Prakarana 9

Verse 164 (चौपाई)

निकसि बसिष्ठ द्वार भए ठाढ़े। देखे लोग बिरह दव दाढ़े।। कहि प्रिय बचन सकल समुझाए। बिप्र बृंद रघुबीर बोलाए।। गुर सन कहि बरषासन दीन्हे। आदर दान बिनय बस कीन्हे।। जाचक दान मान संतोषे। मीत पुनीत प्रेम परितोषे।। दासीं दास बोलाइ बहोरी। गुरहि सौंपि बोले कर जोरी।। सब कै सार सँभार गोसाईं। करबि जनक जननी की नाई।। बारहिं बार जोरि जुग पानी। कहत रामु सब सन मृदु बानी।। सोइ सब भाँति मोर हितकारी। जेहि तें रहै भुआल सुखारी।।

Wyszedłszy, stanęli przy bramie Wasziszty; ludzie widzieli ich, ich serca płonęły ogniem rozłąki. Wypowiadając miłosne słowa, radził im wszystkim i wezwał gromadę braminów i Raghuwira. Mówił do swojego guru i dał mu królewski tron; z czcią, darami i błaganiem, pozyskał go. Odbiorca był zadowolony z daru i honoru; przyjaciel był rad z czystej miłości. Wezwał służące i sługi ponownie, i składając ręce, mówił do swojego guru. O Mistrzu, weź na siebie wszystko, co istotne; troszcz się o moją matkę jak matka powinna. Raz po raz łączył dłonie i kłaniał się, a Rama mówił łagodne słowa do wszystkich. Czyńcie wszystko, co jest dla mojego dobra na każdy sposób, aby domostwo pozostało szczęśliwe.

Verse 165 (दोहा/सोरठा)

मातु सकल मोरे बिरहँ जेहिं न होहिं दुख दीन। सोइ उपाउ तुम्ह करेहु सब पुर जन परम प्रबीन।।80।।

Matko, wszyscy są w mojej rozłące udręczeni; nie ma takiego, który nie byłby dotknięty smutkiem. Dlatego wymyślcie taki sposób, aby ludzie miasta stali się najwyżczą zręczni.

Verse 166 (चौपाई)

एहि बिधि राम सबहि समुझावा। गुर पद पदुम हरषि सिरु नावा। गनपती गौरि गिरीसु मनाई। चले असीस पाइ रघुराई।। राम चलत अति भयउ बिषादू। सुनि न जाइ पुर आरत नादू।। कुसगुन लंक अवध अति सोकू। हहरष बिषाद बिबस सुरलोकू।। गइ मुरुछा तब भूपति जागे। बोलि सुमंत्रु कहन अस लागे।। रामु चले बन प्रान न जाहीं। केहि सुख लागि रहत तन माहीं। एहि तें कवन ब्यथा बलवाना। जो दुखु पाइ तजहिं तनु प्राना।। पुनि धरि धीर कहइ नरनाहू। लै रथु संग सखा तुम्ह जाहू।।

W ten sposób Rama pouczył wszystkich i z radością skłonił głowę u lotosowych stóp swego guru. Pożegnał się z Ganapatim, Gauri i Girishą, a otrzymawszy błogosławieństwa, Pan Raghuwów wyruszył w drogę. Gdy Rama odchodził, zapanował wielki smutek; nie da się opisać lamentów miasta. Złe znaki pojawiły się w Lance i Ajodhji, wywołując wielki żal; bogowie zostali przejęci smutkiem i trwogą. Gdy król odzyskał przytomność z omdlenia, wezwał Sumitrę i zaczął tak mówić: "Rama odszedł do lasu, a moje życie nie odchodzi; dla jakiej radości to ciało pozostaje we mnie? Dlatego, jaka to potężna udręka, że otrzymawszy taki smutek, porzuca się ciało i samo życie?" Wtedy pan ludzi opanował się i rzekł: "Weź rydwan i idź, przyjacielu, z nim."

Verse 167 (दोहा/सोरठा)

-सुठि सुकुमार कुमार दोउ जनकसुता सुकुमारि। रथ चढ़ाइ देखराइ बनु फिरेहु गएँ दिन चारि।।81।।

Dwaj delikatni książęta i delikatna córka Dżanaki, wsiadłszy na rydwan, ujrzą las i powrócą po upływie czterech dni.

