Sarga 44

Verse 1

विलपन्ती तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत्।।।।

Gdy Kausalyā, najwspanialsza wśród kobiet, tak się użalała, Sumitrā, niezachwianie trwająca w dharmie, przemówiła do niej tymi prawymi słowami, zgodnymi z dharmą.

Verse 2

तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः पुत्र स्स पुरुषोत्तमः।किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा।।।।

O szlachetna pani, twój syn jest najwyższym wśród ludzi, obdarzony prawdziwymi cnotami. Jaki cel spełnia takowe narzekanie lub takie bezsilne płakanie?

Verse 3

यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम्।।।।शिष्टैराचरिते सम्यक्छश्वत्प्रेत्यफलोदये।रामो धर्मे स्थित श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन।।।।

O szlachetna pani, twój potężny syn odszedł, wyrzekając się królestwa, aby dochować słowa swego wielkodusznego ojca, który mówi prawdę. Rama trwa w dharmie, doskonałej ścieżce praktykowanej przez cnotliwych, których trwałe owoce dojrzewają w świecie poza; dlatego Rama nigdy nie powinien być opłakiwany.

Verse 4

यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम्।।2.44.3।।शिष्टैराचरिते सम्यक्छश्वत्प्रेत्यफलोदये।रामो धर्मे स्थित श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन।।2.44.4।।

O szlachetna pani, twój potężny syn odszedł, wyrzekając się królestwa, aby dochować słowa swego wielkodusznego ojca, który mówi prawdę. Rama trwa w dharmie, doskonałej ścieżce praktykowanej przez cnotliwych, których trwałe owoce dojrzewają w świecie poza; dlatego Rama nigdy nie powinien być opłakiwany.

Verse 5

वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः।।।।

Bez skazy Lakszmana w tej sprawie dochował najwyższego postępowania; współczujący wszystkim istotom, to jest prawdziwy zysk tego wielkodusznego.

Verse 6

अरण्यवासे यद्दुःखं जानती वै सुखोचिता।अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम्।।।।

Sita, księżniczka Widehy, choć przyzwyczajona do wygody, świadoma trudności życia w lesie, podążyła za twoim sprawiedliwym synem.

Verse 7

कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।धर्मसत्यव्रतधनः किं न प्राप्तस्तवात्मजः।।।।

Twój zdolny syn, którego prawdziwym bogactwem jest prawość, prawda i niewzruszone śluby, sprawia, że sztandar sławy powiewa po całym świecie, czegoż taki syn nie osiągnął?

Verse 8

व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।न गात्रमंशुभि स्सूर्य स्सन्तापयितुमर्हति।।।।

Jest jasne, że znając bezskazną czystość i najwyższą wielkość Ramy, nawet Słońce nie waży się dręczyć jego ciała palącymi promieniami.

Verse 9

शिवस्सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिस्सृतः।राघवं युक्तशीतोष्णस्सेविष्यति सुखोऽनिलः।।।।

W każdej porze roku łagodna i przyjemna bryza, umiarkowana w chłodzie i cieple, wyjdzie z lasów i będzie usługiwać Raghowie.

Verse 10

शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।रश्मिभि स्संस्पृशन् शीतैश्चन्द्रमाह्लादयिष्यति।।।।

Gdy bezgrzeszny Rāma spoczywa w nocy, księżyc będzie go radował, dotykając go chłodnymi promieniami, jak ojciec obejmujący swego syna.

Verse 11

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे।।।।स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।असन्त्रस्तोऽप्यरणस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति।।।।

Tamtemu potężnemu Ramie, promiennemu jak Brahmā, Wiśwāmitra nadał boskie bronie po ujrzeniu, jak w walce zabił Subāhu, syna Timidhvadży, pana wśród dānavów. Ten bohater, tygrys wśród ludzi, polegając na sile własnych ramion, będzie przebywał w lesie bez strachu, jakby we własnym pałacu.

Verse 12

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे।।2.44.11।।स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।असन्त्रस्तोऽप्यरणस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति।।2.44.12।।

Tamtemu potężnemu Ramie, promiennemu jak Brahmā, Wiśwāmitra nadał boskie bronie po ujrzeniu, jak w walce zabił Subāhu, syna Timidhvadży, pana wśród dānavów. Ten nieustraszony bohater, wspierany własną siłą, będzie przebywał w lesie jakby w swoim pałacu.

Verse 13

यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति।।।।

Gdy wrogowie, którzy znaleźli się w zasięgu jego strzał, spotykają zagładę, jakże ziemia nie mogłaby stać pod jego panowaniem?

Verse 14

या श्री श्शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्वता।निवृत्तारण्यवास स्स क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति।।।।

Dzięki blaskowi, męstwu i pomyślnej wewnętrznej sile Rāmy, gdy jego pobyt w lesie dobiegnie końca, szybko osiągnie królestwo.

Verse 15

सूर्यस्यापि भवेत्सूर्यो ह्यग्नेरग्नि प्रभोः प्रभुः।श्रियः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्तिः कीर्त्याः क्षमाक्षमा।।।।दैवतं दैवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे।।।।

O Dewi, dla słońca jest jak słońce; dla ognia, jak ogień; dla władców, władca; dla pomyślności, sama pomyślność; dla sławy, najwyższa sława; dla wytrwałych, wytrwałość. Bóstwo wśród bogów, najlepszy wśród istot, jaka wada mogłaby być w nim, czy to w lesie, czy w mieście?

Verse 16

सूर्यस्यापि भवेत्सूर्यो ह्यग्नेरग्नि प्रभोः प्रभुः।श्रियः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्तिः कीर्त्याः क्षमाक्षमा।।2.44.15।।दैवतं दैवतानां च भूतानां भूतसत्तमः। तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे।।2.44.16।।

O Dewi, on jest samym bóstwem bogów i najwyższym wśród wszystkich istot. Gdzież bowiem można by znaleźć w nim jakąś wadę, czy żyje w lesie, czy w mieście?

Verse 17

पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।क्षिप्रं तिसृभिरेताभि स्सह रामोऽभिषेक्ष्यते।।।।

Rāma, byk wśród ludzi, wkrótce zostanie namaszczony, wraz z tymi trzema: Ziemią, Waidehī (Sītā) i Śrī (Fortuną).

Verse 18

दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।अयोध्यायां जनास्सर्वे शोकवेगसमाहताः।।।कुशचीरधरं देवं गच्छन्तमपराजितम्।सीतेवानुगता लक्ष्मी स्तस्य किं नाम दुर्लभम्।।।।

Gdy wszyscy ludzie Ajodhjī ujrzeli go wychodzącego, zostali porażeni falą żalu i wylewali łzy zrodzone ze smutku. Lecz on szedł dalej, boski, niezwyciężony, odziany w trawę kuśa i korę; a z nim podążała Fortuna, jakby była samą Sītā. Co mogłoby być trudne dla takiego człowieka?

Verse 19

दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।अयोध्यायां जनास्सर्वे शोकवेगसमाहताः।2.44.18।।कुशचीरधरं देवं गच्छन्तमपराजितम्।सीतेवानुगता लक्ष्मी स्तस्य किं नाम दुर्लभम्।।2.44.19।।

Widząc go odchodzącego, wszyscy mieszkańcy Ajodhji, przytłoczeni falą żalu, wylewali łzy narodzone ze smutku. On jednak szedł dalej, boski i niezwyciężony, odziany w trawę kuśa i korę drzewną; a Fortuna podążała za nim, jakby była Sitą. Cóż bowiem mogłoby być dla niego nieosiągalne?

Verse 20

धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत्स्वयम्।लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम्।।।।

Co mogłoby być nieosiągalne dla Ramy, przed którym Lakszmana idzie na czele, sam niosąc strzały, miecze i oręż, a będący najwybitniejszym w mistrzostwie łuku?

Verse 21

निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।जहिशोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते।।।।

O Devi, ujrzysz go powróciwszy, gdy jego pobyt w lesie zostanie dopełniony. Porzuć żałobę i ułudę, mówię ci prawdę.

Verse 22

शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दितेपुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम्।।।।

O nienaganna i pomyślna, znów ujrzysz swego syna, jak wschodzący księżyc, skłaniającego się do twoich stóp z głową w hołdzie.

Verse 23

पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रमानन्दजं पयः।।।।

Gdy ujrzysz go wchodzącego ponownie, namaszczonego i promiennego wielkim blaskiem, wkrótce wylejesz ze swych oczu łzy narodzone z radości.

Verse 24

मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृश्यतेऽशिवम्।क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम्।।।।

Nie rozpaczaj, o Devi, ani nie pogrążaj się w smutku, nic niepomyślnego nie widzi się w Ramie. Wkrótce ujrzysz swego syna znów, z Sitą i z Lakszmaną.

Verse 25

त्वया शेषो जनश्चैव समाश्वास्यो यदाऽनघे।किमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लबम्।।।।

O bezgrzeszna pani, o królowo, gdy tobie przypada pocieszyć wszystkich pozostających, czemu teraz sprawiasz, by twoje własne serce drżało ze strachu?

Verse 26

नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवस्सुतः।न हि रामात्परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः।।।।

O królowo, nie przystoi ci rozpaczać, masz Ramę, syna Raghu, jako swego syna. Na tym świecie nikt nie jest wyższy od Ramy, który stoi niewzruszenie na ścieżce dharmy.

Verse 27

अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।मुदाऽश्रृ मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेखेव वार्षिकी।।।।

Widząc swego syna, otoczonego przyjaciółmi, skłaniającego się tobie w hołdzie, wkrótce wylejesz łzy radości, jak monsunowa chmura przetykana pasmami, uwalniająca deszcz.

Verse 28

पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।पाणिभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति।।।।

Twój syn, który spełnia życzenia, wkrótce powróci do Ajodhji, a swoimi miękkimi, pełnymi dłońmi będzie masował twoje stopy.

Verse 29

अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।मुदाऽस्रैः प्रोक्ष्यसि पुनर्मेघराजिरिवाचलम्।।।।

Gdy twój dzielny syn, któremu towarzyszą przyjaciele, pozdrawi cię i odda pokłon, ponownie pokropisz go łzami radości, jak pasmo chmur nawilżających górę.

Verse 30

आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यैर्वाक्योपचारे कुशलाऽनवद्या।रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वादेवी सुमित्रा विरराम रामा।।।।

Tak mówiąc na wiele sposobów, by pocieszyć matkę Ramy, królowa Sumitra, bez skazy, biegła w sztuce przemowy i łagodna z natury, zamilkła.

Verse 31

निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यंरामस्य मातुर्नरदेवपत्न्या:।सद्यश्शरीरे विननाश शोकःशरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः।।।।

Słysząc te słowa wypowiedziane przez matkę Lakszmany, żal w ciele królowej, matki Ramy, zniknął natychmiast, jak jesienna chmura z niewielką ilością wody.