Sarga 112

Verse 1

तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्। विस्मिता: स‌ङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।2.112.1।।

Wielcy mędrcy zgromadzeni tam byli zdumieni, oglądając to budzące dreszcze spotkanie dwóch braci, obu o niezrównanym blasku.

Verse 2

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।

Niewidoczni dla wzroku, zastępy mędrców - wraz z siddhami i wielkimi widzącymi - uwielbiali tych dwóch wspaniałomyślnych braci z rodu Kakutsthy.

Verse 3

स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ।श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे।।2.112.3।।

Błogosławiony zaprawdę jest ten, którego dwóch synów zna dharmę, a którego męstwo zakorzenione jest w dharmie; albowiem usłyszawszy rozmowę tych dwóch, jesteśmy napełnieni głębokim podziwem dla nich obu.

Verse 4

ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः। भरतं राजशार्दूलमित्यूचु: स‌ङ्गता वचः।।2.112.4।।

Wtedy zastępy mędrców, pragnących szybkiego zgładzenia Daśagrīvy, zwrócili się do Bharaty - tygrysa wśród królów - tymi dobrze przemyślanymi słowy.

Verse 5

कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः।ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे।।2.112.5।।

O ty zrodzony ze szlachetnego rodu - wielki w mądrości, wielki w postępowaniu i wielki w sławie - przyjmij słowo Ramy, jeśli czczisz swego ojca.

Verse 6

सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः। आनृणत्वाच्च कैकेय्या: स्वर्गम् दशरथो गतः।।2.112.6।।

Zawsze pragniemy, aby ten Rāma pozostał wolny od długu wobec swego ojca; i to przez uwolnienie się od zobowiązania wobec Kaikeyī Daśaratha udał się do nieba.

Verse 7

एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वा: स‌महर्षयः। राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः।।2.112.7।।

Przemówiwszy tylko tyle, Gandharvowie wraz z wielkimi mędrcami - a także królewscy mędrcy - wtedy wszyscy udali się do swoich siedzib.

Verse 8

ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः।राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत्।।2.112.8।।

Rāma o błogosławionej postaci, ucieszony tymi błogosławionymi słowami, oddał cześć mędrcom promienną i rozradowaną twarzą.

Verse 9

त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया।कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत्।।2.112.9।।

Lecz Bharata, którego kończyny drżały, a głos się łamał, ze złożonymi w czci dłońmi, ponownie przemówił te słowa do Rāghavy.

Verse 10

राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम्।कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम्।।2.112.10।।

O Kakutstho, rozważając królewską dharmę i nieprzerwaną tradycję dharmy naszego rodu, przystoi ci spełnić moją prośbę - a także prośbę mojej matki.

Verse 11

रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे।पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा।।2.112.11।।

Sam nie odważam się strzec tego rozległego królestwa, ani nie potrafię sam zadowolić wiernych obywateli miasta i wsi.

Verse 12

ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः।त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः।।2.112.12।।

Nasi krewni, wojownicy, przyjaciele i dobrze życzący patrzą tylko na ciebie - tak jak rolnicy wyczekują deszczowego obłoku.

Verse 13

इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि।शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने।।2.112.13।।

O najmędrszy, przyjmij to królestwo i ustanów je mocno w prawym porządku; o Kakutstho, jesteś w pełni zdolny do rządzenia i ochrony świata.

Verse 14

इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा।भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः।।2.112.14।।

Po tych słowach Bharata upadł wtedy u stóp swego brata i gorąco błagał samego Ramę, miłego w mowie.

Verse 15

तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत्।श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम्।।2.112.15।।

Biorąc Bharatę na swoje kolana, Rama sam przemówił; Bharata ciemnoskóry, o oczach jak płatki lotosu, i o głosie słodkim jak pijany łabędź.

Verse 16

आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या।भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि।।2.112.16।।

Drogie dziecko, to zrozumienie przyszło do ciebie, zarówno wrodzone jak i wyrobione przez dyscyplinę; dzięki niemu jesteś w pełni zdolny, nawet do ochrony ziemi.

