
Sukta 2.19
Gṛtsamada (traditional for RV 2.19)
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 2.19)
ഈ സൂക്തം സോമശക്തിയാൽ ബലപ്പെട്ട അധിപനായ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ “ഉന്നത സ്വർഗ്ഗ”ത്തിൽ തന്റെ ആസനം സ്ഥാപിച്ച് യജമാനന്റെ വിളിക്ക് പ്രതികരിക്കുകയും പ്രകാശം, സമ്പത്ത്, വിജയം എന്നിവ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ശരിയായ സ്തുതി (ബ്രഹ്മൻ)യും സോമപീഡനവും ഇന്ദ്രന്റെ ദൃശ്യമായ ദാനങ്ങളുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—സൂര്യസദൃശമായ പ്രകാശം, മറഞ്ഞ നിധികൾ, ഗായകർക്ക്/സ്തോതാക്കൾക്ക് ക്ഷയമില്ലാത്ത പങ്ക് (ഭഗ). അവസാന പ്രാർത്ഥനയിൽ യാജകസമൂഹത്തിനായി ഉദാര ദക്ഷിണ “പാൽ കറക്കുന്നതുപോലെ” പുറത്തെടുക്കപ്പെടട്ടെ എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു; അവർ സഭയിൽ ബൃഹത് (വിസ്തൃത) വാക്ക് ഉച്ചരിക്കാനും, ശക്തമായ സന്തതി, വീരശക്തി എന്നിവയോടെ നിലകൊള്ളാനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
अपाय्यस्यान्धसो मदाय मनीषिणः सुवानस्य प्रयसः । यस्मिन्निन्द्रः प्रदिवि वावृधान ओको दधे ब्रह्मण्यन्तश्च नरः ॥
അർപ്പണത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ നിന്ന് പിഴിഞ്ഞ (സോമ) ആനന്ദം മദത്തിനായി മനീഷി (ചിന്താശീലൻ ഋഷി) പാനം ചെയ്തു. അതിൽ ഇന്ദ്രൻ പരദിവിയിൽ വളരുന്നവനായി തന്റെ ഓകഃ—വാസസ്ഥലം—സ്ഥാപിച്ചു; ബ്രഹ്മണ്യന്തഃ—വാക്ക്/ബ്രഹ്മം അന്വേഷിക്കുന്ന—നരന്മാർ അവന്റെ അടുക്കൽ ഒന്നിക്കുന്നു.
Mantra 2
अस्य मन्दानो मध्वो वज्रहस्तोऽहिमिन्द्रो अर्णोवृतं वि वृश्चत् । प्र यद्वयो न स्वसराण्यच्छा प्रयांसि च नदीनां चक्रमन्त ॥
ഈ മധുരത്തിൽ ആനന്ദിച്ച വജ്രഹസ്തനായ ഇന്ദ്രൻ പ്രളയജലത്തെ മൂടിയിരുന്ന അഹി (സർപ്പം)യെ വെട്ടിപ്പിരിച്ചു. പിന്നെ, പക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ തന്നെ ഒഴുക്കുകളിലേക്കു പായുന്നതുപോലെ, നദികളുടെ ഗതികളും മുന്നോട്ടുള്ള പ്രയാണധാരകളും ചലിച്ചു തുടങ്ങി.
Mantra 3
स माहिन इन्द्रो अर्णो अपां प्रैरयदहिहाच्छा समुद्रम् । अजनयत्सूर्यं विदद्गा अक्तुनाह्नां वयुनानि साधत् ॥
ആ മഹിമാവാൻ ഇന്ദ്രൻ—അഹി (സർപ്പം) സംഹാരകൻ—ജലങ്ങളുടെ പ്രളയപ്രവാഹത്തെ സമുദ്രത്തോട്ടു മുന്നോട്ടു തള്ളിവിട്ടു. അവൻ സൂര്യനെ ജനിപ്പിച്ചു; ഗാവുകൾ (കിരണങ്ങൾ) കണ്ടെത്തി; രാത്രിയും പകലും ഋതത്തിന്റെ വിവേകപൂർണ്ണമായ വിധാനങ്ങളാൽ പ്രവർത്തികളെ സിദ്ധമാക്കി.
Mantra 4
सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥
അവൻ, ഇന്ദ്രൻ, മനുവിന് അനേകം അപ്രതിഹത ദാനങ്ങൾ നൽകി; ദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ വേണ്ടി അവൻ വൃത്രനെ സംഹരിക്കുന്നു. സൂര്യവിജയത്തിന്റെ സമരത്തിൽ, വൈരത്തോടെ മത്സരിക്കുന്നവർക്കെതിരെ, അവൻ മനുഷ്യർക്കായി ഉടൻതന്നെ അജേയനാകുന്നു.
