Sarga 44

Verse 1

विलपन्ती तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत्।।।।

ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಹೀಗೆ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿರಲು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದ ಸುಮಿತ್ರೆ ಅವಳಿಗೆ ಧರ್ಮ್ಯವಾದ ನೀತಿವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 2

तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः पुत्र स्स पुरुषोत्तमः।किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा।।।।

ಹೇ ಆರ್ಯೆ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು. ಹೀಗೆ ದೀನವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸುವುದರಿಂದಲೋ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಅಳುವುದರಿಂದಲೋ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 3

यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम्।।।।शिष्टैराचरिते सम्यक्छश्वत्प्रेत्यफलोदये।रामो धर्मे स्थित श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन।।।।

ಹೇ ಆರ್ಯೆ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟನು—ಮಹಾತ್ಮ, ಸತ್ಯವಚನಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು. ಶಿಷ್ಟರು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಫಲ ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗವಾದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನು ಎಂದಿಗೂ ಶೋಕನೀಯನಲ್ಲ.

Verse 4

यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम्।।2.44.3।।शिष्टैराचरिते सम्यक्छश्वत्प्रेत्यफलोदये।रामो धर्मे स्थित श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन।।2.44.4।।

ಹೇ ಆರ್ಯೆ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟನು—ಮಹಾತ್ಮ, ಸತ್ಯವಚನಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು. ಶಿಷ್ಟರು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಫಲ ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗವಾದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನು ಎಂದಿಗೂ ಶೋಕನೀಯನಲ್ಲ.

Verse 5

वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः।।।।

ಸದಾ ನಿರ್ದೋಷನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೂ ಕರುಣಾವಂತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇದು ನಿಜವಾದ ಲಾಭವೇ.

Verse 6

अरण्यवासे यद्दुःखं जानती वै सुखोचिता।अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम्।।।।

ಸುಖಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯು ಅರಣ್ಯವಾಸದ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 7

कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।धर्मसत्यव्रतधनः किं न प्राप्तस्तवात्मजः।।।।

ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ರತಾಚರಣೆಯೇ ಧನವಾಗಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಸಮರ್ಥ ಪುತ್ರನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿರೂಪ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅಂಥವನಿಗೆ ಏನು ಅಪ್ರಾಪ್ತವಿದೆ?

Verse 8

व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।न गात्रमंशुभि स्सूर्य स्सन्तापयितुमर्हति।।।।

ರಾಮನ ನಿರ್ಮಲ ಶೌಚ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸೂರ್ಯನೂ ತನ್ನ ತಪ್ತ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಡಲು ಯೋಗ್ಯನೆಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

Verse 9

शिवस्सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिस्सृतः।राघवं युक्तशीतोष्णस्सेविष्यति सुखोऽनिलः।।।।

ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾನನಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ, ಶೀತ-ಉಷ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನಗೊಂಡ ಶುಭಕರ ಸುಖದಾಯಕ ಗಾಳಿ ರಾಘವನನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿದೆ.

Verse 10

शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।रश्मिभि स्संस्पृशन् शीतैश्चन्द्रमाह्लादयिष्यति।।।।

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೋಷ ರಾಮನು ಶಯನಿಸುವಾಗ, ಚಂದ್ರನು ಶೀತಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹರ್ಷಪಡಿಸುವನು—ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.

Verse 11

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे।।।।स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।असन्त्रस्तोऽप्यरणस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति।।।।

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿಮಿಧ್ವಜಪುತ್ರನಾದ ದಾನವಾಧಿಪತಿ ಸುಬಾಹುವನ್ನು ರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ. ಆ ಶೂರನು, ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು, ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಾಸಿಸುವನು.

Verse 12

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे।।2.44.11।।स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।असन्त्रस्तोऽप्यरणस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति।।2.44.12।।

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿಮಿಧ್ವಜಪುತ್ರನಾದ ದಾನವಾಧಿಪತಿ ಸುಬಾಹುವನ್ನು ರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ. ಆ ನಿರ್ಭಯ ಶೂರನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದ ಆಧಾರದಿಂದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಾಸಿಸುವನು.

Verse 13

यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति।।।।

ಯಾರ ಬಾಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಂಥವನ ಶಾಸನದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ?

Verse 14

या श्री श्शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्वता।निवृत्तारण्यवास स्स क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति।।।।

ರಾಮನ ತೇಜಸ್ಸು, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ಸತ್ವದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಅವನು, ಅರಣ್ಯವಾಸ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 15

सूर्यस्यापि भवेत्सूर्यो ह्यग्नेरग्नि प्रभोः प्रभुः।श्रियः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्तिः कीर्त्याः क्षमाक्षमा।।।।दैवतं दैवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे।।।।

ದೇವಿ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅವನು ಸೂರ್ಯನಂತೆಯೇ; ಅಗ್ನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯಂತೆಯೇ; ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವೇ; ಶ್ರೀಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೀಯೇ; ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅಗ್ರ ಕೀರ್ತಿಯೇ; ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯೇ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆ, ಭೂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂತಸತ್ತಮ—ಅವನಲ್ಲಿ ದೋಷವೆಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ನಗರದಲ್ಲಿರಲಿ?

Verse 16

सूर्यस्यापि भवेत्सूर्यो ह्यग्नेरग्नि प्रभोः प्रभुः।श्रियः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्तिः कीर्त्याः क्षमाक्षमा।।2.44.15।।दैवतं दैवतानां च भूतानां भूतसत्तमः। तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे।।2.44.16।।

ದೇವಿ, ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದೇವತೆ, ಸರ್ವ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂತಸತ್ತಮ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ನಗರದಲ್ಲಿರಲಿ—ಅವನಲ್ಲಿ ದೋಷವೆಲ್ಲಿ?