Verse 17

अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः।सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय।।2.112.17।।

Radząc się z ministrami, przyjaciółmi i mądrymi doradcami, rozważaj każde przedsięwzięcie i spraw, by zostało wykonane, nawet te, które wydają się niezwykle trudne.

Verse 18

लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत्।अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः।।2.112.18।।

Księżyc może utracić swój blask, Himalaje mogą odrzucić swój śnieg, ocean może przekroczyć swoje granice, lecz ja nie złamię obietnicy danej ojcu.

Verse 19

कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम्।न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत्।।2.112.19।।

Mój synu, czy to z miłości czy z chciwości, twoja matka uczyniła to dla twego dobra; nie pozwól, by to osiadło w twoim umyśle jako gorycz, zachowuj się wobec niej jak wobec matki.

Verse 20

एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत्।तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम्।।2.112.20।।

Gdy Rama tak mówił, Bharata odpowiedział synowi Kausalji, promiennego blaskiem jak słońce i łagodnego w wyglądzie jak nowy księżyc.

Verse 21

आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते।एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः।।2.112.21।।

O szlachetny, złóż swoje stopy na tych sandałach zdobionych złotem; one zapewnią dobrobyt i bezpieczeństwo wszystkich ludzi.

Verse 22

सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च।प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने।।2.112.22।।

Rama, tygrys wśród ludzi i jaśniejący wielką chwałą, wstąpił na sandały i zszedł z nich; następnie podarował je wielkodusznemu Bharacie.

Verse 23

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत्चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।।फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन।तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।।तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।

Ukłoniwszy się przed świętymi sandałami, Bharata przemówił do Ramy: "Przez czternaście lat, o bohaterze, o radości rodu Raghu, będę nosił splecione włosy i odzienie z kory, żywiąc się owocami i korzeniami. Powierzając rządy nad królestwem twoim sandałom, o pogromco wrogów, będę przebywał poza miastem, oczekując twego powrotu."

Verse 24

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत्चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।।फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन।तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।।तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।

Lecz, o najlepszy z Raghu, jeśli po upływie czternastu lat nie ujrzę ciebie, wtedy wejdę w ogień pochłaniający.

Verse 25

चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम।।2.112.25।।न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।

Lecz, o najlepszy z Raghu, jeśli po upływie czternastu lat nie ujrzę ciebie, wtedy wejdę w ogień pochłaniający.

Verse 26

तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम्।।2.112.26।।शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत्।

"Niech się tak stanie", przyrzekł Rama; i obejmując Bharatę z miłością, a także obejmując Śatrughnę, przemówił wtedy tymi słowy do Bharaty.

Verse 27

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।।मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम।इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।

"Chroń swoją matkę Kaikeyī; nie kieruj na nią swego gniewu. Jesteś związany przysięgą - przeze mnie i przez Sītę również, o najwybitniejszy z Raghu." Tak przemówiwszy, Rama - z oczami pełnymi łez - pożegnał swego brata.

Verse 28

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।।मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम।इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।

Chroń matkę Kaikeyī; nie kieruj swego gniewu przeciwko niej. Jesteś związany przysięgą, przeze mnie i przez Sītę. To rzekłszy, Rāma, którego oczy były pełne łez, pożegnał się z bratem.

Verse 29

स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।2.112.29।।

Wtedy Bharata - dzielny i znający dharmę - z czcią oddał pokłon tym pięknie przyozdobionym sandałom, okrążył Rāghavę i umieścił sandały na głowie najwspanialszego słonia.

Verse 30

अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ।व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः।।2.112.30।।

Następnie, pozdrawiając ludzi w należytym porządku, a także nauczycieli, ministrów i poddanych, i błogosławiąc swych młodszych braci, Rāma - pomnożyciel rodu Raghu - niezachwiany w swojej dharmie jak nieruchomy Himavān, odprawił ich w drogę.

Verse 31

तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः।स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः।।2.112.31।।

Jego matki, z gardłami ściśniętymi od łez, nie mogły w swoim żalu nawet pożegnać go; lecz Rāghava ukłonił się wszystkim swoim matkom i, płacząc, wszedł do swojej chatki.