Mantra 5
स सुन्वत इन्द्रः सूर्यमा देवो रिणङ्मर्त्याय स्तवान् । आ यद्रयिं गुहदवद्यमस्मै भरदंशं नैतशो दशस्यन् ॥
സോമം പിഴിയുന്നവന്റെ വേണ്ടി ഇന്ദ്രദേവൻ സൂര്യനെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു—സ്തുതി ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യനുവേണ്ടി. അവൻ അവനിലേക്ക് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ദോഷരഹിതമായ സമൃദ്ധി (രയി) കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, സേവനത്തിൽ ഏതശനെപ്പോലെ, യുക്തമായ അംശമായി ആ പങ്ക് അവൻ വഹിക്കുന്നു.
Mantra 6
स रन्धयत्सदिवः सारथये शुष्णमशुषं कुयवं कुत्साय । दिवोदासाय नवतिं च नवेन्द्रः पुरो व्यैरच्छम्बरस्य ॥
അവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ദിവ്യസാരഥിയായ കുത്സനുവേണ്ടി, ഉണക്കുന്ന ശുഷ്ണനെയും കുയവനെയും കീഴടക്കി. ദിവോദാസനുവേണ്ടി ഇന്ദ്രൻ ശംബരന്റെ തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത് ദൃഢപുരങ്ങൾ (പുരഃ) പൊളിച്ചുതുറന്നു.
Mantra 7
एवा त इन्द्रोचथमहेम श्रवस्या न त्मना वाजयन्तः । अश्याम तत्साप्तमाशुषाणा ननमो वधरदेवस्य पीयोः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇങ്ങനെ ഞങ്ങൾ നിന്റെ സ്തുതിവചനം ഉച്ചരിക്കട്ടെ—കീർത്തിക്കായി; സ്വശക്തിയാൽ പരിശ്രമിച്ച് സമൃദ്ധികളെ ജയിക്കുവാൻ. വേഗത്തോടെ മുന്നേറി ഞങ്ങൾ ആ ഏഴാമത്തെ (പദം/ലോകം) പ്രാപിക്കട്ടെ; ദേവരഹിതന്റെ ആയുധം—വീർപ്പിച്ച ശത്രുബലം—ഞങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ തലകുനിക്കട്ടെ.
Mantra 8
एवा ते गृत्समदाः शूर मन्मावस्यवो न वयुनानि तक्षुः । ब्रह्मण्यन्त इन्द्र ते नवीय इषमूर्जं सुक्षितिं सुम्नमश्युः ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ ശൂരാ, ഗൃത്സമദ ഋഷിമാർ—നിന്റെ സഹായം ആഗ്രഹിച്ച്—കൗശലപ്രവർത്തിപോലെ അവരുടെ മന്ത്രചിന്തകൾ പണിതു. ബ്രഹ്മം (വാണി) തേടിക്കൊണ്ട്, ഹേ ഇന്ദ്രാ, അവർ നിന്റെ പുതുമയുള്ള (ഉന്നത) ദാനം പ്രാപിച്ചു: പ്രേരണയും വർദ്ധനശക്തിയും, സുസ്ഥിര വാസവും, സമൃദ്ധിയുടെ കൃപയും (സുമ്നം).
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഇപ്പോൾ തീർച്ചയായും, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ജരിത്രൻ (സ്തുതിഗായകൻ) നിനക്കു പ്രത്യുപകാരമായി സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞ ദാത്രീ ദക്ഷിണാ (Dakṣiṇā) പാൽപോലെ ദോഹിക്കപ്പെടട്ടെ. സ്തോതാക്കൾക്കു ദാനം നല്കുക; നമ്മുടെ ഭഗ (Bhaga)—സുഖത്തിന്റെ പങ്ക്—ദഗ്ധമാകാതിരിക്കട്ടെ, ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ. സുവീരന്മാർ (നല്ല വീരബലം ഉള്ളവർ) ആയി ഞങ്ങൾ വിധഥ (യജ്ഞസഭ)യിൽ ബൃഹത് (Bṛhat)—വിശാല വാക്ക്—ഉച്ചരിക്കട്ടെ.
It teaches that Indra responds to Soma and sincere praise by bringing light (clarity and success), granting wealth (even ‘hidden’ riches), and ensuring the singers receive their rightful share.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests; calling it ‘to be milked’ uses cow imagery to ask that generous reward and nourishment flow out abundantly for the sacrificer and singers.
Bhaga means one’s allotted portion of good fortune. The hymn asks that this rightful share not be reduced or ‘burnt away,’ so prosperity and strength remain intact.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.