧಿಸುವವನು.