Prakarana 5

Verse 82 (दोहा/सोरठा)

समन अमित उतपात सब भरतचरित जपजाग। कलि अघ खल अवगुन कथन ते जलमल बग काग।।41।।

samana amita utapāta saba bharata-carita japa jāga | kali agha khala avaguna kathana te jala-mala baga kāga ||41||

பரதனின் புனித சரிதத்தை விழிப்புடன் பாராயணம் செய்து, உறக்கமின்றி நினைவு கூர்வது எண்ணிலடங்கா விதமான எல்லா ஆபத்துகளையும் அடக்கி ஒழிக்கும். ஆனால் கலியுகத்தில் குற்றமே தேடும் துஷ்டர்கள், தம் பேச்சினாலேயே பாவச் சேற்றில் மாசுபட்ட கொக்கு, காக்கை போன்றவர்களாகி விடுகின்றனர்.

Verse 83 (चौपाई)

कीरति सरित छहूँ रितु रूरी। समय सुहावनि पावनि भूरी।। हिम हिमसैलसुता सिव ब्याहू। सिसिर सुखद प्रभु जनम उछाहू।। बरनब राम बिबाह समाजू। सो मुद मंगलमय रितुराजू।। ग्रीषम दुसह राम बनगवनू। पंथकथा खर आतप पवनू।। बरषा घोर निसाचर रारी। सुरकुल सालि सुमंगलकारी।। राम राज सुख बिनय बड़ाई। बिसद सुखद सोइ सरद सुहाई।। सती सिरोमनि सिय गुनगाथा। सोइ गुन अमल अनूपम पाथा।। भरत सुभाउ सुसीतलताई। सदा एकरस बरनि न जाई।।

kīrati sarita chahũ ritu rūrī | samaya suhāvani pāvani bhūrī || hima himasaila-sutā siva byāhū | sisira sukhada prabhu janama uchāhū || baranaba rāma bibāha samājū | so muda maṅgalamaya ritu-rājū || grīṣama dusaha rāma bana-gavanū | pantha-kathā khara ātapa pavanū || baraṣā ghora nisācara rārī | sura-kula sāli su-maṅgala-kārī || rāma-rāja sukha binaya baṛāī | bisada sukhada soi sarada suhāī || satī siromaṇi siya guna-gāthā | soi guna amala anūpama pāthā || bharata subhāu su-sītala-tāī | sadā eka-rasa barani na jāī ||

இறைவனின் புகழின் நதி ஆறு பருவங்களிலும் அழகானது - ஒவ்வொரு கணமும் பார்க்க அழகானது, மிகுதியாகப் புனிதமானது. ஹேமந்தம் என்பது இமயமலையின் மகளுக்கும் சிவனுக்கும் திருமணம்; சிசிரத்தில் இறைவனின் பிறப்பின் மகிழ்ச்சியான விழா வருகிறது. இராமரின் திருமண விழாவை விவரிப்பேன் - பருவங்களின் அரசனான வசந்தம் போல மகிழ்ச்சியானது, மங்களமானது. பிறகு கடுமையான கோடை வருகிறது: இராமரின் காட்டிற்குச் செல்லுதல், பாதையின் கதை சுட்டெரிக்கும் சூரியன், வெட்டும் காற்று போன்றது. அடுத்து பயங்கரமான மழை: இரவு நடமாடுபவர்களுடன் போர் - ஆனால் தேவர்களின் குலத்திற்கு நெல் பயிர் போல, நற்பேற்றைத் தருவது. இராமரின் ஆட்சியின் மகிழ்ச்சி, பணிவு, புகழ் ஆகியவை தெளிவான, இனிமையான சரத்காலம். சீதையின் புகழ் - சதிகளில் சிறந்தவளின் - அந்த மாசற்ற, ஒப்பற்ற நற்குண நீரோடை. பரதனின் இயல்பு, குளிர்ச்சியானது, ஆறுதலளிப்பது - எப்போதும் ஒன்றே - முழுமையாக விவரிக்க இயலாதது.

Verse 84 (दोहा/सोरठा)

अवलोकनि बोलनि मिलनि प्रीति परसपर हास। भायप भलि चहु बंधु की जल माधुरी सुबास।।42।।

avalokani bolani milani prīti paraspara hāsa | bhāyapa bhali cahu bandhu kī jala mādhurī subāsa ||42||

அவர்களின் பார்வையிலும், பேச்சிலும், ஒன்றுகூடும் சந்திப்பிலும் அன்பே நிறைந்திருந்தது; பரஸ்பர மென்மையான புன்னகையுடன். நால்வர் சகோதரரின் சகோதரப் பாசம் மிகச் சிறந்தது—நீரில் இனிமையும் மணமும் பரவி நிற்பதுபோல்.

Verse 85 (चौपाई)

आरति बिनय दीनता मोरी। लघुता ललित सुबारि न थोरी।। अदभुत सलिल सुनत गुनकारी। आस पिआस मनोमल हारी।। राम सुप्रेमहि पोषत पानी। हरत सकल कलि कलुष गलानी।। भव श्रम सोषक तोषक तोषा। समन दुरित दुख दारिद दोषा।। काम कोह मद मोह नसावन। बिमल बिबेक बिराग बढ़ावन।। सादर मज्जन पान किए तें। मिटहिं पाप परिताप हिए तें।। जिन्ह एहि बारि न मानस धोए। ते कायर कलिकाल बिगोए।। तृषित निरखि रबि कर भव बारी। फिरिहहि मृग जिमि जीव दुखारी।।

ārati binaya dīnatā morī | laghutā lalita subāri na thorī || adabhuta salila sunata guṇa-kārī | āsa piās mano-mala hārī || rāma su-premahi poṣata pānī | harata sakala kali kaluṣa galānī || bhava śrama ṣoṣaka toṣaka toṣā | samana durita dukha dārida doṣā || kāma koha mada moha nasāvana | bimala bibeka birāga baṛhāvana || sādara majjana pāna kiye teṁ | miṭahiṁ pāpa paritāpa hie teṁ || jinha ehi bāri na mānasa dhoe | te kāyara kali-kāla bigoe || tṛṣita nirakhi rabi kara bhava bārī | phirihahi mṛga jimi jīva dukhārī ||

என் துன்பம், என் வேண்டுதல், என் தாழ்மை - இந்த அழகான, சிறந்த நீர் குறைவானது அல்ல. இந்த நீரோடை அற்புதமானது: அதைப் பற்றிக் கேட்பதே நன்மை தருவது; நம்பிக்கையையும் ஏக்கத்தையும் தணித்து, மனதின் மாசை அகற்றுகிறது. இது இராமரிடம் தூய அன்பை வளர்க்கும் நீர், கலியின் எல்லாத் தீய மாசுகளையும் கனத்தையும் நீக்குகிறது. இது உலக இருப்பின் உழைப்பை உலர்த்தி, திருப்தியை அளிக்கிறது; பாவம், துன்பம், வறுமை, குற்றம் ஆகியவற்றை அடக்குகிறது. இது இச்சை, கோபம், ஆணவம், மாயை ஆகியவற்றை அழித்து, மாசற்ற பகுத்தறிவையும் வைராக்கியத்தையும் அதிகரிக்கிறது. ஒருவர் பக்தியுடன் இதில் நீராடி பருகினால், பாவங்களும் உள்ளத்தின் எரியும் வேதனையும் அழிக்கப்படும். தங்கள் 'மானஸை' இந்த நீரில் தூய்மை செய்யாதவர்கள் காப்பாற்ற முடியாதவர்கள், கலியுகத்தால் அழிந்தவர்கள். ஏக்கத்துடன், சூரியனின் கதிர்களிலிருந்து பிறந்த உலகின் நீரைப் பார்த்து, மான் போல அலைகிறார்கள் - துயரமான உயிரினங்கள்.

Verse 86 (दोहा/सोरठा)

मति अनुहारि सुबारि गुन गनि मन अन्हवाइ। सुमिरि भवानी संकरहि कह कबि कथा सुहाइ।।43(क)।। अब रघुपति पद पंकरुह हियँ धरि पाइ प्रसाद । कहउँ जुगल मुनिबर्ज कर मिलन सुभग संबाद।।43(ख)।।

mati anuhāri subāri guna gani mana anhavāi | sumiri bhavānī saṅkarahi kaha kabi kathā suhāi ||43(ka)|| aba raghupati pada paṅkaruha hiyã dhari pāi prasāda | kahaũ jugala munibarja kara milana subhaga saṁbāda ||43(kha)||

இந்தப் பணியோடு என் அறிவை அளந்து, (பகவானின்) குணங்களை எண்ணிப் பார்த்தால், என் மனம் இருளடைகிறது—அதற்கு ஈடாகாது. ஆகையால் பவானி, சங்கரரை நினைந்து, கவிஞன் இந்த அழகிய மங்களக் கதையை உரைக்கிறான். இப்போது அருளைப் பெற்று, ரகுபதியின் தாமரைத் திருவடிகளை என் இதயத்தில் பதித்துக் கொண்டு, இருவரான (ராமன், லக்ஷ்மணன்) மற்றும் முனிவர்களில் சிறந்த விஸ்வாமித்ரரின் புனித சந்திப்பும் உரையாடலும் நான் சொல்லுவேன்.

Verse 87 (चौपाई)

भरद्वाज मुनि बसहिं प्रयागा। तिन्हहि राम पद अति अनुरागा।। तापस सम दम दया निधाना। परमारथ पथ परम सुजाना।। माघ मकरगत रबि जब होई। तीरथपतिहिं आव सब कोई।। देव दनुज किंनर नर श्रेनी। सादर मज्जहिं सकल त्रिबेनीं।। पूजहि माधव पद जलजाता। परसि अखय बटु हरषहिं गाता।। भरद्वाज आश्रम अति पावन। परम रम्य मुनिबर मन भावन।। तहाँ होइ मुनि रिषय समाजा। जाहिं जे मज्जन तीरथराजा।। मज्जहिं प्रात समेत उछाहा। कहहिं परसपर हरि गुन गाहा।।

bharadvāja muni basahiṃ prayāgā. tinhahi rāma pada ati anurāgā. tāpasa sama dama dayā nidhānā. paramāratha patha parama sujānā. māgha makaragata rabi jaba hoī. tīrathapati-hiṃ āva saba koī. deva danuja kiṃnara nara śreṇī. sādara majjahiṃ sakala tribenīṃ. pūjahi mādhava pada jalajātā. parasi akhaya baṭu haraṣahiṃ gātā. bharadvāja āśrama ati pāvana. parama ramya munibara mana bhāvana. tahāṃ hoi muni riṣaya samājā. jāhiṃ je majjana tīratharājā. majjahiṃ prāta sameta uchāhā. kahahiṃ parasapara hari guna gāhā.

பிரயாகையில் பரத்வாஜ முனிவர் வாழ்ந்தார், அவர் மனம் இராமரின் திருவடிகளில் அளவற்ற அன்பு கொண்டிருந்தது. உண்மையான தவசி, அமைதி, தன்னடக்கம், இரக்கம் ஆகியவற்றைச் செல்வமாகக் கொண்டவர், உயர்ந்த நன்மைக்கு வழிவகுக்கும் பாதையில் சிறந்த அறிவுடையவர். மாக மாதத்தில் சூரியன் மகர ராசியில் நுழையும்போது, அனைத்து உயிரினங்களும் தீர்த்தங்களின் தலைவனிடம் வருகின்றன. தேவர்கள், அசுரர்கள், கின்னரர்கள், மனிதர்கள் அனைவரும் பக்தியுடன் திரிவேணியில் நீராடுகின்றனர். அவர்கள் மாதவனின் தாமரை திருவடிகளை வணங்குகின்றனர்; அட்சயவடத்தைத் தொட்டு மகிழ்ச்சியுடன் பாடுகின்றனர். பரத்வாஜரின் ஆசிரமம் மிகவும் புனிதமானது, மிக அழகானது, பெரிய முனிவரின் மனதிற்கு உகந்தது. அங்கே முனிவர்களும் ரிஷிகளும் கூடுகின்றனர், தீர்த்தங்களின் அரசனில் நீராட வருபவர்கள். விடியற்காலையில் அவர்கள் ஆர்வத்துடன் நீராடி, ஒருவருக்கொருவர் ஹரியின் புகழ்களைப் பாடிப் பேசுகின்றனர்.

Verse 88 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म निरूपम धरम बिधि बरनहिं तत्त्व बिभाग। कहहिं भगति भगवंत कै संजुत ग्यान बिराग।।44।।

brahma nirūpama dharama bidhi baranahiṁ tattva bibhāga | kahahiṁ bhagati bhagavaṁta kai saṁjuta gyāna birāga ||44||

அவர்கள் ஒப்பற்ற பரபிரம்மத்தை விளக்கி, தர்மம் விதித்த நியமப்படி தத்துவங்களின் வேறுபாடுகளை எடுத்துரைக்கின்றனர். ஆயினும், உண்மையான ஞானமும் புனித வைராக்யமும் இணைந்தபோது, பகவானின் பக்தியே சிறந்தது என்று அவர்கள் அறிவிக்கின்றனர். (44)

Verse 89 (चौपाई)

एहि प्रकार भरि माघ नहाहीं। पुनि सब निज निज आश्रम जाहीं।। प्रति संबत अति होइ अनंदा। मकर मज्जि गवनहिं मुनिबृंदा।। एक बार भरि मकर नहाए। सब मुनीस आश्रमन्ह सिधाए।। जगबालिक मुनि परम बिबेकी। भरव्दाज राखे पद टेकी।। सादर चरन सरोज पखारे। अति पुनीत आसन बैठारे।। करि पूजा मुनि सुजस बखानी। बोले अति पुनीत मृदु बानी।। नाथ एक संसउ बड़ मोरें। करगत बेदतत्व सबु तोरें।। कहत सो मोहि लागत भय लाजा। जौ न कहउँ बड़ होइ अकाजा।।

ehi prakāra bhari māgha nahāhīṁ | puni saba nija-nija āśrama jāhīṁ || prati saṁbata ati hoi anaṁdā | makara majji gavanahiṁ muni-bṛṁdā || eka bāra bhari makara nahāe | saba munīsa āśramanha sidhāe || jagabālika muni parama bibekī | bharavdāja rākhē pada ṭekī || sādara carana saroja pakhārē | ati punīta āsana baiṭhārē || kari pūjā muni sujasa bakhānī | bolē ati punīta mṛdu bānī || nātha eka saṁsau baṛa morēṁ | karagata bedatatva sabu tōrēṁ || kahata sō mōhi lāgata bhaya lājā | jau na kahauṁ baṛa hoi akāzā ||

இவ்வாறு அவர்கள் மாக மாதம் முழுவதும் நீராடினர்; பின்னர் ஒவ்வொருவரும் தங்கள் ஆசிரமங்களுக்குத் திரும்பினர். ஒவ்வொரு ஆண்டும் மிகுந்த மகிழ்ச்சி இருந்தது: மகர நீராட்டத்தின்போது முனிவர் கூட்டங்கள் அங்கே வருவார்கள். மகரத்தில் ஒருமுறை நீராடிய பிறகு, அனைத்து பெரிய தவசிகளும் தங்கள் ஆசிரமங்களுக்குப் புறப்பட்டனர். ஜாபாலி முனிவர், மிகச் சிறந்த பகுத்தறிவுடையவர், பரத்வாஜரிடம் வந்து அவர் திருவடிகளைப் பிடித்து, பக்தியுடன் அந்தத் தாமரை திருவடிகளைக் கழுவி, அவரை மிகப் புனிதமான ஆசனத்தில் அமர்த்தினார். அவரை வணங்கி முனிவரின் நற்பெயரைப் புகழ்ந்து, மென்மையான, மிகவும் புனிதமான மொழியில் பேசினார்: 'பெரியோரே, எனக்கு ஒரு பெரிய ஐயம் உள்ளது; வேத உண்மையின் முழு சாரமும் உங்கள் வசம் உள்ளது. ஆனால் அதை உங்களிடம் கூற எனக்குப் பயமும் வெட்கமும் ஏற்படுகிறது; கூறாவிட்டால் அது பெரும் தவறாகும்.'

Verse 90 (दोहा/सोरठा)

संत कहहि असि नीति प्रभु श्रुति पुरान मुनि गाव। होइ न बिमल बिबेक उर गुर सन किएँ दुराव।।45।।

santa kahahi asi nīti prabhu śruti purāna muni gāva | hoi na bimala bibeka ura gura sana kiẽ durāva ||45||

இவ்விதியே, ஆண்டவா, சாந்தர்கள் உரைப்பது—வேதங்களும் புராணங்களும் முனிவர்களும் பாடுவது இதுவே: குருவிடமிருந்து மறைவும் தூரமும் வைத்துக் கொண்டிருக்கும் வரை, இதயத்தில் மாசற்ற விவேகம் உதிக்காது.

Verse 91 (चौपाई)

अस बिचारि प्रगटउँ निज मोहू। हरहु नाथ करि जन पर छोहू।। राम नाम कर अमित प्रभावा। संत पुरान उपनिषद गावा।। संतत जपत संभु अबिनासी। सिव भगवान ग्यान गुन रासी।। आकर चारि जीव जग अहहीं। कासीं मरत परम पद लहहीं।। सोपि राम महिमा मुनिराया। सिव उपदेसु करत करि दाया।। रामु कवन प्रभु पूछउँ तोही। कहिअ बुझाइ कृपानिधि मोही।। एक राम अवधेस कुमारा। तिन्ह कर चरित बिदित संसारा।। नारि बिरहँ दुखु लहेउ अपारा। भयहु रोषु रन रावनु मारा।।

asa bicāri pragaṭauṁ nija mohū | harahu nātha kari jana para chohū || rāma nāma kara amita prabhāvā | santa purāna upaniṣada gāvā || santata japata saṁbhu abināsī | siva bhagavāna gyāna guna rāsī || ākara cāri jīva jaga ahahīṁ | kāsīṁ marata parama pada lahahīṁ || so’pi rāma mahimā munirāyā | siva upadesu karata kari dāyā || rāmu kavan prabhu pūchauṁ tohī | kahi-a bujhāi kṛpānidhi mohī || eka rāma avadhesa kumārā | tinh kara carita bidita saṁsārā || nāri birahaṁ dukhu laheu apārā | bhayahu roṣu rana rāvaṇu mārā ||

இவ்வாறு சிந்தித்து, நான் என் ஐயத்தை வெளிப்படுத்துகிறேன்: பெரியோரே, உம் அடியான் மீது இரக்கம் காட்டி அதை நீக்கும். இராம நாமத்திற்கு அளவிடமுடியாத சக்தி உள்ளது, சான்றோர்கள், புராணங்கள், உபநிடதங்கள் ஆகியவை அதைப் போற்றுகின்றன. அழியாத சாம்பு எப்போதும் அதை ஜெபிக்கிறார், சிவபெருமான், அறிவும் நற்குணமும் நிறைந்தவர். நான்கு எழுத்து மந்திரம் உயிர்கள் மற்றும் உலகம் முழுவதும் நிறைந்துள்ளது; காசியில் இறப்பவர்கள் உயர்ந்த நிலையை அடைகின்றனர். இராமரின் அந்தப் பெருமையைத் தான், முனிவர்களில் சிறந்தவரே, சிவபெருமான் இரக்கத்துடன் உபதேசிக்கிறார். அப்போது இராமர் யார், அந்த இறைவன்? நான் உங்களிடம் கேட்கிறேன், கிருபைக்கு இருப்பிடமானவரே, தெளிவாகக் கூறுங்கள். ஒரு இராமர் அயோத்தியின் இளவரசர்; அவரது செயல்கள் உலகம் முழுவதும் அறியப்படுகின்றன. அவர் தன் மனைவியிடமிருந்து பிரிந்து அளவற்ற துன்பம் அனுபவித்தார்; பின்னர் சீற்றத்துடன் போரில் இராவணனை வதம் செய்தார்.

Verse 92 (दोहा/सोरठा)

प्रभु सोइ राम कि अपर कोउ जाहि जपत त्रिपुरारि। सत्यधाम सर्बग्य तुम्ह कहहु बिबेकु बिचारि।।46।।

prabhu soi rāma ki apara kou jāhi japata tripurāri | ā satyadhāma sarbagya tumha kahahu bibeku bicāri ||46||

அவர் ராமரே அல்லவா? அல்லது வேறொருவரோ—திரிபுராரி (சிவன்) தாமே ஜபமாக இடையறாது உச்சரிப்பவர் அவர் தானே? சத்தியத்தின் தாமும், அனைத்தையும் அறிந்தவருமாகிய நீர், நன்கு விவேகித்து ஆராய்ந்து சொல்லுக.

Verse 93 (चौपाई)

जैसे मिटै मोर भ्रम भारी। कहहु सो कथा नाथ बिस्तारी।। जागबलिक बोले मुसुकाई। तुम्हहि बिदित रघुपति प्रभुताई।। राममगत तुम्ह मन क्रम बानी। चतुराई तुम्हारी मैं जानी।। चाहहु सुनै राम गुन गूढ़ा। कीन्हिहु प्रस्न मनहुँ अति मूढ़ा।। तात सुनहु सादर मनु लाई। कहउँ राम कै कथा सुहाई।। महामोहु महिषेसु बिसाला। रामकथा कालिका कराला।। रामकथा ससि किरन समाना। संत चकोर करहिं जेहि पाना।। ऐसेइ संसय कीन्ह भवानी। महादेव तब कहा बखानी।।

jaise miṭai mora bhrama bhārī | kahahu so kathā nātha bistārī || yājñavalkya बोले musukāī | tumhahi bidita raghupati prabhutāī || rāma-magaṭa tumha mana krama bānī | caturāī tumhārī maiṁ jānī || cāhahu sunai rāma guna gūṛhā | kīnhihu prasna manahuṁ ati mūṛhā || tāta sunahu sādara manu lāī | kahauṁ rāma kai kathā suhāī || mahā-mohu mahiśesu bisālā | rāma-kathā kālikā karālā || rāma-kathā sasi kiraṇa samānā | santa cakor karahiṁ jehi pānā || aisei saṁsaya kīnha bhavānī | mahādeva taba kahā bakhānī ||

என் பெரிய ஐயம் நீங்கும் வகையில், பெரியோரே, அந்தக் கதையை முழுமையாகக் கூறுங்கள். யாக்ஞவல்கியர் புன்னகைத்து, 'ரகுபதியின் பெருமையை நீங்கள் ஏற்கனவே அறிவீர்கள். உங்கள் மனம், உங்கள் நடத்தை, உங்கள் பேச்சு அனைத்தும் இராமரில் ஈடுபட்டுள்ளது; உங்கள் பகுத்தறிவை நான் அறிவேன். ஆனால் நீங்கள் இராமரின் ஆழமான, மறைந்த சிறப்புகளைக் கேட்க விரும்புகிறீர்கள், எனவே நீங்கள் ஏதும் அறியாதவர் போல கேள்வி எழுப்பியுள்ளீர்கள். அன்பே, பக்தியுடன் கவனித்துக் கேளுங்கள்; இராமரின் அழகிய, புனிதமான கதையை நான் கூறுவேன். மாயை மிகப் பெரியது, மகேசனும் வலிமைமிக்கவர்; ஆனால் இராமரின் கதை அந்தப் பயங்கர சக்திக்கு காளிகா போன்றது. இராமரின் கதை நிலவொளி போன்றது; சான்றோர்கள் சகோர பறவை போல அதன் கிரணங்களில் வாழ்கின்றனர். அதே விதமாகத் தான் பவானி தன் ஐயத்தை எழுப்பினாள்; மகாதேவன் அப்போது பேசி விளக்கினார்.'

Verse 94 (दोहा/सोरठा)

कहउँ सो मति अनुहारि अब उमा संभु संबाद। भयउ समय जेहि हेतु जेहि सुनु मुनि मिटिहि बिषाद।।47।।

kahaũ so mati anuhāri aba umā sambhu saṃbāda | bhayu samaya jehi hetu jehi sunu muni miṭihi biṣāda ||47||

இப்போது கேட்பவரின் அறிவளவுக்கேற்ற உபதேசத்தைச் சொல்கிறேன்—உமா-சம்புவின் உரையாடலை. இந்நேரம் வந்ததன் காரணமே அதுவே; முனிவரே, கேளுங்கள்—இதைக் கேட்டால் உங்கள் துக்கம் நீங்கும்.

Verse 95 (चौपाई)

एक बार त्रेता जुग माहीं। संभु गए कुंभज रिषि पाहीं।। संग सती जगजननि भवानी। पूजे रिषि अखिलेस्वर जानी।। रामकथा मुनीबर्ज बखानी। सुनी महेस परम सुखु मानी।। रिषि पूछी हरिभगति सुहाई। कही संभु अधिकारी पाई।। कहत सुनत रघुपति गुन गाथा। कछु दिन तहाँ रहे गिरिनाथा।। मुनि सन बिदा मागि त्रिपुरारी। चले भवन सँग दच्छकुमारी।। तेहि अवसर भंजन महिभारा। हरि रघुबंस लीन्ह अवतारा।। पिता बचन तजि राजु उदासी। दंडक बन बिचरत अबिनासी।।

eka bāra tretā juga māhīṁ | śaṁbhu gae kuṁbhaja riṣi pāhīṁ || saṅga satī jagajanani bhavānī | pūje riṣi akhileśvara jānī || rāmakathā munībaraja bakhānī | sunī maheśa parama sukhu mānī || riṣi pūchī haribhagati suhāī | kahī śaṁbhu adhikārī pāī || kahata sunata raghupati guna gāthā | kachu dina tahāṁ rahe girināthā || muni sana bidā māgi tripurārī | cale bhavana saṅga dacchakumārī || tehi avasara bhañjana mahibhārā | hari raghubaṁsa līnha avatārā || pitā bacana taji rāju udāsī | daṇḍaka bana bicarata abināsī ||

ஒருமுறை, திரேதா யுகத்தில், சாம்பு அகஸ்திய முனிவரிடம் சென்றார். அவருடன் சதி இருந்தாள், பவானி, உலகின் தாய், அவள் முனிவரை வணங்கினாள், அவர் புனிதர்களில் பெரியவர் என்று அறிந்திருந்தாள். அந்தச் சிறந்த முனிவர் இராமரின் புனிதக் கதையை விவரித்தார்; மகேசன் அதைக் கேட்டு உயர்ந்த பேரின்பமாகக் கருதினார். முனிவர் பின்னர் ஹரியின் அழகிய பக்தியைப் பற்றிக் கேட்டார்; சிவபெருமான் அவரிடம் தகுதியானவர் என்று கண்டு பேசினார். இவ்வாறு ரகுபதியின் நற்குணங்களைக் கூறியும் கேட்டும், கிரிநாதன் அங்கே சில நாட்கள் தங்கினார். பின்னர் திரிபுராரி முனிவரிடம் விடைபெற்று தட்சனின் மகளுடன் இல்லத்திற்குத் திரும்பினார். அந்த நேரத்தில், பூமியின் சுமையைக் குறைக்க, ஹரி ரகு குலத்தில் அவதாரம் எடுத்தார்; தன் தந்தையின் வார்த்தைக்குக் கீழ்ப்படிந்து அரசைத் துறந்து, அழியாதவர் தண்டக வனத்தில் புனிதமான துறவுடன் சஞ்சரித்தார்.

Verse 96 (दोहा/सोरठा)

ह्दयँ बिचारत जात हर केहि बिधि दरसनु होइ॥ गुप्त रुप अवतरेउ प्रभु गएँ जान सबु कोइ॥48(क)॥ संकर उर अति छोभु सती न जानहिं मरमु सोइ॥ तुलसी दरसन लोभु मन डरु लोचन लालची॥48(ख)॥

hdayaṁ bicārat jāta hari kehi bidhi darasanu hoi | gupta rupa avatareu prabhu gaeṁ jāna sabu koi ||48(ka)|| śaṅkara ura ati chobhu satī na jānahĩ maramu soi | tulasī darasana lobhu mana ḍaru locana lālacī ||48(kha)||

பகவான் முன்னேறிச் சென்றபோது, சிவன் தன் உள்ளத்தில் சிந்தித்தார்: ‘எந்த உபாயத்தால் அவருடைய தரிசனத்தைப் பெறுவேன்?’ ஆண்டவன் மறைவேடத்தில் அவதரித்திருந்தார்; ஆனால் அவர் புறப்பட்டவுடனே அனைவரும் அறிந்துகொண்டார்கள். சங்கரரின் உள்ளத்தில் பெரும் கலக்கம் எழுந்தது—அந்த மறைமர்மத்தை பார்வதி உணரவில்லை. துளசிதாசர் கூறுகிறார்: மனம் தரிசனத்திற்குப் பேராசை கொள்ளும்; ஆனால் மகிமையால் நடுங்கும்; கண்களே பசித்திருக்கும்.

Verse 97 (चौपाई)

रावन मरन मनुज कर जाचा। प्रभु बिधि बचनु कीन्ह चह साचा।। जौं नहिं जाउँ रहइ पछितावा। करत बिचारु न बनत बनावा।। एहि बिधि भए सोचबस ईसा। तेहि समय जाइ दससीसा।। लीन्ह नीच मारीचहि संगा। भयउ तुरत सोइ कपट कुरंगा।। करि छलु मूढ़ हरी बैदेही। प्रभु प्रभाउ तस बिदित न तेही।। मृग बधि बन्धु सहित हरि आए। आश्रमु देखि नयन जल छाए।। बिरह बिकल नर इव रघुराई। खोजत बिपिन फिरत दोउ भाई।। कबहूँ जोग बियोग न जाकें। देखा प्रगट बिरह दुख ताकें।।

rāvana marana manuja kara jācā | prabhu bidhi bacanu kīnha caha sācā || jaũ nahi jāũ rahai pachitāvā | karata bicāru na banata banāvā || ehi bidhi bhae soca-basa īsā | tehi samaya jāi dasa-sīsā || līnha nīca mārīcahi saṅgā | bhayu turata soi kapaṭ kuraṅgā || kari chalu mūṛha harī baidehī | prabhu prabhāu tasa bidita na tehī || mṛga badhi bandhu sahita hari āe | āśramu dekhi nayana jala chāe || biraha bikala nara iva raghurāī | khojata bipina phirata dou bhāī || kabahū̃ joga biyoga na jākeṁ | dekhā pragaṭa biraha dukha tākeṁ ||

