
Sukta 2.19
Gṛtsamada (traditional for RV 2.19)
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 2.19)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମରେ ପ୍ରବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ “ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗ”ରେ ନିଜ ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଡାକକୁ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଆଲୋକ, ଧନ ଓ ବିଜୟ ଆଣନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ତୁତି (ବ୍ରହ୍ମନ୍) ଓ ସୋମ-ପୀଡନକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ଦାନ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସଦୃଶ ଆଲୋକ, ଗୁପ୍ତ ଧନ, ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଭାଗ (ଭଗ)। ଶେଷ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଯାଜ୍ଞିକ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଉଦାର ଦକ୍ଷିଣା “ଦୋହି” ବାହାର କରାଯାଉ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ—ଯେପରି ସେମାନେ ସଭାରେ ବୃହତ୍ (ବିଶାଳ) ବାଣୀ କହିପାରନ୍ତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଓ ବୀର୍ୟମୟ ପରାକ୍ରମ ସହ।
Mantra 1
अपाय्यस्यान्धसो मदाय मनीषिणः सुवानस्य प्रयसः । यस्मिन्निन्द्रः प्रदिवि वावृधान ओको दधे ब्रह्मण्यन्तश्च नरः ॥
ଅର୍ପଣର ପୂର୍ଣ୍ଣତାରୁ ପିଷିତ (ସୋମ) ଆନନ୍ଦକୁ ମଦ ପାଇଁ ମନୀଷୀ (ଚିନ୍ତକ ଋଷି) ପାନ କରିଛନ୍ତି। ସେହି (ସୋମ) ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରଦିବିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ନିଜ ଓକଃ—ନିବାସ—ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟନ୍ତଃ—ବାଣୀ/ବ୍ରହ୍ମକୁ ଖୋଜୁଥିବା—ନରମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
अस्य मन्दानो मध्वो वज्रहस्तोऽहिमिन्द्रो अर्णोवृतं वि वृश्चत् । प्र यद्वयो न स्वसराण्यच्छा प्रयांसि च नदीनां चक्रमन्त ॥
ଏହି ମଧୁରତାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବଜ୍ରହସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରବାହକୁ ଢାକିଥିବା ଅହି (ସର୍ପ)କୁ ଛେଦିଦେଲେ। ତାପରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ରୋତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ପରି, ନଦୀମାନଙ୍କର ଗତି ଓ ଆଗକୁ ଧାଉଥିବା ପ୍ରବାହ ଚଳିତ ହେଲା।
Mantra 3
स माहिन इन्द्रो अर्णो अपां प्रैरयदहिहाच्छा समुद्रम् । अजनयत्सूर्यं विदद्गा अक्तुनाह्नां वयुनानि साधत् ॥
ସେ ମହିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର—ଅହି (ସର୍ପ) ସଂହାରକ—ଜଳମାନଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଠେଲିଦେଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଗାଵଃ (କିରଣମାନ) କୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ; ଏବଂ ରାତି-ଦିନରେ ଋତର ବିବେକମୟ ବିଧାନଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟମାନ ସାଧନ କଲେ।
Mantra 4
सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁଙ୍କୁ ଅନେକ ଅପ୍ରତିହତ ଦାନ ଦେଲେ; ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବୃତ୍ରକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଜୟର ସମରରେ, ବୈରଭାବରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅଜେୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
Mantra 5
स सुन्वत इन्द्रः सूर्यमा देवो रिणङ्मर्त्याय स्तवान् । आ यद्रयिं गुहदवद्यमस्मै भरदंशं नैतशो दशस्यन् ॥
ସୋମ ପିଷୁଥିବା ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମୀପକୁ ଆଣନ୍ତି—ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ। ଏବଂ ସେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ, ନିର୍ଦୋଷ ସମୃଦ୍ଧି (ରୟି) ଆଣି ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେବାରେ ଏତଶ ପରି, ଯଥୋଚିତ ଅଂଶ ଭାବେ ସେଇ ଭାଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି।
Mantra 6
स रन्धयत्सदिवः सारथये शुष्णमशुषं कुयवं कुत्साय । दिवोदासाय नवतिं च नवेन्द्रः पुरो व्यैरच्छम्बरस्य ॥
ସେ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦିବ୍ୟ ସାରଥି କୁତ୍ସଙ୍କ ପାଇଁ, ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ଶୁଷ୍ଣକୁ ଏବଂ କୁୟବକୁ ବଶ କଲେ। ଦିବୋଦାସଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶମ୍ବରର ନବ୍ବେ ଓ ନଅ—ମୋଟ ନବ୍ବେ-ନଅ—ଦୃଢ଼ ପୁର (ପୁରଃ) ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ।
Mantra 7
एवा त इन्द्रोचथमहेम श्रवस्या न त्मना वाजयन्तः । अश्याम तत्साप्तमाशुषाणा ननमो वधरदेवस्य पीयोः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଭଳି ଆମେ ତୁମ ସ୍ତୁତି-ଉଚ୍ଚାର କରିବା—ଯଶ ପାଇଁ; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରୟାସ କରି ସମୃଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିବାକୁ। ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆଗେଇ, ଆମେ ସେ ସପ୍ତମ (ପଦ/ଲୋକ) ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ; ଅଦେବର ଅସ୍ତ୍ର—ଫୁଲିଉଠିଥିବା ଶତ୍ରୁବଳ—ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ନମିପଡ଼ୁ।
Mantra 8
एवा ते गृत्समदाः शूर मन्मावस्यवो न वयुनानि तक्षुः । ब्रह्मण्यन्त इन्द्र ते नवीय इषमूर्जं सुक्षितिं सुम्नमश्युः ॥
ଏଭଳି, ହେ ଶୂର, ଗୃତ୍ସମଦ ଋଷିମାନେ—ତୁମ ସହାୟତା ଆକାଂକ୍ଷା କରି—କୁଶଳ କାରିଗରୀ ପରି ନିଜ ମନ୍ତ୍ର-ଚିନ୍ତାକୁ ଗଢ଼ିଲେ। ବ୍ରହ୍ମ (ବାଣୀ)କୁ ସାଧି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ତୁମ ନବୀନ (ଉଚ୍ଚ) ଦାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ: ପ୍ରେରଣା ଓ ଊର୍ଜାବୃଦ୍ଧି, ସୁସ୍ଥିର ବାସ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ସୁମ୍ନ (କୃପା)।
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜରିତ୍ରେ (ସ୍ତୁତିକାର) ପାଇଁ ତୋ ପ୍ରତି ଉତ୍ତରରୂପେ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣା (Dakṣiṇā) ଦୁହାଯାଇ ବାହାରୁକ। ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅ; ଆମର ଭଗ (Bhaga)—ସୁଖର ଅଂଶ—ଦଗ୍ଧ ହେଉ ନାହିଁ, କ୍ଷୀଣ ହେଉ ନାହିଁ। ସୁବୀର (ଶୁଭ, ବୀରବଳ-ସମ୍ପନ୍ନ) ହୋଇ ଆମେ ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞ-ସଭା)ରେ ବୃହତ୍ (Bṛhat)—ବିଶାଳ ବାଣୀ—ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।
It teaches that Indra responds to Soma and sincere praise by bringing light (clarity and success), granting wealth (even ‘hidden’ riches), and ensuring the singers receive their rightful share.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests; calling it ‘to be milked’ uses cow imagery to ask that generous reward and nourishment flow out abundantly for the sacrificer and singers.
Bhaga means one’s allotted portion of good fortune. The hymn asks that this rightful share not be reduced or ‘burnt away,’ so prosperity and strength remain intact.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.