Verse 168 (चौपाई)

जौ नहिं फिरहिं धीर दोउ भाई। सत्यसंध दृढ़ब्रत रघुराई।। तौ तुम्ह बिनय करेहु कर जोरी। फेरिअ प्रभु मिथिलेसकिसोरी।। जब सिय कानन देखि डेराई। कहेहु मोरि सिख अवसरु पाई।। सासु ससुर अस कहेउ सँदेसू। पुत्रि फिरिअ बन बहुत कलेसू।। पितृगृह कबहुँ कबहुँ ससुरारी। रहेहु जहाँ रुचि होइ तुम्हारी।। एहि बिधि करेहु उपाय कदंबा। फिरइ त होइ प्रान अवलंबा।। नाहिं त मोर मरनु परिनामा। कछु न बसाइ भएँ बिधि बामा।। अस कहि मुरुछि परा महि राऊ। रामु लखनु सिय आनि देखाऊ।।

Jeśli dwaj bracia, niezłomni w prawdzie i stali w postanowieniach, Panowie Raghuwów, nie powrócą, wtedy złączysz ręce w błaganiu i powiesz: "Wróć, Panie, córko króla Mithili." Gdy Sita, widząc las, przelęknie się, przemów do niej, gdy nadejdzie odpowiednia chwila. Powiedz, że teściowa i teść przesłali tę wiadomość: "Wróć, córko; las przynosi wielkie cierpienie. Czasem przebywaj w domu ojca, czasem u teściów; pozostań tam, gdzie ci się podoba." W ten sposób obmyślisz strategię; jeśli ona powróci, moje życie znajdzie oparcie. W przeciwnym razie, moja śmierć będzie wynikiem; nic nie udało mi się dokonać, gdyż los był dla mnie niełaskawy." Po tych słowach król upadł w omdleniu na ziemię; Rama, Lakszmana i Sita przyszli i ukazali się jemu.

Verse 169 (दोहा/सोरठा)

-पाइ रजायसु नाइ सिरु रथु अति बेग बनाइ। गयउ जहाँ बाहेर नगर सीय सहित दोउ भाइ।।82।।

Otrzymawszy pozwolenie, skłonił głowę i popędził rydwan z wielką prędkością; udał się tam, gdzie dwaj bracia z Sitą znajdowali się poza miastem.

Verse 170 (चौपाई)

तब सुमंत्र नृप बचन सुनाए। करि बिनती रथ रामु चढ़ाए।। चढ़ि रथ सीय सहित दोउ भाई। चले हृदयँ अवधहि सिरु नाई।। चलत रामु लखि अवध अनाथा। बिकल लोग सब लागे साथा।। कृपासिंधु बहुबिधि समुझावहिं। फिरहिं प्रेम बस पुनि फिरि आवहिं।। लागति अवध भयावनि भारी। मानहुँ कालराति अँधिआरी।। घोर जंतु सम पुर नर नारी। डरपहिं एकहि एक निहारी।। घर मसान परिजन जनु भूता। सुत हित मीत मनहुँ जमदूता।। बागन्ह बिटप बेलि कुम्हिलाहीं। सरित सरोवर देखि न जाहीं।।

Wtedy Sumantra ogłosił słowa króla i, oddając cześć, pomógł Ramie wsiąść na rydwan. Wsiadając na rydwan z Sitą i dwoma braćmi, wyruszyli, kłaniając głowy w stronę Ajodhji w swoich sercach. Widząc Ramę odchodzącego, ludzie Ajodhji, czując się osieroconi, zostali przejęci udręką i wszyscy zaczęli podążać za nim. Ocean Miłosierdzia przemawiał do nich na wiele sposobów, ale oni zawracali tylko po to, by przyjść znowu, przejęci miłością. Ajodhja wydawała się najbardziej przerażająca, jakby ciemna noc śmierci spadła na nią. Mężczyźni i kobiety w mieście byli jak przerażone stworzenia, każdy drżał na widok drugiego. Domy zdawały się miejscami kremacji, krewni jak duchy; synowie, dla dobra ojców, wydawali się posłańcami Jamy. Ogrody, drzewa i pnącza więdły; rzek i jezior nie można już było rozpoznać.

Verse 171 (दोहा/सोरठा)

हय गय कोटिन्ह केलिमृग पुरपसु चातक मोर। पिक रथांग सुक सारिका सारस हंस चकोर।।83।।

Konie, krowy, jelenie w milionach, zwierzęta miejskie, czataki, pawie, papugi, koła rydwanów, papużki, szpaki, żurawie, łabędzie i czakory.