இராவணன் தன் மரணம் மனிதனின் கையால் நிகழ வேண்டும் என்று வேண்டினான்; இறைவன் விதியின் கட்டளையை உண்மையாக்க விரும்பி ஒப்புக்கொண்டார். 'நான் செல்லாவிட்டால் வருத்தம் நீடிக்கும்; ஆனால் நான் சிந்தித்தாலும், பொருத்தமான ஏற்பாடு எதுவும் தெரியவில்லை.' இவ்வாறு இறைவன் சிந்தனையில் ஆழ்ந்தார்; அந்த நேரத்தில் பத்து தலைகளை உடையவன் வந்தான். அந்தத் தீய இராவணன் மாரீசனை உடன் அழைத்துச் சென்றான்; உடனடியாக அவன் அந்த ஏமாற்றும் மானாக மாறினான். சூழ்ச்சியால் அந்த மூடன் வைதேகியைக் கடத்திச் சென்றான்; ஏனெனில் அவன் இறைவனின் பெருமையை அறியவில்லை. மானை வதம் செய்து ஹரி தன் சகோதரருடன் திரும்பினார்; ஆசிரமத்தைக் கண்டு அவரது கண்களில் கண்ணீர் நிரம்பியது. பிரிவினால் பைத்தியம் பிடித்தவர் போல, ரகுராய் இரு சகோதரர்களும் காட்டில் தேடிக்கொண்டே சுற்றினர். ஒருபோதும் சந்திப்பும் பிரிவும் அறியாதவர், இப்போது பிரிவின் துன்பத்தை வெளிப்படையாகக் காட்டினார்.

Verse 98 (दोहा/सोरठा)

अति विचित्र रघुपति चरित जानहिं परम सुजान। जे मतिमंद बिमोह बस हृदयँ धरहिं कछु आन।।49।।

ati vicitra raghupati carita jānahĩ parama sujāna | je matimanda bimoha basa hṛdayaṁ dharahĩ kachu āna ||49||

ரகுநாதரின் கதை அதிசயங்களில் அதிசயம்; மிகுந்த விவேகமுள்ளவர்களே அதை உண்மையில் அறிகிறார்கள். ஆனால் மந்தபுத்தியினர், மாயையின் சிறையில் அகப்பட்டு, வேறொரு எண்ணத்தை உள்ளத்தில் பதித்து—விஷயத்தைத் தவறாகப் புரிந்து தவறாகவே எடுத்துக்கொள்கிறார்கள்.

Verse 99 (चौपाई)

संभु समय तेहि रामहि देखा। उपजा हियँ अति हरपु बिसेषा।। भरि लोचन छबिसिंधु निहारी। कुसमय जानिन कीन्हि चिन्हारी।। जय सच्चिदानंद जग पावन। अस कहि चलेउ मनोज नसावन।। चले जात सिव सती समेता। पुनि पुनि पुलकत कृपानिकेता।। सतीं सो दसा संभु कै देखी। उर उपजा संदेहु बिसेषी।। संकरु जगतबंद्य जगदीसा। सुर नर मुनि सब नावत सीसा।। तिन्ह नृपसुतहि नह परनामा। कहि सच्चिदानंद परधमा।। भए मगन छबि तासु बिलोकी। अजहुँ प्रीति उर रहति न रोकी।।

Śambhu samaya tehi Rāmahi dekhā. upajā hiyã ati harapu biseṣā. Bhari locana chabi-sindhu nihārī. kusamaya jānin kīnhi cinhārī. Jaya saccidānanda jaga-pāvana. asa kahi caleu manoja nasāvana. Cale jāta Siva Satī sametā. puni puni pulakata kṛpā-niketā. Satī̃ so dasā Śambhu kai dekhī. ura upajā sandehu biseṣī. Śaṅkaru jagata-bandya jaga-dīsā. sura nara muni saba nāvata sīsā. Tinha nṛpa-sutahi naha paranāmā. kahi saccidānanda para-dhāmā. Bhae magana chabi tāsu bilokī. ajahũ prīti ura rahati na rokī.

