Sarga 75

Verse 1

दीर्घकालात्समुत्थाय संज्ञां लब्ध्वा च वीर्यवान्।नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां दीनामुद्वीक्ष्य मातरम्।।।।सोऽमात्यमध्ये भरतो जननीमभ्यकुत्सयत्।

Po długim czasie dzielny Bharata powstał i odzyskał przytomność; patrząc na swoją nieszczęsną matkę oczami pełnymi łez, wyrzucił jej to pośród ministrów.

Verse 2

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।।।

Nigdy nie pragnąłem królestwa, ani nigdy nie radziłem się nawet matki w tej sprawie. Nie wiem nic o namaszczeniu nadzorowanym przez króla, gdyż przebywałem daleko w innym kraju razem z Śatrughną.

Verse 3

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।2.75.2।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।2.75.3।।

Nie wiedziałem nic o ceremonii abhiszeki, którą król urządził, gdyż przebywałem daleko w innym regionie razem z Śatrughną.

Verse 4

वनवासं न जानामि रामस्याहं महात्मनः।विवासनं वा सौमित्रे स्सीतायाश्च यथाऽभवत्।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat został wygnany, wędruje po ziemi odziany w łachmany, żebrając o jałmużnę jak szaleniec, z czaszką w dłoni.

Verse 5

तथैव क्रोशतस्तस्य भरतस्य महात्मनः।कौसल्या शब्दमाज्ञाय सुमित्रामिदमब्रवीत्।।।।

Gdy wielkoduszny Bharata nadal zawodził, Kausalya poznała jego głos i przemówiła te słowa do Sumitry.

Verse 6

आगतः क्रूरकार्यायाः कैकेय्या भरतस्सुतः।तमहं द्रष्टुमिच्छामि भरतं दीर्घदर्शिनम्।।।।

Bharata, dalekowzroczny syn Kajkeji, której czyny są okrutne, przybył. Pragnę ujrzeć tego Bharatę.

Verse 7

एवमुक्त्वा सुमित्रां सा विवर्णा मलिना कृशा।प्रतस्थे भरतो यत्र वेपमाना विचेतना।।।।

Po wypowiedzeniu tych słów do Sumitry, Kausalja, blada, splamiona i wychudzona, wyruszyła drżąca, niemal pozbawiona zmysłów, do miejsca, gdzie przebywał Bharata.

Verse 8

स तु रामानुजश्चापि शत्रुघ्नसहितस्तदा।प्रतस्थे भरतो यत्र कौसल्याया निवेशनम्।।।।

Wtedy Bharata, młodszy brat Ramy, w towarzystwie Śatrughny, udał się tam, gdzie znajdowała się rezydencja Kausalji.

Verse 9

तत श्शत्रुघ्नभरतौ कौसल्यां प्रेक्ष्य दुःखितौ।पर्यष्वजेतां दुःखार्तां पतितां नष्टचेतसाम्।।।।रुदन्तौ रुदतीं दुःखात्समेत्यार्यां मनस्स्विनीम्।

Wtedy Śatrughna i Bharata, przejęci smutkiem na widok Kausalji, dręczonej żalem, powalonej i niemal pozbawionej zmysłów, podeszli do tej czcigodnej, szlachetnej pani; płacząc wraz z nią z bólu, uściskali ją.

Verse 10

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।।।

Głęboko strapiona, Kausalja rzekła do Bharaty: Oto królestwo, którego pragnąłeś - zdobyte bez przeszkód. O zgrozo, Kaikeji szybko zapewniła ci je okrutnym czynem.

Verse 11

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।2.75.10।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।2.75.11।।

Głęboko strapiona, Kausalja rzekła do Bharaty: Oto królestwo, którego pragnąłeś - zdobyte bez przeszkód. O zgrozo, Kaikeji szybko zapewniła ci je okrutnym czynem.

Verse 12

प्रस्थाप्य चीरवसनं पुत्रं मे वनवासिनम्।कैकेयी कं गुणं तत्र पश्यति क्रूरदर्शिनी।।।।

Po wysłaniu mojego syna - ubranego w szatę z kory - do życia w lesie, jaki 'zysk' widzi tam Kaikeyī, ta o okrutnym spojrzeniu?

Verse 13

क्षिप्रं मामपि कैकेयी प्रस्थापयितुमर्हति।हिरण्यनाभो यत्रास्ते सुतो मे सुमहायशाः।।।।

Kaikeyī powinna natychmiast wysłać także mnie tam, gdzie przebywa mój syn Rama, wielce sławny, o złotym pępku.

Verse 14

अथवा स्वयमेवाहं सुमित्रानुचरा सुखम्।अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः।।।।

Albo też ja sama wyruszę chętnie, z Sumitrą jako towarzyszką, niosąc przed sobą święty ogień agnihotra, tam gdzie przebywa Raghowa.

Verse 15

कामं वा स्वयमेवाद्य तत्र मां नेतुमर्हसि।यत्रासौ पुरुषव्याघ्रः पुत्रो मे तप्यते तपः।।।।

Lub zaprawdę, ty sam powinieneś dziś zabrać mnie tam, gdzie ten tygrys wśród ludzi - mój syn - podejmuje swoje umartwienia.

Verse 16

इदं हि तव विस्तीर्णं धनधान्यसमाचितम्।हस्त्वश्वरथसम्पूर्णं राज्यं निर्यातितं तया।।।।

To rozległe królestwo - bogate w skarby i zboże, pełne słoni, koni i rydwanów - zostało przez nią przekazane tobie.

Verse 17

इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्त्सितोऽनघः।विव्यथे भरतस्तीव्रं व्रणे तुद्येव सूचिना।।।।

Zganiony wieloma takimi okrutnymi słowami, bezgrzeszny Bharata przeszyty został ostrym bólem, jak rana przekłuta igłą.

Verse 18

पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः।विलप्य बहुधाऽसंज्ञो लब्धसंज्ञस्ततः स्थितः।।।।

Wtedy, z oszołomionym umysłem, upadł u jej stóp; opłakując wielokrotnie, stracił przytomność, a potem, odzyskawszy świadomość, tam stanął.

Verse 19

एवं विलपमानां तां भरतः प्राञ्जलिस्तदा।कौसल्यां प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृताम्।।।।

Gdy ona tak lamentowała, przytłoczona licznymi smutkami, Bharata wtedy, ze złożonymi dłońmi w geście czci, odpowiedział Kausalyi tymi słowami.

Verse 20

आर्ये कस्मादजानन्तं गर्हसे मामकिल्बिषम्।विपुलां च मम प्रीतिं स्थिरां जानासि राघवे।।।।

O szlachetna pani, dlaczego ganisz mnie, choć byłem nieświadomy i jestem bez winy? Znasz moją głęboką i niezachwianą miłość dla Raghowy.

Verse 21

कृता शास्त्रानुगा बुद्धिर्माभूत्तस्य कदाचन।सत्यसन्ध स्सतां श्रेष्ठो यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj taka myśl nigdy nie powstanie w kimś, czyj umysł jest wyćwiczony w podążaniu za śastrami, że mój szlachetny brat, niezłomny w prawdzie i najlepszy wśród prawych, udał się na wygnanie za zgodą tej osoby.

Verse 22

प्रेष्यं पापीयसां यातु सूर्यञ्च प्रतिमेहतु।हन्तु पादेन गां सुप्तां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj ten, czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, poniesie te grzechy: służbę u najbardziej nikczemnych, oddawanie moczu twarzą do słońca i kopanie śpiącej krowy.

Verse 23

कारयित्वा महत्कर्म भर्ता भृत्यमनर्थकम्।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्याऽर्योऽनुमतेगतः।।।।

Niechaj wina bezprawia spadnie na tego, czyją radą mój szlachetny brat został odesłany, jak na pana, który każe słudze wykonywać ciężką pracę bez należytej zapłaty.

Verse 24

परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुयत्रवत्।ततस्नु दुह्यतां पापं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj grzech spadnie na tego, czyją radą mój szlachetny brat został wygnany, jak grzech popełniony przez człowieka, który zdradza króla chroniącego swoich poddanych jak ojciec strzeże własnych dzieci.