Verse 172 (चौपाई)

राम बियोग बिकल सब ठाढ़े। जहँ तहँ मनहुँ चित्र लिखि काढ़े।। नगरु सफल बनु गहबर भारी। खग मृग बिपुल सकल नर नारी।। बिधि कैकेई किरातिनि कीन्ही। जेंहि दव दुसह दसहुँ दिसि दीन्ही।। सहि न सके रघुबर बिरहागी। चले लोग सब ब्याकुल भागी।। सबहिं बिचार कीन्ह मन माहीं। राम लखन सिय बिनु सुखु नाहीं।। जहाँ रामु तहँ सबुइ समाजू। बिनु रघुबीर अवध नहिं काजू।। चले साथ अस मंत्रु दृढ़ाई। सुर दुर्लभ सुख सदन बिहाई।। राम चरन पंकज प्रिय जिन्हही। बिषय भोग बस करहिं कि तिन्हही।।

Wszyscy stali nieruchomo w swojej udręce z powodu rozłąki z Ramą, jakby namalowane obrazy zostały wystawione tu i tam. Miasto było pełne obfitych ptaków, jeleni, mężczyzn i kobiet, a las był gęsty i głęboki. Brahma uczynił Kajkeji jak łowczynię, która dała truciznę nieznośną i rozpostarła ją we wszystkich dziesięciu kierunkach. Ludzie nie mogli znieść agonii rozłąki z Panem Raghuwów; wszyscy wyruszyli, rozproszeni i uciekający. Wszyscy rozmyślali w swoich sercach, że bez Ramy, Lakszmany i Sity nie ma szczęścia. Gdzie jest Rama, tam jest całe towarzystwo; bez Pana Raghuwów Ajodhja jest niczym. Szli razem, niezłomnie postanowieni w tej myśli, porzucając swoje domy, radość rzadką nawet dla bogów. Ci, dla których lotosowe stopy Ramy są drogie, jak mogą pozostawać pod władzą światowych przyjemności?

Verse 173 (दोहा/सोरठा)

बालक बृद्ध बिहाइ गृँह लगे लोग सब साथ। तमसा तीर निवासु किय प्रथम दिवस रघुनाथ।।84।।

Dzieci i starcy opuścili swoje domy, a wszyscy ludzie połączyli się razem. Pierwszego dnia Pan Raghuwów uczynił swoje mieszkanie na brzegu Tamasy.

Verse 174 (चौपाई)

रघुपति प्रजा प्रेमबस देखी। सदय हृदयँ दुखु भयउ बिसेषी।। करुनामय रघुनाथ गोसाँई। बेगि पाइअहिं पीर पराई।। कहि सप्रेम मृदु बचन सुहाए। बहुबिधि राम लोग समुझाए।। किए धरम उपदेस घनेरे। लोग प्रेम बस फिरहिं न फेरे।। सीलु सनेहु छाड़ि नहिं जाई। असमंजस बस भे रघुराई।। लोग सोग श्रम बस गए सोई। कछुक देवमायाँ मति मोई।। जबहिं जाम जुग जामिनि बीती। राम सचिव सन कहेउ सप्रीती।। खोज मारि रथु हाँकहु ताता। आन उपायँ बनिहि नहिं बाता।।

Pan Raghuwów widział ludzi przejętych miłością, a jego czułe serce napełniło się szczególnym smutkiem. Miłosierny Pan Raghuwów, Mistrz, szybko odczuwa cudzy ból jako własny. Mówiąc łagodne i piękne słowa z miłością, Rama przemawiał do ludzi na wiele sposobów. Udzielił im wielu nauk o prawości, ale ludzie, pod wpływem miłości, nie chcieli się zawrócić. Dobroć i przywiązanie nie mogły być porzucone; tak Pan Raghuwów znalazł się w trudnej sytuacji. Ludzie zostali przejęci przez żal i zmęczenie; to było nieco dziełem boskiej iluzji. Gdy noc minęła, Rama przemówił z uczuciem do swego doradcy. "Znajdź miejsce i popędź rydwan, przyjacielu; nie ma innego sposobu na załatwienie tej sprawy."

Verse 175 (दोहा/सोरठा)

राम लखन सुय जान चढ़ि संभु चरन सिरु नाइ।। सचिवँ चलायउ तुरत रथु इत उत खोज दुराइ।।85।।

Wiedząc, że Rama, Lakszmana i Sumantra wsiadli na rydwan i skłonili głowy u stóp Szambhu, minister natychmiast odjechał rydwanem, szukając tu i tam, by ich zmylić.