Verse 17

पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।क्षिप्रं तिसृभिरेताभि स्सह रामोऽभिषेक्ष्यते।।।।

ಪೃಥ್ವಿ, ವೈದೇಹಿ (ಸೀತಾ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀ—ಈ ಮೂರರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ್ಷಭ ರಾಮನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುವುದು.

Verse 18

दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।अयोध्यायां जनास्सर्वे शोकवेगसमाहताः।।।कुशचीरधरं देवं गच्छन्तमपराजितम्।सीतेवानुगता लक्ष्मी स्तस्य किं नाम दुर्लभम्।।।।

ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಅವನು ಹೊರಟುಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶೋಕವೇಗದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡು ದುಃಖಜನ್ಯ ಅಶ್ರುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅವನು ಕುಶ-ಚೀರ ಧರಿಸಿದ ದೇವಸಮಾನ ಅಪ್ರಾಜಿತನಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆದನು; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಸೀತೆಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು. ಅಂಥವನಿಗೆ ದುರ್ಳಭವೆನಿಸುವುದು ಏನು?

Verse 19

दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।अयोध्यायां जनास्सर्वे शोकवेगसमाहताः।2.44.18।।कुशचीरधरं देवं गच्छन्तमपराजितम्।सीतेवानुगता लक्ष्मी स्तस्य किं नाम दुर्लभम्।।2.44.19।।

ಅವರು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಶೋಕದ ವೇಗದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡು ದುಃಖಜನ್ಯ ಅಶ್ರುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅಜೇಯನಾದ ದಿವ್ಯ ರಾಮನು ಕುಶ ಮತ್ತು ವಲ್ಕಲವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದನು; ಸೀತೆಯಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು. ಅಂಥ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವೆಂದೇನು?

Verse 20

धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत्स्वयम्।लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम्।।।।

ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮುಂಚೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಥ ರಾಮನಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವೆಂದೇನು?

Verse 21

निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।जहिशोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते।।।।

ಹೇ ದೇವಿ, ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೀನು ಕಾಣುವೆ. ಶೋಕವನ್ನೂ ಮೋಹವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ನಿನಗೆ ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 22

शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दितेपुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम्।।।।

ಹೇ ಅನಿಂದಿತೆ, ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಉದಯಿಸಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುವೆ; ಅವನು ಶಿರಸನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ವಂದಿಸುವನು.

Verse 23

पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रमानन्दजं पयः।।।।

ಮತ್ತೆ ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿದ, ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಮಹಾಶ್ರಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆನಂದಜನ್ಯ ಅಶ್ರುಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತವೆ.

Verse 24

मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृश्यतेऽशिवम्।क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम्।।।।

ದೇವಿ, ಶೋಕವನ್ನಾಗಲಿ ದುಃಖವನ್ನಾಗಲಿ ಮಾಡಬೇಡ; ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅಶುಭವೆನಿಸುವುದು ಏನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕಾಣುವೆ.

Verse 25

त्वया शेषो जनश्चैव समाश्वास्यो यदाऽनघे।किमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लबम्।।।।

ಅನಘೆ ದೇವಿ, ಉಳಿದ ಜನರೆಲ್ಲರನ್ನು ನೀನೇ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕಾದಾಗ, ಈಗ ನೀನು ಏಕೆ ನಿನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವೆ?

Verse 26

नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवस्सुतः।न हि रामात्परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः।।।।

ದೇವಿ, ನೀನು ಶೋಕಿಸಬೇಕಾದವಳಲ್ಲ; ರಘುವಂಶಜ ರಾಮನೇ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು. ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ ನಿಂತ ರಾಮನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 27

अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।मुदाऽश्रृ मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेखेव वार्षिकी।।।।

ಸುಹೃದರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿನಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವೆ—ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಮೇಘರೇಖೆಯಂತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ.

Verse 28

पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।पाणिभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति।।।।

ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು—ವರದಾತನು—ಶೀಘ್ರವೇ ಮತ್ತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಬರುವನು; ತನ್ನ ಮೃದು, ತುಂಬಿದ ಕೈಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಚರಣಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಸೇವಿಸುವನು.

Verse 29

अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।मुदाऽस्रैः प्रोक्ष्यसि पुनर्मेघराजिरिवाचलम्।।।।

ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಬಂದ ನಿನ್ನ ಶೂರ ಪುತ್ರನು ನಿನಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಾಗ, ನೀನು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಿಂಚಿಸುವೆ—ಮೇಘಪಂಕ್ತಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ತೋಯಿಸುವಂತೆ.

Verse 30

आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यैर्वाक्योपचारे कुशलाऽनवद्या।रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वादेवी सुमित्रा विरराम रामा।।।।

ಈ ರೀತಿ ರಾಮನ ಮಾತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಚನಗಳಿಂದ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ, ವಾಕ್ಯೋಪಚಾರದಲ್ಲಿ ಕುಶಲಳೂ ಅನವದ್ಯಳೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದುಳಾದ ದೇವಿ ಸುಮಿತ್ರೆ ಮೌನವಾದಳು.

Verse 31

निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यंरामस्य मातुर्नरदेवपत्न्या:।सद्यश्शरीरे विननाश शोकःशरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः।।।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಾತೆಯ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನರದೇವಪತ್ನಿಯಾದ ರಾಮನ ಮಾತೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಶೋಕವು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಯಿತು—ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಜಲವಿರುವ ಮೇಘವು ಕರಗುವಂತೆ.