Verse 25

बलिषड्भागमुद्धृत्य नृपस्यारक्षतः प्रजाः।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्यार्थोऽनुमते गतः।।।।

Niechaj to samo bezprawie spadnie na tego, czyją zgodą mój szlachetny brat został wygnany, jak na króla, który pobiera prawowitą szóstą część dochodu, lecz nie chroni swoich ludzi.

Verse 26

संश्रुत्य च तपस्विभ्यस्सत्रे वै यज्ञदक्षिणाम्।तां विप्रलपतां पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj grzech spadnie na tego, czyją radą mój szlachetny brat został wygnany, jak grzech człowieka, który na ofierze sattra obiecuje ascetom dar ofiarny, a potem zdradziecko go wstrzymuje.

Verse 27

हस्त्यश्वरथसम्बाधे युद्धे शस्त्रसमाकुले।मा स्म कार्षीत्सतां धर्मं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj ten, czyją radą mój szlachetny brat został wygnany, zawiedzie w dharmie przestrzeganej przez dobrych, jak wojownik, który wkracza do bitwy pełnej słoni, koni, rydwanów i broni, lecz nie wypełnia swego właściwego obowiązku.

Verse 28

उपदिष्टं सुसूक्ष्मार्थं शास्त्रं यत्नेन धीमता।स नाशयतु दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niechaj człowiek o przewrotnym umyśle, czyją radą mój szlachetny brat został wygnany, ulegnie zagładzie, on, który niszczy subtelne znaczenie śastr, starannie przekazane przez mądrego nauczyciela.

Verse 29

मा च तं व्यूढबाह्वंसं चन्द्रार्कसमतेजसम्।द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनं यस्यार्योऽनुमतेगतः।।।।

I niechaj ten, czyją radą mój szlachetny brat został wygnany, nigdy go nie ujrzy, o szerokich ramionach i barkach, promiennego jak słońce i księżyc, zasiadającego na królewskim tronie.

Verse 30

पायसं कृसरं छागं वृथा सोऽश्नातु निर्घृणः।गुरूंश्चाप्यवजानातु यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niech ten bezlitosny mężczyzna, za którego radą mój szlachetny brat został wygnany, na próżno spożywa - bez świętego celu - payasam, krsarę i mięso kozie; i niech również gardzi swoimi nauczycielami.

Verse 31

गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून्परिवदेत्स्वयम्।मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niech ten, za którego radą mój szlachetny brat został wygnany, popełnia najgorsze występki: niech kopie krowy stopą, sam lży swoich starszych i nauczycieli oraz całkowicie zdradza swoich przyjaciół.

Verse 32

विश्वासात्कथितं किञ्चित्परिवादं मिथः क्वचित्।विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽमते गतः।।।।

Niech ten przewrotny mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został odesłany, ponosi winę zdradzenia zaufania - ujawniając gdzieś i komuś odrobinę oszczerstwa powiedzianą prywatnie w zaufaniu.

Verse 33

अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्ताचाऽत्मा निरपत्रपः।लोके भवतु विद्विष्टो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, będzie znienawidzony na świecie - jako ten, który nigdy nie pomaga, jest niewdzięczny, porzucił prawe postępowanie i nie ma wstydu.

Verse 34

पुत्रैर्दारैश्च भृत्यैश्च स्वगृहे परिवारितः।स एको मृष्टमश्नातु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, ponosi winę kogoś, kto choć otoczony w domu przez dzieci, żonę i służbę, spożywa wyśmienite jedzenie w całkowitej samotności.

Verse 35

अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम्।अनवाप्य क्रियां धर्म्यां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, umrze bez uzyskania godnej żony, bez dzieci i bez kiedykolwiek wypełnienia prawych obowiązków religijnych, które podtrzymują dharmę.

Verse 36

माऽत्मनस्सन्ततिं द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः।आयुस्समग्रमप्राप्य यऽस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, żyje w nędzy i, nie osiągnąwszy pełni swego życia, nigdy nie ujrzy własnych potomków przez swoją żonę.

Verse 37

राजस्त्रीबालवृद्धानां वधे यत्पापमुच्यते।भृत्यत्यागे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, ponosi jakikolwiek grzech, który pisma ogłaszają za zabicie króla, kobiety, dzieci i starców - oraz jakikolwiek grzech z porzucenia osób zależnych.