அந்த நேரத்தில் சாம்பு இராமரைக் கண்டார்; அவர் மனதில் அளவிடமுடியாத, சிறப்பான மகிழ்ச்சி எழுந்தது. அவரது கண்களை நிரப்பி, அந்த அழகின் கடலைப் பார்த்தார்; நேரம் பொருத்தமில்லாதது போலத் தோன்றினாலும், அவரை நன்கு அடையாளம் காணாமல் இருக்கவில்லை. 'சச்சிதானந்தருக்கு வெற்றி, உலகத்தைத் தூய்மைப்படுத்துபவரே!' என்று கூறி, ஆசைகளை அழிப்பவர் சென்றார். சிவபெருமான் சென்றபோது, சதி அவருடன் இருந்தாள், மீண்டும் மீண்டும் கிருபையின் இருப்பிடத்தைப் பார்த்துப் பரவசமடைந்தார். சதி சாம்புவின் நிலையைக் கவனித்தாள், அவள் மனதில் ஒரு குறிப்பிட்ட ஐயம் எழுந்தது. சங்கரன் உலகின் இறைவன், அனைவராலும் வணங்கப்படுபவர்; தேவர்கள், மனிதர்கள், முனிவர்கள் அனைவரும் அவருக்குத் தலை வணங்குகின்றனர். ஆனால் அவர் அந்த இளவரசருக்கு வணக்கம் செலுத்தவில்லை; மாறாக அவரைச் சச்சிதானந்தர், உயர்ந்த இருப்பிடம் என்று அழைத்தார். மயங்கிய நிலையில், அவரது அழகைத் தொடர்ந்து பார்த்தார்; இன்றும் அந்த அன்பு அவர் மனதில் தடையின்றி நீடிக்கிறது.

Verse 100 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म जो व्यापक बिरज अज अकल अनीह अभेद। सो कि देह धरि होइ नर जाहि न जानत वेद।। 50।।

brahma jo vyāpaka biraja aja akala anīha abheda | so ki deha dhari hoi nara jāhi na jānat veda || 50 ||

எங்கும் வியாபித்தும், மாசற்றும், அஜனனும், அங்கமற்றும், ஆசையற்றும், இரண்டற்றும் உள்ள அந்தப் பரபிரம்மம்—வேதங்களே முழுதும் அறிய இயலாத அவரே, எவ்வாறு உடலை ஏற்று மனிதனாக ஆக முடியும்?

Verse 101 (चौपाई)

बिष्नु जो सुर हित नरतनु धारी। सोउ सर्बग्य जथा त्रिपुरारी।। खोजइ सो कि अग्य इव नारी। ग्यानधाम श्रीपति असुरारी।। संभुगिरा पुनि मृषा न होई। सिव सर्बग्य जान सबु कोई।। अस संसय मन भयउ अपारा। होई न हृदयँ प्रबोध प्रचारा।। जद्यपि प्रगट न कहेउ भवानी। हर अंतरजामी सब जानी।। सुनहि सती तव नारि सुभाऊ। संसय अस न धरिअ उर काऊ।। जासु कथा कुभंज रिषि गाई। भगति जासु मैं मुनिहि सुनाई।। सोउ मम इष्टदेव रघुबीरा। सेवत जाहि सदा मुनि धीरा।।

biṣṇu jo sura-hita nara-tanu dhārī | sou sarbagya jathā tripurārī || khojai so ki agya iva nārī | gyānadhāma śrīpati asurārī || saṁbhugirā puni mṛṣā na hoī | siva sarbagya jāna sabu koī || asa saṁsaya mana bhayu apārā | hoi na hṛdayã prabodha pracārā || jadyapi pragaṭa na kahe'u bhavānī | hara aṁtarajāmī saba jānī || sunahi satī tava nāri subhāū | saṁsaya asa na dhari'a ura kāū || jāsu kathā kumbhaja riṣi gāī | bhagati jāsu maiṁ muni-hi sunāī || sou mama iṣṭadeva raghubīrā | sevata jāhi sadā muni dhīrā ||

அவர் விஷ்ணு, தேவர்களின் நலனுக்காக மனித உடல் தாங்கியவர்; ஆனால் அவர் எல்லாம் அறிந்தவர், திரிபுராரி போலவே. அவர் அறியாத பெண்போல எப்படித் தேடுவார்? அவர் அறிவின் இருப்பிடம், ஸ்ரீயின் இறைவன், அசுரர்களின் எதிரி. சாம்புவின் வார்த்தை பொய்யாக இருக்க முடியாது; சிவபெருமான் எல்லாம் அறிந்தவர் என்பதை அனைவரும் அறிவர். இவ்வாறு என் மனதில் அளவிடமுடியாத ஐயம் எழுந்தது, எந்த விழிப்புணர்வும் என் இதயத்தில் இடம் காணவில்லை. பவானி அதை வெளிப்படையாகக் கூறாவிட்டாலும், ஹரி அனைத்து இதயங்களையும் அறிபவர், எல்லாவற்றையும் அறிந்தார். 'கேடு, சதி: இதுவே உன் பெண்மை இயல்பு; யாரும் மார்பில் இத்தகைய ஐயத்தை வைக்க வேண்டாம். குடத்தில் பிறந்த முனிவர் அகஸ்தியர் பாடிய கதையை உடையவர், நான் முனிவர்களுக்கு உபதேசித்த பக்தியை உடையவர், அவரே என் தேர்ந்தெடுத்த இறைவன், ரகுவீரன், அவரை ஸ்திரமான முனிவர்கள் எப்போதும் வழிபடுகின்றனர்.'