Verse 176 (चौपाई)

जागे सकल लोग भएँ भोरू। गे रघुनाथ भयउ अति सोरू।। रथ कर खोज कतहहुँ नहिं पावहिं। राम राम कहि चहु दिसि धावहिं।। मनहुँ बारिनिधि बूड़ जहाजू। भयउ बिकल बड़ बनिक समाजू।। एकहि एक देंहिं उपदेसू। तजे राम हम जानि कलेसू।। निंदहिं आपु सराहहिं मीना। धिग जीवनु रघुबीर बिहीना।। जौं पै प्रिय बियोगु बिधि कीन्हा। तौ कस मरनु न मागें दीन्हा।। एहि बिधि करत प्रलाप कलापा। आए अवध भरे परितापा।। बिषम बियोगु न जाइ बखाना। अवधि आस सब राखहिं प्राना।।

Wszyscy ludzie przebudzili się, a świt nadszedł; gdy Pan Raghuwów odszedł, powstał wielki zgiełk. Szukali rydwanu, lecz nigdzie go nie znaleźli; biegli we wszystkich czterech kierunkach, wołając: 'Rama, Rama!' To było, jakby statek zatonął w oceanie; wielkie zgromadzenie mieszkańców ogarnęło rozpacz. Jeden mówił do drugiego: 'Opuszczaliśmy Ramę, świadomi własnego bólu.' Obwiniali siebie i chwalili Minę, wołając: 'Hańba temu życiu pozbawionemu Bohatera Raghuwów!' Jeśli Bóg zrządził to bolesne rozstanie z Umiłowanym, to dlaczego nie dał nam śmierci? Tak narzekali i płakali, a ludzie Ajodhji przybyli, pełni udręki. Straszne rozstanie nie może być opisane; wszyscy jednak zachowują życie w nadziei, że znów Go zobaczą.

Verse 177 (दोहा/सोरठा)

राम दरस हित नेम ब्रत लगे करन नर नारि। मनहुँ कोक कोकी कमल दीन बिहीन तमारि।।86।।

Mężczyźni i kobiety, dla ujrzenia Ramy, zaczęli przestrzegać ślubów i postów, jak ptaki czakora, które straciły lotos i są strapione bez księżyca.

Verse 178 (चौपाई)

सीता सचिव सहित दोउ भाई। सृंगबेरपुर पहुँचे जाई।। उतरे राम देवसरि देखी। कीन्ह दंडवत हरषु बिसेषी।। लखन सचिवँ सियँ किए प्रनामा। सबहि सहित सुखु पायउ रामा।। गंग सकल मुद मंगल मूला। सब सुख करनि हरनि सब सूला।। कहि कहि कोटिक कथा प्रसंगा। रामु बिलोकहिं गंग तरंगा।। सचिवहि अनुजहि प्रियहि सुनाई। बिबुध नदी महिमा अधिकाई।। मज्जनु कीन्ह पंथ श्रम गयऊ। सुचि जलु पिअत मुदित मन भयऊ।। सुमिरत जाहि मिटइ श्रम भारू। तेहि श्रम यह लौकिक ब्यवहारू।।

Z Sitą i ministrem dwaj bracia dotarli do Śringawerapury. Rama zszedł i ujrzał boską rzekę; oddał jej pokłon całym ciałem, a jego radość była wielka. Lakszmana, minister i Sita złożyli hołd; Rama był rad wraz z nimi wszystkimi. Ganga jest samym źródłem wszelkiej radości i pomyślności, dawczynią wszelkiego szczęścia i usuwaczką wszelkich smutków. Opowiadając niezliczone historie i epizody, Rama spoglądał na fale Gangi. Opowiedział ministrowi, swemu bratu i ukochanej o przewspaniałej chwale niebiańskiej rzeki. Wykąpał się, a zmęczenie podróży ustąpiło; pijąc czystą wodę, jego serce stało się radosne. Pamięć o Nim usuwa brzmę trudu; ten świecki akt kąpieli jest jedynie symbolem tamtego duchowego odpoczynku.

Verse 179 (दोहा/सोरठा)

सुध्द सचिदानंदमय कंद भानुकुल केतु। चरित करत नर अनुहरत संसृति सागर सेतु।।87।।

Ten, który jest czysty, ucieleśnieniem istnienia, świadomości i błogości, rozkoszą swoich czcicieli, sztandarem rodu słonecznego, wykonuje swoje czyny, a ludzie podążają za nim; on jest mostem przez ocean doczesnego istnienia.