Verse 38

लाक्षया मधुमांसेन लोहेन च विषेण च।सदैव बिभृयाद्भृत्यान्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, ponosi na wieki winę kogoś, kto utrzymuje swoich podwładnych handlując lakiem, trunkami, mięsem, metalem, a nawet trucizną.

Verse 39

सङ्ग्रमे समुपोढे स्म शत्रुपक्षभयङ्करे।पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech mężczyzna, za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany, spotka los wojownika, który choć straszliwy dla nieprzyjaciela, zostaje zabity podczas ucieczki, gdy bitwa osiąga swój szczyt.

Verse 40

कपालपाणिः पृथिवीमटतां चीरसंवृतः।भिक्षमाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nie wiedziałem nic o wygnaniu do lasu wielkodusznego Ramy, ani o tym, jak nastąpiło wygnanie Saumitriego i Sity.

Verse 41

मद्ये प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः।कामक्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat został wygnany, popada w nałóg pijaństwa, kobiet i hazardu, i niech będzie owładnięty pożądaniem oraz gniewem.

Verse 42

मास्म धर्मे मनो भूयादधर्मं स निषेवताम्।अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech umysł człowieka, za czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, nigdy nie spoczywa w dharmie; niech praktykuje bezprawie i roztrwania dary na niegodnych.

Verse 43

सञ्चितान्यस्य वित्तनि विविधानि सहस्रशः।दस्युभिर्विप्रलुप्यन्तां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech liczne i różnorodne skarby zgromadzone przez człowieka, za czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, zostaną splądrowane przez złodziei na tysiące sposobów.

Verse 44

उभे सन्ध्ये शयानस्य यत्पापं परिकल्प्यते।तच्चपापं भवेत्तस्य यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, ponosi ten sam grzech, który przypisuje się temu, kto przesypia oba zmierzchy, świt i zmierzch.

Verse 45

यदग्निदायके पापं यत्पापं गुरतल्पगे।मित्रद्रोहे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

Niech ten człowiek ponosi ten sam grzech co ten, kto podpala domy, zbezczeszcza łoże nauczyciela lub zdradza przyjaciela.

Verse 46

देवतानां पित्रूणां च मातापित्रोस्तथैव च।मा स्म कार्षीत्स शुश्रूषां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, nigdy nie oddaje należytej służby bóstwom, przodkom, ani matce i ojcu.

Verse 47

सतां लोकात्सतां कीर्त्या स्सञ्जुष्टात्कर्मणस्तथा।भ्रश्यतु क्षिप्रमद्यैव यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, jeszcze dziś, niezwłocznie, odpadnie od świata cnotliwych, od ich sławy i od czynów aprobowanych przez dobrych.

Verse 48

अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम्।दीर्घबाहुर्महावक्षा: यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech człowiek, za czyją zgodą mój szlachetny brat, długoręki i szeroki w piersiach, udał się na wygnanie, porzuci służbę matce i trwa w bezowocnych, próżnych dążeniach.

Verse 49

बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः।स भूयात्सतत क्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech ten człowiek, za którego zgodą mój szlachetny brat udał się na wygnanie, żyje w nieustannej nędzy - obarczony licznymi synami, pogrążony w biedzie i dręczony gorączką oraz chorobami.

Verse 50

आशामाशंसमानानां दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम्।अर्थिनां वितथां कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech ten człowiek - za którego zgodą mój szlachetny brat został zesłany na wygnanie - ponosi winę tego, który sprawia, że nadzieje nędznych żebraków, spoglądających w oczekiwaniu, okazują się daremne.

Verse 51

मायया रमतां नित्यं परुषः पिशुनोऽशुचिः।राज्ञो भीतस्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - ponosi winę tego, który żywie zawsze podstępem: szorstki w mowie, złośliwy, nieczysty, bezbożny w sercu i zawsze bojący się kary królewskiej.

Verse 52

ऋतुस्नातां सतीं भार्यामृतुकालानुरोधिनीम्।अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - ponosi winę przewrotnego człowieka, który zaniedbuje swoją cnotliwą żonę, choć ta dokonała kąpieli po okresie i jest uważna na właściwy czas.

Verse 53

सधर्मदारान्परित्यज्य परदारान्निषेवताम्।त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - ponosi winę zaślepionego człowieka, który porzuca swoją prawowitą żonę, swoją towarzyszkę w dharmie, i szuka żon innych, mając porzuciwszy prawość.

Verse 54

विप्रलुप्तप्रजातस्य दुष्कृतं ब्राह्मणस्य यत्।तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - spotka się z tym samym demerytem, który przypada braminowi, który utraciwszy swój ród popełnia ciężkie występki.

Verse 55

पानीयदूषके पापं तथैव विषदायके।यत्तदेकस्स लभतां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - sam otrzyma ten grzech, który przynależy temu, kto skaży wodę do picia, a także temu, kto daje truciznę.

Verse 56

ब्राह्मणायोद्यतां पूजां विहन्तु कलुषेन्द्रियः।बालवत्सां च गां दोग्धु यस्यार्यो ऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - ponosi winę człowieka o skażonych zmysłach, który przeszkadza w ofiarach przygotowanych dla bramina i który doi krowę mającą młode cielę.

Verse 57

तुर्ष्णार्तं सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत्।लभेत तस्य यत्पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech on - za którego zgodą mój szlachetny brat został wygnany - ponosi grzech tego, który mimo dostępności wody okrutnie oszukuje dręczonego pragnieniem człowieka i usiłuje odmówić ulgi.

Verse 58

भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः।तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Niech ten, za czyją zgodą mój szlachetny brat został wygnany, ponosi grzech tego, kto gdy spierający się prowadzą spór, jedynie patrzy i z partyjnej wierności szuka schronienia w jednej stronie, wyznając jednostronną drogę.

Verse 59

विहीनां पतिपुत्राभ्यां कौसल्यां पार्थिवात्मजः।एवमाश्वासयन्नेव दुःखार्तो निपपात ह।।।।

Tak pocieszając Kausalję, pozbawioną męża i syna, książę Bharata, przytłoczony smutkiem, upadł w udręce u jej stóp.

Verse 60

तथा तु शपथैः कष्टै श्शपमानमचेतनम्।भरतं शोकसन्तप्तं कौसल्या वाक्यमब्रवीत्।।।।

Gdy Bharata, sparzony żalem, leżał nieprzytomny i ciągle składał straszliwe przysięgi, Kausalja przemówiła do niego tymi słowami.

Verse 61

मम दुःखमिदं पुत्र भूयस्समुपजायते।शपथै श्शपमानो हि प्राणानुपरुणत्सि मे।।।।

Synu mój, ten mój smutek jedynie wzrasta; gdyż składając takie przysięgi, jakbyś dławił samo tchnienie życia we mnie.

Verse 62

दिष्ट्या न चलितो धर्मादात्मा ते सहलक्ष्मणः।वत्स सत्यप्रतिज्ञो ते सतां लोकमवाप्स्यसि।।।।

Dziecko drogie, szczęśliwie twoja postawa nie zboczyła z dharmy, ani też postawa Lakszmany. Ponieważ jesteś wierny swojej przysiędze, osiągniesz świat cnotliwych.

Verse 63

इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतं भ्रातृवत्सलम्।परिष्वज्य महाबाहुं रुरोद भृशदुःखिता।।।।

Powiedziawszy to, przyciągnęła Bharatę, tak oddanego swemu bratu, na swoje kolana; obejmując potężnoramiennego, płakała, przytłoczona smutkiem.

Verse 64

एवं विलपमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः।मोहाच्च शोकसम्रोधाद्बभूव लुलितं मनः।।।।

Tak więc, gdy szlachetny Bharata lamentował w udręce, jego umysł stał się chwiejny i wstrząśnięty - przez omdlenie i przez bycie otoczonym przez żal.

Verse 65

लालप्यमानस्य विचेतनस्य प्रणष्टबुद्धे: पतितस्य भूमौ।मुहुर्मुहुर्निश्श्वसतश्च घर्मं सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः।।।।

Ta noc minęła w żalu nad nim - Bharatą - który upadł na ziemię, nieprzytomny i z zaciemnionym zrozumieniem, powtarzająco lamentując i raz po raz wydając głębokie, ciepłe westchnienia.