Verse 180 (चौपाई)

यह सुधि गुहँ निषाद जब पाई। मुदित लिए प्रिय बंधु बोलाई।। लिए फल मूल भेंट भरि भारा। मिलन चलेउ हिंयँ हरषु अपारा।। करि दंडवत भेंट धरि आगें। प्रभुहि बिलोकत अति अनुरागें।। सहज सनेह बिबस रघुराई। पूँछी कुसल निकट बैठाई।। नाथ कुसल पद पंकज देखें। भयउँ भागभाजन जन लेखें।। देव धरनि धनु धामु तुम्हारा। मैं जनु नीचु सहित परिवारा।। कृपा करिअ पुर धारिअ पाऊ। थापिय जनु सबु लोगु सिहाऊ।। कहेहु सत्य सबु सखा सुजाना। मोहि दीन्ह पितु आयसु आना।।

Gdy Guha, Niszada, otrzymał tę wieść, ucieszył się i wezwał swoich drogich krewnych. Zabrał owoce i korzenie, załadował swoje dary w pełnej mierze i wyruszył na spotkanie, a jego serce było pełne niewyczerpanej radości. Oddał pokłon przez padanie, złożył swoje ofiary przed nimi i spoglądał na Pana z głęboką miłością. Przejęty naturalnym uczuciem, Pan Raghuwów zapytał o jego pomyślność i posadził go blisko siebie. 'Panie, widząc Twoje stopy lotosu w zdrowiu, uważam się za najbardziej szczęśliwego wśród ludzi. Bogowie, ziemia i wszystko są Twoim domem; ja jestem niskim człowiekiem z całą moją rodziną. Okaż miłosierdzie i mieszkaj w mieście; ustanów mnie swoim sługą i uciesz wszystkich ludzi.' Powiedz mi prawdziwie, mój mądry przyjacielu, jaki rozkaz mój ojciec posłał mi zanieść.

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

बरष चारिदस बासु बन मुनि ब्रत बेषु अहारु। ग्राम बासु नहिं उचित सुनि गुहहि भयउ दुखु भारु।।88।।

Przez czternaście lat będziesz mieszkać w lesie w przebraniu ascety, żywiąc się korzeniami i owocami. Mieszkanie we wsi nie jest odpowiednie; słysząc to, Guha został obciążony smutkiem.

Verse 182 (चौपाई)

राम लखन सिय रूप निहारी। कहहिं सप्रेम ग्राम नर नारी।। ते पितु मातु कहहु सखि कैसे। जिन्ह पठए बन बालक ऐसे।। एक कहहिं भल भूपति कीन्हा। लोयन लाहु हमहि बिधि दीन्हा।। तब निषादपति उर अनुमाना। तरु सिंसुपा मनोहर जाना।। लै रघुनाथहि ठाउँ देखावा। कहेउ राम सब भाँति सुहावा।। पुरजन करि जोहारु घर आए। रघुबर संध्या करन सिधाए।। गुहँ सँवारि साँथरी डसाई। कुस किसलयमय मृदुल सुहाई।। सुचि फल मूल मधुर मृदु जानी। दोना भरि भरि राखेसि पानी।।

Widząc piękno Ramy, Lakszmany i Sity, mężczyźni i kobiety wsi mówili z miłością: 'Powiedz nam, przyjacielu, jacy są ci ojciec i matka, którzy wysyłają takich młodzieńców do lasu?' Niektórzy mówili: 'Król dobrze uczynił; zyskaliśmy błogosławieństwo dla naszych oczu, taka była nasza fortuna.' Wtedy pan Niszadów pomyślał w swoim sercu i uznał drzewo sziszam za najpiękniejsze. Zabrał Pana Raghuwów i pokazał mu to miejsce; Rama uznał je za przyjemne pod każdym względem. Ukłoniwszy się mieszkańcom, poszli do domu; Najlepszy z Raghuwów poszedł odprawić wieczorne rytuały. Guha przygotował piękne łoże, rozkładając trawę kusza i miękkie, przyjemne liście. Wiedząc, że czyste owoce i korzenie są słodkie i delikatne, napełniał misy wodą raz po raz.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

सिय सुमंत्र भ्राता सहित कंद मूल फल खाइ। सयन कीन्ह रघुबंसमनि पाय पलोटत भाइ।।89।।

Sita, Sumant i jego brat jedli bulwy, korzenie i owoce; Klejnot rodu Raghuwów przygotował swoje łoże, spoczywając członkami na ziemi.